การกินเพื่อสุขภาพ

อะไรคือสารต้านอนุมูลอิสระ? และมีประโยชน์ต่อคนเราอย่างไร?

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ พ.ค. 8, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 3 นาที
Istock 490772938 %281%29

สารต้านอนุมูลอิสระสามารถพบได้แทบจะทุกหนแห่ง ตั้งแต่อาหารไปจนถึงผลิตภัณฑ์ดูแลผิว แม้แต่ในช็อคโกแลตกับไวน์แดง ผลิตภัณฑ์ที่มีสารต้านอนุมูลอิสระถูกโฆษณาว่ามีประโยชน์ต่อสุขภาพในการการช่วยป้องกันโรคภัยหรือชะลอความแก่ได้ แต่ความเป็นจริงจะสวยหรูอย่างที่เยินยอหรือไม่?

อะไรคือสารต้านอนุมูลอิสระ?

คำว่าสารต้านอนุมูลอิสระครอบคลุมไปถึงโมเลกุลต่าง ๆ (พันธะอะตอมที่รวมกันโดยพันธะเคมี) ที่ช่วยป้องกันโมเลกุลอื่นจากกระบวนการทางเคมีที่เรียกว่าออกซิเดชัน การออกซิเดชันสามารถสร้างความเสียหายแก่โมเลกุลสำคัญในร่างกายได้ อย่างเช่น DNA และโปรตีน ซึ่งมีส่วนในกระบวนการต่าง ๆ ภายในร่างกาย

โมเลกุลอย่าง DNA จำเป็นต่อการทำงานของเซลล์อย่างมาก ทำให้ความเสียหายที่มากเกินไปจะทำให้เซลล์ทำงานผิดปรกติหรือตายลงได้ จึงเป็นเหตุให้สารต้านอนุมูลอิสระมีความสำคัญอย่างมาก โดยมันสามารถป้องกันหรือลดความเสียหายดังกล่าวได้

อะไรคือปฏิกิริยาออกซิเดชัน?

ออกซิเดชันเป็นปฏิกิริยาทางเคมีที่ซึ่งอีเล็กตรอนถูกส่งจากโมเลกุลหนึ่งไปสู่อีกโมเลกุลหนึ่ง อีเล็กตรอนคือหนึ่งในอนุภาคย่อยของอะตอมที่ทำหน้าที่แทบจะทุกอย่าง ขณะที่อีเล็กตรอนเคลื่อนที่ระหว่างปฏิกิริยาออกซิเดชัน พันธะจะสะบั้นลงและทำให้โครงสร้างของโมเลกุลเปลี่ยนไป

ไม่ได้หมายความว่าปฏิกิริยาออกซิเดชันเป็นสิ่งที่ไม่ดี เนื่องจากมันเป็นปฏิกิริยาที่จำเป็นต่อร่างกายและเกี่ยวข้องกับหลายกระบวนการ สำหรับกระบวนการหายใจระดับเซลล์นั้น กลูโคส (น้ำตาลจากอาหารที่เรารับประทานเข้าไป) จะถูกออกซิไดซ์โดยออกซิเจน (จากอากาศที่เราหายใจ) ผลิตคาร์บอนไดออกไซด์ น้ำ และพลังงานออกไปเลี้ยงร่างกาย

อะไรคืออนุมูลเสรี?

อนุมูลเสรี หรือก็คืออนุมูลอิสระ เป็นโมเลกุลทั่วไปที่มีอีเล็กตรอนที่ไมเข้าคู่กันหนึ่งหรือสองตัว ในขณะที่อีเล็กตรอนจะต้องอยู่เป็นคู่ ๆ ทำให้อีเล็กตรอนที่ไม่เป็นคู่เหล่านี้ส่งผลต่อความไม่เสถียรของโมเลกุล ในการทำให้อีเล็กตรอนเสถียรนั้น อนุมูลอิสระต้องดึงอีเล็กตรอนจากโมเลกุลอีกหนึ่ง (หรือให้) เมื่อโมเลกุลสูญเสียอีเล็กตรอนไป โมเลกุลนั้นจะถูกออกซิไดซ์และกลายเป็นอนุมูลอิสระแทน

อนุมูลอิสระใหม่จะดึงอีเล็กตรอนของโมเลกุลอีกตัวมา และเริ่มปฏิกิริยาลูกโซ่ขึ้น กระบวนการนี้จะเปลี่ยนแปลงโครงสร้างโมเลกุลถาวรจนไม่อาจแก้ไขความเสียหายได้อีก

แต่หากมีสารต้านอนุมูลอิสระเข้ามา สารนี้จะปล่อยอีเล็กตรอนให้กับอนุมูลอิสระและยับยั้งปฏิกิริยาลูกโซ่ลง สารต้านอนุมูลอิสระจะเสียสละตัวเองและถูกออกซิไดซ์แทนที่โมเลกุล จนกลายเป็นอนุมูลอิสระไป แต่ไม่เหมือนกับโมเลกุลส่วนมาก สารต้านอนุมูลอิสระจะสามารถปรับสภาพอีเล็กตรอนที่ไม่มีคู่ได้ และไม่สร้างปฏิกิริยาต่อไป

อนุมูลอิสระไม่ได้เป็นภัยต่อร่างกายเสมอไป ประโยชน์ในทางลบของพวกมันถูกใช้โดยระบบภูมิต้านทานของร่างกาย ทำให้เซลล์เม็ดเลือดขาวที่เรียกว่าซาโกไซต์สามารถดูดกลืนสิ่งแปลกปลอมได้ อย่างเช่นเชื้อแบคทีเรีย โดยการปกคลุมเชื้อและปล่อยอนุมูลอิสระเข้าทำลาย

อนุมูลอิสระถูกผลิตออกมาตามธรรมชาติของร่างกายคนเรา แต่การผลิตจะเพิ่มขึ้นจากปัจจัยการใช้ชีวิต อย่างเช่นความเครียด การรับประทานอาหารผิด ๆ มลพิษ การสูบบุหรี่ และแอลกอฮอล์ ร่างกายของเราสามารถควบคุมอนุมูลอิสระได้ส่วนหนึ่ง แต่หากมีมากเกินไป พวกมันจะก่อตัวจนทำลายระบบป้องกันของร่างกายไป

ความเสียหายจากอนุมูลอิสระถูกคาดว่าทำให้เกิดการแก่ตัวเร็วและก่อให้เกิดโรคต่าง ๆ ยกตัวอย่างเช่น อนุมูลอิสระที่โจมตี DNA จะทำให้เกิดการกลายพันธ์ของยีนและเพิ่มความเสี่ยงที่จะเป็นโรคมะเร็งขึ้น

สารต้านอนุมูลอิสระทั้งหมดไม่เท่ากัน

หากคุณคิดว่าการได้รับสารต้านอนุมูลอิสระเข้าร่างกายมาก ๆ จะช่วยป้องกันโรคและความแก่ได้ คุณคิดผิดแล้ว มันไม่ง่ายเช่นนั้นหรอก แม้จะจริงที่ว่าระดับสารต้านอนุมูลอิสระที่สูงกับระดับความเครียดออกซิเดทิฟต่ำเกี่ยวพันกับสุขภาพที่ดี แต่ก็ไม่ได้หมายความว่าสารต้านอนุมูลอิสระทุกประเภทจะมีประโยชน์เทียบเท่ากัน

สารต้านอนุมูลอิสระสามรถหาได้หลายแห่ง บ้างก็ถูกผลิตโดยร่างกายเอง และบ้างก็อยู่ในอาหารที่พวกเรารับประทานเข้าไป สารต้านอนุมูลอิสระ (ทั้งสังเคราะห์และตามธรรมชาติ) สามารถถูกเติมเข้าไปในอาหารที่ปกติไม่มีพวกมันอยู่ก็ตาม (สารต้านอนุมูลอิสระจะช่วยป้องกันการออกซิเดชันในอาหารได้)

การรับประทานอาหารที่ถูกสุขลักษณะเป็นวิธีที่ดีที่สุดที่เราจะหาสารต้านอนุมูลอิสระเข้าร่างกายได้ โดยผลไม้ ไข่ ธัญพืช และถั่วเป็นแหล่งอาหารที่อุดมไปด้วยสารต้านอนุมูลอิสระที่ดีที่สุด ซึ่งไม่ได้แตกต่างไปจากสารต้านอนุมูลอิสระที่อยู่ในซุปเปอร์ฟู้ดต่าง ๆ ที่การตลอดยกยอเลย

งานวิจัยพบว่าอาหารเสริมสารต้านอนุมูลอิสระ อาจมีผลเสียมากกว่าผลดีต่อร่างกาย โดยได้ทำการทดลองกับอาหารเสริมสารต้านอนุมูลอิสระ 70 ครั้ง และสรุปว่าแทบไม่มีผลต่อร่างกายหรืออาจเป็นอันตรายต่อร่างกายด้วยซ้ำ เหตุผลที่มารองรับข้อสรุปนี้ยังคงไม่แน่ชัด แต่ก็ชัดเจนว่าการได้รับสารต้านอนุมูลอิสระจากอาหารทั่วไปนั้นดีกว่ามากจริง อีกทั้งความเข้มข้นของสารต้านอนุมูลอิสระในอาหารเสริมยังนำมาซึ่งปัญหาทางสุขภาพต่าง ๆ อีกด้วย

การรับประทานของดีมากเกินไป

มีหลายเหตุผลว่าทำไมการรับประทานสารต้านอนุมูลอิสระความเข้มข้นสูงอาจเป็นอันตรายดังนี้:

  • สารต้านอนุมูลอิสระเข้าไปกลายเป็นสารเร่งปฏิกิริยาออกซิเดชันขึ้น
  • สารต้านอนุมูลอิสระช่วยป้องกันร่างกายจากเซลล์อันตราย (อย่างเซลล์มะเร็ง) และเซลล์ที่มีสุขภาพดีไปด้วย
  • สารต้านอนุมูลอิสระไปลดประโยชน์ที่คุณควรได้รับจากการออกกำลังกาย
  • สารต้านอนุมูลอิสระมีผลข้างเคียงคือทำให้คลื่นไส้และปวดศีรษะ หรืออาจมีมากจนอยู่ในระดับสารพิษได้

ในโลกนี้ไม่มายาวิเศษจริง ๆ มีแต่อาหารที่ดีต่อสุขภาพเท่านั้นที่คุณสามารถใช้เป็นแหล่งเพิ่มสารต้านอนุมูลอิสระให้ร่างกายของคุณ

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามปกติ ได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

ค่าบริการ 100 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 24 ชั่วโมง โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

ค่าบริการ 200 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 60 นาที โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 60 นาที เราคืนเหรียญให้ 100 เหรียญและคำถามจะถูกปรับเป็นคำถามปกติ ซึ่งจะได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน ซึ่งเพิ่มโอกาสให้คุณได้รับความคิดเห็นจากคุณหมอท่านอื่น

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่