Doctor men
เขียนโดย
กองบรรณาธิการ HONESTDOCS

พยาธิเข็มหมุด คืออะไร?

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ 2 ส.ค. 2019 ประมาณเวลาการอ่าน: 2 นาที
มีคนอ่านบทความนี้แล้ว 997,939 คน

พยาธิเข็มหมุด คือเชื้อ Enterobius vermicularis ซึ่งเป็นหนอนตัวกลมขนาดเล็ก สีขาว มีรูปร่างยาวคล้ายเส้นด้าย พยาธิชนิดนี้เป็นสาเหตุที่ก่อให้เกิดการติดเชื้อในลำไส้มนุษย์ และมักทำให้เกิดอาการคันบริเวณรอบรูทวารและช่องคลอด 

การติดเชื้อพยาธิเข็มหมุดเกิดขึ้นได้อย่างไร?

พยาธิเข็มหมุดติดต่อได้ง่ายและยังสามารถติดต่อจากคนสู่คนได้อีกด้วย โดยเกิดจากการกินไข่ของพยาธิเข็มหมุดที่ปนเปื้อนในอาหาร เมื่อเข้าสู่ร่างกายพยาธิเข็มหมุดตัวเต็มวัยเพศเมียจะวางไข่เป็นพันๆ ฟองบนผิวหนังรอบรูทวาร การเกาที่บริเวณที่มีเชื้อและนำนิ้วมือเข้าปากจะทำให้ติดเชื้อซ้ำได้ 

โฆษณาจาก HonestDocs
ล้างลำไส้ detox ขจัดสารพิษออกจากร่างกาย

ล้างเศษอาหารที่เกาะติดผนังลำไส้ 30-60 นาที ไม่เจ็บ เริ่มที่ 909 บาท

Istock 1144942576

นอกจากนี้ไข่เล็กๆ ที่มองไม่เห็นด้วยตาเปล่าจะถูกส่งผ่านจากนิ้วมือไปสู่สิ่งของอื่นๆ เช่น ของเล่น ที่นอน เสื้อผ้า ผ้าเช็ดตัว ฝาชักโครก อาหาร แก้วน้ำ หรืออุปกรณ์ข้าวของเครื่องใช้ต่างๆ ซึ่งพยาธิชนิดนี้สามารถอยู่ได้ทั้งสภาพแวดล้อมที่ชุ่มชื้นและแห้งได้ยาวนาน โดยจะสามารถมีชีวิตอยู่รอดได้ยาวนาน 2-3 สัปดาห์หากไม่มีการทำความสะอาด และยังสามาถกระจายไปตามอากาศและเข้าสู่ร่างกายผ่านการสูดดมได้เช่นกัน

ผู้ที่มีความเสี่ยงต่อการติดเชื้อพยาธิเข็มหมุด ได้แก่ เด็กอายุต่ำกว่า 18 ปี ผู้ที่ทำงานที่ต้องคลุกคลีกับเชื้อ และผู้ดูแลผู้ป่วยที่ติดเชื้อ ซึ่งจะมีโอกาสเกิดการติดเชื้อได้ถึง 50%

วัฏจักรชีวิตของ Enterobius vermicularis

พยาธิเข็มหมุดจะก่อโรคเฉพาะในมนุษย์ โดยไข่ของพยาธิชนิดนี้จะฟักตัวภายในลำไส้เล็ก และใช้เวลา 1-2 เดือนในการเจริญเติบโตเต็มที่ ในเวลากลางคืนขณะนอนหลับ พยาธิเข็มหมุดตัวเต็มวัยจะเดินทางไปยังลำไส้ใหญ่เพื่อผสมพันธุ์ ส่วนพยาธิเข็มหมุดตัวเมียที่ตั้งครรภ์จะออกมาจากร่างกายทางรูทวารเพื่อวางไข่รอบๆบริเวณนั้น ซึ่งตัวอ่อนที่อยู่ในไข่จะทำให้ติดเชื้อได้ในเวลา 4-6 ชั่วโมง และตัวอ่อนเหล่านี้ยังอาจไชกลับเข้ารูทวารไปยังลำไส้ตรงได้อีกด้วย

อาการของการติดเชื้อพยาธิเข็มหมุด

คนส่วนใหญ่จะไม่แสดงอาการใดๆ เมื่อเกิดการติดเชื้อพยาธิเข็มหมุด แต่บางคนก็อาการเล็กน้อย อาการของการติดเชื้อพยาธิเข็มหมุดที่พบได้มากที่สุดคืออาการคันรอบรูทวารและช่องคลอด ซึ่งเกิดจากการเคลื่อนไหวของพยาธิเข็มหมุดตัวเมียที่ตั้งครรภ์ โดยสังเกตได้ว่ามีอาการคันที่เกิดขึ้นส่งผลกระทบดังต่อไปนี้

  • คันรุนแรง
  • คันจนรบกวนการนอน
  • อาการคันทำให้หงุดหงิด
  • ติดเชื้อแบคทีเรียจากการเกา

นอกจากนี้อาจพบได้ว่าพยาธิเข็มหมุดกระจายไปยังบริเวณช่องคลอด ทำให้เกิดการติดเชื้อในทางระบบทางเดินปัสสาวะ และหากอาจเดินทางไปที่ไส้ติ่งก็จะทำให้เกิดอาการคล้ายเป็นไส้ติ่งอักเสบ เช่น อาเจียน ปวดท้อง และไม่อยากอาหาร แต่ไม่มีการอักเสบที่ไส้ติ่งจริงๆ

การรักษาโรคติดเชื้อจากพยาธิเข็มหมุด

พยาธิเข็มหมุดรักษาได้ด้วยการใช้ยาต้านปรสิตเป็นจำนวน 2 โดส และใช้ห่างกันเป็นเวลา 2 สัปดาห์ (โดสที่ 2 จะช่วยฆ่าไข่ที่อาจเพิ่งวางหลังจากได้รับยาโดสแรกไป) 

ยาที่มักใช้ในการรักษาพยาธิเข็มหมุด ได้แก่

  • มีเบนดาโซล (Mebendazole)
  • อัลเบนดาโซล (Albendazole)
  • ไพแรนเทล พาโมเอต (Pyrantel pamoate)

ยาไพแรนเทล พาโมเอตมีจำหน่ายตามร้านขายยาทั่วไป ไม่จำเป้นต้องใช้ใบสั่งยาจากแพทย์ แต่มีประสิทธิภาพสู้ยาอีกสองชนิดไม่ได้ นอกจากนี้คนอื่นๆ ในบ้านก็ควรรักษาด้วยการรับประทานยาเช่นเดียวกัน เพราะเป็นไปได้ที่จะเกิดการแพร่เชื้อไปสู่คนอื่นๆ ด้วยแล้ว

การป้องกันการติดเชื้อและการแพร่เชื้อพยาธิเข็มหมุด

การรักษาความสะอาดและการดูแลสุขภาพจะช่วยป้องกันจากการติดเชื้อซ้ำและการแพร่กระจายของพยาธิชนิดนี้ โดยมีขั้นตอนดังนี้

  • ล้างห้องน้ำเป็นประจำ
  • อาบน้ำทุกเช้า (อาบน้ำฝักบัวปลอดภัยกว่าแช่น้ำ)
  • อย่าสะบัดผ้า ไม่ว่าจะเป็นชุดชั้นใน ชุดนอน ผ้าเช็ดตัว หรือผ้าคลุมเตียง เพราะจะทำให้ไข่พยาธิเข็มหมุดลอยไปในอากาศ และควรซักผ้าเป็นประจำ
  • หลีกเลี่ยงการเกาบริเวณรอบรูทวาร
  • ไม่ไว้เล็บยาว และไม่กัดเล็บ
  • ล้างมือให้สะอาดอยู่เสมอ โดยเฉพาะก่อนและหลังรับประทานอาหาร และหลังเข้าห้องน้ำ

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าข้อมูลนี้เป็นประโยชน์กับคุณแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆที่เกี่ยวกับอาการนี้

สงสัยคะทำไมคนไข้ส่วนใหญ่จะติดเชื้อในกระแสเลือดคะ
คำถามนี้ได้การตอบจากพยาบาลผู้เชี่ยวชาญ
ปัญหาสิวในวัย30+
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
การใส่เหล้ก จำเป้นไหมไม่ที่ไม่ผ่าออก
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ

หากคุณยังมีคำถามเพิ่มเติม กรุณาเขียนถามคุณหมอที่นี่

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวีดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่