กองบรรณาธิการ HonestDocs
เขียนโดย
กองบรรณาธิการ HonestDocs

โรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบ (Meningitis)

เผยแพร่ครั้งแรก 25 มี.ค. 2017 อัปเดตล่าสุด 6 มี.ค. 2020 เวลาอ่านประมาณ 4 นาที

โรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบ เป็นการติดเชื้อที่เยื่อหุ้มที่ปกป้องสมองกับไขสันหลังอยู่ ภาวะนี้สามารถเกิดได้กับทุกคน แต่จะพบบ่อยในเด็กทารก เด็กเล็ก และวัยรุ่น หากไม่รีบรักษา จะทำให้เกิดภาวะโลหิตเป็นพิษและความเสียหายถาวรแก่สมอง ซึ่งอาจทำให้เกิดความรุนแรงถึงแก่ชีวิตได้  

สาเหตุของโรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบ

โรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบมักเกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรียหรือไวรัส แพทย์มักพบภาวะนี้จากการติดเชื้อจากไวรัสบ่อยที่สุดแต่ก็มีความรุนแรงน้อยกว่าการติดเชื้อจากแบคทีเรีย

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่วันนี้ ที่คลินิกหรือรพ. ใกล้บ้านคุณ เริ่มต้นที่ 474 บาท ลดสูงสุด 1010 บาท

จองผ่าน HD ประหยัดกว่า / จ่ายทีหลังได้ / ผ่อน 0% ได้ / พร้อมแอดมินคอยตอบทุกคำถาม!

195

เชื้อไวรัสและแบคทีเรียที่ก่อให้เกิดโรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบ มีหลายชนิด ดังนี้

  • แบคทีเรียไข้กาฬหลังแอ่น มีหลายชนิด มีชื่อเรียกต่างกันเช่น A B C W X Y และ Z
  • แบคทีเรียปอดอักเสบ
  • แบคทีเรียโมฟิลุส อินฟลูเอนเซ ชนิดบี (Haemophilus influenzae type B: Hib)
  • เอนเทอโรไวรัส (Enterovirus) ไวรัสที่ทำให้เกิดการติดเชื้อในกระเพาะที่ไม่รุนแรง
  • ไวรัสคางทูม
  • ไวรัสโรคเริม

นอกจากเชื้อไวรัสและแบคทีเรียแล้ว มีภาวะทางการแพทย์หลายชนิดที่ทำให้เกิดโรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบได้ เช่น

  • โรคลูปัส และโรคความผิดปกติของระบบภูมิคุ้มกันและการอักเสบอื่นๆ
  • โรคมะเร็งที่มีการแพร่กระจายไปยังสมอง เช่น มะเร็งเม็ดเลือดขาว มะเร็งเต้านมและมะเร็งปอด
  • โรคข้ออักเสบชนิดรูมาตอยด์
  • กลุ่มอาการ Behcet ซึ่งเป็นการอักเสบของหลอดเลือด
  • กลุ่มอาการ Sjogren เป็นโรคความผิดปกติของภูมิคุ้มกันของร่างกายที่เกิดกับต่อมต่างๆ
  • ศีรษะได้รับการกระทบกระเทือนหรือจากการผ่าตัดสมอง
  • การใช้ยาบางชนิด สามารถทำให้เกิดโรคนี้ได้เช่นกัน เช่น
    • ยาปฏิชีวนะบางชนิด
    • ยากลุ่ม Non-steroidal inflammatory drugs (NSAIDs)
    • ยาเคมีบำบัด
    • ยาดมสลบที่ให้ทางไขสันหลัง
    • ยากดภูมิ เช่น Azathioprine (Imuran)

อาการของโรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบ


อาการที่พบบ่อยของโรคนี้คือไข้ ปวดหัวรุนแรงและคอแข็ง

มีหลายภาวะที่ทำให้เยื่อหุ้มสมองและไขสันหลังเกิดการอักเสบได้ เช่นการติดเชื้อไวรัส โดยเฉพาะจากเชื้อกลุ่ม enterovirus สายพันธุ์ที่ไม่ใช่เชื้อโปลิโอซึ่งเป็นสาเหตุที่ทำให้เกิดโรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบที่พบบ่อยที่สุด อ้างอิงจาก Centers for Disease Control and Prevention แต่การติดเชื้ออื่นๆ เช่นแบคทีเรียหลายสายพันธุ์, เชื้อรา และปรสิตก็สามารถทำให้เกิดโรคนี้ได้เช่นกัน นอกจากนั้นยังอาจเกิดจากหลายสาเหตุที่ไม่ใช่การติดเชื้อเช่นการได้รับบาดเจ็บที่ศีรษะ การผ่าตัดสมอง และมะเร็งบางชนิด แต่ไม่ว่าสาเหตุจะเกิดจากอะไร แต่อาการของโรคนี้มักมาแสดงด้วยอาการแบบเดียวกัน

อาการของโรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบในเด็กและผู้ใหญ่

อาการไข้เฉียบพลัน ปวดหัวรุนแรง และคอแข็งเป็นอาการเริ่มต้นที่พบได้บ่อยของโรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบในเด็กและผู้ใหญ่

อาการอื่นๆ ที่พบได้บ่อยประกอบด้วย

  • คลื่นไส้และอาเจียน
  • กลัวแสง หรือไวต่อแสงจ้า
  • สับสนและไม่มีสมาธิ

นอกจากอาการเหล่านี้แล้วนั้นผู้ที่เป็นโรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบจากเชื้อไวรัสยังอาจมีอาการเพลีย เบื่ออาหาร และมีปัญหาเกี่ยวกับการนอนหลับเช่นง่วงนอนและตื่นยาก อาการของโรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบจากเชื้อแบคทีเรียมักจะเกิดขึ้นหลังจากการติดเชื้อประมาณ 3-7 วัน และอาจเกิดขึ้นอย่างรวดเร็วหรือใช้เวลาหลายวันก็ได้ อ้างอิงจาก CDC นอกจากอาการที่พบได้บ่อยที่กล่าวไปแล้วนั้น หากเป็นโรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบที่เกิดจากเชื้อ Neisseria meningitidis ยังอาจทำให้เกิดผื่นลักษณะเฉพาะ เช่นรอยช้ำสีม่วง หรือจุดเลือดออกได้ ระยะหลังของการดำเนินโรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบจากเชื้อแบคทีเรียนั้นอาจมีอาการรุนแรงและเป็นอันตรายถึงชีวิตได้ เช่นชัก ไม่รู้สติ และเกิดโรคเส้นเลือดสมอง หรืออาจทำให้เสียชีวิตได้ ผู้ที่รอดชีวิตจากโรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบจากเชื้อแบคทีเรียขั้นรุนแรง (หรือบางครั้งอาจเกิดจากเชื้อไวรัส) อาจมีภาวะแทรกซ้อนหลังจากการเป็นโรค เช่น

  • สมองถูกทำลาย
  • สูญเสียการได้ยินหรือการมองเห็น
  • มีปัญหาทางการเรียนรู้และพฤติกรรม
  • มีปัญหาเกี่ยวกับการทรงตัวและการประสานงานระหว่างอวัยวะต่างๆ
  • เป็นโรคลมชัก

อาการของโรค Primary Amebic Meningoencephalitis (PAM)

การติดเชื้ออะมีบาชื่อ Naegleria fowleri สามารถทำให้เกิดโรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบจากปรสิตที่พบได้น้อยมากซึ่งเรียกว่า Primary Amebic Meningoencephalitis (PAM) ซึ่งมีการอักเสบของสมองร่วมด้วย อาการเริ่มต้นของโรคนี้ก็คือปวดหัว ไข้ คอแข็ง คลื่นไส้ และอาเจียน จะเริ่มภายใน 7 วันแรกของการติดเชื้อปรสิต และเมื่อการติดเชื้อดำเนินไปมากขึ้น อาจทำให้เกิดอาการ

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่วันนี้ ที่คลินิกหรือรพ. ใกล้บ้านคุณ เริ่มต้นที่ 474 บาท ลดสูงสุด 1010 บาท

จองผ่าน HD ประหยัดกว่า / จ่ายทีหลังได้ / ผ่อน 0% ได้ / พร้อมแอดมินคอยตอบทุกคำถาม!

195
  • สับสน
  • ไม่สนใจผู้คนหรือสิ่งรอบข้าง
  • สูญเสียการทรงตัว
  • ชัก
  • เห็นภาพหลอน

หากไม่ได้รับการรักษา โรคนี้จะทำให้เสียชีวิตภายใน 5 วันหลังจากเริ่มมีอาการ

อาการแสดงของโรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบในทารกแรกเกิด

อาการแสดงของโรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบในทารกแรกเกิดประกอบด้วย

  • ไข้
  • ซึมลง
  • กระสับกระส่ายหรือร้องกวน
  • อาเจียนบ่อย
  • รับนมได้น้อย
  • คลำได้จุดนิ่มๆ ที่ศีรษะ (เป็นบริเวณที่กะโหลกศีรษะยังไม่ปิดด้านหน้าซึ่งมีการโป่งออก)
  • รีเฟลกซ์ผิดปกติ
  • หายใจเร็ว
  • ซึม
  • หลับตลอดเวลาหรือปลุกลำบาก

การวินิจฉัยโรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบ

การตรวจเลือด ภาพวินิจฉัยและการเจาะน้ำไขสันหลังเป็นการตรวจเพิ่มเติมเพื่อช่วยในการวินิจฉัยโรคนี้ การตรวจเลือดพื้นฐานอาจแสดงว่าคุณมีภูมิคุ้มกันหรือมีโปรตีนประหลาดซึ่งอาจแสดงถึงการติดเชื้อ ภาพเอกซเรย์และการทำเอกซเรย์คอมพิวเตอร์อาจแสดงถึงการมีการอักเสบโดยเฉพาะที่เยื่อหุ้มสมอง การทดสอบเหล่านี้ยังอาจแสดงว่าคุณมีโรคอื่นร่วมด้วยหรือไม่ เช่นสมองถูกทำลายและเลือดออกภายในสมอง หรือหากคุณมีภาวะบางอย่างซึ่งทำให้ไม่ปลอดภัยที่จะเจาะน้ำไขสันหลังไปตรวจเช่นการมีหนองและการอักเสบของสมอง เยื่อหุ้มสมองจะมีการอักเสบหากเกิดการติดเชื้อภายในน้ำไขสันหลัง ดังนั้นการเจาะน้ำไขสันหลังจึงสามารถตรวจดูสัดส่วนของเม็ดเลือดขาว เลือด โปรตีนและน้ำตาล และตรวจหาเชื้อที่ก่อโรคซึ่งทำให้สามารถระบุยาที่เหมาะสมกับการฆ่าเชื้อนั้นๆ ได้ การเจาะน้ำไขสันหลังและการตรวจอื่นๆ ยังสามารถช่วยระบุสาเหตุของการติดเชื้อว่าเกิดจากแบคทีเรีย ไวรัส หรือเชื้อรา

การรักษาโรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบ

การรักษาโรคเยื่อหุ้มสมองที่ได้รับความนิยม มีดังนี้

  • การให้ยาปฏิชีวนะเข้าทางเส้นเลือด
  • การป้อนของเหลวผ่านทางเส้นเลือดโดยตรง
  • การสวมหน้ากากออกซิเจน หากผู้ป่วยมีอาการหายใจลำบาก
  • การใช้ยาสเตียรอยด์เพื่ดลดอาการสมองบวม

13 แหล่งข้อมูล
กองบรรณาธิการ HD มุ่งมั่นตั้งใจให้ผู้อ่านได้รับข้อมูลที่ถูกต้อง โดยทำงานร่วมกับแพทย์และบุคลากรทางการแพทย์ รวมถึงเลือกใช้ข้อมูลอ้างอิงที่น่าเชื่อถือจากสถาบันต่างๆ คุณสามารถอ่านหลักการทำงานของกองบรรณาธิการ HD ได้ที่นี่
Meningitis Diagnosis, Treatment, Causes & Symptoms. MedicineNet. (Available via: https://www.medicinenet.com/meningitis/article.htm)
What is meningitis?. Meningitis Now. (Available via: https://www.meningitisnow.org/meningitis-explained/what-is-meningitis/)
Meningitis - Signs, Symptoms and Treatment. Patient. (Available via: https://patient.info/childrens-health/meningitis-leaflet)

บทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อให้ความรู้แก่ผู้อ่าน และไม่สามารถแทนการแนะนำของแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาได้ ผู้อ่านควรพบแพทย์เพื่อให้แพทย์ตรวจที่สถานพยาบาลทุกครั้ง และไม่ควรตีความเองหรือวางแผนการรักษาด้วยตัวเองจากการอ่านบทความนี้ ทาง HD พยายามอัปเดตข้อมูลให้ครบถ้วนถูกต้องอยู่เสมอ คุณสามารถส่งคำแนะนำได้ที่ https://honestdocs.typeform.com/to/kkohc7

ผู้เขียนและผู้รีวิวบทความไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับสินค้าหรือบริการที่นำเสนอแต่อย่างใด เว้นแต่จะระบุในเนื้อหา การแนะนำสินค้าและบริการแสดงขึ้นอัตโนมัติจากระบบของเว็บไซต์หรือแอปพลิเคชัน

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าบทความนี้มีประโยชน์มากแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆ ที่เกี่ยวกับอาการนี้
อยากว่าถ้าเลือดออกที่เยื่อหุ้มสมองepidural จากอุบัติเหตุ จะมีผลต่อระดับโซเดียมไหมคะถ้ามีมันเกี่ยวข้องกันได้อย่างไรคะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ที่มีใบอนุญาต (คำตอบนี้เป็นการให้คำแนะนำเบื้องต้น ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค หรือการรักษา)
หากคุณยังมีคำถาม ส่งคำถามให้คุณหมอตอบได้ที่นี่

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลส่วนตัวของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวิดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รอยโรค (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่ดูไฟล์ได้
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เข้าถึงได้

คำตอบที่คุณจะได้เป็นเพียงความเห็นจากแพทย์ ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค โปรดพบแพทย์ที่สถานพยาบาลเพื่อการรักษาที่ถูกต้อง เหตุฉุกเฉิน โทร. 1669

รับทราบและถามคำถาม