มะเร็งและโรคร้าย

โรคมะเร็งรังไข่

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ มิ.ย. 19, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 5 นาที
โรคมะเร็งรังไข่

โรคมะเร็งรังไข่เป็นโรคมะเร็งอีกชนิดที่พบบ่อยในผู้หญิงไทย โดยแพทย์ผู้ให้การดูแลรักษาอาจเป็นนรีแพทย์มะเร็งวิทยาหรือแพทย์สูตินรีเวชร่วมกับอายุรแพทย์มะเร็งวิทยา ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับว่าโรงพยาบาลนั้นมีแพทย์เฉพาะทางสาขา มะเร็งวิทยานรีเวชหรือไม่

ลักษณะทั่วไปของโรค

โรคมะเร็งรังไข่มีหลายชนิด ทั้งชนิดที่พบในเด็ก (ความรุนแรงของโรคต่ำกว่า) และชนิดที่พบมากในผู้ใหญ่ ซึ่งโรคมะเร็งรังไข่ในผู้ใหญ่จัดเป็นโรคที่มีความรุนแรงค่อนข้างสูง ปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดโรคมะเร็งรังไข่ที่สำคัญ คือ พันธุกรรม

อาการสำคัญของโรคมะเร็งรังไข่ คือ ไม่มีอาการในระยะแรก แต่เมื่อเป็นมากขึ้นอาจมีประจำเดือนผิดปกติ มีเลือดออกผิดปกติทางช่องคลอด คลำพบก้อนเนื้อในท้องน้อย (อุ้งเชิงกราน) มีอาการผิดปกติทางปัสสาวะเนื่องจากก้อนเนื้อ กด/เบียดทับ กระเพาะปัสสาวะ (เช่น ปัสสาวะบ่อย ปัสสาวะขัด หรือกลั้นปัสสาวะ ไม่อยู่) และ/หรือ อาจมีอาการผิดปกติในทางเดินอาหาร (เช่น แน่นท้อง ท้องอืด) เนื่องจากก้อนเนื้อ กด/เบียด ทับลำไส้

การพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยโรค

เมื่อมีอาการสำคัญดังกล่าว หรือ มีคนในครอบครัวหรือญาติสายตรงป่วยด้วยโรคนี้ ควรไปพบสูตินรีแพทย์ (ปัจจุบันยังไม่มีวิธีตรวจคัดกรองโรคมะเร็งรังไข่ที่มีประสิทธิภาพ) ซึ่งขั้นตอนการตรวจวินิจฉัยโรคจะเหมือนกับที่ได้กล่าวแล้วในบทที่ 2 แต่สิ่งที่แตกต่าง คือ การตรวจภายในและการตรวจทางทวารหนัก ซึ่งสามารถให้การวินิจฉัยในเบื้องต้นได้ว่าอาจมีก้อนเนื้อในรังไข่ ซึ่งแพทย์ผู้ตรวจอาจเป็นผู้ให้การรักษาเอง หรือ ส่งต่อให้นรีแพทย์มะเร็งวิทยา

หากแพทย์ดูผลตรวจภายในแล้วสงสัยว่าเป็นก้อนเนื้อในรังไข่ มักตรวจภาพรังไข่ด้วยอัลตราซาวนด์ และ/หรือ เอกซเรย์คอมพิวเตอร์เพิ่มเติม และอาจตรวจเลือดดูค่าสารมะเร็ง (มะเร็งรังไข่บางชนิดสร้างสารมะเร็งได้) และเมื่อผล ตรวจต่าง ๆ ยืนยันว่ามีก้อนเนื้อในรังไข่ (อาจเป็นก้อนเนื้องอกธรรมดาหรือก้อนเนื้อมะเร็ง) แพทย์จึงพูดคุย ปรึกษา และแนะนำผู้ป่วยและครอบครัวถึงวิธีรักษา ซึ่งก็คือการผ่าตัด

โรคก้อนเนื้อในรังไข่ทุกชนิด แพทย์มักไม่ตัดชิ้นเนื้อหรือเจาะดูดเซลล์ไปตรวจก่อน เพราะอาจเกิดผลข้างเคียง/แทรกซ้อนรุนแรง เช่น เลือดออกหรือลำไส้ทะลุ และหากเป็นมะเร็งอาจเป็นสาเหตุให้เซลล์มะเร็งหลุดรอดและลุกลามในช่องท้อง วิธีรักษาโรคเนื้องอกในรังไข่ทุกชนิดคือการผ่าตัด โดยก่อนผ่าตัด แพทย์จะประเมินสุขภาพผู้ป่วย จากนั้นผู้ป่วยจะเข้าสู่ขั้นตอนการประเมินสุขภาพและการประเมินระยะโรค

การประเมินสุขภาพผู้ป่วย

ขั้นตอนการประเมินสุขภาพผู้ป่วยในโรคมะเร็งรังไข่จะเหมือนกับที่ได้กล่าวแล้วในบทที่ 2

การประเมินระยะโรค

โรคมะเร็งรังไข่แบ่งเป็น 4 ระยะเช่นเดียวกับโรคมะเร็งชนิดอื่น ๆ โดย ขั้นตอนการประเมินระยะโรคจะเริ่มตั้งแต่ก่อนผ่าตัด ขณะผ่าตัด และหลังผ่าตัด

การตรวจประเมินระยะโรคก่อนผ่าตัด ได้แก่ การตรวจคลำช่องท้องและช่องท้องน้อย (อุ้งเชิงกราน) ตรวจคลำต่อมน้ำเหลืองเหนือไหปลาร้าและขาหนีบ

การตรวจประเมินระยะโรคในขณะผ่าตัด โดยแพทย์จะดูและคลำการลุกลามของก้อนเนื้อในอวัยวะข้างเคียงรังไข่อีกข้าง ต่อมน้ำเหลืองในช่องท้อง และช่องท้องน้อย เยื่อบุช่องท้อง ตับ และดูน้ำในช่องท้อง

การตรวจประเมินระยะโรคหลังผ่าตัด คือ ประเมินผลชิ้นเนื้อหลังผ่าตัดทางพยาธิวิทยา รวมทั้งประเมินการแพร่กระจายของโรค ตามขั้นตอนดังที่กล่าวแล้วในบทที่ 2 ซึ่งเมื่อโรคมะเร็งรังไข่แพร่กระจายมักเข้าสู่ปอด (อาจเข้าสู่สมอง ตับ และกระดูกได้บ้าง) รวมถึงตรวจเลือดดูค่าสารมะเร็ง (เมื่อเป็นมะเร็งชนิดที่สร้างสารมะเร็ง) เพื่อช่วยประเมินผลในช่วงรับการรักษาและติดตามผลระยะยาว ซึ่งเมื่อทราบระยะโรคแล้ว แพทย์จึงพูดคุย ปรึกษา และแนะนำวิธีรักษากับผู้ป่วยและครอบครัว

การรักษาและการประเมินผลในช่วงรับการรักษา

วิธีรักษาหลักของโรคมะเร็งรังไข่คือการผ่าตัด ส่วนในโรคระยะลุกลาม และ/หรือ แพร่กระจาย การรักษาต่อเนื่อง คือ ให้ยาเคมีบำบัด ซึ่งอาจให้การรักษาโดยแพทย์ผู้ให้การผ่าตัดหรือปรึกษานรีแพทย์มะเร็งวิทยา (เมื่อไม่ใช่แพทย์ผ่าตัด) หรืออายุรแพทย์มะเร็งวิทยา ส่วนรังสีรักษาจะเลือกใช้เฉพาะในผู้ป่วยบางรายที่ตอบสนองต่อยาเคมีบำบัดไม่ดี ส่วนยารักษาตรงเป้ายังอยู่ในระหว่างการศึกษา

ในช่วงที่รับการรักษาด้วยยาเคมีบำบัด แพทย์จะประเมินผลการรักษาเป็นระยะโดยตรวจเลือดซีบีซี ตรวจเลือดดูการทำงานของตับและไต (อ่านเพิ่มเติมในบทที่ 3) และดูค่าสารมะเร็ง (เมื่อเป็นเซลล์มะเร็งชนิดที่สร้างสารมะเร็ง) อาจ ตรวจภายในและตรวจภาพช่องท้อง/รังไข่ด้วยอัลตราซาวนด์หรือเอกซเรย์คอมพิวเตอร์เป็นระยะร่วมด้วย

ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับอาการผู้ป่วย ค่าสารมะเร็ง ผลจากการผ่าตัด (ผ่าตัดเอาก้อนเนื้อออกได้หมดหรือไม่) และดุลพินิจของแพทย์ เมื่อครบการรักษาแล้วผู้ป่วยจะเข้าสู่ขั้นตอนการประเมินผลหลังครบการรักษา

การประเมินผลหลังครบการรักษา

ขั้นตอนการประเมินผลหลังครบรักษาในโรคมะเร็งรังไข่จะเหมือนกับในโรคมะเร็งชนิดอื่น ๆ ดังที่ได้กล่าวแล้วในบทที่ 3 ทั้งนี้รวมถึงการประเมินการแพร่กระจายของโรค ซึ่งจะเริ่มประเมินเมื่อผู้ป่วยฟื้นตัวหลังครบการรักษาแล้ว เช่น ประมาณ 2-6 เดือน แต่สิ่งที่แตกต่างคือการตรวจเฉพาะที่

การตรวจเฉพาะที่เพื่อตรวจวินิจฉัยก้อนเนื้อมะเร็งที่อาจหลงเหลือ ภายหลังครบการรักษา ได้แก่ การตรวจคลำต่อมน้ำเหลือง ตรวจคลำช่องท้อง และช่องท้องน้อย ตรวจภายใน ตรวจทางทวารหนัก ตรวจเลือดดูค่าสารมะเร็ง (เมื่อเป็นมะเร็งชนิดที่สร้างสารมะเร็ง) และตรวจภาพช่องท้อง/รังไข่ด้วยอัลตราซาวนด์ และ/หรือ เอกซเรย์คอมพิวเตอร์ บางครั้งอาจส่องกล้องตรวจภายในช่องท้องหรือผ่าตัดช่องท้องซ้ำ (ขึ้นอยู่กับผลตรวจต่าง ๆ และดุลพินิจของแพทย์)

เมื่อพบโรคมะเร็งหลงเหลือ และ/หรือ โรคแพร่กระจาย แพทย์จะเริ่มขั้นตอนการตรวจวินิจฉัยอีกครั้งเหมือนเป็นผู้ป่วยใหม่ ซึ่งภายหลังได้ผลตรวจครบแล้ว แพทย์จึงพูดคุย ปรึกษา แนะนำผู้ป่วยและครอบครัวถึงวิธีรักษาต่อไป

โดยวิธีรักษาโรคในครั้งนี้อาจเป็นการผ่าตัดร่วมกับยาเคมีบำบัดหรือยาเคมีบำบัดวิธีการเดียว (อาจปรับปริมาณ และ/หรือ ชนิดยา) หรือเพียงเฝ้าติดตามโรดและจะรักษาก็ต่อเมื่อมีอาการ หรือรักษาแบบประคับประคอง/พยุงอาการด้วยวิธีการทางอายุรกรรมทั่วไป (เช่นให้ยาบรรเทาปวด) ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับขนาดและตำแหน่งก้อนเนื้อที่เหลืออยู่ อายุและสุขภาพผู้ป่วย วิธีรักษาเดิม ผลข้างเคียง/แทรกซ้อนจาก การรักษาที่ผ่านมา ระยะโรคครั้งใหม่ ดุลพินิจของแพทย์และความประสงค์ของ ผู้ป่วยและครอบครัว ส่วนยารักษาตรงเป้ายังอยู่ในระหว่างการศึกษา

เมื่อไม่พบโรคมะเร็งหลงเหลือ และ/หรือ โรคแพร่กระจาย ผู้ป่วยจะเข้าสู่ขั้นตอนการติดตามผลระยะยาวตลอดชีวิต

การติดตามผลระยะยาวตลอดชีวิต

ขั้นตอนการติดตามผลระยะยาวตลอดชีวิตในโรคมะเร็งรังไข่ ใน 3 ปีแรก หลังครบการรักษา แพทย์จะนัดตรวจเป็นระยะประมาณทุก 1-3 เดือน เพราะโรคย้อนกลับเป็นซ้ำ และ/หรือ โรคแพร่กระจาย มักเกิดในช่วง 3 ปีนี้ จากนั้นจะค่อยๆ เว้นระยะห่างมากขึ้น จนเป็นทุก 6 เดือน - 1 ปี หลังครบการรักษาไปแล้ว 5 ปี แต่ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับดุลพินิจของแพทย์

ขั้นตอนต่าง ๆ ในการติดตามผลระยะยาวในโรคมะเร็งรังไข่จะเหมือนกับที่ได้กล่าวแล้วในบทที่ 3 รวมถึงการตรวจวินิจฉัยการแพร่กระจายของโรคด้วย แต่สิ่งที่แตกต่างคือการตรวจเฉพาะที่

การตรวจเฉพาะที่ ได้แก่ การตรวจคลำต่อมน้ำเหลือง ตรวจคลำช่องท้อง และช่องท้องน้อย ตรวจภายใน อาจตรวจทางทวารหนัก ตรวจเลือดดูค่าสาร มะเร็ง (เมื่อเป็นเซลล์มะเร็งชนิดที่สร้างสารมะเร็ง) ซึ่งมักมีการตรวจทุกครั้งที่แพทย์นัด

ส่วนการตรวจภาพช่องท้อง/รังไข่ด้วยอัลตราซาวนด์ และ/หรือ เอกซเรย์ คอมพิวเตอร์ และ/หรือ การส่องกล้องช่องท้อง อาจให้การตรวจวินิจฉัยภายหลัง ครบการรักษาแล้ว 3-6 เดือน - 1 ปี ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับดุลพินิจของแพทย์ ส่วน หลังจากนี้จะขึ้นอยู่กับผลตรวจต่าง ๆ อายุและสุขภาพผู้ป่วย อาการผู้ป่วยขณะ นั้น ค่าสารมะเร็ง และดุลพินิจของแพทย์เช่นกัน

เมื่อพบโรคย้อนกลับเป็นซ้ำ และ/หรือ โรคแพร่กระจาย แพทย์จะเริ่มขั้นตอนการตรวจวินิจฉัยอีกครั้งเหมือนในผู้ป่วยใหม่ ซึ่งภายหลังได้ผลตรวจต่าง ๆ ครบแล้ว จึงพูดคุย ปรึกษา และแนะนำผู้ป่วยและครอบครัวถึงวิธีรักษาโรคในระยะนี้ โดยวิธีรักษายังคงเป็นการผ่าตัด (เมื่อผ่าตัดได้) ยาเคมีบำบัด (ปรับชนิดหรือปริมาณยา) และ/หรือ รักษาแบบประคับประคอง/พยุงอาการด้วยวิธีทางอายุรกรรมทั่วไป ส่วนยารักษาตรงเป้ายังอยู่ในระหว่างการศึกษา

เมื่อไม่พบโรคย้อนกลับเป็นซ้ำและหรือโรคแพร่กระจาย โดยแพทย์ทุกคนที่ให้การรักษาจะตรวจติดตามโรคเป็นระยะไปจนตลอดชีวิตของผู้ป่วย

คุณสามารถอ่านข้อมูลดีๆมีประโยชน์แบบนี้ได้เพิ่มเติมที่หนังสือ "รู้ก่อน เข้าใจกว่า การตรวจรักษามะเร็ง โดยศาสตราจารย์เกียรติคุณ แพทย์หญิงพวงทอง ไกรพิบูลย์ สำนักพิมพ์ซีเอ็ด เพื่อสนับสนุนผู้แต่ง 

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามปกติ ได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

ค่าบริการ 100 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 24 ชั่วโมง โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

ค่าบริการ 200 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 60 นาที โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 60 นาที เราคืนเหรียญให้ 100 เหรียญและคำถามจะถูกปรับเป็นคำถามปกติ ซึ่งจะได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน ซึ่งเพิ่มโอกาสให้คุณได้รับความคิดเห็นจากคุณหมอท่านอื่น

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่