โรคเส้นประสาทการทรงตัวอักเสบคืออะไร?

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ พ.ย. 1, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 3 นาที
มีคนอ่านบทความนี้แล้ว 619,033 คน

การอักเสบของเส้นประสาทที่หูชั้นในทำให้เกิดอาการเวียนบ้านหมุนอย่างฉับพลันรุนแรง

โรคเส้นประสาทการทรงตัวอักเสบเป็นการอักเสบของเส้นประสาทหู (vestibulocochlear nerve) ส่วนควบคุมการทรงตัว (vestibular portion) ซึ่งรับข้อมูลจากอวัยวะทรงตัวที่หูชั้นในของสมอง อวัยวะทรงตัวประกอบด้วย ท่อรูปครึ่งวงกลมลักษณะเป็นห่วงสามห่วงและกระเปาะสองกระเปาะ เรียกว่า ยูทริเคิล (utricle) และแซคคูล (saccule) โดยอวัยวะทรงตัวนี้จะมีของเหลวและเซลล์ขน (hair cells) ช่วยส่งข้อมูลไปยังสมองเกี่ยวกับตำแหน่งและการเคลื่อนที่ของศีรษะ และสมองจะใช้ข้อมูลนี้เพื่อช่วยรักษาการทรงตัวของร่างกาย

สมองจะรวมข้อมูลที่ได้จากหูซ้ายและหูขวา ถ้าข้อมูลจากหูทั้งสองข้างไม่เหมือนกันเนื่องจากหูข้างหนึ่งเป็นเส้นประสาทการทรงตัวอักเสบจะทำให้มึนศีรษะและเวียนบ้านหมุน โดยอาการของโรคเส้นประสาทการทรงตัวอักเสบมักเกิดเวียนศีรษะบ้านหมุนอย่างฉับพลันทันที (รู้สึกโคลงเคลงและโลกหมุน) หรือมึนศีรษะ และมักเกิดพร้อมกับการเห็นภาพเบลอและทรงตัวลำบาก โดยโรคเส้นประสาทการทรงตัวอักเสบเกิดได้ในทุกอายุแต่มักไม่เกิดในเด็ก

อาการ

อาการเส้นประสาทการทรงตัวอักเสบเกิดได้ตั้งแต่มึนศีรษะเล็กน้อยจนถึงอาการโคลงเคลงและหมุน (เวียนบ้านหมุน) อย่างรุนแรง และอาจรวมถึงคลื่นไส้ อาเจียน เห็นภาพเบลอ และไม่มีสมาธิ บางครั้งอาการรุนแรงจนมีปัญหาในการลุกยืนหรือเดิน อาการของเส้นประสาทการทรงตัวอักเสบมักจะเกิดขึ้นทันทีทันใด โดยอาจเกิดตอนตื่นนอนหรือเกิดขึ้นระหว่างวันและผู้ป่วยมักจะไปพบแพทย์ทันทีเนื่องจากอาการที่รุนแรงในตอนแรก

โดยทั่วไป อาการที่รุนแรงที่สุดของเส้นประสาทการทรงตัวอักเสบจะมีอาการไม่กี่วัน อาการที่รุนแรงน้อยกว่าจะค่อยๆ ลดลงเมื่อผ่านไปหลายสัปดาห์และบางคนก็หายเป็นปกติ อย่างไรก็ตามหากเส้นประสาทการทรงตัวได้รับความเสียหายเช่นจากการติดเชื้อไวรัส ผู้ป่วยจะมีอาการมึนศีรษะเรื้อรัง

การวินิจฉัย

การวินิจฉัยโรคเส้นประสาทการทรงตัวอักเสบนั้นบางส่วนอาศัยการตัดสาเหตุของอาการมึนศีรษะที่เป็นไปได้อื่นๆ ออกไป เช่น โรคหลอดเลือดสมอง ภูมิแพ้ ผลข้างเคียงจากยา โรคทางระบบประสาทอื่นๆ หรือโรคอื่น โดยอาการหนึ่งที่อาจบอกว่าเป็นโรคเส้นประสาทการทรงตัวอักเสบ คือ อาการตากระตุกในแนวนอน (horizontal nystagmus) ไปหูข้างที่ปกติ โดยเฉพาะอย่างยิ่งถ้าไม่มีอาการทางระบบประสาทอื่นๆ (เช่น การมองเห็นภาพเปลี่ยนไป อ่อนแรง หรือการรับสัมผัสบกพร่อง) แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านประสาทหูจะตรวจการได้ยิน การทรงตัว และตรวจความสามารถในการจ้องวัตถุขณะขยับศีรษะอย่างรวดเร็ว (ที่เรียกว่า การตรวจการกระตุ้นศีรษะ)

สาเหตุ

สาเหตุของโรคเส้นประสาทการทรงตัวอักเสบส่วนใหญ่นั้นคิดว่าเกิดจากการติดเชื้อไวรัสซึ่งอาจสัมพันธ์กับการติดเชื้อไวรัสทั่วร่างกายหรือติดเชื้อเฉพาะที่หูชั้นใน โดยการติดเชื้อไวรัสทั่วร่างกายที่สัมพันธ์กับโรคเส้นประสาทการทรงตัวอักเสบนั้น เช่น ไวรัสเริม หัดโมโนนิวคลีโอซิส (mononucleosis) ไข้หวัดใหญ่ คางทูม และไวรัสตับอักเสบ และน้อยมากที่โรคเส้นประสาทการทรงตัวอักเสบเป็นภาวะแทรกซ้อนจากการติดเชื้อแบคทีเรียที่กระจายสู่หูชั้นใน

การรักษา

โรคเส้นประสาทการทรงตัวอักเสบฉับพลันนั้นรักษาด้วยยากดอาการคลื่นไส้และมึนศีรษะ ยาเสตียรอยด์ ยาต้านไวรัส และยาปฏิชีวนะ (หากมีการติดเชื้อแบคทีเรีย) อาจให้ได้ และการให้สารน้ำทางหลอดเลือดดำจะให้ในรายที่มีภาวะขาดน้ำจากการอาเจียน ซึ่งถ้าให้การรักษาทันท่วงทีเส้นประสาทการทรงตัวจะไม่ได้รับความเสียหายถาวร แต่ถ้าอาการมึนศีรษะและทรงตัวลำบากยังอยู่หลังจากให้การรักษาโรคเส้นประสาทการทรงตัวอักเสบฉับพลันไปแล้วหลายเดือน

แพทย์แนะนำให้ทำการฝึกฟื้นฟูเส้นประสาทการทรงตัว (vestibular rehabilitation exercises) การฝึกนี้จะช่วยให้สมองปรับตัวและชดเชยการทำงานของเส้นประสาทการทรงตัวที่เสียไป และเพื่อการฝึกฟื้นฟูของแต่ละคนนั้นนักกายภาพบำบัดด้านการทรงตัว (vestibular physical therapist) จะประเมินการทำงานของร่างกายหลายๆ ส่วนที่เกี่ยวกับการทรงตัวเป็นอย่างแรกได้แก่ ขาและเท้า ตา และหูชั้นใน

ทั้งนี้ นักกายภาพบำบัดจะให้การรักษาที่ต่างกันไปขึ้นอยู่กับส่วนที่เสียการทำงานที่ตรวจพบ โดยการฝึกฟื้นฟูการทรงตัว เช่น

  • โน้มตัวถ่ายน้ำหนักของร่างกายจากด้านหนึ่งไปอีกด้านหรือจากหน้าไปหลังขณะยืน
  • ตาจ้องมองวัตถุขณะหมุนศีรษะจากข้างหนึ่งไปอีกข้างหนึ่ง
  • ตาจ้องมองวัตถุที่ไกลขึ้นขณะเดินเข้าหาวัตถุนั้นและมองพื้นช่วงสั้นๆ เป็นระยะ

เมื่อฝึกเป็นแล้วนักกายภาพบำบัดจะให้ทำเองที่บ้านและต้องทำสองหรือสามครั้งต่อวันเพื่อผลลัพธ์ที่ดีขึ้น

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆที่เกี่ยวกับอาการนี้

ปวดหลังกว่าเป็นหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
ทำไมปวดหลังแล้วทำให้ขาไม่มีแรงเลยค่ะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
ปลายนิ้วมือชา มีสาเหตุจากอะไรค่ะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
อาการชาที่ปลายนิ้วมือเกิดจากสาเหตุอะไรค่ะคุณหมอ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ

หากคุณยังมีคำถามเพิ่มเติม กรุณาเขียนถามคุณหมอที่นี่

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวีดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่