พยาธิเข็มหมุดคืออะไร?

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ ต.ค. 15, 2017 ประมาณเวลาการอ่าน: 2 นาที

พยาธิเข็มหมุดเป็นเชื้อที่ติดต่อได้ง่ายมาก ทำให้เกิดอาการคันบริเวณรอบรูทวารและช่องคลอด

พยาธิเข็มหมุด คือเชื้อ Enterobius vermicularis ซึ่งเป็นหนอนตัวกลมขนาดเล็ก สีขาว และรูปร่างยาวคล้ายเส้นด้ายที่ก่อให้เกิดการติดเชื้อในลำไส้มนุษย์ การติดเชื้อพยาธิเข็มหมุดมันเรียกว่า enterobiasis หรือ oxyuriasis ซึ่งจากรายงานของกรมควบคุมโรคพบว่าเป็นการติดเชื้อหนอนตัวกลลมที่พบได้มากที่สุดในสหรัฐอเมริกา ในกลุ่มผู้ที่มีความเสี่ยง คือ เด็กอายุต่ำกว่า 18 ปี, คนที่อยู่ในสถาบันประจำ และคนดูแลผู้ป่วยที่ติดเชื้อ จะมีความชุกของโรคสูงถึง 50 เปอร์เซนต์

พยาธิเข็มหมุดติดได้อย่างไร?

พยาธิเข็มหมุดติดต่อได้ง่ายและยังสามารถติดผ่านระหว่างคนได้อีกด้วย จากข้อมูลของ National Institute of Allergy and Infectious Diseases พยาธิเข็มหมุดติดต่อด้วยการกินไข่ E. vermicularis ซึ่งมีลักษณะชุ่มชื้น ทนต่อการแห้ง และสามารถคงอยู่ในสภาพแวดล้อมได้นาน พยาธิเข็มหมุดตัวเมียเต็มวัยจะวางไข่เป็นพันๆฟองบนผิวหนังรอบรูทวาร การรับเชื้ออีกรูปแบบคือการเกาที่บริเวณที่มีเชื้อและนำนิ้วมือเข้าปาก นอกจากนี้ไข่เล็กๆที่ติดไปกับนิ้วมือก็สามารถถูกส่งต่อไปเกาะบนผิวหน้าของอื่นๆ เช่น ของเล่น ที่นอน เสื้อผ้า ผ้าเช็ดตัว ฝาชักโครก อาหาร แก้วน้ำ หรืออุปกรณ์ข้าวของเครื่องใช้ต่างๆ โดยจะสามารถมีชีวิตอยู่รอดได้ยาวนาน 2-3 สัปดาห์หากไม่โดนทำความสะอาดไปก่อน ไข่พวกนี้ยังสามาถกระจายไปตามอากาศและสูดดมเข้าไปได้เช่นกัน

วัฏจักรชีวิตของ Enterobius vermicularis

พยาธิเข็มหมุดก่อโรคเฉพาะในมนุษย์ ไข่ของมันจะฟักภายในลำไส้เล็กและใช้เวลา 1-2 เดือนในการเจริญเติบโตเต็มที่ และพยาธิเข็มหมุดตัวเต็มวัยก็จะเดินทางไปยังลำไส้ใหญ่เพื่อผสมพันธุ์ ในเวลากลางคืนขณะที่มนุษย์ที่เป็นโฮสต์นอนหลับ พยาธิเข็มหมุดตัวเมียที่ตั้งครรภ์จะออกมาจากร่างกายทางรูทวารเพื่อวางไข่รอบๆบริเวณนั้น ตัวอ่อนที่อยู่ในไข่จะทำให้ติดเชื้อได้ในเวลา 4-6 ชั่วโมง ตัวอ่อนอาจไชกลับเข้ารูทวารไปยังลำไส้ตรงได้อีกด้วย

อาการแสดงของโรคติดเชื้อพยาธิเข็มหมุด

คนส่วนใหญ่ไม่แสดงอาการใดๆจากการติดเชื้อพยาธิเข็มหมุด แต่บางคนก็แสดงอาการเบาๆ

การคันรอบรูทวารและช่องคลอดเกิดจากการเคลื่อนไหวของพยาธิเข็มหมุดตัวเมียที่ตั้งครรภ์ นับว่าเป็นอาการแสดงของการติดเชื้อพยาธิเข็มหมุดที่พบได้มากที่สุด โดยจะมีลักษณะ คือ

  • คันรุนแรง
  • รบกวนการนอน
  • ทำให้หงุดหงิด
  • ทำให้ติดเชื้อแบคทีเรียจากการเกา

กรณีหายากอาจพบหนอนตัวกลมกระจายไปยังบริเวณช่องคลอด ทำให้เกิดการติดเชื้อทางระบบทางเดินปัสสาวะ และอาจเดินทางไปไส้ติ่งทำให้เกิดอาการคล้ายเป็นไส้ติ่งอักเสบ เช่น อาเจียน ปวดท้อง และไม่อยากอาหาร แต่ไม่มีการอักเสบที่ไส้ติ่งจริงๆ

การรักษาโรคติดเชื้อจากพยาธิเข็มหมุด

พยาธิเข็มหมุดรักษาได้ด้วยการใช้ยาต้านปรสิตเป็นจำนวน 2 โดสและห่างกันทุก 2 สัปดาห์ (โดสที่สองจะฆ่าไข่ที่อาจวางหลังโดสแรกที่ให้ไป) ได้แก่

  • Mebendazole
  • Albendazole
  • Pyrantel pamoate

ยา Pyrantel pamoate มีจำหน่ายโดยไม่ต้องใช้ใบสั่งยา แต่ประสิทธิภาพสู้อีกสองตัวไม่ได้ สิ่งสำคัญคือทุกคนในบ้านก็ต้องรักษาเช่นกัน แม้พวกเขาอาจไม่แสดงอาการก็ตาม

การรักษาความสะอาดและการดูแลสุขภาพจะช่วยป้องกันจากการถ่ายทอดและการติดซ้ำ โดยมีขั้นตอนดังนี้

  • ล้างห้องน้ำเป็นประจำ
  • อาบน้ำทุกเช้า (อาบน้ำฝักบัวปลอดภัยกว่าแช่น้ำ)
  • จัดการกับผ้าด้วยความระมัดระวัง ไม่ว่าจะเป็นชุดชั้นใน ชุดนอน ผ้าเช็ดตัว หรือผ้าคลุมเตียง(อย่าสะบัดผ้าเพราะจะทำให้ไข่ E. vermicularis ลอยไปในอากาศ) และซักเป็นประจำ
  • หลีกเลี่ยงการเกาบริเวณรอบรูทวาร
  • ไม่ไว้เล็บยาว และไม่กัดเล็บ
  • ล้างมืออย่างถูกต้อง เช่น ล้างก่อนและหลังการรับประทานอาหาร และหลังการเข้าห้องน้ำ

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆที่เกี่ยวกับอาการนี้

สงสัยคะทำไมคนไข้ส่วนใหญ่จะติดเชื้อในกระแสเลือดคะ
คำถามนี้ได้การตอบจากพยาบาลผู้เชี่ยวชาญ
ปัญหาสิวในวัย30+
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
การใส่เหล้ก จำเป้นไหมไม่ที่ไม่ผ่าออก
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ

หากคุณยังมีคำถามเพิ่มเติม กรุณาเขียนถามคุณหมอที่นี่

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามปกติ ได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

ค่าบริการ 100 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 24 ชั่วโมง โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

ค่าบริการ 200 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 60 นาที โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 60 นาที เราคืนเหรียญให้ 100 เหรียญและคำถามจะถูกปรับเป็นคำถามปกติ ซึ่งจะได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน ซึ่งเพิ่มโอกาสให้คุณได้รับความคิดเห็นจากคุณหมอท่านอื่น

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่