ยา

ยาขยายหลอดเลือด (Vasodilators) 1

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ พ.ค. 3, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 4 นาที
ยาขยายหลอดเลือด (Vasodilators) 1

อ่านข้อมูลที่น่าสนใจเกี่ยวกับ ยาขยายหลอดเลือด (Vasodilators) ได้แก่ Amyl nitrite, Bosentan, Erythrityl และ Pentaerythritol/Pentaerithrityl ยานี้มีประโยชน์และมีวิธีใช้อย่างไร ตลอดจนอ่านข้อมูลที่น่ารู้เรื่อง ทั้งข้อบ่งใช้ การออกฤทธิ์ ผลข้างเคียง และการพยาบาล หากคุณสนใจ สามารถอ่านต่อได้ที่นี่

คําอธิบายอย่างกว้างๆ โดยย่อ

ยาขยายหลอดเลือดมีการใช้กันอย่างกว้างขวาง Nitrites และ Nitrate (Amyl nitrate, Erythrity tetranitrate, Isosorbide dinitrate, Nitroglycerin และ Pentaerythritol tetranitrate) ใช้เพื่อลดอาการ เจ็บหน้าอก (Angina pectoris) ยาเหล่านี้ใช้เพื่อปรับการไหลเวียนเลือดส่วนปลายให้ดีขึ้น เช่น IsoxSuprine เป็นต้น ส่วน Pentoxifyline ไม่เป็น Vasodilator แต่ลดการไหลเวียนเลือดและทําให้เลือดไหลได้ดีขึ้น Diazoxide, Nitroglycerin และ Nitroprusside ใช้สําหรับรักษาความดันโลหิตสูงชนิดเฉียบพลันในระยะสั้นๆ

 Amyl nitrite

ชื่อสามัญ           Amyl nitrite

ชื่อการค้า           Amyl nitrite

ประเภท             ยาขยายหลอดเลือดออกฤทธิ์เร็ว กล้ามเนื้อเรียบคลายตัว

ข้อบ่งใช้             บรรเทาอาการเจ็บหน้าอก ในผู้ป่วย Angina pectoris หรือบรรเทาอาการปวดในผู้ป่วย Renal และ Gallbladder colic

การออกฤทธิ์       ทําให้กล้ามเนื้อหลอดเลือดคลายตัว มีผลให้ลดการไหลกลับของเลือดและลดความดันโลหิต ในหลอดเลือดแดง เป็นการลดการทํางานของเวนตริเคิลและลดความต้องการออกซิเจน ของกล้ามเนื้อหัวใจ

ผลข้างเคียง        หากได้รับยาขนาดสูง จะทําให้มีอาการวิงเวียน ใจสั่น ปวดศีรษะ (อาการจะลดลงภายใน

2-3 สัปดาห์) ความดันโลหิตต่ำ สับสน เป็นลม อัมพาต ชัก การไหลเวียนเลือดล้มเหลว อาจตายได้ เนื่องจากการหายใจล้มเหลว ปวดศีรษะ คลื่นไส้ อาเจียน

การพยาบาล       

  • ระวังอาการหน้ามืด เป็นลมจากความดันโลหิตต่ำ ให้อยู่ในท่านั่งหรือนอนขณะสูดดมยา หากมีอาการหน้ามืด เป็นลม ให้ผู้ป่วยนอนลงแล้วหายใจเข้าออกลึกๆ เคลื่อนไหวขา ข้อเท้า เพื่อให้เลือดไหลเวียนดีขึ้น เพิ่มเลือดไปเลี้ยงสมองมากขึ้น
  • บันทึกเวลาเริ่มให้ยา และระยะเวลาที่หายเจ็บหน้าอก 
  • บันทึกสัญญาณชีพบ่อยๆ จนกว่าจะปกติ
  • ไม่ควรเขย่าขวดก่อนใช้ ควรพ่นยาที่ใต้ลิ้นทิ้งไว้อย่างน้อย 10 วินาที จึงจะกลืนได้

 Bosentan

ชื่อสามัญ            Bosentan

ชื่อการค้า            Tracleer

ประเภท             ยาขยายหลอดเลือด (Vasodilator)

ข้อบ่งใช้             รักษาภาวะความดันโลหิตสูง ชนิด Pulmonary arterial hypertension (PAH)

การออกฤทธิ์       ปิดกั้น Neurohormonal ที่ทําให้หลอดเลือดที่ปอดหดตัว จึงทําให้หลอดเลือดขยายตัว ผลข้างเคียง ปวดศีรษะ คออักเสบ หน้าแดง อาหารไม่ย่อย (รู้สึกจุกแน่นบริเวณลิ้นปี่) เหนื่อยล้า

ผื่นคัน ความดันโลหิตต่ำ

การพยาบาล      

  • ไม่ให้ยานี้กับหญิงมีครรภ์
  • ประเมินระดับเอนไซม์ตับ (Aminotransferrese) ก่อนเริ่มรักษา และทุกเดือนหลังรักษาหากมีเอนไซม์ตับสูงให้บันทึกไว้เพื่อให้แพทย์พิจารณาเปลี่ยนยาที่ใช้รักษา ประเมิน อาการที่เกิดขึ้นอันเนื่องมาจากเซลล์ตับถูกทําลาย เช่น อาการคลื่นไส้ อาเจียน มีใช้ ปวดท้อง เมื่อยล้า ดีซ่าน เป็นต้น หากค่าบิลิรูบินสูงขึ้น ให้หยุดยา ดูระดับ Hb, Hct 1-3 เดือนของการรักษา และทุก 3 เดือน

 Erythrityl

ชื่อสามัญ            Erythrityl tetranitrate

ชื่อการค้า           Anginar, Cardilate

ประเภท             ยาขยายหลอดเลือดหัวใจ

ข้อบ่งใช้             ป้องกันและรักษาผู้ป่วย Angina pectoris ที่เป็นมานาน ต้านอาการเจ็บหน้าอกจากการขาดเลือดไปเลี้ยงกล้ามเนื้อหัวใจ

การออกฤทธิ์       ทําให้กล้ามเนื้อเรียบในที่ต่างๆ คลายตัวจึงมีผลทําให้หลอดเลือดแดงและดําขยายเลือดดําขยายตัวมากกว่าหลอดเลือดแดง) นําเลือดไปเลี้ยงอวัยวะต่างๆมากขึ้น ยาไม่มีผลโดยตรงต่อจังหวะและความแรงในการเต้นของหัวใจ แต่สามารถลดการใช้พลังงาน ของกล้ามเนื้อหัวใจ และลดขนาดของหัวใจได้ ซึ่งเป็นผลทางอ้อมจากฤทธิ์ของยาต่อกล้าม เนื้อเรียบของหลอดเลือด ช่วยให้ความต้านทานของหลอดเลือดปลายทางลดลงและความ ดันโลหิตลดลง นั่นคือ ยาออกฤทธิ์ลดปริมาณเลือดในเวนตริเคิลขณะหัวใจคลายตัว (Preload) และความต้านทานของหลอดเลือดปลายทางของหัวใจ และลดความต้องการออกซิเจนของกล้ามเนื้อหัวใจ

ผลข้างเคียง        หากได้รับยาขนาดสูง จะทําให้มีอาการวิงเวียน ใจสั่น ปวดศีรษะ (อาการจะลดลงภาย ใน 2-3 สัปดาห์) ความดันโลหิตต่ำ สับสน เป็นลม อัมพาต ชัก การไหลเวียนเลือดล้ม เหลวอาจตายได้ เนื่องจากการหายใจล้มเหลว ปวดศีรษะ คลื่นไส้ อาเจียน

การพยาบาล       สังเกตผลข้างเคียงของยา เช่น คลื่นไส้ อาเจียน ความดันโลหิตต่ำ ปวดศีรษะ เป็นต้น

 Pentaerythritol/Pentaerithrityl

ชื่อสามัญ           Pentaerythritol tetranitrate

ชื่อการค้า           Peritrate

ประเภท             ยาขยายหลอดเลือดหัวใจ

ข้อบ่งใช้             บรรเทาอาการเจ็บหน้าอก

การออกฤทธิ์       ยามีผลโดยตรงต่อกล้ามเนื้อเรียบ ทําให้กล้ามเนื้อเรียบในที่ต่างๆ คลายตัว จึงมีผลทําให้

หลอดเลือดแดงและดําขยายตัว (หลอดเลือดดําขยายตัวมากกว่าหลอดเลือดแดง) นําเลือด ไปเลี้ยงอวัยวะต่างๆ มากขึ้น ยาไม่มีผลโดยตรงต่อจังหวะและความแรงในการเต้นของ หัวใจแต่สามารถลดการใช้พลังงานของกล้ามเนื้อหัวใจ และลดขนาดของหัวใจได้ ซึ่งเป็นผลทาง อ้อมจากฤทธิ์ของยาต่อกล้ามเนื้อเรียบของหลอดเลือด ทําให้ความต้านทานของหลอด เลือดปลายทางลดลงและความดันโลหิตลดลง นั่นคือ ยาออกฤทธิ์ลดปริมาณเลือดในเวน ตริเคิลขณะหัวใจคลายตัว (Preload) และความต้านทานของหลอดเลือดปลายทางของหัวใจหรือ Afterload และลดความต้องการออกซิเจนของกล้ามเนื้อหัวใจ

ผลข้างเคียง        หากได้รับยาขนาดสูงจะทําให้มีอาการคลื่นไส้ อาเจียน วิงเวียน ใจสั่น ปวดศีรษะ (อาการ

จะลดลงภายใน 2-3 สัปดาห์) ความดันโลหิตต่ำ สับสน เป็นลม อัมพาต ชัก อาจตายได้เนื่องจากการหายใจล้มเหลว

การพยาบาล       ให้คําแนะนําผู้ป่วย ดังนี้

  • ให้กลืนยาทั้งเม็ดหรือทั้งแคปซูล ห้ามแบ่งหรือเคี้ยว รับประทานยาขณะท้องว่างก่อนอาหาร 1 ชั่วโมง หรือหลังอาหาร 2 ชั่วโมง แล้วดื่มน้ำตาม 1 แก้ว
  • หากลืมรับประทานยา ให้รับประทานยาทันทีที่นึกได้แต่ต้องห่างจากมื้อต่อไปอย่างน้อย2 ชั่วโมง ห้ามรับประทานยาเป็น 2 เท่าในมื้อเดียวกัน
  • ให้เปลี่ยนท่าช้าๆ เพื่อป้องกันภาวะความดันโลหิตต่ํา (Postural hypotention)
  • ทําจิตใจให้แจ่มใส หลีกเลี่ยงจากความเครียดต่างๆ ซึ่งจะมีผลทําให้หัวใจต้องทํางานมากขึ้น และหลีกเลี่ยงการดื่มสุรา
  • ในกรณีที่ผู้ป่วยอยู่บ้าน พยาบาลต้องแนะนําวิธีการให้ยาที่ถูกต้องแก่ผู้ป่วยและญาติ

ผลของยาและอาการของผู้ป่วย สิ่งที่ควรสังเกตและข้อควรระวังขณะใช้ยา จนผู้ป่วย และญาติเกิดความเข้าใจและนําไปปฏิบัติได้อย่างถูกต้องเพื่อป้องกันอันตรายที่เกิดขึ้น ขณะได้รับยา

 หากคุณเห็นว่าบทความนี้มีประโยชน์และอยากอ่านเกี่ยวกับหัวข้อนี้เพิ่มเติม สามารถสนับสนุนผู้แต่ง รองศาสตราจารย์ปราณี ทู้ไพเราะ  ได้โดยการซื้อหนังสือ “คู่มือยา (Handbook of Drugs)”

 

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามปกติ ได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

ค่าบริการ 100 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 24 ชั่วโมง โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

ค่าบริการ 200 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 60 นาที โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 60 นาที เราคืนเหรียญให้ 100 เหรียญและคำถามจะถูกปรับเป็นคำถามปกติ ซึ่งจะได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน ซึ่งเพิ่มโอกาสให้คุณได้รับความคิดเห็นจากคุณหมอท่านอื่น

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่