Doctor men
เขียนโดย
ทีมผู้เชี่ยวชาญด้านโรคไต HONESTDOCS
Doctor men
รีวิวโดย
ทีมแพทย์ HONESTDOCS
ความรู้สุขภาพ

ปัสสาวะขุ่น บ่งบอกโรคอะไร?

ปัสสาวะขุ่น มีตะกอนสีขาว เยื่อขาว เศษขาวๆ มีฟอง กลิ่นแรง โดยเฉพาะตอนเช้า ปกติไหม หรือเป็นสัญญาณบ่งบอกภาวะสุขภาพ
อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ 17 ม.ค. 2020 รีวิวเมื่อวันที่ 17 ม.ค. 2020 ประมาณเวลาการอ่าน: 3 นาที
มีคนอ่านบทความนี้แล้ว 1,521,911 คน

ปัสสาวะขุ่น บ่งบอกโรคอะไร?

ปัสสาวะสามารถสะท้อนระบบการทำงานของอวัยวะภายในร่างกายได้ เนื่องจากปัสสาวะเป็นตัวลำเลียงของเสียเพื่อขับออกจากร่างกาย โดยปกติแล้ว ผู้ใหญ่ที่มีภาวะสุขภาพปกติจะปัสสาวะในตอนกลางวัน 4-6 ครั้ง และปัสสาวะตอนกลางคืนหลังนอนหลับ 0-1 ครั้ง ปัสสาวะที่ขับออกมาจะมีสีเหลืองอ่อนใส ไม่มีกลิ่นเหม็น ขณะถ่ายปัสสาวะจะไม่รู้สึกติดขัด หรือมีอาการเจ็บปวดใดๆ ทั้งสิ้น การประเมินความผิดปกติของปัสสาวะสามารถประเมินได้ด้วยตาเปล่า เช่น การสังเกตความถี่ในการปัสสาวะ สีของปัสสาวะ กลิ่นปัสสาวะ อาการติดขัดหรือปวดแสบเมื่อถ่ายปัสสาวะ นอกจากการสังเกตด้วยตาเปล่าแล้ว ยังสามารถตรวจความผิดปกติของปัสสาวะได้จากการตรวจทางห้องปฏิบัติการ โดยการส่องตรวจด้วยกล้องจุลทรรศน์ ซึ่งสามารถตรวจสอบค่าความถ่วงจำเพาะ ภาวะกรด-ด่าง ปริมาณกลูโคส โปรตีน ยูเรีย เซลล์เม็ดเลือดแดง และเซลล์เม็ดเลือดขาว

อย่างไรก็ตาม การสังเกตและพบความผิดปกติของปัสสาวะเป็นเพียงอาการแรกเริ่ม ซึ่งเมื่อเกิดแล้วควรไปพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุเพิ่มเติม เพื่อค้นหาสาเหตุของความผิดปกติด้วยการตรวจวินิจฉัยที่เหมาะสม ถูกต้อง

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
🦷 ทำ รีเทนเนอร์ ลดสูงสุด 15%

จัดฟันใกล้เสร็จแล้ว หรือรีเทนเนอร์หาย ทำรีเทนเนอร์ราคาประหยัด มีให้เลือกทั้งแบบลวดและแบบใส

Retainerinternal ad

อาการผิดปกติของปัสสาวะที่พบบ่อย ได้แก่ ปัสสาวะมีลักษณะขุ่น มีตะกอนสีขาว เยื่อขาว เศษขาวๆ มีฟอง มีกลิ่นแรง โดยเฉพาะในตอนเช้า แต่ละอาการอาจมีสาเหตุดังนี้

  • ความผิดปกติของสีปัสสาวะ ลักษณะของสีปัสสาวะที่มีความขุ่น มีตะกอน อาจเป็นความผิดปกติจากการมีโปรตีนมากในปัสสาวะ ซึ่งพบได้ในผู้ป่วยเบาหวาน โรคความดันโลหิตสูง กรวยไตอักเสบ หรือผู้ป่วยที่มีการติดเชื้อในทางเดินปัสสาวะ สำหรับปัสสาวะที่ถ่ายใส่ภาชนะแล้วตั้งทิ้งไว้นานๆ อาจขุ่นได้ เนื่องจากปัสสาวะเป็นอาหารที่ดีสำหรับแบคทีเรีย แบคทีเรียจึงเจริญและเติบโตขยายพันธุ์เพิ่มจำนวนมากขึ้นอย่างรวดเร็ว ทำให้ปัสสาวะขุ่น สาเหตุความขุ่นอีกอย่างคือ แบคทีเรียจะเปลี่ยนยูเรียในปัสสาวะให้เป็นแอมโมเนีย ซึ่งแอมโมเนียจะทำให้ปัสสาวะมีฤทธิ์เป็นด่าง ด่างก็จะช่วยให้สารบางอย่างในปัสสาวะตกตะกอน เช่น ฟอสเฟต ยูเรต ซึ่งทำให้ปัสสาวะขุ่นได้ นอกจากนี้ความขุ่นของปัสสาวะยังอาจเกิดจากอาหารและยา ซึ่งเป็นสาเหตุของการตกตะกอนของสารบางชนิดได้เช่นเดียวกัน
  • กลิ่นของปัสสาวะ โดยปกติเมื่อปัสสาวะใหม่ๆ จะไม่มีกลิ่นชัดเจน แต่ถ้าทิ้งไว้นาน สารยูเรียในปัสสาวะจะเปลี่ยนเป็นแอมโมเนีย หากพบว่าปัสสาวะใหม่ๆ แล้วมีกลิ่นแรง อาจแสดงถึงการอักเสบติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะ หรือภาวะไตทำงานผิดปกติ โดยปัสสาวะที่ถ่ายออกมาหลังตื่นนอนตอนเช้าก่อนที่จะรับประทานอาหารหรือดื่มน้ำใดๆ จะเป็นปัสสาวะที่มีความเข้มข้นมากที่สุด ดังนั้น อาจรู้สึกว่าปัสสาวะมีกลิ่นแรงมากกว่าช่วงอื่นๆ ของวัน
  • อาการปัสสาวะเป็นฟอง เกิดจากมีโปรตีนปัสสาวะปริมาณสูงมาก พบได้ในผู้ป่วยเบาหวาน ความดันโลหิตสูง กรวยไตอักเสบ ผู้ป่วยที่มีภาวะไตวาย หรือมีการติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะ 

การรักษาความผิดปกติของปัสสาวะ ขึ้นอยู่กับสาเหตุ ในผู้ป่วยที่มีลักษณะผิดปกติของปัสสาวะ เช่น สีปัสสาวะผิดปกติจากการรับประทานอาหารหรือยาบางชนิด เมื่อหยุดรับประทานอาหารหรือยาเหล่านั้นร่วมกับดื่มน้ำในปริมาณมากๆ (หากไม่มีข้อห้าม) ความผิดปกติของปัสสาวะนั้นก็จะหายไป แต่ถ้าความผิดปกติของปัสสาวะนั้นเกิดจากการติดเชื้อ เช่น มีลักษณะขุ่น มีกลิ่นเหม็น แพทย์จะรักษาด้วยการให้ยาปฏิชีวนะเป็นระยะเวลา 5-7 วัน และแนะนำให้ดื่มน้ำประมาณ 8-12 แก้ว (หากไม่มีข้อห้าม) 

อย่างไรก็ตาม การวินิจฉัยโรคจากปัสสาวะอาจเกิดความผิดพลาดได้ หากการเก็บปัสสาวะเพื่อส่งตรวจกระทำอย่างไม่ถูกต้อง โดยขั้นตอนในการเก็บปัสสาวะเพื่อส่งตรวจอย่างถูกต้อง มีดังนี้

  1. ก่อนที่จะเก็บปัสสาวะ ควรจะต้องทราบเสียก่อนว่าจะเก็บเพื่อตรวจหาอะไร เช่น หากต้องการดูสี ควรงดอาหารและยาที่ทำให้เกิดสีก่อนสักวันสองวัน
  2. ก่อนถ่ายปัสสาวะเพื่อเก็บตรวจ ควรล้างอวัยวะที่จะถ่ายให้สะอาด หรือจะใช้สำลีชุบน้ำเช็ด ถ้าเป็นหญิงต้องเช็ดจากหน้าไปหลัง เพื่อป้องกันการปนเปื้อนจากช่องคลอดหรือทวารหนัก
  3. ควรเก็บปัสสาวะที่ถ่ายออกมาครั้งแรกเมื่อตื่นนอนตอนเช้า ก่อนกินอาหารหรือน้ำใดๆ เพราะมีความเข้มข้นมากที่สุด
  4. ควรเก็บปัสสาวะระยะกลางๆ ของการถ่ายมาดู ระยะนี้ปัสสาวะออกมาจากกระเพาะปัสสาวะ ส่วนระยะเริ่มแรกถ่ายกับตอนสุดท้ายที่ขมิบ ควรจะใช้ภาชนะแยกอีกหนึ่งใบหรือสองใบรองไว้ บางครั้งความขุ่นอาจปนเปื้อนมาจากช่องคลอด ไม่ได้เกิดจากความขุ่นของปัสสาวะก็ได้
  5. ควรส่งตรวจปัสสาวะทันทีที่ถ่ายเสร็จใหม่ๆ ภายใน 3 ชั่วโมง เพราะหากปล่อยทิ้งไว้นาน ลักษณะของปัสสาวะอาจแปรเปลี่ยนไปตามสภาพแวดล้อม ส่งผลให้มีการแปลผลคลาดเคลื่อนไปจากความเป็นจริงได้

ที่มาของข้อมูล

นพ. ภาสกิจ (วิทวัส) วัณนาวิบูล. ปัสสาวะบอกโรคและการขับพิษทางปัสสาวะ. หมอชาวบ้าน. (www.doctor.or.th/article/detail/3045), สืบค้น 13 มิถุนายน 2562.

Porraphat Jurakat. ปัสสาวะบอกโรค. มูลนิธิหมอชาวบ้าน (www.thaihealth.or.th), สืบค้นเมื่อ 13 มิถุนายน 2562

ผศ.นพ.ธนา ขอเจริญพร. โรคติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ. สมาคมโรคติดเชื้อแห่งประเทศไทย.


บทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อให้ความรู้แก่ผู้อ่าน และไม่สามารถแทนการแนะนำของแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาได้ ผู้อ่านควรพบแพทย์เพื่อให้แพทย์ตรวจที่สถานพยาบาลทุกครั้ง และไม่ควรตีความเองหรือวางแผนการรักษาด้วยตัวเองจากการอ่านบทความนี้ ทาง HonestDocs พยายามอัปเดตข้อมูลให้ครบถ้วนถูกต้องอยู่เสมอ คุณสามารถส่งคำแนะนำได้ที่ https://honestdocs.typeform.com/to/kkohc7

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าข้อมูลนี้เป็นประโยชน์กับคุณแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวีดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ

คำตอบที่คุณจะได้เป็นเพียงความเห็นจากแพทย์ ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค โปรดพบแพทย์ที่สถานพยาบาลเพื่อการรักษาที่ถูกต้อง เหตุฉุกเฉิน โทร. 1669

รับทราบและถามคำถาม
ดูในแอป