ภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็กคืออะไร?

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ ต.ค. 15, 2017 ประมาณเวลาการอ่าน: 3 นาที

ผู้ป่วยที่มีอาการรุนแรงอาจต้องเข้ารับเลือด (blood transfusion) หรือการฉีดธาตุเหล็กเข้าเส้นเลือดดำ (IV) 

โรคโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็ก (Iron deficiency anemia) เป็นโรคโลหิตจางชนิดทั่วๆไปที่มีสาเหตุเนื่องจากเลือดมีปริมาณเซลล์เม็ดเลือดแดงที่แข็งแรงไม่เพียงพอ เมื่อร่างกายมีธาตุเหล็กไม่เพียงพอ ร่างกายจะไม่สามารถผลิตฮีโมโกลบิน (hemoglobin) ได้อย่างเพียงพอด้วย ซึ่งฮีโมโกลบินเป็นสารในเซลล์เม็ดเลือดแดงที่ช่วยเซลล์เม็ดเลือดลำเลียงออกซิเจน เซลล์เม็ดเลือดแดงลำเลียงออกซิเจนไปยังเนื้อเยื่อต่างๆในร่างกายและกำจัดคาร์บอนไดออกไซด์ การที่มีเซลล์เม็ดเลือดแดงไม่เพียงพออาจทำให้มีอาการเหนื่อยล้า หายใจหอบนั่นเอง โรคโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็กมักจะเกิดขึ้นเมื่อเวลาผ่านไป เนื่องจากร่างกายของคุณจะดึงเอาธาตุเหล็กที่มีอยู่ออกมาใช้ จนสุดท้ายธาตุเหล็กจะหมดในที่สุด

สาเหตุของภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็ก

ภาวะธาตุเหล็กต่ำอาจมีสาเหตุมาจาก:

รับประทานอาหารไม่เพียงพอการทานอาหารที่เหมาะสมจะทำให้ร่างกายได้รับธาตุเหล็กอย่างเพียงพอ ซึ่งอาหารที่มีธาตุเหล็กสูง ได้แก่:

  • เนื้อสัตว์
  • เนื้อไก่
  • เนื้อปลา
  • ถั่วต่างๆ
  • เต้าหู้
  • ผลไม้อบแห้ง
  • ผักใบเขียวเข้ม เช่น ผักขมและผักชาร์ด (chard)
  • อาหารเสริมธาตุเหล็ก เช่น ขนมปังและธัญพืช

หากทานอาหารที่กล่าวมาเบื้องต้นไม่เพียงพอ คุณอาจมีความเสี่ยงสูงที่จะเป็นโรคโลหิตจางเพราะขาดธาตุเหล็กได้

ร่างกายไม่สามารถดูดซึมธาตุเหล็กได้: บางครั้งเราทานอาหารที่มีธาตุเหล็กในปริมาณที่เหมาะสมแล้ว แต่นั่นอาจยังไม่พอถ้าร่างกายเราไม่สามารถดูดซึมธาตุเหล็กได้อย่างเหมาะสม

คนที่เคยผ่าตัดลำไส้ เช่น กระเพาะอาหาร หรือคนที่เป็นโรค Crohn's disease หรือโรคแพ้กลูเตน (Coeliac Disease) อาจประสบปัญหานี้

การทานยาเพื่อลดกรดในกระเพาะอาหารอาจส่งผลให้ร่างกายดูดซึมธาตุเหล็กน้อยได้

เสียเลือดเมื่อไหร่ก็ตามที่คุณเสียเลือด คุณก็จะเสียธาตุเหล็กไปด้วย คุณจะมีภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็กหากร่างกายคุณมีธาตุเหล็กไม่เพียงพอที่จะนำมาใช้ทดแทนธาตุเหล็กที่เสียไปพร้อมกับการเสียเลือดนั่นเอง

การเสียเลือดที่ทำให้เสียธาตุเหล็กด้วย ได้แก่:

  • เป็นประจำเดือนอย่างหนัก
  • เนื้องอกที่มีเลือดออก (ที่ไม่ใช่มะเร็ง)ในมดลูก
  • การคลอดบุตร
  • เลือดออกภายในซึ่งเกิดจากฝีหนอง ติ่งเนื้อที่ลำไส้ใหญ่ มะเร็งลำไส้ใหญ่ เลือดออกในทางเดินปัสสาวะ การใช้ยาแก้ปวด หรืออื่นๆ
  • การบาดเจ็บหรือการผ่าตัด
  • การเจาะเลือดซ้ำๆ

อาการของภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็ก

หากภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็กของคุณอยู่ในระดับอ่อนๆไปจนถึงปานกลาง โรคอาจจะไม่แสดงอาการหรือสัญญาณใดๆเลย

แต่ถ้าภาวะนี้เริ่มเป็นหนักขึ้น คุณอาจมีอาการดังต่อไปนี้:

  • เมื่อยล้า
  • มีผิวซีด
  • ร่างกายอ่อนแอ
  • หายใจถี่
  • เจ็บหน้าอก
  • ติดเชื้อบ่อยครั้ง
  • ปวดหัว
  • วิงเวียนศีรษะหรือหน้ามืดจะเป็นลมจนแทบยืนไม่อยู่
  • มือเท้าเย็น
  • ลิ้นบวมหรือมีอาการปวด
  • มีอาการแห้งแตกรอบๆปาก
  • เล็บเปราะ หักง่าย
  • หัวใจเต้นเร็ว
  • ไม่อยากอาหาร
  • เป็นโรคขาอยู่ไม่สุข
  • ม้ามโต
  • อยากกินสิ่งที่กินไม่ได้ เช่น น้ำแข็ง ฝุ่น/โคลน สี หรือแป้ง

ภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็กและการทานอาหาร

หากคุณมีภาวะโลหิตจางอ่อนๆ แพทย์จะแนะนำให้ทานอาหารที่อุดมไปด้วยธาตุเหล็ก

อาหารที่มีธาตุเหล็กเยอะที่สุด ได้แก่:

  • เนื้อสัตว์ โดยเฉพาะเนื้อวัวและตับ
  • สัตว์ปีก โดยเฉพาะตับไก่จะเป็นแหล่งรวมธาตุเหล็กเลยทีเดียว
  • ปลาและหอย โดยเฉพาะหอยนางรม
  • ผักใบเขียว เช่น ผักคะน้า ผักขมและบร็อกโคลี่
  • ถั่วต่างๆ (ทั้งถั่วแห้งและถั่วสด)
  • ขนมปังที่อุดมไปด้วยธาตุเหล็ก พาสต้า และซีเรียล

Note: ธาตุเหล็กที่ได้จากผักจะถูกดูดซึมได้น้อยกว่าธาตุเหล็กที่ได้จากเนื้อสัตว์ สัตว์ปีกและอาหารทะเล

การรักษาภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็ก

การรักษาโรคโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็กต้องอาศัยเวลา หากผู้ป่วยรักษาด้วยวิธีบางวิธีไม่สำเร็จ แพทย์อาจแนะนำให้รักษาด้วยวิธีอื่นๆ เช่น

ทานอาหารเสริมธาตุเหล็ก: เป็นยาที่ขายตามร้านขายยา อยู่ในรูปแบบของยาเม็ดหรือยาน้ำ (ในกรณีที่ต้องใช้ในเด็กหรือทารก)

แพทย์จะให้คำแนะนำเป็นพิเศษเกี่ยวกับการใช้อาหารเสริมสารอาหารนี้ เพื่อให้แน่ใจว่าร่างกายคุณสามารถดูดซึมธาตุเหล็กได้อย่างเหมาะสม

ซึ่งอาจต้องทานเมื่อท้องว่างหรือทานพร้อมกับวิตามิน C นอกจากนี้แพทย์ยังอาจแนะนำให้คุณหลีกเลี่ยงยาแก้ท้องเฟ้อ

รักษาสาเหตุของโรค: เมื่ออาหารและอาหารเสริมไม่เพียงพอต่อการรักษาโรคโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็ก แพทย์อาจใช้วิธีรักษาสาเหตุเบื้อหลังของการขาดธาตุเหล็ก ซึ่งการรักษานี้ ได้แก่:

  • การใช้ยารักษา เช่น ยาเม็ดคุมกำเนิด เพื่อลดประจำเดือน
  • ยาปฏิชีวนะหรือยาอื่นๆเพื่อรักษาโรคแผลในกระเพาะอาหาร (peptic ulcers)
  • ผ่าตัดเพื่อตัดติ่งเนื้อ หรือเนื้องอกที่มีเลือดออก

ถ้าคุณมีอาการรุนแรงคุณต้องได้รับธาตุเหล็กทางหลอดเลือดดำ (ด้วยวิธี IV หรือการฉีดเข้าเส้นเลือดดำ) หรือต้องได้รับการเข้าเลือด (Blood Transfusion)

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆที่เกี่ยวกับอาการนี้

คุณแม่เป็นพารัสซิเมียต้องให้เลือดตลอด ควรทำอย่างไรคะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
เวลาตกเลือดกินอาหารอะไรเพื่อทำให้เราแข็งแรงและไม่ซีด
คำถามนี้ได้การตอบจากพยาบาลผู้เชี่ยวชาญ
ธาลัสซีเมีย ควรงดอาหารอะไรบ้าง
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
ไม่ทราบว่าคนท้องถ้าเม็ดเลือดแดงตํ่าควรทำอย่างไรค่ะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ

หากคุณยังมีคำถามเพิ่มเติม กรุณาเขียนถามคุณหมอที่นี่

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามปกติ ได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

ค่าบริการ 100 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 24 ชั่วโมง โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

ค่าบริการ 200 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 60 นาที โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 60 นาที เราคืนเหรียญให้ 100 เหรียญและคำถามจะถูกปรับเป็นคำถามปกติ ซึ่งจะได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน ซึ่งเพิ่มโอกาสให้คุณได้รับความคิดเห็นจากคุณหมอท่านอื่น

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่