Doctor men
เขียนโดย
กองบรรณาธิการ HONESTDOCS

โรคจิตเภท คืออะไร?

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ 11 ก.ค. 2019 ประมาณเวลาการอ่าน: 4 นาที
มีคนอ่านบทความนี้แล้ว 2,140,963 คน

โรคจิตเภท (Schizophrenia) เป็นการป่วยทางจิตที่ส่งผลให้เกิดความผิดปกติทางความคิดอย่างรุนแรง เช่น การมีความคิดที่หลงผิดไปจากความจริง การเห็นภาพหลอนหรือได้ยินเสียงที่ไม่มีอยู่จริง โดยอาการที่เกิดขึ้นจะส่งผลต่อพฤติกรรมและความคิด จนเป็นอุปสรรคต่อการใช้ชีวิตหรือการทำงาน 

การรักษาและรับประทานยาอย่างต่อเนื่องตามคำแนะนำของแพทย์สามารถช่วยลดอาการของโรคนี้ได้ ถึงแม้ว่าจะต้องมีการควบคุมโรคนี้ตลอดชีวิตและยังคงไม่สามารถรักษาให้หายขาดได้

อัตราการเกิดโรคจิตเภท 

จากผลสำรวจของศูนย์ป้องกันและควบคุมโรคแห่งสหรัฐอเมริกา (Centers for Disease Control and Prevention) ในทุกๆ 100 คน จะพบผู้ที่เป็นโรคจิตเภท 1 คน โดยในผู้ชายมักเริ่มมีอาการของโรคจิตเภทในช่วงวัยรุ่นตอนปลาย หรือในช่วงอายุประมาณ 20 ปี ในขณะที่ผู้หญิงนั้นมักเริ่มมีอาการของโรคนี้ช้ากว่า ซึ่งจะอยู่ในช่วงอายุ 20 ตอนปลาย หรือประมาณอายุ 30 ต้นๆ 

อย่างไรก็ตามโรคจิตเภทสามารถเกิดขึ้นได้ในทุกช่วงอายุ แต่ไม่ค่อยมีการตรวจพบครั้งแรกในผู้ที่มีอายุมากกว่า 40 ปี หรือน้อยกว่า 12 ปี นอกจากนี้ยังพบว่าผู้ป่วยที่เป็นโรคจิตเภทมีความเสี่ยงในการฆ่าตัวตายสูง โดยมีผู้ป่วยประมาณ 1 ใน 3 ที่เคยพยายามฆ่าตัวตาย

ชนิดของโรคจิตเภท

คุณอาจเคยได้ยินเกี่ยวกับโรคจิตเภทแบบหวาดระแวง (Paranoid schizophrenia) หรือโรคจิตเภทแบบพฤติกรรมและความคิดไม่เป็นระบบ (Disorganized schizophrenia) มาก่อน ซึ่งจะมีอาการได้หลากหลายอาการ ได้แก่ การหลงผิด การเห็นภาพหลอน การพูดหรือการมีพฤติกรรมที่ไม่เป็นระเบียบ เนื่องจากในอดีตทางแพทย์ได้มีการแบ่งโรคจิตเภทออกเป็น 5 ชนิดย่อยๆ ตามอาการที่แสดงเป็นหลัก 

อย่างไรก็ตาม แนวทางการปฏิบัติโดยสมาคมจิตแพทย์แห่งสหรัฐอเมริกา ปี 2013 ได้ยกเลิกการแบ่งชนิดของโรคจิตเภทดังกล่าว เนื่องจากไม่ได้ช่วยในการรักษา และอาการของโรคนี้มีการเปลี่ยนแปลงได้เมื่อเวลาผ่านไป รวมทั้งอาจมีอาการทับซ้อนกันได้ โดยผู้ป่วยที่มีกลุ่มอาการเหล่านี้จะเรียกว่า Schizoaffective Disorder หรือโรคจิตที่มีความผิดปกติทางด้านอารมณ์ ที่มักจะมีอาการของโรคจิตเภทและความผิดปกติทางด้านอารมณ์ เช่น ภาวะอารมณ์ดีผิดปกติ (Mania) และภาวะซึมเศร้า ควบคู่กัน

โรคจิตเภทในเด็ก

โรคจิตเภทในเด็ก (Pediatric schizophrenia) คือโรคจิตเภทที่เกิดขึ้นในเด็กอายุต่ำกว่า 13 ปี ซึ่งพบได้น้อยมาก เฉลี่ยประมาณ 1 ใน 40,000 คน นอกจากนี้โรคจิตเภทในเด็กยังเป็นโรคที่วินิจฉัยได้ยาก เพราะอาการที่เด็กแสดงออกมาส่วนใหญ่จะมีความคล้ายคลึงกับความผิดปกติอื่นๆ ที่มักพบได้ในเด็ก เช่น ภาวะออทิสติก หรือโรคสมาธิสั้น (Attention-deficit hyperactivity disorder: ADHD)

สาเหตุของโรคจิตเภท

ผู้เชี่ยวชาญเชื่อว่ามีปัจจัยหลายอย่างที่ทำให้เสี่ยงต่อการเกิดโรคจิตเภทได้ ดังนี้

พันธุกรรม สารพันธุกรรมบางตัวอาจมีความเกี่ยวข้องกับความเสี่ยงในการเกิดโรคจิตเภท แต่นักวิจัยก็ยังไม่ทราบว่ายีนตัวใดกันแน่ที่ทำให้เกิดโรคนี้ได้ แต่คาดว่าความผิดปกติในยีนเหล่านี้เพิ่มความเสี่ยงในการเกิดโรคจิตเภท โดยการไปทำให้สารเคมีในสมองทำงานผิดปกติ นอกจากนี้พบว่าผู้ที่มีพ่อแม่หรือญาติพี่น้องเป็นโรคจิตเภทประมาณ 1 ใน 10 คน จะมีโอกาสเป็นโรคนี้ด้วยเช่นกัน โดยเฉพาะในฝาแฝดจากไข่ใบเดียวกันที่เสี่ยงมากที่สุด หากฝาแฝดคนหนึ่งได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นโรคจิตเภท จะพบว่าฝาแฝดอีกคนมีความเสี่ยงเป็นโรคนี้ด้วยถึง 50%

สารเคมีในสมอง ความผิดปกติของสารเคมีในสมองบางชนิดอาจเพิ่มความเสี่ยงให้เกิดโรคจิตเภทได้ ซึ่งสารเคมีเหล่านี้เรียกว่าสารสื่อประสาท ทำหน้าที่ช่วยให้เซลล์ในสมองส่วนต่างๆ สื่อสารระหว่างกันได้

สภาพแวดล้อมในขณะตั้งครรภ์ นักวิจัยพบว่าการติดเชื้อไวรัสบางชนิดหรือภาวะทุพโภชนาการในระหว่างการตั้งครรภ์อาจเป็นปัจจัยหนึ่งที่เพิ่มความเสี่ยงต่อโรคจิตเภทได้

การใช้ยา การศึกษาทางวิทยาศาสตร์บางชิ้นชี้ว่าการรับประทานยาที่ส่งผลต่อความคิด โดยเฉพาะในช่วงวัยรุ่นหรือในวัยผู้ใหญ่ตอนต้น อาจทำให้มีความเสี่ยงต่อการเกิดโรคจิตเภทมากขึ้น

อาการของโรคจิตเภท

ผู้ป่วยโรคจิตเภทสามารถแสดงอาการได้แตกต่างหลากหลาย แต่อาการส่วนใหญ่ก็มักเป็นในลักษณะหลงผิด ประสาทหลอน เห็นภาพหรือได้ยินเสียงที่ไม่ได้เกิดขึ้นจริง และมีปัญหาในการสื่อสารหรือเรียบเรียงคำพูด

  • มีความคิดหรือความเชื่อที่ไม่อยู่บนพื้นฐานของความจริง เช่น คิดไปว่าตัวเองตกอยู่ในอันตรายหรือจะถูกทำร้ายจากคนรอบข้าง คิดว่าผู้อื่นหลงรักตัวเอง หรือเชื่อว่าหายนะหรือภัยพิบัติครั้งใหญ่กำลังจะเกิดขึ้น
  • อาการหลอน เช่น การเห็นภาพหรือได้ยินเสียงที่ไม่มีอยู่จริง ซึ่งส่วนใหญ่จะพบอาการหูแว่วหรือได้ยินเสียงในหัวได้บ่อยที่สุด
  • ความคิดไม่เป็นระบบ ทำให้พูดจาและสื่อสารไม่รู้เรื่องไปด้วย ไม่สามารถตอบคำถามให้ตรงประเด็นหรือสมเหตุสมผลได้ พูดไม่รู้เรื่อง หรือไม่สามารถสื่อสารให้คนอื่นเข้าใจ
  • พฤติกรรมผิดปกติอย่างเห็นได้ชัด มีท่าทางผิดแปลกไป เคลื่อนไหวมากผิดปกติ หรือไม่มีการตอบสนองต่อสิ่งรอบข้างที่เกิดขึ้น ซึ่งส่งผลกระทบต่อการทำงานและการทำกิจวัตรประจำวัน
  • บุคลิกภาพหรือการแสดงออกเปลี่ยนไป เช่น ไม่ดูแลสุขอนามัยของตนเอง ไม่มีการเปลี่ยนแปลงของสีหน้าท่าทาง พูดด้วยน้ำเสียงโมโนโทน และหมดความสนใจในการทำกิจวัตรประจำวัน หมดความพอใจในการใช้ชีวิต และแยกตัวออกจากสังคม 

การวินิจฉัยโรคจิตเภท

ในการวินิจฉัยโรคจิตเภท แพทย์ต้องอาศัยข้อมูลจากการซักถามประวัติสุขภาพของผู้ป่วยและคนในครอบครัว เช่น ความเจ็บป่วยทางจิตในอดีต หรือความเจ็บป่วยทางจิตของญาติ รวมไปถึงประวัติส่วนตัว การเลี้ยงดู ลักษณะอุปนิสัย ทักษะการปรับตัว และพิจารณาอาการของผู้ป่วยประกอบ โดยจะเข้าข่ายโรคจิตเภทก็ต่อเมื่อมีอาการที่กล่าวมาตั้งแต่ 2 อาการขึ้นไป เป็นระยะเวลาประมาณ 1 เดือน และต่อเนื่องกันนาน 6 เดือนขึ้นไป

การรักษาโรคจิตเภท 

ในการรักษาโรคจิตเภท แพทย์จะตั้งเป้าหมายของการรักษา 3 ประการ คือ

  • รักษาอาการให้หายหรือบรรเทาลง โดยทำการรักษาด้วยยาต้านโรคจิต การฟื้นฟูสภาพจิตใจ การทำจิตบำบัด ครอบครัวบำบัด หรือการช็อคไฟฟ้า โดยมักใช้หลายวิธีร่วมกันไป               
  • ป้องกันการกำเริบหรือเกิดอาการซ้ำ โดยให้รับประทานยาอย่างต่อเนื่อง และหลีกเลี่ยงสาเหตุที่จะทำให้อาการกำเริบ รวมทั้งเรียนรู้วิธีสังเกตอาการก่อนที่จะมีอาการกำเริบใหม่ เพื่อปรับการรักษาได้อย่างทันท่วงที
  • ฟื้นฟูสมรรถภาพในการทำกิจกรรมต่างๆ ในชีวิตประจำวัน เพื่อช่วยให้มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น เช่น ฝึกทักษะการใช้ชีวิตในสังคมและการทำกิจวัตรประจำวัน เพิ่มทักษะในการประกอบอาชีพ และทักษะในการสื่อสาร เป็นต้น

ที่มาของข้อมูล

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าข้อมูลนี้เป็นประโยชน์กับคุณแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

บทความต่อไป
การรักษา
การรักษา

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆที่เกี่ยวกับอาการนี้

หากคุณยังมีคำถามเพิ่มเติม กรุณาเขียนถามคุณหมอที่นี่

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวีดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่