การเสพติด

ภาวะขาดน้ำคืออะไร, เกิดจากอะไร และเราจะหลีกเลี่ยงภาวะนี้ได้อย่างไร ?

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ พ.ค. 3, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 3 นาที
ภาวะขาดน้ำคืออะไร, เกิดจากอะไร และเราจะหลีกเลี่ยงภาวะนี้ได้อย่างไร ?

ภาวะขาดน้ำ (Dehydration) คืออะไร ?

ภาวะขาดน้ำคือภาวะที่เราเสียน้ำไปจากร่างกายมากกว่าที่เรารับเข้ามา ส่วนมากภาวะขาดน้ำนี้จะเกิดกับผู้ที่เสพยา ไม่ว่าจะช่วงที่เกิดจากผลของยาหรือช่วงถอนยา ซึ่งบางครั้งรุนแรงจนต้องได้รับการรักษา โดยเฉพาะภาวะขาดน้ำอย่างรุนแรงที่ทำให้เกิดการเสียชีวิตได้

การใช้ยาในสภาพอากาศที่ร้อนมากจะเพิ่มความเสี่ยงของการเกิดภาวะขาดน้ำได้ เช่น บนเวทีที่แออัดหรือเทศกาลที่จัดกลางอากาศร้อน  อย่างไรก็ตาม ภาวะขาดน้ำยังสามารถเกิดขึ้นได้กับทุกช่วงอายุ แม้ว่าจะไม่ได้ใช้ยาใด ๆ ก็ตาม

อะไรทำให้เกิดภาวะขาดน้ำ ?

การใช้ยาเสพติดทำให้เกิดภาวะขาดน้ำได้จากฤทธิ์ของตัวยาเอง โดยทำให้เกิดการหายใจที่มากขึ้น เพิ่มการขับเหงื่อ เพิ่มปัสสาวะ และทำให้เกิดการอาเจียนหรือถ่ายเหลว ซึ่งทั้งหมดนั้นทำให้เกิดภาวะขาดน้ำได้ ยาเสพติดยังทำให้เกิดภาวะขาดน้ำทางอ้อมได้จากหลายวิธี เช่น กระตุ้นให้ร่างกายทำงานมากกว่าปกติ รบกวนการทำงานปกติของร่างกาย ซึ่งส่งผลให้ละเลยความต้องการน้ำที่เกิดขึ้น

อย่างไรก็ตาม การใช้ยาเสพติดไม่ได้เป็นวิธีเดียวที่ทำให้เกิดภาวะขาดน้ำ สารที่ทำให้เกิดการเสพติดชนิดอื่นก็ทำให้เกิดภาวะขาดน้ำได้เช่นกัน ยกตัวอย่างเช่น การกินแล้วล้วงคอ ก็สามารถทำให้เกิดภาวะขาดน้ำได้จากการเสียน้ำออกไปพร้อมกับการอาเจียน นอกจากนั้นการขับถ่ายที่เพิ่มขึ้นจากการใช้ยาถ่ายที่มากเกินไปก็ทำให้เกิดภาวะขาดน้ำได้ เช่นเดียวกับการออกกำลังกายที่มากไป ก็จะสูญเสียสารน้ำออกไปทางเหงื่อได้

ยังมีข้อขัดแย้งบางอย่างเกี่ยวกับการลดความอ้วน ที่ลดน้ำหนักจากการขับน้ำออกจากร่างกายผ่านทางยาขับปัสสาวะและยาถ่าย ซึ่งในความเป็นจริงไม่ได้ลดปริมาณไขมันในร่างกาย แต่ในทางกลับกันทำให้เกิดภาวะขาดน้ำขึ้น

โดยพื้นฐานแล้ว การสูญเสียสารน้ำในร่างกายผ่านทางการขับปัสสาวะ เหงื่อ หรือการขับถ่ายที่มากเกินไป จะเพิ่มความเสี่ยงของการเกิดภาวะขาดน้ำได้

อาการของภาวะขาดน้ำ

อาการของภาวะขาดน้ำ ได้แก่ ปากแห้ง ปากแตก ตาแห้ง และกระหายน้ำ และเมื่อภาวะขาดน้ำนี้แย่ลงจะทำให้เกิดความเจ็บปวดบริเวณกระเพาะปัสสาวะและไต หรือเกิดภาวะท้องผูกได้

อย่างไรก็ตาม การให้สารน้ำทดแทนโดยการดื่มน้ำเปล่าปริมาณมากนั้นไม่ใช่วิธีที่ถูกต้อง โดยเฉพาะการสูญเสียสารน้ำจากการเสียเหงื่อมาก การทดแทนสารน้ำที่เสียไปด้วยน้ำเปล่าโดยไม่ได้ทดแทนเกลือแร่ที่เสียไปด้วย ซึ่งจะทำให้สมดุลเกลือแร่ในร่างกายเสียไป ในกรณีที่เลวร้ายที่สุดคือภาวะเกลือแร่โซเดียมในเลือดต่ำ หรือภาวะเป็นพิษจากการได้รับน้ำมากเกินไป ทำให้สูญเสียการทำงานของสมองหรืออาจเสียชีวิตได้

การหลีกเลี่ยงภาวะขาดน้ำ

หลักการที่ดีที่สุดในการหลีกเลี่ยงภาวะขาดน้ำและผลของภาวะเป็นพิษจากการได้รับน้ำมากเกินไป คือการไม่ทำให้เกิดภาวะขาดน้ำตั้งแต่แรก  วิธีที่ดีที่สุดคือการจิบน้ำบ่อย ๆ มากกว่าการดื่มน้ำอึกใหญ่ ๆ ทีเดียว นอกจากนั้นการรับประทานอาหารที่มีปริมาณเกลือเพียงพอกับปริมาณเกลือที่เสียไปทางเหงื่อจะพอช่วยได้ หรือมันฝรั่งทอดกรอบหรือถั่วอบเกลือก็พอจะทดแทนได้เช่นกัน

เครื่องดื่มชูกำลังเป็นอีกทางเลือกหนึ่งที่จะช่วยลดการเกิดภาวะขาดน้ำได้ เนื่องจากเครื่องดื่มเหล่านั้นประกอบด้วยน้ำ น้ำตาล และเกลือแร่ แต่ต้องระมัดระวังในการเลือกเครื่องดื่มชูกำลังที่ผสมคาเฟอีน ซึ่งจะทำให้อาการแย่ลงจากการกระตุ้นร่างกายที่มากเกินไป

อากาศที่ร้อนมากเกินไปเป็นอีกหนึ่งปัญหาที่ทำให้สารเสพติดบางชนิดออกฤทธิ์มากขึ้นได้ เช่น ยาอี ยาบ้า ยาเค และกัญชา ซึ่งจะทำให้เกิดการกระตุ้นร่างกายมากกว่าปกติเป็นเวลานาน และทำให้อุณหภูมิของร่างกายสูงขึ้นได้อีกด้วย

หากคุณรู้สึกว่าร่างกายร้อนขึ้นภายหลังการได้รับยากระตุ้นต่าง ๆ แม้ว่าจะไม่ได้ออกแรงมากหรืออยู่ในสภาพอาการที่ร้อน นั่นเป็นจุดเริ่มต้นที่คุณควรจะรีบไปรับการรักษา บางครั้งร่างกายเราไม่สามารถกำหนดอุณหภูมิได้อย่างถูกต้อง การเข้าถึงการรักษาอย่างรวดเร็วย่อมดีกว่าปล่อยไว้ให้อาการแย่ลง นอกจากนั้น ยาเหล่านี้ยังส่งผลต่อสติและการรู้ตัว ความสามารถในการสื่อสารที่ทำให้การสื่อสารกับเจ้าหน้าที่ทางการแพทย์ทำได้ยากขึ้น

คุณสามารถหลีกเลี่ยงภาวะที่ร่างกายร้อนเกินไปและภาวะขาดน้ำนี้ได้จากการลดอุณหภูมิร่างกายมากกว่าการดื่มน้ำเพียงอย่างเดียว ซึ่งนั่นจะลดการเสียงเหงื่อและการสูญเสียเกลือแร่ได้ นั่นเป็นสาเหตุที่รายการเต้นหลายรายการ รวมถึงสโมสรบางแห่งมีสถานที่สำหรับพัก เพื่อให้เหล่านักเต้นทั้งหลายมีช่วงเวลาพักให้อุณหภูมิร่างกายเย็นลง การพักผ่อนบางครั้งทำได้ยากเมื่อคุณยังถูกกระตุ้น แต่นั่นทำให้หัวใจและปอดของคุณได้พักและลดการสูญเสียสารน้ำจากร่างกายได้

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามปกติ ได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

ค่าบริการ 100 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 24 ชั่วโมง โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

ค่าบริการ 200 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 60 นาที โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 60 นาที เราคืนเหรียญให้ 100 เหรียญและคำถามจะถูกปรับเป็นคำถามปกติ ซึ่งจะได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน ซึ่งเพิ่มโอกาสให้คุณได้รับความคิดเห็นจากคุณหมอท่านอื่น

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่