เบาหวาน

เบาหวานที่ควบคุมได้ยาก (Brittle Diabetes) คืออะไร?

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ พ.ค. 3, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 4 นาที
Istock 466820202 m

เบาหวานที่ควบคุมได้ยาก (Brittle diabetes หรืออีกชื่อหนึ่ง คือ labile diabetes) ใช้เรียกเบาหวานประเภทที่หนึ่งที่ควบคุมไม่ได้ ผู้ที่เป็นเบาหวานชนิดนี้จะมีระดับน้ำตาลในกระแสเลือดที่เปลี่ยนแปลงสูงต่ำอย่างมาก อาจเป็นได้ทั้งระดับน้ำตาลในเลือดต่ำ (hypoglycemia) หรือที่เป็นได้มากกว่าคือระดับน้ำตาลในเลือดสูง (hyperglycemia) ซึ่งมักจะสูงมากด้วย

ภาวะอื่นๆ ที่เกี่ยวของกับเบาหวานที่ควบคุมได้ยาก

ภาวะเบาหวานที่ควบคุมได้ยากอาจเกิดจากปัญหาทางการดูดซึมของระบบทางเดินอาหาร ทั้งการเคลื่อนที่ของอาหารออกจากกระเพาะอาหารล่าช้า (gastroparesis) หรือปฏิกิริยาของยาที่มีผลต่อการดูดซึมของอินซูลิน หรือความผิดปกติในการทำงานของฮอร์โมน ผู้ที่มีระดับน้ำตาลในเลือดต่ำมากอาจมีปัญหาเกี่ยวกับไทรอยด์ (ภาวะไทรอยด์ฮอร์โมนต่ำ หรือ hypothyroidism) หรือต่อมหมวกไต (ภาวะต่อมหมวกไตทำงานไม่เพียงพอ หรือ adrenal insufficiency) การรักษาภาวะเหล่านี้จะทำให้ภาวะเบาหวานที่ควบคุมได้ยากดีขึ้นได้

การเคลื่อนที่ของอาหารออกจากกระเพาะอาหารได้ช้า (gastroparesis) สามารถส่งผลต่ออัตราการดูดซึมอาหาร น้ำตาล และอินซูลินเข้าสู่กระแสเลือด อาจเป็นปัญหาที่เกินจากความเสียหายของเส้นประสาทที่ควบคุมการทำงานของอวัยวะภายในร่างกาย ซึ่งภาวะนี้อาจเกิดขึ้นได้ในคนที่เป็นเบาหวาน

ยา เช่น Reglan (ชื่อสามัญ คือ metoclopramide) จะช่วยให้การเคลื่อนที่ของอาหารเป็นปกติมากขึ้น อย่างไรก็ตาม มีหลายการศึกษาที่พบว่า การรักษาภาวะดังกล่าวไม่ได้ทำให้ควบคุมเบาหวานหรือภาวะแทรกซ้อนได้ดีขึ้น ภาวะทางจิตใจ เช่น ภาวะซึมเศร้าและความเครียด อาจเกี่ยวข้องกับเบาหวานที่ควบคุมได้ยากได้ด้วย

ความแตกต่างระหว่างเบาหวานที่ควบคุมได้ยากและเบาหวานที่ควบคุมได้

ระดับน้ำตาลในเลือดของผู้ที่มีภาวะเบาหวานที่ควบคุมได้อาจเปลี่ยนแปลงขึ้นลงได้บางแต่ไม่ได้เป็นบ่อย และไม่เหมือนกับเบาหวานที่ควบคุมได้ยากคือจะไม่ส่งผลกระทบต่อการทำกิจวัตรประจำวันตามปกติ

ภาวะเบาหวานที่ควบคุมได้ยากและครอบครัว

ผู้ที่มีภาวะเบาหวานที่ควบคุมได้ยากมักจะต้องนอนโรงพยาบาลบ่อย ขาดงาน และอาจมีปัญหาทางจิตใจ ปัจจัยที่กล่าวมาทั้งหมดนี้จะส่งผลกระทบต่อภาวะอารมณ์และการเงินของสมาชิกในครอบครัวด้วย

ภาวะเบาหวานที่ควบคุมได้ยากพบได้บ่อยแค่ไหน?

ภาวะนี้ค่อนข้างพบได้น้อย โดยน้อยกว่าหนึ่งคนที่เป็นเบาหวานชนิดที่ต้องรักษาด้วยอินซูลินเท่านั้นจะมีภาวะนี้ อย่างไรก็ตาม ผู้ที่มีภาวะนี้จะมีปัญหาเรื่องการต้องเข้าโรงพยาบาล โดยรวมแล้วจะมีผู้เป็นเบาหวานชนิดนี้สามคนจากผู้ที่เป็นเบาหวานประเภทที่หนึ่งหนึ่งพันคน

ใครบ้างที่จะเป็นเบาหวานที่ควบคุมได้ยากและทำไม?

ผู้ที่มีปัญหาทางด้านจิตใจ เช่น มีภาวะเครียดและภาวะซึมเศร้า จะมีความเสี่ยงมากที่สุดในบางกรณี ปัญหาทางจิตใจจะทำให้ผู้ป่วยเพิกเฉยต่อการปฏิบัติตัวสำหรับภาวะเบาหวาน เช่น อาจเลิกควบคุมอาหารหรือไม่ควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด เมื่อควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดได้ไม่ดี ความไม่สมดุลของระบบเผาผลาญจะทำให้ภาวะทางจิตแย่ลงไปอีกและทำให้เกิดวงจรของเบาหวานที่ควบคุมได้ยากซ้ำๆ

การศึกษาเล็กๆ หนึ่งได้ข้อมูลว่า ผู้ที่มีภาวะเบาหวานที่ควบคุมได้ยากจะมีการตอบสนองของฮอร์โมนต่อภาวะเครียดมากกว่าผู้ที่ควบคุมเบาหวานได้ ความสัมพันธ์ระหว่างภาวะทางจิตใจและฮอร์โมนนี้อาจมีอิทธิพลต่อการเกิดภาวะเบาหวานที่ควบคุมได้ยาก ภาวะเบาหวานที่ควบคุมได้ยากพบได้บ่อยกว่าในผู้หญิงอายุน้อย ซึ่งมีแนวโน้มมากกว่าในผู้ที่มีน้ำหนักเกิน ผู้ที่มีภาวะเบาหวานที่ควบคุมได้ยากส่วนใหญ่จะมีอายุระหว่าง 15 ถึง 30 ปี

การรักษาสำหรับภาวะเบาหวานที่ควบคุมได้ยาก

การค้นหาและแก้ไขสาเหตุ ไม่ว่าจะเป็นจากทางร่างกายหรือจิตใจ เป็นสิ่งสำคัญต่อการรักษาภาวะนี้ การตรวจเลือดจะช่วยหาสาเหตุที่น้ำตาลในเลือดไม่คงที่ได้ หากน้ำตาลในกระแสเลือดตอบสนองเป็นปกติต่อยาเบาหวานในภาวะที่อยู่ในการควบคุม (เช่น ในผู้ป่วยในโรงพยาบาล) ก็ควรจะไปหาสาเหตุทางภาวะแวดล้อม ทางจิตใจ หรือทางพฤติกรรม

แม้ว่าจะมีคำอธิบายเกี่ยวกับภาวะทางจิตใจต่อภาวะเบาหวานที่ควบคุมได้ยาก แต่นั่นเป็นเพียงแค่คำอธิบายหนึ่งจากภาวะทางสภาพแวดล้อมและพฤติกรรมและการวินิจฉัยสาเหตุจากภาวะทางจิตใจในผู้ที่มีภาวะเบาหวานที่ควบคุมได้ยาก ก็ค่อนข้างจะยากและใช้เวลา หากสาเหตุเป็นจากภาวะทางจิตใจ

การรักษาอาจรวมถึงการค้นหาและผ่อนคลายความเครียดของผู้ป่วยในสถานการณ์นั้น การปรึกษาจิตแพทย์ผู้เชี่ยวชาญจะมีประโยชน์ในดานการประเมินและการรักษาผู้ป่วยเหล่านี้ ทั้งนี้การทำจิตบำบัดได้รับการพิสูจน์แล้วว่ามีประโยชน์สำหรับการรักษาภาวะเบาหวานที่ควบคุมได้ยาก

ผู้ป่วยที่มีภาวะเบาหวานที่ควบคุมได้ยากอาจถูกส่งตัวไปรักษากับแพทย์กลุ่มใหม่ เพื่อเริ่มต้นการควบคุมภาวะเบาหวานใหม่ การเปลี่ยนไปรักษากับผู้เชี่ยวชาญเฉพาะทางเบาหวานอาจช่วยหยุดวงจรการเกิดภาวะเบาหวานที่ควบคุมได้ยากได้ ในบางครั้ง การรักษาภาวะเบาหวานที่ควบคุมได้ยากก็จำเป็นต้องอาศัยการรักษาในโรงพยาบาลเป็นเวลาหลายสัปดาห์เพื่อควบคุมดูแลอาหาร ระดับน้ำตาล และอินซูลินอย่างเข้มงวด

ผู้ที่ภาวะเบาหวานที่ควบคุมได้ยากส่วนใหญ่จะเกิดจากภาวะทางกายมากกว่าภาวะทางจิต ซึ่งจะได้ประโยชน์จากการใช้ continuous insulin pump เพื่อควบคุมระดับน้ำตาลในกระแสเลือดอย่างแม่นยำ ผู้ป่วยบางคนที่มีภาวะเบาหวานที่ควบคุมได้ยากอย่างรุนแรง อาจได้รับการพิจารณาปลูกถ่ายตับอ่อนหรือกลุ่มเซลล์ islet แม้จะฟังดูดี แต่การปลูกถ่ายนี้ก็ยังเป็นการรักษาที่ค่อนข้างใหม่อยู่และมีความเสี่ยงสำคัญรวมไปถึงการที่ต้องกดภูมิคุ้มกันของร่างกาย

อย่างไรก็ตาม ในผู้ที่ไม่สามารถควบคุมระดับน้ำตาลในกระแสเลือดได้เลยไม่ว่าด้วยวิธีใดๆ ก็น่าจะพิจารณาทางเลือกนี้ สิ่งที่สำคัญที่สุดในการรักษาภาวะเบาหวานที่ควบคุมได้ยากคือการดูแลผู้ป่วยอย่างใกล้ชิดของทีมแพทย์ ผู้รักษา เพื่อรักษาสาเหตุ และทำให้แน่ใจว่าผู้ป่วยได้รับข้อมูลที่จำเป็น และเข้าใจเกี่ยวกับมันทั้งหมด และช่วยสนับสนุนผู้ป่วยและครอบครัว เพื่อให้การควบคุมเบาหวานเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามฟรี ได้คำตอบภายใน 24 ชม.

ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย

ตอบโดยแพทย์ภายใน 24 ชั่วโมง (คุณจะได้รับอีเมลเมื่อแพทย์ตอบคำถามของคุณ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

การันตีคำตอบจากคุณหมอภายใน 60 นาที หรือรับค่าดำเนินการคำถามด่วน 200 บาทคืนไปเลย

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน เพื่อที่คุณจะสามารถรับความคิดเห็นจากคุณหมอหลายๆท่านในคำถามของคุณ

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่