ภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็กคืออะไร?

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ ต.ค. 15, 2017 ประมาณเวลาการอ่าน: 3 นาที

ผู้ป่วยที่มีอาการรุนแรงอาจต้องเข้ารับเลือด (blood transfusion) หรือการฉีดธาตุเหล็กเข้าเส้นเลือดดำ (IV) 

โรคโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็ก (Iron deficiency anemia) เป็นโรคโลหิตจางชนิดทั่วๆไปที่มีสาเหตุเนื่องจากเลือดมีปริมาณเซลล์เม็ดเลือดแดงที่แข็งแรงไม่เพียงพอ เมื่อร่างกายมีธาตุเหล็กไม่เพียงพอ ร่างกายจะไม่สามารถผลิตฮีโมโกลบิน (hemoglobin) ได้อย่างเพียงพอด้วย ซึ่งฮีโมโกลบินเป็นสารในเซลล์เม็ดเลือดแดงที่ช่วยเซลล์เม็ดเลือดลำเลียงออกซิเจน เซลล์เม็ดเลือดแดงลำเลียงออกซิเจนไปยังเนื้อเยื่อต่างๆในร่างกายและกำจัดคาร์บอนไดออกไซด์ การที่มีเซลล์เม็ดเลือดแดงไม่เพียงพออาจทำให้มีอาการเหนื่อยล้า หายใจหอบนั่นเอง โรคโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็กมักจะเกิดขึ้นเมื่อเวลาผ่านไป เนื่องจากร่างกายของคุณจะดึงเอาธาตุเหล็กที่มีอยู่ออกมาใช้ จนสุดท้ายธาตุเหล็กจะหมดในที่สุด

สาเหตุของภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็ก

ภาวะธาตุเหล็กต่ำอาจมีสาเหตุมาจาก:

รับประทานอาหารไม่เพียงพอการทานอาหารที่เหมาะสมจะทำให้ร่างกายได้รับธาตุเหล็กอย่างเพียงพอ ซึ่งอาหารที่มีธาตุเหล็กสูง ได้แก่:

  • เนื้อสัตว์
  • เนื้อไก่
  • เนื้อปลา
  • ถั่วต่างๆ
  • เต้าหู้
  • ผลไม้อบแห้ง
  • ผักใบเขียวเข้ม เช่น ผักขมและผักชาร์ด (chard)
  • อาหารเสริมธาตุเหล็ก เช่น ขนมปังและธัญพืช

หากทานอาหารที่กล่าวมาเบื้องต้นไม่เพียงพอ คุณอาจมีความเสี่ยงสูงที่จะเป็นโรคโลหิตจางเพราะขาดธาตุเหล็กได้

ร่างกายไม่สามารถดูดซึมธาตุเหล็กได้: บางครั้งเราทานอาหารที่มีธาตุเหล็กในปริมาณที่เหมาะสมแล้ว แต่นั่นอาจยังไม่พอถ้าร่างกายเราไม่สามารถดูดซึมธาตุเหล็กได้อย่างเหมาะสม

คนที่เคยผ่าตัดลำไส้ เช่น กระเพาะอาหาร หรือคนที่เป็นโรค Crohn's disease หรือโรคแพ้กลูเตน (Coeliac Disease) อาจประสบปัญหานี้

การทานยาเพื่อลดกรดในกระเพาะอาหารอาจส่งผลให้ร่างกายดูดซึมธาตุเหล็กน้อยได้

เสียเลือดเมื่อไหร่ก็ตามที่คุณเสียเลือด คุณก็จะเสียธาตุเหล็กไปด้วย คุณจะมีภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็กหากร่างกายคุณมีธาตุเหล็กไม่เพียงพอที่จะนำมาใช้ทดแทนธาตุเหล็กที่เสียไปพร้อมกับการเสียเลือดนั่นเอง

การเสียเลือดที่ทำให้เสียธาตุเหล็กด้วย ได้แก่:

  • เป็นประจำเดือนอย่างหนัก
  • เนื้องอกที่มีเลือดออก (ที่ไม่ใช่มะเร็ง)ในมดลูก
  • การคลอดบุตร
  • เลือดออกภายในซึ่งเกิดจากฝีหนอง ติ่งเนื้อที่ลำไส้ใหญ่ มะเร็งลำไส้ใหญ่ เลือดออกในทางเดินปัสสาวะ การใช้ยาแก้ปวด หรืออื่นๆ
  • การบาดเจ็บหรือการผ่าตัด
  • การเจาะเลือดซ้ำๆ

อาการของภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็ก

หากภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็กของคุณอยู่ในระดับอ่อนๆไปจนถึงปานกลาง โรคอาจจะไม่แสดงอาการหรือสัญญาณใดๆเลย

แต่ถ้าภาวะนี้เริ่มเป็นหนักขึ้น คุณอาจมีอาการดังต่อไปนี้:

  • เมื่อยล้า
  • มีผิวซีด
  • ร่างกายอ่อนแอ
  • หายใจถี่
  • เจ็บหน้าอก
  • ติดเชื้อบ่อยครั้ง
  • ปวดหัว
  • วิงเวียนศีรษะหรือหน้ามืดจะเป็นลมจนแทบยืนไม่อยู่
  • มือเท้าเย็น
  • ลิ้นบวมหรือมีอาการปวด
  • มีอาการแห้งแตกรอบๆปาก
  • เล็บเปราะ หักง่าย
  • หัวใจเต้นเร็ว
  • ไม่อยากอาหาร
  • เป็นโรคขาอยู่ไม่สุข
  • ม้ามโต
  • อยากกินสิ่งที่กินไม่ได้ เช่น น้ำแข็ง ฝุ่น/โคลน สี หรือแป้ง

ภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็กและการทานอาหาร

หากคุณมีภาวะโลหิตจางอ่อนๆ แพทย์จะแนะนำให้ทานอาหารที่อุดมไปด้วยธาตุเหล็ก

อาหารที่มีธาตุเหล็กเยอะที่สุด ได้แก่:

  • เนื้อสัตว์ โดยเฉพาะเนื้อวัวและตับ
  • สัตว์ปีก โดยเฉพาะตับไก่จะเป็นแหล่งรวมธาตุเหล็กเลยทีเดียว
  • ปลาและหอย โดยเฉพาะหอยนางรม
  • ผักใบเขียว เช่น ผักคะน้า ผักขมและบร็อกโคลี่
  • ถั่วต่างๆ (ทั้งถั่วแห้งและถั่วสด)
  • ขนมปังที่อุดมไปด้วยธาตุเหล็ก พาสต้า และซีเรียล

Note: ธาตุเหล็กที่ได้จากผักจะถูกดูดซึมได้น้อยกว่าธาตุเหล็กที่ได้จากเนื้อสัตว์ สัตว์ปีกและอาหารทะเล

การรักษาภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็ก

การรักษาโรคโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็กต้องอาศัยเวลา หากผู้ป่วยรักษาด้วยวิธีบางวิธีไม่สำเร็จ แพทย์อาจแนะนำให้รักษาด้วยวิธีอื่นๆ เช่น

ทานอาหารเสริมธาตุเหล็ก: เป็นยาที่ขายตามร้านขายยา อยู่ในรูปแบบของยาเม็ดหรือยาน้ำ (ในกรณีที่ต้องใช้ในเด็กหรือทารก)

แพทย์จะให้คำแนะนำเป็นพิเศษเกี่ยวกับการใช้อาหารเสริมสารอาหารนี้ เพื่อให้แน่ใจว่าร่างกายคุณสามารถดูดซึมธาตุเหล็กได้อย่างเหมาะสม

ซึ่งอาจต้องทานเมื่อท้องว่างหรือทานพร้อมกับวิตามิน C นอกจากนี้แพทย์ยังอาจแนะนำให้คุณหลีกเลี่ยงยาแก้ท้องเฟ้อ

รักษาสาเหตุของโรค: เมื่ออาหารและอาหารเสริมไม่เพียงพอต่อการรักษาโรคโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็ก แพทย์อาจใช้วิธีรักษาสาเหตุเบื้อหลังของการขาดธาตุเหล็ก ซึ่งการรักษานี้ ได้แก่:

  • การใช้ยารักษา เช่น ยาเม็ดคุมกำเนิด เพื่อลดประจำเดือน
  • ยาปฏิชีวนะหรือยาอื่นๆเพื่อรักษาโรคแผลในกระเพาะอาหาร (peptic ulcers)
  • ผ่าตัดเพื่อตัดติ่งเนื้อ หรือเนื้องอกที่มีเลือดออก

ถ้าคุณมีอาการรุนแรงคุณต้องได้รับธาตุเหล็กทางหลอดเลือดดำ (ด้วยวิธี IV หรือการฉีดเข้าเส้นเลือดดำ) หรือต้องได้รับการเข้าเลือด (Blood Transfusion)

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆที่เกี่ยวกับอาการนี้

คุณแม่เป็นพารัสซิเมียต้องให้เลือดตลอด ควรทำอย่างไรคะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
เวลาตกเลือดกินอาหารอะไรเพื่อทำให้เราแข็งแรงและไม่ซีด
คำถามนี้ได้การตอบจากพยาบาลผู้เชี่ยวชาญ
ธาลัสซีเมีย ควรงดอาหารอะไรบ้าง
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
ไม่ทราบว่าคนท้องถ้าเม็ดเลือดแดงตํ่าควรทำอย่างไรค่ะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆที่เกี่ยวกับอาการนี้

หากคุณยังมีคำถามเพิ่มเติม กรุณาเขียนถามคุณหมอที่นี่

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามฟรี ได้คำตอบภายใน 24 ชม.

ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย

ตอบโดยแพทย์ภายใน 24 ชั่วโมง (คุณจะได้รับอีเมลเมื่อแพทย์ตอบคำถามของคุณ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

การันตีคำตอบจากคุณหมอภายใน 60 นาที หรือรับค่าดำเนินการคำถามด่วน 200 บาทคืนไปเลย

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน เพื่อที่คุณจะสามารถรับความคิดเห็นจากคุณหมอหลายๆท่านในคำถามของคุณ

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่