กองบรรณาธิการ HonestDocs
เขียนโดย
กองบรรณาธิการ HonestDocs

ภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็ก (Iron deficiency anemia)

เผยแพร่ครั้งแรก 20 เม.ย. 2017 อัปเดตล่าสุด 13 พ.ค. 2020 เวลาอ่านประมาณ 3 นาที

โรคโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็ก (Iron deficiency anemia) เป็นโรคโลหิตจางชนิดทั่วๆไปที่มีสาเหตุเนื่องจากเลือดมีปริมาณเซลล์เม็ดเลือดแดงที่แข็งแรงไม่เพียงพอ เมื่อร่างกายมีธาตุเหล็กไม่เพียงพอ ร่างกายจะไม่สามารถผลิตฮีโมโกลบิน (hemoglobin) ได้อย่างเพียงพอด้วย ซึ่งฮีโมโกลบินเป็นสารในเซลล์เม็ดเลือดแดงที่ช่วยเซลล์เม็ดเลือดลำเลียงออกซิเจน เซลล์เม็ดเลือดแดงลำเลียงออกซิเจนไปยังเนื้อเยื่อต่างๆในร่างกายและกำจัดคาร์บอนไดออกไซด์ การที่มีเซลล์เม็ดเลือดแดงไม่เพียงพออาจทำให้มีอาการเหนื่อยล้า หายใจหอบนั่นเอง โรคโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็กมักจะเกิดขึ้นเมื่อเวลาผ่านไป เนื่องจากร่างกายของคุณจะดึงเอาธาตุเหล็กที่มีอยู่ออกมาใช้ จนสุดท้ายธาตุเหล็กจะหมดในที่สุด

ผู้ป่วยที่มีอาการภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็กอย่างรุนแรงอาจต้องเข้ารับเลือด (blood transfusion) หรือการฉีดธาตุเหล็กเข้าเส้นเลือดดำ (IV) 

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่วันนี้ ที่คลินิกหรือรพ. ใกล้บ้านคุณ เริ่มต้นที่ 424 บาท ลดสูงสุด 57%

จองผ่าน HD ประหยัดกว่า / จ่ายทีหลังได้ / ผ่อน 0% ได้ / พร้อมแอดมินคอยตอบทุกคำถาม!

H27

สาเหตุของภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็ก

ภาวะธาตุเหล็กต่ำอาจเกิดขึ้นได้จากสาเหตุต่อไปนี้

รับประทานอาหารไม่เพียงพอ การทานอาหารที่เหมาะสมจะทำให้ร่างกายได้รับธาตุเหล็กอย่างเพียงพอ ซึ่งอาหารที่มีธาตุเหล็กสูง ได้แก่:

  • เนื้อสัตว์
  • เนื้อไก่
  • เนื้อปลา
  • ถั่วต่างๆ
  • เต้าหู้
  • ผลไม้อบแห้ง
  • ผักใบเขียวเข้ม เช่น ผักขมและผักชาร์ด (chard)
  • อาหารเสริมธาตุเหล็ก เช่น ขนมปังและธัญพืช

หากทานอาหารที่กล่าวมาเบื้องต้นไม่เพียงพอ คุณอาจมีความเสี่ยงสูงที่จะเป็นโรคโลหิตจางเพราะขาดธาตุเหล็กได้

ร่างกายไม่สามารถดูดซึมธาตุเหล็กได้ บางครั้งเราทานอาหารที่มีธาตุเหล็กในปริมาณที่เหมาะสมแล้ว แต่นั่นอาจยังไม่พอถ้าร่างกายเราไม่สามารถดูดซึมธาตุเหล็กได้อย่างเหมาะสม

คนที่เคยผ่าตัดลำไส้ เช่น กระเพาะอาหาร หรือคนที่เป็นโรค Crohn's disease หรือโรคแพ้กลูเตน (Coeliac Disease) อาจประสบปัญหานี้

การทานยาเพื่อลดกรดในกระเพาะอาหารอาจส่งผลให้ร่างกายดูดซึมธาตุเหล็กน้อยได้

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่วันนี้ ที่คลินิกหรือรพ. ใกล้บ้านคุณ เริ่มต้นที่ 424 บาท ลดสูงสุด 57%

จองผ่าน HD ประหยัดกว่า / จ่ายทีหลังได้ / ผ่อน 0% ได้ / พร้อมแอดมินคอยตอบทุกคำถาม!

H27

เสียเลือดเมื่อไหร่ก็ตามที่คุณเสียเลือด คุณก็จะเสียธาตุเหล็กไปด้วย คุณจะมีภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็กหากร่างกายคุณมีธาตุเหล็กไม่เพียงพอที่จะนำมาใช้ทดแทนธาตุเหล็กที่เสียไปพร้อมกับการเสียเลือดนั่นเอง

การเสียเลือดที่ทำให้เสียธาตุเหล็กด้วย ได้แก่:

  • เป็นประจำเดือนอย่างหนัก
  • เนื้องอกที่มีเลือดออก (ที่ไม่ใช่มะเร็ง)ในมดลูก
  • การคลอดบุตร
  • เลือดออกภายในซึ่งเกิดจากฝีหนอง ติ่งเนื้อที่ลำไส้ใหญ่ มะเร็งลำไส้ใหญ่ เลือดออกในทางเดินปัสสาวะ การใช้ยาแก้ปวด หรืออื่นๆ
  • การบาดเจ็บหรือการผ่าตัด
  • การเจาะเลือดซ้ำๆ

อาการของภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็ก

หากภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็กของคุณอยู่ในระดับอ่อนๆไปจนถึงปานกลาง โรคอาจจะไม่แสดงอาการหรือสัญญาณใดๆเลย

แต่ถ้าภาวะนี้เริ่มเป็นหนักขึ้น คุณอาจมีอาการดังต่อไปนี้:

  • เมื่อยล้า
  • มีผิวซีด
  • ร่างกายอ่อนแอ
  • หายใจถี่
  • เจ็บหน้าอก
  • ติดเชื้อบ่อยครั้ง
  • ปวดหัว
  • วิงเวียนศีรษะหรือหน้ามืดจะเป็นลมจนแทบยืนไม่อยู่
  • มือเท้าเย็น
  • ลิ้นบวมหรือมีอาการปวด
  • มีอาการแห้งแตกรอบๆปาก
  • เล็บเปราะ หักง่าย
  • หัวใจเต้นเร็ว
  • ไม่อยากอาหาร
  • เป็นโรคขาอยู่ไม่สุข
  • ม้ามโต
  • อยากกินสิ่งที่กินไม่ได้ เช่น น้ำแข็ง ฝุ่น/โคลน สี หรือแป้ง

ภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็กและการทานอาหาร

หากคุณมีภาวะโลหิตจางอ่อนๆ แพทย์จะแนะนำให้ทานอาหารที่อุดมไปด้วยธาตุเหล็ก

อาหารที่มีธาตุเหล็กเยอะที่สุด ได้แก่:

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่วันนี้ ที่คลินิกหรือรพ. ใกล้บ้านคุณ เริ่มต้นที่ 424 บาท ลดสูงสุด 57%

จองผ่าน HD ประหยัดกว่า / จ่ายทีหลังได้ / ผ่อน 0% ได้ / พร้อมแอดมินคอยตอบทุกคำถาม!

H27
  • เนื้อสัตว์ โดยเฉพาะเนื้อวัวและตับ
  • สัตว์ปีก โดยเฉพาะตับไก่จะเป็นแหล่งรวมธาตุเหล็กเลยทีเดียว
  • ปลาและหอย โดยเฉพาะหอยนางรม
  • ผักใบเขียว เช่น ผักคะน้า ผักขมและบร็อกโคลี่
  • ถั่วต่างๆ (ทั้งถั่วแห้งและถั่วสด)
  • ขนมปังที่อุดมไปด้วยธาตุเหล็ก พาสต้า และซีเรียล

Note: ธาตุเหล็กที่ได้จากผักจะถูกดูดซึมได้น้อยกว่าธาตุเหล็กที่ได้จากเนื้อสัตว์ สัตว์ปีกและอาหารทะเล

การรักษาภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็ก

การรักษาโรคโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็กต้องอาศัยเวลา หากผู้ป่วยรักษาด้วยวิธีบางวิธีไม่สำเร็จ แพทย์อาจแนะนำให้รักษาด้วยวิธีอื่นๆ เช่น

ทานอาหารเสริมธาตุเหล็ก: เป็นยาที่ขายตามร้านขายยา อยู่ในรูปแบบของยาเม็ดหรือยาน้ำ (ในกรณีที่ต้องใช้ในเด็กหรือทารก)

แพทย์จะให้คำแนะนำเป็นพิเศษเกี่ยวกับการใช้อาหารเสริมสารอาหารนี้ เพื่อให้แน่ใจว่าร่างกายคุณสามารถดูดซึมธาตุเหล็กได้อย่างเหมาะสม

ซึ่งอาจต้องทานเมื่อท้องว่างหรือทานพร้อมกับวิตามิน C นอกจากนี้แพทย์ยังอาจแนะนำให้คุณหลีกเลี่ยงยาแก้ท้องเฟ้อ

รักษาสาเหตุของโรค: เมื่ออาหารและอาหารเสริมไม่เพียงพอต่อการรักษาโรคโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็ก แพทย์อาจใช้วิธีรักษาสาเหตุเบื้อหลังของการขาดธาตุเหล็ก ซึ่งการรักษานี้ ได้แก่:

  • การใช้ยารักษา เช่น ยาเม็ดคุมกำเนิด เพื่อลดประจำเดือน
  • ยาปฏิชีวนะหรือยาอื่นๆเพื่อรักษาโรคแผลในกระเพาะอาหาร (peptic ulcers)
  • ผ่าตัดเพื่อตัดติ่งเนื้อ หรือเนื้องอกที่มีเลือดออก

ถ้าคุณมีอาการรุนแรงคุณต้องได้รับธาตุเหล็กทางหลอดเลือดดำ (ด้วยวิธี IV หรือการฉีดเข้าเส้นเลือดดำ) หรือต้องได้รับการเข้าเลือด (Blood Transfusion)


บทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อให้ความรู้แก่ผู้อ่าน และไม่สามารถแทนการแนะนำของแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาได้ ผู้อ่านควรพบแพทย์เพื่อให้แพทย์ตรวจที่สถานพยาบาลทุกครั้ง และไม่ควรตีความเองหรือวางแผนการรักษาด้วยตัวเองจากการอ่านบทความนี้ ทาง HD พยายามอัปเดตข้อมูลให้ครบถ้วนถูกต้องอยู่เสมอ คุณสามารถส่งคำแนะนำได้ที่ https://honestdocs.typeform.com/to/kkohc7

ผู้เขียนและผู้รีวิวบทความไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับสินค้าหรือบริการที่นำเสนอแต่อย่างใด เว้นแต่จะระบุในเนื้อหา การแนะนำสินค้าและบริการแสดงขึ้นอัตโนมัติจากระบบของเว็บไซต์หรือแอปพลิเคชัน


13 แหล่งข้อมูล
กองบรรณาธิการ HD มุ่งมั่นตั้งใจให้ผู้อ่านได้รับข้อมูลที่ถูกต้อง โดยทำงานร่วมกับแพทย์และบุคลากรทางการแพทย์ รวมถึงเลือกใช้ข้อมูลอ้างอิงที่น่าเชื่อถือจากสถาบันต่างๆ คุณสามารถอ่านหลักการทำงานของกองบรรณาธิการ HD ได้ที่นี่
Iron Deficiency Anemia. American Academy of Family Physicians (AAFP). (Available via: https://www.aafp.org/afp/2007/0301/p671.html)
Iron-Deficiency Anemia (for Parents). Nemours KidsHealth. (Available via: https://kidshealth.org/en/parents/ida.html)
Iron-Deficiency Anemia. Johns Hopkins Medicine. (Available via: https://www.hopkinsmedicine.org/health/conditions-and-diseases/irondeficiency-anemia)

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าบทความนี้มีประโยชน์มากแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆ ที่เกี่ยวกับอาการนี้
คุณแม่เป็นพารัสซิเมียต้องให้เลือดตลอด ควรทำอย่างไรคะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ที่มีใบอนุญาต (คำตอบนี้เป็นการให้คำแนะนำเบื้องต้น ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค หรือการรักษา)
เวลาตกเลือดกินอาหารอะไรเพื่อทำให้เราแข็งแรงและไม่ซีด
คำถามนี้ได้การตอบจากพยาบาลผู้เชี่ยวชาญ
มีภาระเลือดซีดขณะตั้งครรภ์ ต้องรับประทานอาหารประเภทใดเป็นพิเศษ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ที่มีใบอนุญาต (คำตอบนี้เป็นการให้คำแนะนำเบื้องต้น ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค หรือการรักษา)
ธาลัสซีเมีย ควรงดอาหารอะไรบ้าง
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ที่มีใบอนุญาต (คำตอบนี้เป็นการให้คำแนะนำเบื้องต้น ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค หรือการรักษา)
ไม่ทราบว่าคนท้องถ้าเม็ดเลือดแดงตํ่าควรทำอย่างไรค่ะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ที่มีใบอนุญาต (คำตอบนี้เป็นการให้คำแนะนำเบื้องต้น ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค หรือการรักษา)
หากคุณยังมีคำถาม ส่งคำถามให้คุณหมอตอบได้ที่นี่

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลส่วนตัวของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวิดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รอยโรค (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่ดูไฟล์ได้
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เข้าถึงได้

คำตอบที่คุณจะได้เป็นเพียงความเห็นจากแพทย์ ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค โปรดพบแพทย์ที่สถานพยาบาลเพื่อการรักษาที่ถูกต้อง เหตุฉุกเฉิน โทร. 1669

รับทราบและถามคำถาม
ดูในแอป