เสมหะ (Mucus) คืออะไร?

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ พ.ค. 30, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 3 นาที

เสมหะอาจสร้างความรำคาญให้กับคุณเมื่อคุณป่วยแต่ร่างกายของคุณจำเป็นต้องมีเพื่อช่วยให้สุขภาพแข็งแรง

เมือกหรือเสมหะเป็นสิ่งเหนียว ๆ เหมือนเจลที่อยู่ตามปอด คอ ปาก จมูก และโพรงอากาศในกะโหลกของคุณ สิ่งนี้ถูกผลิตจากเยื่อในจมูกและโพรงอากาศในกะโหลกที่เรียกว่าเยื่อเสมหะ

เสมหะและเมือก

คุณอาจจะได้ยินการใช้คำว่า "เมือก" และ "เสมหะ" สลับไปสลับมาบ่อย ๆ แต่เมือกเป็นสารที่คล้ายเสมหะซึ่งต่างกัน ซึ่งร่างกายของคุณจะสร้างเสมหะอยู่ตลอดเวลาแต่คุณอาจสังเกตเห็นหลังจากมีการติดเชื้อทางเดินหายใจ (เช่น โรคไข้หวัดใหญ่) โรคไข้หวัดธรรมดา ไซนัสอักเสบ หรือ ภูมิแพ้ ร่างกายของคุณอาจผลิตเสมหะมากขึ้นถ้าคุณสูบบุหรี่

การผลิตเสมหะเป็นเรื่องปกติและมีจุดประสงค์หลายอย่างแม้กระทั่งตอนที่คุณมีร่างกายแข็งแรง เพราะมันจะช่วงป้องกันเนื้อเยื่อที่ปอด คอ จมูกและทางเดินโพรงอากาศในกะโหลกของคุณไม่ให้มันแห้งเกินไป นอกจากนี้มันยังช่วยดักจับแบคทีเรียและสารที่ทำให้เกิดโรคภูมิแพ้ (เช่นฝุ่นหรือเกสรดอกไม้) เพื่อเป็นเกราะป้องกันไม่ให้มันแพร่กระจายไปทั่วร่างกายของคุณและทำให้คุณป่วย เสมหะยังมีแอนติบอดี เอ็มไซม์ที่ใช้ในการฆ่าหรือถอนพิษวัตถุที่อันตรายเหล่านี้

เสมหะในขณะที่คุณป่วย

งานวิจัยชี้ให้เห็นว่าร่างกายของคุณมักผลิตเสมหะมากถึง 1.5 ลิตรต่อวันแม้ในขณะที่คุณไมได้รู้สึกป่วย เสมหะเหล่านี้มักจะไหลผ่านลำคอของคุณ และเมื่อคุณป่วย ร่างกายของคุณไม่จำเป็นต้องผลิตเสมหะมากเกินกว่าปกติ แต่ถ้าคุณป่วยแล้วประสบกับอาการแพ้ คุณจะสังเกตเห็นถึงความเหนียวข้นของเสมหะ

แบคทีเรียหรือสารที่ก่อให้เกิดภูมิแพ้สามารถทำให้เยื่อเมือกผลิตเสมหะมากขึ้นแต่ เสมหะที่สัมผัสกับวัตถุเหล่านี้จะมีสารที่เรียกว่า ฮิสตามีน ฮิสตามีนส่งผลให้เยื่อในทางเดินหายใจของคุณบวมและผลิตเสมหะที่บางมากขึ้น โดยทั่วไปแล้วมักจะทำให้น้ำมูกไหล จาม คันจมูก และคัดจมูก เมื่อคุณคุณป่วยเสมหะของคุณอาจะเพิ่มมากขึ้นและเหนียวขึ้นซึ่งมันจะไม่ไหลลงคอง่าย ๆ เสมหะเหล่านี้อาจจะติดอยู่ที่ปอดและคอของคุณทำให้เกิดการแน่น และในกรณีที่รุนแรงจะทำให้เกิดการหายใจลำบากหรือกลืนอาหารลำบาก

การที่มีเสมหะเยอะอาจดูเหมือนการผลิตเสมหะนั้นมีปริมาณมากซึ่งสามารถทำให้เกิดปัญหา เช่น น้ำมูกไหลลงคอ

การที่มีเสมหะจะมักเป็นสัญญาณว่าเยื่อเมือกของคุณนั้นแห้งเกิดไปหรืออาจเป็นผลจาก

  • สภาพแวดล้อมภายในที่แห้ง (ซึ่งเกิดจากความร้อนหรือเครื่องปรับอากาศ)
  • ดื่มน้ำเปล่าหรือของเหลวอื่น ๆ ไม่เพียงพอ
  • ดื่มเครื่องดื่ม เช่น กาแฟ ชา หรือแอลกอฮอล์ซึ่งทำให้เกิดการสูญเสียน้ำ
  • รับประทานยาบางประเภท
  • สูบบุหรี่

ถ้าคุณคิดว่าคุณอาจเป็นภูมิแพ้ หวัด หรือการติดเชื้อทางเดินหายใจ แพทย์ประจำตัวของคุณอาจประเมินจำนวน ความเหนียวข้น และสีของเสมหะของคุณในการทำการวินิจฉัย 

สีของเสมหะ

  • เสมหะสีใส: คุณอาจสังเกตเห็นถึงการเปลี่ยนสีของเสมหะเมื่อคุณป่วย หรือมีอาการของโรคภูมิแพ้  
  • เสมหะสีเขียวหรือขุ่น (เช่น เหลืองอ่อนหรือเบจ): คุณอาจป่วยด้วยโรคหวัด เมื่อคุณเป็นหวัด ร่างกายของคุณผลิตเซลล์เม็ดเลือดขาวเพิ่มขึ้น และส่งไปในโพรงจมูกเพื่อต่อสู้กับการติดเชื้อ เซลล์เม็ดเลือดขาวของคุณมีสารชื่อ Neutrophils ซึ่งสามารถทำให้เสมหะของคุณเปลี่ยนเป็นสีเหลืองหรือเขียวได้ เสมหะอาจกลายเป็นสีเขียวเมื่อมีปริมาณมาก 
  • เสมหะสีแดงหรือน้ำตาล: นี่มักเป็นสัญญาณว่ามีเลือดอยู่ในเสมหะของคุณ โดยทั่วไปแล้ว การมีเลือดอยู่ในเสมหะของคุณมักเป็นผลมากจากการระคายเคืองและการแห้งของเนื้อเยื่อในทางเดินหายใจซึ่งเกิดจากการถู เช็ด หรือสั่งน้ำมูกของจมูกมากเกินไป การมีเลือดเล็กน้อยออกจากจมูกไม่ใช่เรื่องที่ต้องกังวล แต่ถ้าคุณมีเลือดออกมาก คุณควรรีบปรึกษาแพทย์ประจำตัวของคุณเพราะนี้อาจเป็นสัญญาณของการติดเชื้อที่รุนแรง เช่น หลอดลมอักเสบ

วิธีกำจัดเสมหะ

มีหลายวิธีในการจำกัดเสมหะรวมถึงการรักษาด้วยวิธีเหล่านี้

ยาแก้คัดจมูก คุณสามารถใช้ยาที่ไม่ต้องใช้ใบสั่งแพทย์ (OTC) หรือยาหดหลอดเลือดเพื่อลดปริมาณของเสมหะในปอดหรือทางเดินหายใจของคุณ ยาเหล่านี้จะขจัดเสมหะที่มากซึ่งไม่ควรใช้มากเกินไปเพราะอาจมีผลข้างเคียงหรือภาวะแทรกซ้อน

ยาแก้คัดจมูกจะทำให้หลอดเลือกในทางเดินหายใจหดตัว จึงทำให้การไหลเวียนของเลือดนั้นหยุดและลดปริมาณของเสมหะที่ถูกผลิตในจุดนั้น ถ้าใช้ยาเกินขนาด ยาเหล่านี้จะทำให้เยื่อเมือกของคุณแห้งทำให้เสมหะที่ถูกผลิตนั้นข้น ทำให้เกิดอาการคัดจมูก

ยาแก้คัดจมูกนั้นเกี่ยวข้องกับผลข้างเคียง เช่น เวียนศีรษะ อยู่ไม่สุข กระวนกระวาย และความดันโลหิตสูง

ยาแก้แพ้ ยาเหล่านี้จะปิดกั้นหรือลดการทำงานของฮิสตามีนซึ่งเป็นสารที่ร่างกายของคุณผลิตขึ้นในขณะที่เกิดอาการแพ้ ยาแก้แพ้นั้นตอบสนองดีเมื่อใช้รักษาอาการคันหรือน้ำมูกไหลแต่อาจมีผลข้างเคียงเช่น ง่วงซึม เวียนศีรษะ ปากแห้ง และปวดศีรษะ โดยเฉพาะถ้าใช้ยาเกินขนาด

ยาขับเสมหะ ยารักษาหวัดและไข้หวัดใหญ่ทั้งที่ซื้อตามร้านขายยาและตามใบสั่งแพทย์มีส่วนผสมของยาขับเสมหะที่จะทำให้เสมหะน้อยลงและง่ายในการที่ร่างกายจะขับเสมหะเหล่านี้

Guaifenesin เป็นตัวอย่างของยาขับเสมหะที่ใช้บ่อย

การล้างจมูก เป็นวิธีทางธรรมชาติในการชำระล้างเมือกส่วนเกิน ซึ่งสามารภถทำได้โดยการใช้กาที่ใช้บรรจุน้ำเกลือ ไซริ้ง หรือขวดบีบที่ผสมน้ำเกลือ วิธีเหล่านี้สามารถทำได้โดยการสูบน้ำเกลือเข้าไปในรูจมูกของคุณเพื่อทำให้เมือกในโพรงจมูกขยายตัวและขับออกมา

นอกจากการใช้ยาคัดจมูกและยาแก้แพ้เกินขนาดแล้ว การล้างจมูกมากเกินไปสามารถก่อให้เกิดภาวะแทรกซ้อนได้  โดยทั่วไปแล้ว การล้างจมูกจะช่วยทำให้เมือกมีจำนวนน้อยลงและกำจัดแบคทีเรียและสารที่ทำให้เกิดภูมิแพ้ นอกจากนี้ยังสามารถชะล้างเยื่อเมือกและเยื่อป้องกันบางส่วนที่สามารถปกป้องคุณจากอาการป่วยได้

แพทย์มันจะแนะนำให้ดื่มของเหลวในปริมาณมาก หายใจผ่านผ้าเช็ดหน้าที่อุ่นและสะอาด และสูดดมไอ (ที่ไม่ร้อนจนเกินไป) เพื่อให้เมือกของคุณบางลงและง่ายต่อการชะล้างและลดเมือกและลดอาการคัดจมูก

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆที่เกี่ยวกับอาการนี้

เปนภูมิแพ้ทั้งแม่ละลูกควรทำยังไงดีค่ะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
ภูมิแพ้เกิดจากอะไรค่ะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
โรคภูมิแพ้มีสิทธ์หายได้หรือไม่
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
น้ำมูกไหลตลอดต้องทำอย่างไรบ้างค่ะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
ทำอย่างไรให้ภูมิแพ้หายขาด
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ

หากคุณยังมีคำถามเพิ่มเติม กรุณาเขียนถามคุณหมอที่นี่

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามปกติ ได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

ค่าบริการ 100 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 24 ชั่วโมง โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

ค่าบริการ 200 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 60 นาที โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 60 นาที เราคืนเหรียญให้ 100 เหรียญและคำถามจะถูกปรับเป็นคำถามปกติ ซึ่งจะได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน ซึ่งเพิ่มโอกาสให้คุณได้รับความคิดเห็นจากคุณหมอท่านอื่น

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่