โรคมะเร็งเต้านม (CA breast)

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ ก.พ. 5, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 4 นาที
มีคนอ่านบทความนี้แล้ว 668,245 คน

โรคมะเร็งเต้านม (CA breast)

ความหมาย

เป็นเนื้องอกชนิดเนื้อร้ายของเต้านม แบ่งได้หลายแบบ

แบบที่ 1 แบ่งตามที่ตั้งของมะเร็งและการแพร่กระจาย ได้แก่

  • มะเร็งเต้านมระยะแรก มักเป็นมะเร็งของเซลล์บุท่อน้ำนมที่เชื่อมระหว่างต่อมน้ำนมไปยังหัวนม หากตรวจพบขณะที่ยังอยู่ที่ท่อหรือที่กลุ่มท่อน้ำนมแล้วผ่าตัดออกได้จะมีโอกาสหายถึงร้อยละ 90
  • มะเร็งเต้านมระยะรุกราน เป็นช่วงที่เซลล์มะเร็งลุกลามจากท่อน้ำนมไปยังเนื้อเยื่อเต้านมและต่อมน้ำเหลืองข้างเดียว ซึ่งเป็นระยะที่เราสามารถคลำก้อนมะเร็งที่เต้านมได้
  • มะเร็งเต้านมระยะรุกลาม เป็นระยะที่มะเร็งลุกลามไปยังส่วนอื่นๆ ของร่างกายนอกเต้านมแล้ว เช่น กระดูก ตับ ปอด สมอง เป็นต้น

แบบที่ 2 แบ่งตามชนิดของเซลล์ ได้แก่

  • มะเร็งชนิด Infilltrating (invasive) ductal carcinoma พบร้อยละ 70 ของมะเร็งเต้านม มะเร็งจะเริ่มที่ท่อนำน้ำนมแล้วรุกรานผ่านผนังท่อไปยังเนื้อเยื่อไขมันข้างเคียงหรือแพร่กระจายไปยังส่วนต่างๆ ของร่างกาย ของเส้นเลือด หรือท่อน้ำเหลือง
  • มะเร็งชนิด Infilltrating lobular carcinoma พบร้อยละ 10-15 ของมะเร็งเต้านม มะเร็งจะเริ่มที่ต่อมสร้างน้ำนม แล้วกระจายไปยังส่วนต่างๆ ของร่างกาย
  • มะเร็งชนิด ductal carcinoma in situ มะเร็งจะเป็นที่ต่อมผลิตน้ำนม หากทิ้งไว้จะกลายเป็นประเภทที่ 2
  • มะเร็งชนิด Inflammatory breast cancer เป็นมะเร็งชนิดที่เกิดขึ้นน้อย มีลักษณะแดง ร้อน ผิวหนังไม่เรียบ แพร่กระจายเร็ว มะเร็งชนิด Recurrent เป็นมะเร็งชนิดที่หลังจากรักษาแล้วกลับเป็นอีกที่เต้านมข้างเดียวกัน หรือที่ผนังทรวงอกที่เต้านมเคยอยู่

สาเหตุ

ยังไม่ทราบแน่ชัด แต่มีปัจจัยเสี่ยงหลายประการ เช่น ฮอร์โมน (ผู้หญิงที่มีประจำเดือนเร็วก่อนอายุ 12 ปี หมดประจำเดือนช้า เมื่ออายุมากกว่า 50 ปี การคลอดบุตรคนแรกเมื่ออายุมากกว่า 35 ปี หญิงที่ไม่มีบุตร) มีประวัติมารดาเป็นโรคมะเร็งเต้านม การได้รับรังสี สนามแม่เหล็ก มีประวัติเป็นมะเร็งที่อื่นมาก่อน เป็นต้น

พยาธิสรีรภาพ

มะเร็งเต้านมมักเกิดที่เนื้อเยื่อของท่อต่อมน้ำนม ที่พบมากจะเป็นชนิด Adenocarcinoma หากก้อนมะเร็งที่เต้านมมีขนาดใหญ่กว่า 5 มิลลิเมตร ซึ่งจะมีการลุกลามไปยังต่อมน้ำเหลืองและกระแสเลือด มักพบก้อนมะเร็งบริเวณด้านบนส่วนนอก (Upper outer quadrant) ซึ่งมักจะแพร่กระจายไปยังต่อมน้ำเหลืองบริเวณรักแร้ หากเป็นบริเวณด้านในของเต้านมแพร่กระจายไปยังต่อมน้ำเหลืองในทรวงอก ปอด กระดูก ตับ

นอกจากนี้อาจพบบริเวณใต้หัวนมและรอบหัวนม พบที่เต้านมด้านซ้ายมากกว่าด้านขวา เมื่อมีการแพร่กระจายไปที่อื่นจะทำให้การพยากรณ์โรคไม่ดี หากพบเซลล์มะเร็งในต่อมน้ำเหลืองมากพยากรณ์โรคจะเลวลง

อาการ

ระยะแรกจะไม่มีอาการ อาจพบว่ามีก้อนที่เต้านมซึ่งมีลักษณะแข็ง กลม เคลื่อนไหวได้น้อย บริเวณรอบๆ ก้อนอาจมีลักษณะนุ่มคล้ายฟองน้ำ แต่มีขอบเขตชัดเจนหรือมีลักษณะขรุขระ อาจตรวจพบด้วยตนเอง อาจมีผื่นบริเวณผิวหนังหรือมีการอักเสบอาจเป็นแผลถลอกบริเวณหัวนมและรอบหัวนม อาจมีอาการบวมอักเสบแดงของผิวหนังหรือมีผิวหนังหยาบคล้ายผิวส้มและผิวหนังบุ๋ม หากมีอาการมากขึ้นบริเวณผิวหนังเต้านมจะมีรอยบุ๋ม หัวนมหด รูปร่างเต้านมผิดปกติ มีเลือดซึมออกจากหัวนม อาจมีอาการแสบ เสียว ปวด กดเจ็บ เต้านม 2 ข้างไม่เท่ากัน โดยข้างที่เป็นมะเร็งมักจะสูงกว่า อาจพบก้อนที่รักแร้ หากมีการแพร่กระจายไปยังอวัยวะอื่นจะมีอาการผิดปกติตามอวัยวะนั้นๆ เช่น หากไปที่ปอดจะมีอาการหายใจลำบาก หากไปที่กระดูกจะมีอาการปวดกระดูก เป็นต้น

การวินิจฉัยโรค

จากประวัติเกี่ยวกับความผิดปกติของรูปร่างและผิวหนังของเต้านม จากปัจจัยเสี่ยงและอาการดังกล่าว จากการคลำเต้านมของตนเอง หรือ Self breast examination (SBE) พบก้อนที่เคลื่อนไหวไม่ได้หรือติดแน่นกับทรวงอก ตรวจเลือดหา CA 15-3 จะพบมีค่าสูงขึ้น จากการตรวจแมมโมแกรม (Mammogram) หรือการถ่ายภาพรังสีของเต้านม (Mammography) การทำอัลตราซาวนด์ และตัดชิ้นเนื้อไปตรวจ โดยเจาะดูดด้วยเข็มเล็ก (Fine needle) การเจาะดูด (Aspiration incision) การตัดชิ้นเนื้อไปตรวจ (Excision biopsy) อาจใช้เทคโนโลยีสนามแม่เหล็กไฟฟ้าถ่ายเต้านม (MRI)

การรักษา

รักษาโดยการตัดเฉพาะก้อนออกและตามด้วยการฉายรังสีเฉพาะที่บริเวณเต้านมส่วนที่เหลือและรักแร้ ตัดเนื้อบริเวณที่มีก้อนโดยเฉพาะเนื้อเยื่อใกล้เคียงออกและฉายรังสีร่วมด้วย

หากก้อนมีขนาดใหญ่และมีการลุกลามอาจต้องตัดเต้านม ต่อมน้ำเหลืองที่รักแร้ และกล้ามเนื้อ Pectoris major เรียกว่า Modified radical mastectomy

หากตัดกล้ามเนื้อ Pectoris minor เรียก Radical mastectomy หากตรวจพบก้อนที่เต้านมตั้งแต่มีขนาดเล็ก อาจตัดเฉพาะก้อนและเนื้อเยื่อข้างเคียงออกบ้างโดยที่เต้านม ยังคงรูปเดิม (Lumpectomy) โดยต้องฉายรังสีตาม หรือ ตัดแต่เพียงเต้านมข้างนั้นนอก (Total หรือ Simple mastectomy)

บางรายอาจให้ยาต้านเอสโตรเจน และตัดรังไข่ ต่อมหมวกไต รวมทั้งต่อมใต้สมอง บางรายอาจให้ยาเคมีบำบัดเป็นยาต้านเซลล์มะเร็งหรืออาจให้รังสีรักษาร่วมด้วย

การพยาบาล

ดูแลความสะอาดของผิวหนังบริเวรเต้านมด้วยการล้างน้ำสบู่ ซับเบาๆ ให้แห้ง หากมีอาการปวดให้ยาแก้ปวด แนะนำผู้ป่วยไม่ให้แตะต้องผิวหนังบริเวณเต้านมบ่อยๆ และดูแลผู้ป่วยที่ได้รับการผ่าตัดเต้านมโดยดูแลก่อนผ่าตัด ดูแลความสะอาดบริเวณผิวหนัง บริเวณหน้าอกและรักแร้ อาจโกนขนด้วยหากมีขนมาก ให้คำแนะนำเกี่ยวกับการบริหารแขนหลังผ่าตัด

การตรวจเต้านมด้วยตนเองหลังผ่าตัด สังเกตและบันทึกสัญญาณชีพ ความปวด ลักษณะแผล สี ปริมาณสิ่งขับหลั่งและเลือดจากแผลผ่าตัด จัดท่าให้ผู้ป่วยอยู่ในท่าที่สุขสบาย กระตุ้นให้ใช้แขนข้างที่ทำผ่าตัด เช่น หวีผม เป็นต้น ทำแผล ให้ยาแก้ปวด สังเกตความผิดปกติของแผล ดูแลท่อระบายทรวงอกให้ทำงานอย่างมีประสิทธิภาพ ในรายที่ได้รับรังสีรักษา ดูแลการจัดท่าขณะฉายรังสีและติดตามดูความผิดปกติของผิวหนังที่ได้รับรังสี

ดูแลผู้ป่วยที่ได้รับเคมีบำบัด โดยฉีดยาช้าๆ ระวังการรั่วของยาออกจากหลอดเลือดดำ สังเกตและแก้ไขอาการข้างเคียงของยา ให้การพยาบาลเพื่อลดความวิตกกังวล และเกี่ยวกับการสูญเสียภาพลักษณ์ โดยแนะนำแหล่งบริการการทำผ่าตัดเสริมเต้านม การใช้อุปกรณ์เสริม เช่น เสื้อยกทรงที่มีเต้านมเทียม วิกผมหากมีผมร่วง เป็นต้น และฟื้นฟูสมรรถภาพโดยใช้แขนข้างที่ทำผ่าตัดในการทำกิจวัตรประจำวัน เช่น หวีผม ติดกระดุมเสื้อ รับประทานอาหาร แปรงฟัน เป็นต้น

หลังผ่าตัด 24 ชั่วโมง งดการใช้แขนข้างที่ผ่าตัดยกของหนัก งดวัดความดันเลือด ควรยกแขนข้างที่ทำผ่าตัดให้สูงอยู่เสมอใส่เสื้อยกทรงเสริมหรือใส่เต้านมเทียม หลังจากแผลผ่าตัดหายดีแล้วประมาณ 6-10 สัปดาห์ แนะนำให้ผู้ป่วยตรวจเต้านมด้วยตนเองทุกเดือนลดความสุขไม่สบาย ความวิตกกังวล ความเศร้าเสียใจ ป้องกันความพิการของแขนและการติดเชื้อ

ขอบคุณข้อมูลดีๆจากหนังสือ "คู่มือโรค" โดยปราณี ทู้ไพเราะ จากจากโรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆที่เกี่ยวกับอาการนี้

เจ็บใต้ราวนมเกี่ยวกับมะเร็งเต้านมมั้ยค่ะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวีดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่