Doctor men
เขียนโดย
กองบรรณาธิการ HONESTDOCS

โรคย้ำคิดย้ำทำ คืออะไร?

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ 18 ก.ค. 2019 ประมาณเวลาการอ่าน: 3 นาที
มีคนอ่านบทความนี้แล้ว 1,155,805 คน

โรคย้ำคิดย้ำทำ (Obsessive-Compulsive Disorder: OCD) จัดเป็นภาวะวิตกกังวลอย่างหนึ่ง ซึ่งคนที่เป็นจะถูกครอบงำแบบซ้ำๆ ทั้งจากความคิดและความรู้สึกที่ไม่ต้องการ เรียกรวมๆ ว่า “การย้ำคิด”(Obsessions) ซึ่งจะนำไปสู่พิธีการหรือพฤติกรรมที่ทำซ้ำๆ ซึ่งเรียกว่า “การย้ำทำ” (Compulsions) 

แม้ว่าจะมีคนจำนวนมากที่มักจะมีความคิดแบบอาลัยอาวรณ์ หรือมีแนวโน้มที่จะทำกิจวัตรหรือพฤติกรรมบางอย่างแบบซ้ำๆ แต่พฤติกรรมเหล่านี้จะไม่ได้รบกวนต่อการใช้ชีวิตประจำวันเหมือนที่เกิดขึ้นในผู้ป่วยย้ำคิดย้ำทำ ที่จะมีความคิดซ้ำไปซ้ำมาอย่างน่าหงุดหงิดเกิดขึ้นตลอดเวลา จนทำให้เกิดความวิตกกังวล และเกิดการกระทำย้ำทำต่างๆ ตามมา ซึ่งอาจช่วยลดความกังวลลงได้ หรือจะพยายามหลีกเลี่ยงกิจวัตรต่างๆ ที่จะทำให้เกิดความวิตกกังวลอย่างรุนแรงก็ได้

อัตราการเกิดโรคย้ำคิดย้ำทำ

ข้อมูลจากการศึกษาในนิตยสารจิตเวชศาสตร์ระดับโมเลกุล “Molecular Psychiatry” เมื่อเร็วๆนี้ พบว่ามีผู้ใหญ่ 1.2% ที่เผชิญกับโรคย้ำคิดย้ำทำในแต่ละปี การศึกษายังระบุอีกว่ามีคนจำนวน 2.3% ที่ประสบกับโรคย้ำคิดย้ำทำในช่วงชีวิตของตน โดยอายุเฉลี่ยที่ผู้ป่วยจะเริ่มเป็นโรคย้ำคิดย้ำทำอยู่ที่ราวๆ 19-20 ปี โดยเด็กผู้ชายมักจะเริ่มมีแสดงอาการของโรคเร็วกว่าเด็กผู้หญิง และหลังจากเริ่มแสดงอาการแล้วมักจะมีอาการต่อไปเป็นระยะเวลาเฉลี่ยประมาณ 9 ปี

โรคย้ำคิดย้ำทำ เกิดจากอะไร?

นักวิทยาศาสตร์ยังคงไม่สามารถสาเหตุที่ชัดเจนของโรคย้ำคิดย้ำทำได้ แต่เชื่อว่าปัจจัยต่อไปนี้อาจมีส่วนทำให้เกิดโรคย้ำคิดย้ำทำได้

  • การถ่ายทอดทางพันธุกรรม การศึกษาพบว่าบางครั้งโรคย้ำคิดย้ำทำก็เกิดขึ้นภายในครอบครัวเดียวกัน ทำให้คุณมีความเสี่ยงที่จะเป็นโรคย้ำคิดย้ำทำมากขึ้นหากมีบิดามารดา พี่น้อง หรือลูกที่ป่วยเป็นโรคนี้ 
  • ความแตกต่างของโครงสร้างสมอง นักวิทยาศาสตร์พบว่าโรคย้ำคิดย้ำทำมีความเกี่ยวข้องกับความผิดปกติที่ส่วนใดส่วนหนึ่งของสมอง แต่ปัจจัยข้อนี้ยังไม่เป็นที่เข้าใจแน่ชัด 
  • ปัจจัยทางสภาพแวดล้อม บาดแผลในวัยเด็ก เช่น การถูกกระทำทางเพศหรือถูกทารุณทางร่างกาย มีส่วนเพิ่มความเสี่ยงให้ป่วยเป็นโรคย้ำคิดย้ำทำหรือโรควิตกกังวลประเภทอื่นๆ ได้ 
  • การติดเชื้อสเตรปโตคอคคัส (Streptococcal infection) เป็นเชื้อที่สามารถที่จะทำให้เกิดอาการของโรคย้ำคิดย้ำทำได้ (หรือที่รู้จักกันในชื่อโรค PANDAS หรือ Pediatric autoimmune neuropsychiatric disorders associated with streptococcal infections*)

*หมายถึง โรคจิตเภทในเด็กที่เกิดจากความผิดปกติของภูมิคุ้มกันตนเอง และส่งผลต่อระบบประสาท ซึ่งมีสาเหตุเกี่ยวข้องกับการติดเชื้อสเตรปโตคอคคัส

อาการของโรคย้ำคิดย้ำทำ 

ผู้ป่วยโรคย้ำคิดย้ำทำส่วนใหญ่จะประสบปัญหาจากทั้งอาการ “ย้ำคิด”(Obsession) และ “ย้ำทำ”(Compulsion) แต่ผู้ป่วยบางคนอาจมีอาการเพียงอย่างใดอย่างหนึ่งก็เป็นได้

อาการย้ำคิด (Obsessions) ได้แก่

  • ความกลัวต่อเชื้อโรค สิ่งสกปรก หรือการปนเปื้อนที่มากผิดวิสัย
  • ความคิดที่ยึดติดกับการต้องห้ามทางเพศหรือทางศาสนา
  • ความกังวลเกี่ยวกับลำดับ ความสมดุล หรือความถูกต้องแม่นยำ
  • ความคิดรุนแรงเกี่ยวกับการทำร้ายตนเองหรือผู้อื่น
  • การคิดซ้ำๆ เกี่ยวกับคำพูด เสียง หรือตัวเลข

สมาคมจิตเวชศาสตร์แห่งสหรัฐอเมริกา(American Psychiatric Association: APA) ระบุว่ามีผู้ป่วยโรคย้ำคิดย้ำทำจำนวนมากที่รับรู้หรือสงสัยว่าความย้ำคิดของตนเองนั้นเป็นเรื่องที่ไม่สมเหตุสมผลและไม่มีมูล แต่ความเข้าใจนั้นไม่ได้ช่วยให้ไม่เกิดอาการย้ำคิด และไม่ได้ช่วยไม่ให้เกิดอาการย้ำทำเช่นเดียวกัน

โฆษณาจาก HonestDocs
โปรแกรมตรวจสุขภาพ อายุมากกว่า 50 ปี ลด 15%

เริ่มที่ 2,541 บาท คัดกรองโรคที่เจอบ่อย พร้อมจองคิวให้ ไม่ต้องรอนาน เลือกดูและสอบถามเราวันนี้

Istock 643564758

อาการย้ำทำ (Compulsions) ได้แก่

  • การทำความสะอาดร่างกาย สิ่งของ หรือสิ่งแวดล้อมต่างๆ แบบมากเกินความจำเป็น
  • การบ่นพึมพำซ้ำๆ หรือนับเลขซ้ำๆ
  • พฤติกรรมที่ทำซ้ำๆ เช่น เดินเข้าและออกประตู หรือนั่งลงและลุกขึ้นยืน
  • การจัดเรียงและจัดลำดับสิ่งของแบบมีลักษณะเฉพาะตัว (ต้องการให้สิ่งของนั้นๆ เรียงอย่างเป็นระบบหรือมีความสมดุลแบบสมบูรณ์แบบ)
  • การตรวจความเรียบร้อยซ้ำแล้วซ้ำอีก เช่น ตรวจว่ากลอนประตูล็อกหรือปิดเตาแก๊สแล้ว
  • การเก็บสะสมสิ่งที่ไม่จำเป็นแล้ว
  • การสวดภาวนาเงียบๆ อย่างต่อเนื่อง หรือการเข้าร่วมพิธีการทางศาสนาตลอดเวลา

ผู้ป่วยโรคย้ำคิดย้ำทำบางคนอาจมีอาการเคลื่อนไหวผิดปกติที่เรียกว่า Motor Tic/Movement Tic  หรือการพูดผิดปกติแบบ Vocal Tic นอกจากนี้ยังมักจะเสียเวลาอย่างน้อยๆ หนึ่งชั่วโมงต่อวันไปกับอาการย้ำคิดและย้ำทำของตนเอง และต้องประสบปัญหาในการใช้ชีวิตประจำวันเพราะอาการเหล่านี้

การวินิจฉัยและการรักษาโรคย้ำคิดย้ำทำ

ในการวินิจฉัยโรคย้ำคิดย้ำทำ แพทย์จะทำการตรวจร่างกายและตรวจทางห้องปฏิบัติการ เพื่อแยกสาเหตุอื่นๆ ที่อาจเป็นต้นเหตุของอาการที่เกิดขึ้นได้ออกไป รวมไปถึงการตรวจทางจิตเวช ซึ่งเป็นการตรวจตามเกณฑ์ของสมาคมจิตเวชศาสตร์แห่งสหรัฐอเมริกา(APA) 

การรักษาโรคย้ำคิดย้ำทำทำได้โดยใช้การทำจิตบำบัด ซึ่งประกอบไปด้วย พฤติกรรมบำบัด ที่มีจุดมุ่งหมายเพื่อสอนให้ผู้ป่วยโรคย้ำคิดย้ำทำมีทักษะในการจัดการและลดอาการย้ำคิดย้ำทำที่เกิดขึ้น รวมถึงความวิตกกังวลของตนเอง 

การทำจิตบำบัดอาจทำควบคู่กับการให้ใช้ยาในกลุ่มยาคลายกังวล (Antidepressants) เช่น แอนาฟรานิล (Anafranil) ซึ่งมีตัวยาโคลมิพรามีน (Clomipramine) ยาลูว็อกซ์ (Luvox) ซึ่งมีตัวยาฟลูว็อกซามีน (Fluvoxamine) โปรแซ็ค (Prozac) ซึ่งมีตัวยาฟลูอ็อกซิทีน(Fluoxeine) และโซลอฟท์ (Zoloft) ซึ่งมีตัวยาเซอร์ทราลีน (Sertraline)

นอกจากนี้การทำโยคะและการนวดบำบัดก็อาจช่วยผ่อนคลายความวิตกกังวลที่เกิดจากโรคย้ำคิดย้ำทำได้

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าข้อมูลนี้เป็นประโยชน์กับคุณแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆที่เกี่ยวกับอาการนี้

สวัสดีค่ะ คือหนูกำลังสงสัยว่าหนูเป็นโรคย้ำคิดย้ำทำหรือเปล่าค่ะ คือหนูเข้าใจนะคะว่า โรคย้ำคิดย้ำทำ มันไม่ใช่แค่แบบ เราจู้จี้จุกจิก แล้วเราก็บอกว่าเราเป็นโรค หนูเคยเลยไปอ่านบทความเกี่ยวกับโรคนี้มาค่ะ อาการส่วนใหญ่ จะเน้นไปเรื่องของความสะอาด และสิ่งศักดิ์สิ...
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ

หากคุณยังมีคำถามเพิ่มเติม กรุณาเขียนถามคุณหมอที่นี่

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวีดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่