จิตวิทยา

ยากดประสาทคืออะไร

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ พ.ค. 3, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 3 นาที
ยากดประสาทคืออะไร

ยากดประสาท คือยาที่ยับยั้งการทำงานของระบบประสานส่วนกลาง (Central nervous system; CNS) และเป็นยาที่ใช้กันอย่างแพร่หลาย ซึ่งยาเหล่านี้จะไปส่งผลกับนิวตรอนในระบบประสาทส่วนกลาง จะทำให้เกิดอาการจำพวก ง่วงซึม ผ่อนคลาย ลดการต่อต้าน ระงับความรู้สึก นอนหลับ อาการโคม่า หรือแม้กระทั่งเสียชีวิต และยากดประสาทส่วนใหญ่นั้นสามารถทำให้เกิดการติดยาขึ้นได้

โดยในขณะที่ยากดประสาทส่วนกลางเหล่านี้ต่างมีความสามารถในการช่วยลดกิจกรรมในระบบประสาทส่วนกลาง และช่วยลดระดับความรู้สึกตัวในสมอง แต่ก็ยังมีความแตกต่างที่สำคัญระหว่างสารที่อยู่ในกลุ่มยานี้ด้วย

ยาบางตัวปลอดภัยกว่าตัวอื่น และมักเลือกใช้ในการเชิงแพทย์โดยทั่วไป

ประเภทของยากดประสาท

ยาที่จัดอยู่ในกลุ่มยากดประสาท ได้แก่

  • เอทิลแอลกอฮอล์ (Ethyl alcohol)
  • บาร์บิทูเรท (Barbiturates)
  • เบนโซไดอาซิพีน (Benzodiazepines)

เอทิลแอลกอฮอล์

แอลกอฮอล์ หรือเอทิลแอลกอฮอล์ เป็นยาที่สามารถออกฤทธิ์ต่อจิตประสาทที่ใช้กันอย่างแพร่หลายมากที่สุดเป็นอันดับสองรองจากคาเฟอีนที่เป็นอันดับหนึ่ง แม้ว่าแอลกอฮอล์นั้นจะถูกกฎหมาย แต่ก็ยังมีความเสี่ยงสูงต่อการมีจะนำไปใช้ในทางที่ผิด เพราะจากการสำรวจในปี 2014 โดยสำนักงานบริการทางสุขภาพจิตและการใช้สารเสพติด (Substance Abuse and Mental Helth Services Administration) เผยว่ามีประชากรเกือบ 61 ล้านคนในสหรัฐอเมริกาที่มีอายุตั้งแต่ 12 ปีขึ้นไป ถูกรายงานว่าเป็นว่าเป็นพวกดื่มแอลกอฮอล์เกินขนาดในเวลาสั้นๆ และอีก 16 ล้านคน ถูกรายงานว่าเป็นพวกดื่มแอลกอฮอล์อย่างหนัก

การใช้แอลกอฮอล์ในทางที่ถูกและผิดต่างก็มีต้นทุนทางสังคมสูง

จากข้อมูลของทางสมาคมจิตเวชศาสตร์สหรัฐอเมริกา (American Psychiatric Association) พบว่าประมาณร้อยละ 50 เปอร์เซ็นต์ ของการจู่โจม การฆาตกรรม และการเสียชีวิตบนท้องถนนต่างก็มีความเกี่ยวข้องกับแอลกอฮอล์ทั้งนั้น

บาร์บิทูเรท

บาร์บิทูเรท หรือคนส่วนใหญ่จะเรียกกันว่า ยาถอน เป็นยากดประสาทส่วนกลางทำให้เกิดภาวะเคลิ้มสุข (Euphoria) และมีความรู้สึกผ่อนคลาย เมื่อใช้ในปริมาณที่ค่อนข้างต่ำ โดยในช่วงแรกของยุค 90 บาร์บิทูเรทถูกมองว่าเป็นยากดประสาทที่มีความปลอดภัย แต่กลับเจอปัญหาในเรื่องการติดยาและการใช้ยาเกินขนาดเริ่มเห็นได้ชัดมากขึ้น เพราะบาร์บิทูเรทจะมีผลกระทบอย่างมากกับรูปแบบการนอนหลับ ผลลัพธ์คือตัวยาจะไปกดการนอนช่วง REM และเนื่องจากมีความเสี่ยงในการติดยาและการใช้ยาเกินขนาดเพิ่มมากขึ้น ทำให้ปัจจุบันบาร์บิทูเรทไม่นิยมกันทั่วไปแล้ว แต่จะใช้สำหรับการรักษาอาการวิตก กังวลและจะใช้ในผู้ที่มีปัญหาเรื่องการนอนหลับ

เบนโซไดอาซิพีน

เบนโซไดอาซิพีน เป็นยากดประสาทส่วนกลางที่ใช้กันอย่างแพร่เช่นเดียวกันโดยจะใช้กันเพื่อรักษาอาการวิตกกังวลและความผิดปกติทางด้านการนอนหลับ ในปี 1999 มียา 4 ตัวในกลุ่นเบนโซไดอาซิพีนที่ถูกจัดอันดับให้เป็นยาที่สั่งมากที่สุดในสหรัฐอเมริกา (Latner,2000) ด้วยพิษที่มีค่อนข้างต่ำและมีประสิทธิภาพของตัวยาที่สูง ความเสี่ยงในการติดยาก็ยังทำให้ไม่เป็นที่นิยมในการใช้ยาดังกล่าวในโรคกังวลทั่วไป(generalized anxiety disorder) โรคเครียด PTSD (Post-traumatic Stress disorders) และโรคตื่นตระหนก (Panic disorders) ที่ต้องใช้ยารักษาเป็นเวลานาน (Julien, 2001)

เบนโซไดอาซิพีนมีประสิทธิภาพในการช่วยให้นอนหลับ ทำให้ง่วงซึม คลายกล้ามเนื้อ และยังช่วยเป็นยากันชักอีกด้วย ซึ่งประสิทธิภาพของยาเหล่านี้เองที่เบนโซไดอาซิพีนจึงถูกใช้รักษาอาการต่างๆ ได้แก่ นอนไม่หลับ วิตกกังวล ลุกลี้ลุกลน กล้ามเนื้อกระตุก และชัก ซึ่งเบนโซไดอาซิพีนมักถูกมองว่าปลอดภัยในการใช้ระยะสั้น แต่ในการใช้ระยะยาวอาจก่อให้เกิดการทนต่อยา การติดยา และกลุ่มอาการที่เกิดจากการขาดยาหากหยุดใช้

การใช้ยากดประสาท

ยากดประสาทมักใช้บรรเทาอาการที่เกี่ยวกับความผิดปกติหลายอย่าง ได้แก่

ยากดประสาททำงานออกฤทธิ์อย่างไร?

ยากดประสาทส่วนกลางส่วนใหญ่จะออกฤทธิ์กระตุ้นการทำงานของสารสื่อประสาท Gamma-Aminobutyric acid(GABA) ซึ่งจะทำหน้าที่ส่งสัญญาณระหว่างเซลล์หนึ่งไปยังอีกเซลล์หนึ่ง ซึ่งการทำงานที่เพิ่มขึ้นของสารสื่อประสาท (GABA) จะช่วยทำให้การทำงานของสมองลดลง ทำให้รู้สึกผ่อนคลาย และนี่คือสาเหตุที่ว่าทำไมการใช้ยากดประสาทจึงสามารถทำให้รู้สึกง่วงซึมได้

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามปกติ ได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

ค่าบริการ 100 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 24 ชั่วโมง โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

ค่าบริการ 200 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 60 นาที โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 60 นาที เราคืนเหรียญให้ 100 เหรียญและคำถามจะถูกปรับเป็นคำถามปกติ ซึ่งจะได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน ซึ่งเพิ่มโอกาสให้คุณได้รับความคิดเห็นจากคุณหมอท่านอื่น

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่