Doctor men
เขียนโดย
กองบรรณาธิการ HONESTDOCS
ความรู้สุขภาพ

ป้องกันโรคร้ายที่มียุงลายเป็นพาหะ ด้วยวัคซีนไข้เลือดออก

"ผู้ที่มีอายุอยู่ระหว่าง 9-45 ปี ควรเข้ารับการฉีดวัคซีนไข้เลือดออก เพื่อป้องกันการเป็นไข้เลือดออกจากไวรัสเด็งกีทั้ง 4 สายพันธุ์ หรือช่วยลดความรุนแรงของโรค "
อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ 12 ธ.ค. 2019 ประมาณเวลาการอ่าน: 4 นาที
มีคนอ่านบทความนี้แล้ว 593,531 คน

ป้องกันโรคร้ายที่มียุงลายเป็นพาหะ ด้วยวัคซีนไข้เลือดออก

ในประเทศไทย พบไข้เลือดออกในคนทุกกลุ่มอายุ โดย 80% ของผู้ติดเชื้อโรคไข้เลือดออกอยู่ในกลุ่มอายุระหว่าง 5-34 ปี เฉลี่ยประมาณ 30,000-50,000 รายต่อปี และการติดเชื้อยังเพิ่มขึ้นทุกปี

แม้โรคไข้เลือดออกเป็นโรคที่ยังไม่มียาปฏิชีวนะที่สามารถฆ่าเชื้อได้ แต่สามารถลดอัตราการป่วย ความรุนแรงของโรค การนอนโรงพยาบาล อัตราการเสียชีวิตด้วยวัคซีนไข้เลือดออกได้ ด้วยวิธีฉีดวัคซีน

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
หากคุณรู้สึกว่าตัวเองมีความบกพร่องในด้านของความเข้าใจ

เราอยากชวนคุณมาทดลองงานวิจัยกับเรา

Istock 541831614

ผู้ที่เคยติดเชื้อมาแล้ว เมื่อได้รับวัคซีนไข้เลือดออกจะสามารถป้องกันโรคได้มากถึง 81.9%

ไข้เลือดออกเกิดจากอะไร?

โรคไข้เลือดออก (Viral Hemorrhagic Fever) เกิดจากเชื้อไวรัสเดงกี (Dengue หรือ DENV) มีทั้งหมด 4 สายพันธุ์ ได้แก่

  1. DENV-1
  2. DENV-2
  3. DENV-3
  4. DENV-4

โรคไข้เลือดออกเป็นโรคที่เป็นแล้วหายเองได้ และยังไม่มียาปฏิชีวนะที่สามารถฆ่าเชื้อไข้เลือดออกได้ พาหะนำโรคคือ ยุงลายที่มีเชื้อไวรัสเดงกี เมื่อกัดแล้วจะถ่ายทอดเชื้อทันที

เมื่อติดเชื้อเดงกีสายพันธุ์ใดแล้ว ร่างกายจะมีภูมิคุ้มกันต่อสายพันธุ์นั้น หากติดเชื้อซ้ำอีก ภูมิคุ้มกันที่เคยสร้างไว้จะเข้าไปต่อสู้กับเชื้อ อย่างไรก็ตาม เนื่องจากเชื้อเด็งกีมีหลายสายพันธุ์และภูมิคุ้มกันทำลายได้เฉพาะสายพันธุ์ที่เคยเป็น การเป็นไข้เลือดออกซ้ำด้วยเชื้อตัวใหม่จะทำให้ภูมิคุ้มกันเกิดความสับสนและทำงานได้ไม่ดีพอ การติดเชื้อครั้งที่สอง (Secondary infection) จึงอาจมีอาการรุนแรงมากขึ้นกว่าเดิม

ร่างกายจะสร้างภูมิคุ้มกันตั้งแต่เป็นครั้งแรกที่เป็นแล้วนะคะ พอเป็นครั้งที่สองภูมิคุ้มกันที่เคยสร้างไว้จะเข้าไปต่อสู้กับเชื้อ แต่เชื้อมีหลายสายพันธุ์และภูมิคุ้มกันก็ทำลายได้เฉพาะสายพันธุ์ที่เคยเป็น การเป็นซ้ำกับเชื้อตัวใหม่ทำให้ภูมิคุ้มเกิดความสับสนและทำงานได้ไม่ดีพออาการจึงรุนแรงมากขึ้นค่ะ

อาการของโรคไข้เลือดออก

อาการของผู้ป่วยโรคไข้เลือดออกมีความรุนแรงต่างกัน บางรายมีไข้เล็กน้อย ไม่ต้องพบแพทย์ก็สามารถหายเองได้ แต่บางรายมีอาการไข้สูง อ่อนเพลีย เลือดต่ำ มีเลือดออก หากมีเลือกออกมากเกินไปจะนำไปสู่ภาวะช็อก และเสียชีวิตได้

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
หากคุณรู้สึกว่าตัวเองมีความบกพร่องในด้านของความเข้าใจ

เราอยากชวนคุณมาทดลองงานวิจัยกับเรา

Istock 541831614

โรคไข้เลือดออก แบ่งออกเป็น 3 ระยะ ได้แก่

  1. ระยะไข้สูง ประมาณ 2-7 วันหลังจากติดเชื้อ จะมีอาการปวดศีรษะ ไข้ขึ้งสูง 38-40◦C ปวดกล้ามเนื้อ เบื่ออาหาร ตัวแดงจนมีผื่น หรือจุดเลือดออกตามผิวหนัง ตรวจพบโรคตับโต
  2. ระยะวิกฤติ (ระยะช็อกและเลือดออก) ประมาณวันที่ 3-6 ของโรค เป็นระยะรุนแรงที่สุด ไข้จะเริ่มลดลง มือเท้าเย็นช่วง หากมีความดันโลหิตต่ำ เกิดภาวะช็อก อาจถึงเสียชีวิตได้ ซึ่งระยะนี้จะเป็นระยะเวลาประมาณ 24-48 ชั่วโมง
  3. ระยะฟื้นตัว อาการทั่วไปดีขึ้น ความดันโลหิตและชีพจรกลับเป็นปกติ ตับที่โตจะลดขนาดภายใน 1-2 สัปดาห์

วัคซีนไข้เลือดออกคืออะไร?

วัคซีนไข้เลือดออก (Dengue vaccine) คือวัคซีนกลุ่มยาป้องกันโรคที่ฉีดเข้าไปกระตุ้นระบบภูมิคุ้มกัน ให้สร้างภูมิต้านทานขึ้น ช่วยป้องกันการติดเชื้อไวรัสเดงกี โดยวัคซีนไข้เลือดออกผลิตจากเชื้อไวรัสที่ยังมีชีวิต แต่ถูกทำให้ฤทธิ์อ่อนลงจนไม่สามารถก่อโรคในคนได้

วัคซีนไข้เลือดออกมีกี่ชนิด?

วัคซีนไข้เลือดออกมีการพัฒนามายาวนานและมีหลากหลายประเภท เพื่อให้ครอบคลุมกับการป้องกันความสูญเสียจากโรคไข้เลือดออกให้ได้มากที่สุด ในปัจจุบัน วัคซีน CYD-TDV (Chimeric Yellow Fever Dengue Tetravalent Dengue Vaccine) หรือ DENGVAXIA เป็นวัคซีนป้องกันไข้เลือดออกชนิดเดียวที่มีประสิทธิภาพสูงและได้รับการรับรองให้ใช้ คิดค้นและพัฒนาโดยประเทศเม็กซิโกในปี ค.ศ. 2015

วัคซีนป้องกันเชื้อไข้เลือดออกได้กี่สายพันธุ์?

วัคซีน CYD-TDV เป็นวัคซีนที่ใช้สำหรับป้องกันโรคไข้เลือดออกที่ครอบคุมเชื้อไวรัสเดงกีทั้ง 4 สายพันธุ์

ฉีดวัคซีนป้องกันไข้เลือดออกฉีดอย่างไร และฉีดเมื่อไรบ้าง?

ฉีดวัคซีน CYD-TDV เข้าใต้ผิวหนัง โดยต้องฉีดทั้งหมด 3 ครั้ง ห่างกันครั้งละ 6 เดือน ได้แก่

  • เดือนที่ 1 : 1 เข็ม
  • เดือนที่ 6 : 1 เข็ม
  • เดือนที่ 12 : 1 เข็ม

ภูมิคุ้มกันจะเกิดขึ้นเต็มที่เมื่อฉีดวัคซีนครบ 3 เข็ม

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
หากคุณรู้สึกว่าตัวเองมีความบกพร่องในด้านของความเข้าใจ

เราอยากชวนคุณมาทดลองงานวิจัยกับเรา

Istock 541831614

ประสิทธิภาพของวัคซีนไข้เลือดออกมากแค่ไหน?

เมื่อฉีดวัคซีนไข้เลือดออกครบทั้ง 3 เข็มตามกำหนด จะลดความเสี่ยงในการเป็นผู้ป่วยไข้เลือดออกในอนาคต และลดความรุนแรงของโรคที่อาจนำไปสู่การเสียชีวิตได้ โดยประสิทธิภาพวัคซีนในคนที่เคยได้รับเชื้อไข้เลือดออกเดงกีมาก่อนจะสูงกว่า และสามารถช่วยป้องกันเชื้อไวรัสไข้เลือดออกเดงกีสายพันธุ์อื่นๆได้ด้วย

ทั้งจากงานวิจัยทวีปเอเชียแปซิฟิกและแถบละตินอเมริกาพบว่า วัคซีน CYD-TDV มีประสิทธิภาพสูงในการป้องกันไข้เลือดออกเดงกี ดังนี้

  • สามารถป้องกันโรคไข้เลือดออกเดงกีทุกสายพันธุ์ได้ 65.6%
  • ลดการนอนโรงพยาบาลได้ถึง 80.8%
  • ป้องกันการติดเชื้อไวรัสเดงกีได้ถึง 92.9%

ใครควรฉีดวัคซีนไข้เลือดออกบ้าง?

ทุกคนตั้งแต่อายุ 9-45 ปี ที่อยู่ในพื้นที่ระบาดของโรคไข้เลือดออก และคนที่เป็นไข้เลือดออกจากเชื้อไวรัสเดงกีมาก่อน

ก่อนฉีดวัคซีนไข้เลือดออก ควรเตรียมตัวอย่างไร?

ก่อนเข้ารับฉีดวัคซีนไข้เลือดออก ควรดูแลสุขภาพร่างการให้แข็งแรง ไม่ให้เจ็บป่วย มีไข้ หรือหากอยู่ระหว่างการรักษาโรคบางอย่าง ควรเลื่อนการฉีดวัคซีนไข้เลือดออกไปก่อน ถ้ามีการแพ้อาหาร แพ้ยา หรือมีโรคประจำตัวควรแจ้งให้แพทย์ทราบ

หลังฉีดวัคซีน ควรดูแลตัวเองอย่างไร?

หลังการฉีดวัคซีนไข้เลือดออกควรนั่งพักอย่างน้อย 30 นาที หลังจากนั้นอาจมีไข้ได้ ควรสังเกตอาการอย่างเนื่อง หากพบอาการผิดปกติต้องรีบแจ้งให้แพทย์ทราบโดยด่วน

ผลข้างเคียงหลักจากฉีดวัคซีนไข้เลือดออก

หลังจากฉีดวัคซีนไข้เลือดออก ผู้รับวัคซีนอาจมีอาการข้างเคียงซึ่งแบ่งตามระดับความรุนแรงได้ดังต่อไปนี้

  1. อาจมีไข้ หรือเจ็บปวดบริเวณที่ฉีด มีอาการปวดบวมแดงบริเวณผิวหนังที่ฉีด อ่อนเพลีย
  2. บางรายอาจมีอาการข้างเคียงที่รุนแรงขึ้น เช่น ปวดศีรษะ คลื่นไส้ เจ็บคอ ต่อมน้ำเหลืองโต น้ำมูกไหล ปวดตามข้อ ซึ่งอาจต้องใช้เวลาพักฟื้นสักระยะหนึ่ง
  3. ผลข้างเคียงที่พบได้น้อยมากคือ การแพ้วัคซีนซึ่งจะมีอาการที่รุนแรง เช่น มีผื่นขึ้น ใบหน้าบวม ความดันต่ำ หายใจลำบาก ฯลฯ หากพบอาการดังกล่าวต้องรีบแจ้งให้แพทย์ทราบโดยด่วน

ข้อควรรู้ก่อนไปฉีดวัคซีนไข้เลือดออก

ก่อนฉีควัคซีนควรปฏิบัติตามคำเตือนอย่างเคร่งครัดเพื่อความปลอดภัยในรับฉีดวัคซีนไข้เลือดออก มีรายละเอียดดังนี้

  • คนที่มีปฏิกิริยาแพ้รุนแรงหลังได้รับวัคซีนเข็มแรกหรือมีอาการแพ้ส่วนประกอบใดๆ ของวัคซีน ควรแจ้งให้แพทย์ทราบ เพราะเสี่ยงเกิดอาการุนแรงตามมา
  • หากมีไข้สูง หรือเป็นโรคไม่ร้ายแรงที่หายได้ภายในระยะสั้น ควรรอให้อาการดีขึ้นหรือหายขาดก่อนฉีดวัคซีนไข้เลือดออก รวมทั้งควรแจ้งแพทย์ให้ทราบถึงประวัติการป่วยของตนเอง
  • คนมีระบบภูมิคุ้มกันอ่อนแอจากสาเหตุต่างๆ เช่น ติดเชื้อเอชไอวี เป็นโรคทางพันธุกรรมหรือโรคที่มีผลต่อระบบภูมิคุ้มกัน อยู่ในช่วงรับประทานยาหรือเข้ารับการรักษาที่ส่งผลต่อระบบภูมิคุ้มกัน ฯลฯ ควรแจ้งแพทย์และขอคำปรึกษาเกี่ยวกับการฉีดวัคซีนก่อนทุกครั้ง
  • เด็กอายุต่ำกว่า 9 ปีไม่ควรฉีดวัคซีนไข้เลือดออก เนื่องจากไม่อาจยืนยันถึงผลดีและผลเสียหลังได้รับวัคซีน
  • หญิงตั้งครรภ์ไม่ควรฉีดวัคซีนไข้เลือดออก ควรรอจนกว่าคลอดบุตรเรียบร้อย เพราะยังไม่มีรายงานยืนยันว่าปลอดภัยต่อทารก
  • หญิงที่วางแผนมีบุตรควรทิ้งระยะเวลาตั้งครรภ์หลังฉีดวัคซีนอย่างน้อย 1 เดือน

ฉีดวัคซีนไข้เลือดออกที่ไหนได้บ้าง และราคาเท่าไร?

ปัจจุบันโรงพยาบาลเอกชนหลายแห่ง รวมถึงคลินิก เริ่มมีการนำวัคซีนไข้เลือดออกมาให้บริการแล้ว อัตราค่าบริการแตกต่างกันไป อยู่ที่เข็มละประมาณ 3,000-3,600 บาท

โรคไข้เลือดออกมีความรุนแรงและอันตรายถึงแก่ชีวิต ดังนั้นควรรับมือกับโรคไข้เลือดออกด้วยการป้องกันและรักษาอย่างถูกวิธี รวมถึงการหลีกเลี่ยงไม่ให้ถูกยุงกัด และกำจัดแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลายที่เป็นสาเหตุหลักของการเกิดโรค


ที่มาของข้อมูล

โรงพยาบาลเวชศาสตร์เขตร้อน คณะเวชศาสตร์เขตร้อน มหาวิทยาลัยมหิดล, ฉีดวัคซีนป้องกันโรคไข้เลือดออกดีไหม (https://www.thaitravelclinic.com/blog/th/uncategorized/thai-dengue-vaccine.html).

ศูนย์การแพทย์กาญจนาภิเษก มหาวิทยาลัยมหิดล, วัคซีนป้องกันไข้เลือดออก (http://www.gj.mahidol.ac.th/th/dengue-vaccine/).

สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.), ก้าวใหม่ของวัคซีนไข้เลือดออก (https://www.thaihealth.or.th/Content/ก้าวใหม่ของวัคซีนไข้เลือดออก.html).


บทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อให้ความรู้แก่ผู้อ่าน และไม่สามารถแทนการแนะนำของแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาได้ ผู้อ่านควรพบแพทย์เพื่อให้แพทย์ตรวจที่สถานพยาบาลทุกครั้ง และไม่ควรตีความเองหรือวางแผนการรักษาด้วยตัวเองจากการอ่านบทความนี้ ทาง HonestDocs พยายามอัปเดตข้อมูลให้ครบถ้วนถูกต้องอยู่เสมอ คุณสามารถส่งคำแนะนำได้ที่ https://honestdocs.typeform.com/to/kkohc7

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าข้อมูลนี้เป็นประโยชน์กับคุณแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวีดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ

คำตอบที่คุณจะได้เป็นเพียงความเห็นจากแพทย์ ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค โปรดพบแพทย์ที่สถานพยาบาลเพื่อการรักษาที่ถูกต้อง เหตุฉุกเฉิน โทร. 1669

รับทราบและถามคำถาม
ดูในแอป