มะเร็งและโรคร้าย

โรคมะเร็งรังไข่

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ มิ.ย. 19, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 5 นาที
Istock 910729472

โรคมะเร็งรังไข่เป็นโรคมะเร็งอีกชนิดที่พบบ่อยในผู้หญิงไทย โดยแพทย์ผู้ให้การดูแลรักษาอาจเป็นนรีแพทย์มะเร็งวิทยาหรือแพทย์สูตินรีเวชร่วมกับอายุรแพทย์มะเร็งวิทยา ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับว่าโรงพยาบาลนั้นมีแพทย์เฉพาะทางสาขา มะเร็งวิทยานรีเวชหรือไม่

ลักษณะทั่วไปของโรค

โรคมะเร็งรังไข่มีหลายชนิด ทั้งชนิดที่พบในเด็ก (ความรุนแรงของโรคต่ำกว่า) และชนิดที่พบมากในผู้ใหญ่ ซึ่งโรคมะเร็งรังไข่ในผู้ใหญ่จัดเป็นโรคที่มีความรุนแรงค่อนข้างสูง ปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดโรคมะเร็งรังไข่ที่สำคัญ คือ พันธุกรรม

อาการสำคัญของโรคมะเร็งรังไข่ คือ ไม่มีอาการในระยะแรก แต่เมื่อเป็นมากขึ้นอาจมีประจำเดือนผิดปกติ มีเลือดออกผิดปกติทางช่องคลอด คลำพบก้อนเนื้อในท้องน้อย (อุ้งเชิงกราน) มีอาการผิดปกติทางปัสสาวะเนื่องจากก้อนเนื้อ กด/เบียดทับ กระเพาะปัสสาวะ (เช่น ปัสสาวะบ่อย ปัสสาวะขัด หรือกลั้นปัสสาวะ ไม่อยู่) และ/หรือ อาจมีอาการผิดปกติในทางเดินอาหาร (เช่น แน่นท้อง ท้องอืด) เนื่องจากก้อนเนื้อ กด/เบียด ทับลำไส้

การพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยโรค

เมื่อมีอาการสำคัญดังกล่าว หรือ มีคนในครอบครัวหรือญาติสายตรงป่วยด้วยโรคนี้ ควรไปพบสูตินรีแพทย์ (ปัจจุบันยังไม่มีวิธีตรวจคัดกรองโรคมะเร็งรังไข่ที่มีประสิทธิภาพ) ซึ่งขั้นตอนการตรวจวินิจฉัยโรคจะเหมือนกับที่ได้กล่าวแล้วในบทที่ 2 แต่สิ่งที่แตกต่าง คือ การตรวจภายในและการตรวจทางทวารหนัก ซึ่งสามารถให้การวินิจฉัยในเบื้องต้นได้ว่าอาจมีก้อนเนื้อในรังไข่ ซึ่งแพทย์ผู้ตรวจอาจเป็นผู้ให้การรักษาเอง หรือ ส่งต่อให้นรีแพทย์มะเร็งวิทยา

หากแพทย์ดูผลตรวจภายในแล้วสงสัยว่าเป็นก้อนเนื้อในรังไข่ มักตรวจภาพรังไข่ด้วยอัลตราซาวนด์ และ/หรือ เอกซเรย์คอมพิวเตอร์เพิ่มเติม และอาจตรวจเลือดดูค่าสารมะเร็ง (มะเร็งรังไข่บางชนิดสร้างสารมะเร็งได้) และเมื่อผล ตรวจต่าง ๆ ยืนยันว่ามีก้อนเนื้อในรังไข่ (อาจเป็นก้อนเนื้องอกธรรมดาหรือก้อนเนื้อมะเร็ง) แพทย์จึงพูดคุย ปรึกษา และแนะนำผู้ป่วยและครอบครัวถึงวิธีรักษา ซึ่งก็คือการผ่าตัด

โรคก้อนเนื้อในรังไข่ทุกชนิด แพทย์มักไม่ตัดชิ้นเนื้อหรือเจาะดูดเซลล์ไปตรวจก่อน เพราะอาจเกิดผลข้างเคียง/แทรกซ้อนรุนแรง เช่น เลือดออกหรือลำไส้ทะลุ และหากเป็นมะเร็งอาจเป็นสาเหตุให้เซลล์มะเร็งหลุดรอดและลุกลามในช่องท้อง วิธีรักษาโรคเนื้องอกในรังไข่ทุกชนิดคือการผ่าตัด โดยก่อนผ่าตัด แพทย์จะประเมินสุขภาพผู้ป่วย จากนั้นผู้ป่วยจะเข้าสู่ขั้นตอนการประเมินสุขภาพและการประเมินระยะโรค

การประเมินสุขภาพผู้ป่วย

ขั้นตอนการประเมินสุขภาพผู้ป่วยในโรคมะเร็งรังไข่จะเหมือนกับที่ได้กล่าวแล้วในบทที่ 2

การประเมินระยะโรค

โรคมะเร็งรังไข่แบ่งเป็น 4 ระยะเช่นเดียวกับโรคมะเร็งชนิดอื่น ๆ โดย ขั้นตอนการประเมินระยะโรคจะเริ่มตั้งแต่ก่อนผ่าตัด ขณะผ่าตัด และหลังผ่าตัด

การตรวจประเมินระยะโรคก่อนผ่าตัด ได้แก่ การตรวจคลำช่องท้องและช่องท้องน้อย (อุ้งเชิงกราน) ตรวจคลำต่อมน้ำเหลืองเหนือไหปลาร้าและขาหนีบ

การตรวจประเมินระยะโรคในขณะผ่าตัด โดยแพทย์จะดูและคลำการลุกลามของก้อนเนื้อในอวัยวะข้างเคียงรังไข่อีกข้าง ต่อมน้ำเหลืองในช่องท้อง และช่องท้องน้อย เยื่อบุช่องท้อง ตับ และดูน้ำในช่องท้อง

การตรวจประเมินระยะโรคหลังผ่าตัด คือ ประเมินผลชิ้นเนื้อหลังผ่าตัดทางพยาธิวิทยา รวมทั้งประเมินการแพร่กระจายของโรค ตามขั้นตอนดังที่กล่าวแล้วในบทที่ 2 ซึ่งเมื่อโรคมะเร็งรังไข่แพร่กระจายมักเข้าสู่ปอด (อาจเข้าสู่สมอง ตับ และกระดูกได้บ้าง) รวมถึงตรวจเลือดดูค่าสารมะเร็ง (เมื่อเป็นมะเร็งชนิดที่สร้างสารมะเร็ง) เพื่อช่วยประเมินผลในช่วงรับการรักษาและติดตามผลระยะยาว ซึ่งเมื่อทราบระยะโรคแล้ว แพทย์จึงพูดคุย ปรึกษา และแนะนำวิธีรักษากับผู้ป่วยและครอบครัว

การรักษาและการประเมินผลในช่วงรับการรักษา

วิธีรักษาหลักของโรคมะเร็งรังไข่คือการผ่าตัด ส่วนในโรคระยะลุกลาม และ/หรือ แพร่กระจาย การรักษาต่อเนื่อง คือ ให้ยาเคมีบำบัด ซึ่งอาจให้การรักษาโดยแพทย์ผู้ให้การผ่าตัดหรือปรึกษานรีแพทย์มะเร็งวิทยา (เมื่อไม่ใช่แพทย์ผ่าตัด) หรืออายุรแพทย์มะเร็งวิทยา ส่วนรังสีรักษาจะเลือกใช้เฉพาะในผู้ป่วยบางรายที่ตอบสนองต่อยาเคมีบำบัดไม่ดี ส่วนยารักษาตรงเป้ายังอยู่ในระหว่างการศึกษา

ในช่วงที่รับการรักษาด้วยยาเคมีบำบัด แพทย์จะประเมินผลการรักษาเป็นระยะโดยตรวจเลือดซีบีซี ตรวจเลือดดูการทำงานของตับและไต (อ่านเพิ่มเติมในบทที่ 3) และดูค่าสารมะเร็ง (เมื่อเป็นเซลล์มะเร็งชนิดที่สร้างสารมะเร็ง) อาจ ตรวจภายในและตรวจภาพช่องท้อง/รังไข่ด้วยอัลตราซาวนด์หรือเอกซเรย์คอมพิวเตอร์เป็นระยะร่วมด้วย

ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับอาการผู้ป่วย ค่าสารมะเร็ง ผลจากการผ่าตัด (ผ่าตัดเอาก้อนเนื้อออกได้หมดหรือไม่) และดุลพินิจของแพทย์ เมื่อครบการรักษาแล้วผู้ป่วยจะเข้าสู่ขั้นตอนการประเมินผลหลังครบการรักษา

การประเมินผลหลังครบการรักษา

ขั้นตอนการประเมินผลหลังครบรักษาในโรคมะเร็งรังไข่จะเหมือนกับในโรคมะเร็งชนิดอื่น ๆ ดังที่ได้กล่าวแล้วในบทที่ 3 ทั้งนี้รวมถึงการประเมินการแพร่กระจายของโรค ซึ่งจะเริ่มประเมินเมื่อผู้ป่วยฟื้นตัวหลังครบการรักษาแล้ว เช่น ประมาณ 2-6 เดือน แต่สิ่งที่แตกต่างคือการตรวจเฉพาะที่

การตรวจเฉพาะที่เพื่อตรวจวินิจฉัยก้อนเนื้อมะเร็งที่อาจหลงเหลือ ภายหลังครบการรักษา ได้แก่ การตรวจคลำต่อมน้ำเหลือง ตรวจคลำช่องท้อง และช่องท้องน้อย ตรวจภายใน ตรวจทางทวารหนัก ตรวจเลือดดูค่าสารมะเร็ง (เมื่อเป็นมะเร็งชนิดที่สร้างสารมะเร็ง) และตรวจภาพช่องท้อง/รังไข่ด้วยอัลตราซาวนด์ และ/หรือ เอกซเรย์คอมพิวเตอร์ บางครั้งอาจส่องกล้องตรวจภายในช่องท้องหรือผ่าตัดช่องท้องซ้ำ (ขึ้นอยู่กับผลตรวจต่าง ๆ และดุลพินิจของแพทย์)

เมื่อพบโรคมะเร็งหลงเหลือ และ/หรือ โรคแพร่กระจาย แพทย์จะเริ่มขั้นตอนการตรวจวินิจฉัยอีกครั้งเหมือนเป็นผู้ป่วยใหม่ ซึ่งภายหลังได้ผลตรวจครบแล้ว แพทย์จึงพูดคุย ปรึกษา แนะนำผู้ป่วยและครอบครัวถึงวิธีรักษาต่อไป

โดยวิธีรักษาโรคในครั้งนี้อาจเป็นการผ่าตัดร่วมกับยาเคมีบำบัดหรือยาเคมีบำบัดวิธีการเดียว (อาจปรับปริมาณ และ/หรือ ชนิดยา) หรือเพียงเฝ้าติดตามโรดและจะรักษาก็ต่อเมื่อมีอาการ หรือรักษาแบบประคับประคอง/พยุงอาการด้วยวิธีการทางอายุรกรรมทั่วไป (เช่นให้ยาบรรเทาปวด) ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับขนาดและตำแหน่งก้อนเนื้อที่เหลืออยู่ อายุและสุขภาพผู้ป่วย วิธีรักษาเดิม ผลข้างเคียง/แทรกซ้อนจาก การรักษาที่ผ่านมา ระยะโรคครั้งใหม่ ดุลพินิจของแพทย์และความประสงค์ของ ผู้ป่วยและครอบครัว ส่วนยารักษาตรงเป้ายังอยู่ในระหว่างการศึกษา

เมื่อไม่พบโรคมะเร็งหลงเหลือ และ/หรือ โรคแพร่กระจาย ผู้ป่วยจะเข้าสู่ขั้นตอนการติดตามผลระยะยาวตลอดชีวิต

การติดตามผลระยะยาวตลอดชีวิต

ขั้นตอนการติดตามผลระยะยาวตลอดชีวิตในโรคมะเร็งรังไข่ ใน 3 ปีแรก หลังครบการรักษา แพทย์จะนัดตรวจเป็นระยะประมาณทุก 1-3 เดือน เพราะโรคย้อนกลับเป็นซ้ำ และ/หรือ โรคแพร่กระจาย มักเกิดในช่วง 3 ปีนี้ จากนั้นจะค่อยๆ เว้นระยะห่างมากขึ้น จนเป็นทุก 6 เดือน - 1 ปี หลังครบการรักษาไปแล้ว 5 ปี แต่ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับดุลพินิจของแพทย์

ขั้นตอนต่าง ๆ ในการติดตามผลระยะยาวในโรคมะเร็งรังไข่จะเหมือนกับที่ได้กล่าวแล้วในบทที่ 3 รวมถึงการตรวจวินิจฉัยการแพร่กระจายของโรคด้วย แต่สิ่งที่แตกต่างคือการตรวจเฉพาะที่

การตรวจเฉพาะที่ ได้แก่ การตรวจคลำต่อมน้ำเหลือง ตรวจคลำช่องท้อง และช่องท้องน้อย ตรวจภายใน อาจตรวจทางทวารหนัก ตรวจเลือดดูค่าสาร มะเร็ง (เมื่อเป็นเซลล์มะเร็งชนิดที่สร้างสารมะเร็ง) ซึ่งมักมีการตรวจทุกครั้งที่แพทย์นัด

ส่วนการตรวจภาพช่องท้อง/รังไข่ด้วยอัลตราซาวนด์ และ/หรือ เอกซเรย์ คอมพิวเตอร์ และ/หรือ การส่องกล้องช่องท้อง อาจให้การตรวจวินิจฉัยภายหลัง ครบการรักษาแล้ว 3-6 เดือน - 1 ปี ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับดุลพินิจของแพทย์ ส่วน หลังจากนี้จะขึ้นอยู่กับผลตรวจต่าง ๆ อายุและสุขภาพผู้ป่วย อาการผู้ป่วยขณะ นั้น ค่าสารมะเร็ง และดุลพินิจของแพทย์เช่นกัน

เมื่อพบโรคย้อนกลับเป็นซ้ำ และ/หรือ โรคแพร่กระจาย แพทย์จะเริ่มขั้นตอนการตรวจวินิจฉัยอีกครั้งเหมือนในผู้ป่วยใหม่ ซึ่งภายหลังได้ผลตรวจต่าง ๆ ครบแล้ว จึงพูดคุย ปรึกษา และแนะนำผู้ป่วยและครอบครัวถึงวิธีรักษาโรคในระยะนี้ โดยวิธีรักษายังคงเป็นการผ่าตัด (เมื่อผ่าตัดได้) ยาเคมีบำบัด (ปรับชนิดหรือปริมาณยา) และ/หรือ รักษาแบบประคับประคอง/พยุงอาการด้วยวิธีทางอายุรกรรมทั่วไป ส่วนยารักษาตรงเป้ายังอยู่ในระหว่างการศึกษา

เมื่อไม่พบโรคย้อนกลับเป็นซ้ำและหรือโรคแพร่กระจาย โดยแพทย์ทุกคนที่ให้การรักษาจะตรวจติดตามโรคเป็นระยะไปจนตลอดชีวิตของผู้ป่วย

คุณสามารถอ่านข้อมูลดีๆมีประโยชน์แบบนี้ได้เพิ่มเติมที่หนังสือ "รู้ก่อน เข้าใจกว่า การตรวจรักษามะเร็ง โดยศาสตราจารย์เกียรติคุณ แพทย์หญิงพวงทอง ไกรพิบูลย์ สำนักพิมพ์ซีเอ็ด เพื่อสนับสนุนผู้แต่ง 

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามฟรี ได้คำตอบภายใน 24 ชม.

ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย

ตอบโดยแพทย์ภายใน 24 ชั่วโมง (คุณจะได้รับอีเมลเมื่อแพทย์ตอบคำถามของคุณ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

การันตีคำตอบจากคุณหมอภายใน 60 นาที หรือรับค่าดำเนินการคำถามด่วน 200 บาทคืนไปเลย

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน เพื่อที่คุณจะสามารถรับความคิดเห็นจากคุณหมอหลายๆท่านในคำถามของคุณ

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่

บทความต่อไป
สัญญาณเตือนแรกเกี่ยวกับโรคมะเร็งที่คุณควรรู้
สัญญาณเตือนแรกเกี่ยวกับโรคมะเร็งที่คุณควรรู้

คู่มือทำความเข้าใจโรคมะเร็งหลายชนิดและอาการของโรคมะเร็ง

สถิติของผู้รอดชีวิตจากโรคมะเร็งขั้นพื้นฐาน
สถิติของผู้รอดชีวิตจากโรคมะเร็งขั้นพื้นฐาน

ข้อเท็จจริงจากสมาคมโรคมะเร็งแห่งสหรัฐอเมริกา (American Cancer Society) และศูนย์ควบคุมและป้องกันโรค (CDC)

5 สถานที่ที่คุณสามารถหาวิกผมโดยไม่เสียค่าใช้จ่ายระหว่างการรักษามะเร็ง
5 สถานที่ที่คุณสามารถหาวิกผมโดยไม่เสียค่าใช้จ่ายระหว่างการรักษามะเร็ง

เคมีบำบัดนั้นต่อสู้กับมะเร็งแต่สามารถทำให้เกิดผมร่วงได้เช่นกัน