พยาธิเข็มหมุดคืออะไร?

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ ต.ค. 15, 2017 ประมาณเวลาการอ่าน: 2 นาที

พยาธิเข็มหมุดเป็นเชื้อที่ติดต่อได้ง่ายมาก ทำให้เกิดอาการคันบริเวณรอบรูทวารและช่องคลอด

พยาธิเข็มหมุด คือเชื้อ Enterobius vermicularis ซึ่งเป็นหนอนตัวกลมขนาดเล็ก สีขาว และรูปร่างยาวคล้ายเส้นด้ายที่ก่อให้เกิดการติดเชื้อในลำไส้มนุษย์ การติดเชื้อพยาธิเข็มหมุดมันเรียกว่า enterobiasis หรือ oxyuriasis ซึ่งจากรายงานของกรมควบคุมโรคพบว่าเป็นการติดเชื้อหนอนตัวกลลมที่พบได้มากที่สุดในสหรัฐอเมริกา ในกลุ่มผู้ที่มีความเสี่ยง คือ เด็กอายุต่ำกว่า 18 ปี, คนที่อยู่ในสถาบันประจำ และคนดูแลผู้ป่วยที่ติดเชื้อ จะมีความชุกของโรคสูงถึง 50 เปอร์เซนต์

พยาธิเข็มหมุดติดได้อย่างไร?

พยาธิเข็มหมุดติดต่อได้ง่ายและยังสามารถติดผ่านระหว่างคนได้อีกด้วย จากข้อมูลของ National Institute of Allergy and Infectious Diseases พยาธิเข็มหมุดติดต่อด้วยการกินไข่ E. vermicularis ซึ่งมีลักษณะชุ่มชื้น ทนต่อการแห้ง และสามารถคงอยู่ในสภาพแวดล้อมได้นาน พยาธิเข็มหมุดตัวเมียเต็มวัยจะวางไข่เป็นพันๆฟองบนผิวหนังรอบรูทวาร การรับเชื้ออีกรูปแบบคือการเกาที่บริเวณที่มีเชื้อและนำนิ้วมือเข้าปาก นอกจากนี้ไข่เล็กๆที่ติดไปกับนิ้วมือก็สามารถถูกส่งต่อไปเกาะบนผิวหน้าของอื่นๆ เช่น ของเล่น ที่นอน เสื้อผ้า ผ้าเช็ดตัว ฝาชักโครก อาหาร แก้วน้ำ หรืออุปกรณ์ข้าวของเครื่องใช้ต่างๆ โดยจะสามารถมีชีวิตอยู่รอดได้ยาวนาน 2-3 สัปดาห์หากไม่โดนทำความสะอาดไปก่อน ไข่พวกนี้ยังสามาถกระจายไปตามอากาศและสูดดมเข้าไปได้เช่นกัน

วัฏจักรชีวิตของ Enterobius vermicularis

พยาธิเข็มหมุดก่อโรคเฉพาะในมนุษย์ ไข่ของมันจะฟักภายในลำไส้เล็กและใช้เวลา 1-2 เดือนในการเจริญเติบโตเต็มที่ และพยาธิเข็มหมุดตัวเต็มวัยก็จะเดินทางไปยังลำไส้ใหญ่เพื่อผสมพันธุ์ ในเวลากลางคืนขณะที่มนุษย์ที่เป็นโฮสต์นอนหลับ พยาธิเข็มหมุดตัวเมียที่ตั้งครรภ์จะออกมาจากร่างกายทางรูทวารเพื่อวางไข่รอบๆบริเวณนั้น ตัวอ่อนที่อยู่ในไข่จะทำให้ติดเชื้อได้ในเวลา 4-6 ชั่วโมง ตัวอ่อนอาจไชกลับเข้ารูทวารไปยังลำไส้ตรงได้อีกด้วย

อาการแสดงของโรคติดเชื้อพยาธิเข็มหมุด

คนส่วนใหญ่ไม่แสดงอาการใดๆจากการติดเชื้อพยาธิเข็มหมุด แต่บางคนก็แสดงอาการเบาๆ

การคันรอบรูทวารและช่องคลอดเกิดจากการเคลื่อนไหวของพยาธิเข็มหมุดตัวเมียที่ตั้งครรภ์ นับว่าเป็นอาการแสดงของการติดเชื้อพยาธิเข็มหมุดที่พบได้มากที่สุด โดยจะมีลักษณะ คือ

  • คันรุนแรง
  • รบกวนการนอน
  • ทำให้หงุดหงิด
  • ทำให้ติดเชื้อแบคทีเรียจากการเกา

กรณีหายากอาจพบหนอนตัวกลมกระจายไปยังบริเวณช่องคลอด ทำให้เกิดการติดเชื้อทางระบบทางเดินปัสสาวะ และอาจเดินทางไปไส้ติ่งทำให้เกิดอาการคล้ายเป็นไส้ติ่งอักเสบ เช่น อาเจียน ปวดท้อง และไม่อยากอาหาร แต่ไม่มีการอักเสบที่ไส้ติ่งจริงๆ

การรักษาโรคติดเชื้อจากพยาธิเข็มหมุด

พยาธิเข็มหมุดรักษาได้ด้วยการใช้ยาต้านปรสิตเป็นจำนวน 2 โดสและห่างกันทุก 2 สัปดาห์ (โดสที่สองจะฆ่าไข่ที่อาจวางหลังโดสแรกที่ให้ไป) ได้แก่

  • Mebendazole
  • Albendazole
  • Pyrantel pamoate

ยา Pyrantel pamoate มีจำหน่ายโดยไม่ต้องใช้ใบสั่งยา แต่ประสิทธิภาพสู้อีกสองตัวไม่ได้ สิ่งสำคัญคือทุกคนในบ้านก็ต้องรักษาเช่นกัน แม้พวกเขาอาจไม่แสดงอาการก็ตาม

การรักษาความสะอาดและการดูแลสุขภาพจะช่วยป้องกันจากการถ่ายทอดและการติดซ้ำ โดยมีขั้นตอนดังนี้

  • ล้างห้องน้ำเป็นประจำ
  • อาบน้ำทุกเช้า (อาบน้ำฝักบัวปลอดภัยกว่าแช่น้ำ)
  • จัดการกับผ้าด้วยความระมัดระวัง ไม่ว่าจะเป็นชุดชั้นใน ชุดนอน ผ้าเช็ดตัว หรือผ้าคลุมเตียง(อย่าสะบัดผ้าเพราะจะทำให้ไข่ E. vermicularis ลอยไปในอากาศ) และซักเป็นประจำ
  • หลีกเลี่ยงการเกาบริเวณรอบรูทวาร
  • ไม่ไว้เล็บยาว และไม่กัดเล็บ
  • ล้างมืออย่างถูกต้อง เช่น ล้างก่อนและหลังการรับประทานอาหาร และหลังการเข้าห้องน้ำ

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆที่เกี่ยวกับอาการนี้

สงสัยคะทำไมคนไข้ส่วนใหญ่จะติดเชื้อในกระแสเลือดคะ
คำถามนี้ได้การตอบจากพยาบาลผู้เชี่ยวชาญ
ปัญหาสิวในวัย30+
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
การใส่เหล้ก จำเป้นไหมไม่ที่ไม่ผ่าออก
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆที่เกี่ยวกับอาการนี้

หากคุณยังมีคำถามเพิ่มเติม กรุณาเขียนถามคุณหมอที่นี่

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามฟรี ได้คำตอบภายใน 24 ชม.

ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย

ตอบโดยแพทย์ภายใน 24 ชั่วโมง (คุณจะได้รับอีเมลเมื่อแพทย์ตอบคำถามของคุณ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

การันตีคำตอบจากคุณหมอภายใน 60 นาที หรือรับค่าดำเนินการคำถามด่วน 200 บาทคืนไปเลย

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน เพื่อที่คุณจะสามารถรับความคิดเห็นจากคุณหมอหลายๆท่านในคำถามของคุณ

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่