โรคเส้นประสาทการทรงตัวอักเสบคืออะไร?

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ ต.ค. 15, 2017 ประมาณเวลาการอ่าน: 3 นาที

การอักเสบของเส้นประสาทที่หูชั้นในทำให้เกิดอาการเวียนบ้านหมุนอย่างฉับพลันรุนแรง

โรคเส้นประสาทการทรงตัวอักเสบเป็นการอักเสบของเส้นประสาทหู (vestibulocochlear nerve) ส่วนควบคุมการทรงตัว (vestibular portion) ซึ่งรับข้อมูลจากอวัยวะทรงตัวที่หูชั้นในของสมอง อวัยวะทรงตัวประกอบด้วย ท่อรูปครึ่งวงกลมลักษณะเป็นห่วงสามห่วงและกระเปาะสองกระเปาะ เรียกว่า ยูทริเคิล (utricle) และแซคคูล (saccule) โดยอวัยวะทรงตัวนี้จะมีของเหลวและเซลล์ขน (hair cells) ช่วยส่งข้อมูลไปยังสมองเกี่ยวกับตำแหน่งและการเคลื่อนที่ของศีรษะ และสมองจะใช้ข้อมูลนี้เพื่อช่วยรักษาการทรงตัวของร่างกาย

สมองจะรวมข้อมูลที่ได้จากหูซ้ายและหูขวา ถ้าข้อมูลจากหูทั้งสองข้างไม่เหมือนกันเนื่องจากหูข้างหนึ่งเป็นเส้นประสาทการทรงตัวอักเสบจะทำให้มึนศีรษะและเวียนบ้านหมุน โดยอาการของโรคเส้นประสาทการทรงตัวอักเสบมักเกิดเวียนศีรษะบ้านหมุนอย่างฉับพลันทันที (รู้สึกโคลงเคลงและโลกหมุน) หรือมึนศีรษะ และมักเกิดพร้อมกับการเห็นภาพเบลอและทรงตัวลำบาก โดยโรคเส้นประสาทการทรงตัวอักเสบเกิดได้ในทุกอายุแต่มักไม่เกิดในเด็ก

อาการ

อาการเส้นประสาทการทรงตัวอักเสบเกิดได้ตั้งแต่มึนศีรษะเล็กน้อยจนถึงอาการโคลงเคลงและหมุน (เวียนบ้านหมุน) อย่างรุนแรง และอาจรวมถึงคลื่นไส้ อาเจียน เห็นภาพเบลอ และไม่มีสมาธิ บางครั้งอาการรุนแรงจนมีปัญหาในการลุกยืนหรือเดิน อาการของเส้นประสาทการทรงตัวอักเสบมักจะเกิดขึ้นทันทีทันใด โดยอาจเกิดตอนตื่นนอนหรือเกิดขึ้นระหว่างวันและผู้ป่วยมักจะไปพบแพทย์ทันทีเนื่องจากอาการที่รุนแรงในตอนแรก

โดยทั่วไป อาการที่รุนแรงที่สุดของเส้นประสาทการทรงตัวอักเสบจะมีอาการไม่กี่วัน อาการที่รุนแรงน้อยกว่าจะค่อยๆ ลดลงเมื่อผ่านไปหลายสัปดาห์และบางคนก็หายเป็นปกติ อย่างไรก็ตามหากเส้นประสาทการทรงตัวได้รับความเสียหายเช่นจากการติดเชื้อไวรัส ผู้ป่วยจะมีอาการมึนศีรษะเรื้อรัง

การวินิจฉัย

การวินิจฉัยโรคเส้นประสาทการทรงตัวอักเสบนั้นบางส่วนอาศัยการตัดสาเหตุของอาการมึนศีรษะที่เป็นไปได้อื่นๆ ออกไป เช่น โรคหลอดเลือดสมอง ภูมิแพ้ ผลข้างเคียงจากยา โรคทางระบบประสาทอื่นๆ หรือโรคอื่น โดยอาการหนึ่งที่อาจบอกว่าเป็นโรคเส้นประสาทการทรงตัวอักเสบ คือ อาการตากระตุกในแนวนอน (horizontal nystagmus) ไปหูข้างที่ปกติ โดยเฉพาะอย่างยิ่งถ้าไม่มีอาการทางระบบประสาทอื่นๆ (เช่น การมองเห็นภาพเปลี่ยนไป อ่อนแรง หรือการรับสัมผัสบกพร่อง) แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านประสาทหูจะตรวจการได้ยิน การทรงตัว และตรวจความสามารถในการจ้องวัตถุขณะขยับศีรษะอย่างรวดเร็ว (ที่เรียกว่า การตรวจการกระตุ้นศีรษะ)

สาเหตุ

สาเหตุของโรคเส้นประสาทการทรงตัวอักเสบส่วนใหญ่นั้นคิดว่าเกิดจากการติดเชื้อไวรัสซึ่งอาจสัมพันธ์กับการติดเชื้อไวรัสทั่วร่างกายหรือติดเชื้อเฉพาะที่หูชั้นใน โดยการติดเชื้อไวรัสทั่วร่างกายที่สัมพันธ์กับโรคเส้นประสาทการทรงตัวอักเสบนั้น เช่น ไวรัสเริม หัดโมโนนิวคลีโอซิส (mononucleosis) ไข้หวัดใหญ่ คางทูม และไวรัสตับอักเสบ และน้อยมากที่โรคเส้นประสาทการทรงตัวอักเสบเป็นภาวะแทรกซ้อนจากการติดเชื้อแบคทีเรียที่กระจายสู่หูชั้นใน

การรักษา

โรคเส้นประสาทการทรงตัวอักเสบฉับพลันนั้นรักษาด้วยยากดอาการคลื่นไส้และมึนศีรษะ ยาเสตียรอยด์ ยาต้านไวรัส และยาปฏิชีวนะ (หากมีการติดเชื้อแบคทีเรีย) อาจให้ได้ และการให้สารน้ำทางหลอดเลือดดำจะให้ในรายที่มีภาวะขาดน้ำจากการอาเจียน ซึ่งถ้าให้การรักษาทันท่วงทีเส้นประสาทการทรงตัวจะไม่ได้รับความเสียหายถาวร แต่ถ้าอาการมึนศีรษะและทรงตัวลำบากยังอยู่หลังจากให้การรักษาโรคเส้นประสาทการทรงตัวอักเสบฉับพลันไปแล้วหลายเดือน

แพทย์แนะนำให้ทำการฝึกฟื้นฟูเส้นประสาทการทรงตัว (vestibular rehabilitation exercises) การฝึกนี้จะช่วยให้สมองปรับตัวและชดเชยการทำงานของเส้นประสาทการทรงตัวที่เสียไป และเพื่อการฝึกฟื้นฟูของแต่ละคนนั้นนักกายภาพบำบัดด้านการทรงตัว (vestibular physical therapist) จะประเมินการทำงานของร่างกายหลายๆ ส่วนที่เกี่ยวกับการทรงตัวเป็นอย่างแรกได้แก่ ขาและเท้า ตา และหูชั้นใน

ทั้งนี้ นักกายภาพบำบัดจะให้การรักษาที่ต่างกันไปขึ้นอยู่กับส่วนที่เสียการทำงานที่ตรวจพบ โดยการฝึกฟื้นฟูการทรงตัว เช่น

  • โน้มตัวถ่ายน้ำหนักของร่างกายจากด้านหนึ่งไปอีกด้านหรือจากหน้าไปหลังขณะยืน
  • ตาจ้องมองวัตถุขณะหมุนศีรษะจากข้างหนึ่งไปอีกข้างหนึ่ง
  • ตาจ้องมองวัตถุที่ไกลขึ้นขณะเดินเข้าหาวัตถุนั้นและมองพื้นช่วงสั้นๆ เป็นระยะ

เมื่อฝึกเป็นแล้วนักกายภาพบำบัดจะให้ทำเองที่บ้านและต้องทำสองหรือสามครั้งต่อวันเพื่อผลลัพธ์ที่ดีขึ้น

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆที่เกี่ยวกับอาการนี้

ปวดหลังกว่าเป็นหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
ทำไมปวดหลังแล้วทำให้ขาไม่มีแรงเลยค่ะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
ปลายนิ้วมือชา มีสาเหตุจากอะไรค่ะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
อาการชาที่ปลายนิ้วมือเกิดจากสาเหตุอะไรค่ะคุณหมอ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ

หากคุณยังมีคำถามเพิ่มเติม กรุณาเขียนถามคุณหมอที่นี่

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามปกติ ได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

ค่าบริการ 100 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 24 ชั่วโมง โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

ค่าบริการ 200 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 60 นาที โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 60 นาที เราคืนเหรียญให้ 100 เหรียญและคำถามจะถูกปรับเป็นคำถามปกติ ซึ่งจะได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน ซึ่งเพิ่มโอกาสให้คุณได้รับความคิดเห็นจากคุณหมอท่านอื่น

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่