เทคโนโลยีด้านสุขภาพ

การสแกนอัลตราซาวด์

เผยแพร่ครั้งแรก 1 เม.ย. 2018 อัปเดตล่าสุด 9 ส.ค. 2020 เวลาอ่านประมาณ 4 นาที
การสแกนอัลตราซาวด์

การสแกนอัลตราซาวด์ หรือบางที่ก็ใช้ชื่อว่าโซโนแกรม เป็นกระบวนการที่ใช้คลื่นเสียงความถี่สูงเพื่อสร้างภาพภายในร่างกายออกมา

อัลตราซาวด์ยังสามารถใช้เพื่อดูการเติบโตของทารกในครรภ์ การวินิจฉัยโรค หรือเพื่อวางแผนการผ่าตัดได้อีกด้วย

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
Flash Sale! เลเซอร์ลดรอยสิวที่หลัง เพียง 499 บาท 100 แพ็กเกจเท่านั้น หมดแล้วหมดเลย!

ราคานี้วันเดียวเท่านั้น / จองผ่าน HD คุ้มกว่า / ผ่อน 0% ได้ / มีแอดมินใจดีดูแล

219

อัลตราซาวด์ทำงานอย่างไร?

จะมีการใช้อุปกรณ์หัวตรวจขนาดเล็กที่ปล่อยคลื่นเสียงความถี่สูงออกมา

คุณไม่สามารถได้ยินเสียงคลื่นความถี่ได้ แต่เมื่อคลื่นเสียงนั้นแผ่ไปโดนส่วนต่าง ๆ ในร่างกาย มันจะสร้าง “เสียงสะท้อน” กลับมา ซึ่งหัวตรวจดังกล่าวจะจับคลื่นสะท้อนที่ส่งมาและเปลี่ยนสัญญาณสะท้อนให้กลายเป็นภาพเคลื่อนไหวบนจอ

การเตรียมตัวเข้ารับการตรวจด้วยอัลตราซาวด์

  • ก่อนเข้ารับการตรวจอัลตราซาวด์ทุกประเภท คุณต้องปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญเพื่อให้ภาพที่ได้ออกมาคุณภาพดี ยกตัวอย่างเช่น คุณอาจต้องปฏิบัติดังนี้:
  • ดื่มน้ำและไม่เข้าห้องน้ำทำธุระจนกว่าจะเสร็จสิ้นการสแกน: ซึ่งมักต้องทำเช่นนี้ก่อนการสแกนดูทารกในครรภ์หรือพื้นที่กระดูกเชิงกราน
  • ไม่รับประทานอาหารก่อนการสแกนหลายชั่วโมง: เป็นแนวปฏิบัติเพื่อการเข้าสแกนระบบย่อยอาหาร รวมไปถึงการสแกนตับและถุงน้ำดี
  • ทางโรงพยาบาลอาจให้คุณถอดเสื้อผ้าและสวมเสื้อคลุมยาวที่จัดไว้ให้ ขึ้นอยู่กับพื้นที่ที่ต้องทำการสแกน
  • การใช้ยาระงับประสาทเพื่อความผ่อนคลายนั้นจะใช้กับกรณีที่ต้องสอดท่อเข้าไปยังหลังมือหรือแขนของคุณ ในบางกรณีคุณต้องทำการฉีดสารทึบรังสีเข้าร่างกายก่อนการสแกน ซึ่งจะช่วยทำให้ภาพที่ได้ออกมาชัดเจนขึ้น

เกิดอะไรขึ้นระหว่างการสแกนอัลตราซาวด์?

  • การสแกนอัลตราซาวด์ส่วนมากใช้เวลาประมาณ 15 ถึง 45 นาที โดยมักทำกันตามแผนกฉายรังสีของโรงพยาบาล และจะทำโดยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านรังสีวิทยา
  • กรรมวิธีนี้ยังสามารถดำเนินการตามสถานที่ชุมชนทั่วไปได้อย่างที่คลินิกเฉพาะทาง และถูกดำเนินการโดยทีมผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพอย่างแพทย์ผดุงครรภ์ หรือนักกายภาพบำบัดเอง
  • การสแกนอัลตราซาวด์มีอยู่ 3 ประเภทซึ่งมีความแตกต่างกันไปตามส่วนของร่างกายและเหตุผลที่ต้องการสแกน  ดังนี้:
  • การสแกนอัลตราซาวด์ภายนอก: จะใช้งานหัวตรวจบนผิวหนัง
  • การสแกนอัลตราซาวด์ภายใน: จะสอดหัวตรวจเข้าไปในร่างกาย
  • การสแกนอัลตราซาวด์ด้วยการสอดกล้อง: หัวตรวจจะติดอยู่กับท่อยาวบางและมีความยืดหยุ่นมาก ซึ่งถูกใช้สอดเข้าร่างกายในระดับที่ลึกกว่าข้างต้น

รายละเอียดเทคนิคเหล่านี้จะถูกอธิบายไว้ในหัวข้อข้างล่าง

การสแกนอัลตราซาวด์ภายนอก

การสแกนอัลตราซาวด์ภายนอกมักใช้เพื่อตรวจหัวใจหรือทารกในครรภ์ และยังสามารถใช้สำรวจตับ ไต กับอวัยวะอื่น ๆ ในช่องท้องและกระดูกเชิงกรานได้อีก เช่นเดียวกับอวัยวะหรือเนื้อเยื่ออื่น ๆ ที่สามารถทำการประเมินผ่านผิวหนังได้อย่างกล้ามเนื้อและข้อต่อ

จะมีการใช้หัวตรวจขนาดเล็กที่จะสามารถวางแนบและขยับบนผิวหนังเหนือพื้นที่ที่ต้องการตรวจ

จะมีการใช้เจลหล่อลื่นบนผิวหนังส่วนที่สัมผัสกับหัวตรวจเพื่อให้หัวตรวจขยับได้ลื่นไหลมากขึ้น อีกทั้งยังช่วยลดแรงเสียดระหว่างหัวตรวจกับผิวหนังลง

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
Flash Sale! เลเซอร์ลดรอยสิวที่หลัง เพียง 499 บาท 100 แพ็กเกจเท่านั้น หมดแล้วหมดเลย!

ราคานี้วันเดียวเท่านั้น / จองผ่าน HD คุ้มกว่า / ผ่อน 0% ได้ / มีแอดมินใจดีดูแล

219

คุณไม่ควรรู้สึกอะไรนอกจากความเย็นของเจลบนผิวหนัง  หากคุณต้องทำการตรวจอัลตราซาวด์ที่มดลูกหรือเหนือเชิงกราน ซึ่งต้องให้คุณกลั้นปัสสาวะไว้จนคุณอาจรู้สึกไม่สบายเนื้อสบายตัวเล็กน้อย โดยคุณสามารถทำการถ่ายเบาได้หลังจากเสร็จสิ้นการตรวจแล้ว

การตรวจเข้าช่องคลอด หรือการสแกนอัลตราซาวด์ภายใน

การสแกนอัลตราซาวด์ภายในทำให้แพทย์สามารถมองเข้าไปใกล้กับอวัยวะภายในร่างกายของคุณได้อย่างต่อมลูกหมาก รังไข่ หรือช่องคลอด

ระหว่างกระบวนการประเภทนี้ คุณต้องรอบคว่ำลงบนเตียง หรือนอนหันข้างโดยงอเข่าขึ้นบรรจบกับหน้าอกของคุณ

แพทย์จะค่อย ๆ สอดหัวตรวจขนาดเล็กที่ผ่านการฆ่าเชื้อแล้วเข้าไปผ่านช่องคลอด หรือทวาร เพื่อตรวจสอบพื้นที่ภายใน ซึ่งภาพจะแสดงออกมาบนหน้าจอ

การตรวจภายในอาจทำสร้างความรู้สึกไม่สบายบ้าง แต่มักไม่สร้างความเจ็บปวดแก่ผู้เข้ารับการตรวจ และมักใช้เวลาตรวจไม่นาน

การสแกนอัลตราซาวด์ด้วยการสอดกล้อง

ระหว่างการสแกนอัลตราซาวด์ประเภทนี้ จะมีการสอดกล้องขนาดเล็กเข้าไปในร่างกายของคุณ ซึ่งมักเข้าไปทางช่องปาก มักใช้เพื่อการตรวจสอบพื้นที่ภายในอย่างกระเพาะ หรือหลอดอาหาร

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
Flash Sale! เลเซอร์ลดรอยสิวที่หลัง เพียง 499 บาท 100 แพ็กเกจเท่านั้น หมดแล้วหมดเลย!

ราคานี้วันเดียวเท่านั้น / จองผ่าน HD คุ้มกว่า / ผ่อน 0% ได้ / มีแอดมินใจดีดูแล

219

คุณต้องนอนหันข้างในขณะที่กล้องค่อย ๆ ถูกดันเข้าไปในกระเพาะ

กล้องที่ใช้จะมีไฟฉายและอุปกรณ์ปล่อยอัลตราซาวด์ที่ปลาย เมื่อกล้องดังกล่าวถูกดันไปถึงจุดที่ต้องการ กล้องจะสามารถปล่อยคลื่นเสียงออกมาเพื่อสร้างภาพแบบเดียวกับการตรวจแบบภายนอก

วิธีการนี้มักใช้ยาระงับประสาทหรือสเปรย์ยาชาเพื่อทำให้ลำคอของคุณไม่ระคายเคือง แต่กระนั้นการที่กล้องเคลื่อนผ่านลำคอก็ยังอาจทำให้มีอาการคลื่นไส้ได้ คุณจะต้องสวมใส่ที่กั้นปากเพื่อให้ปากของคุณอ้าออกตลอดการตรวจ และเพื่อป้องกันไม่ให้ฟันของคุณกัดโดนสายกล้อง

หลังการสแกนอัลตราซาวด์

ในกรณีส่วนมากจะไม่มีผลข้างเคียงใด ๆ และคุณสามารถกลับบ้านได้หลังจากการสแกนเสร็จสิ้น หากไม่มีการใช้ยาระงับประสาท คุณก็สามารถขับรถ รับประทาน ดื่มน้ำ และกลับไปใช้ชีวิตตามปรกติได้ทันที

หากเป็นการสแกนด้วยการสอดกล้องที่มีการใช้ยาระงับประสาท แพทย์จะแนะนำให้คุณพักฟื้นที่โรงพยาบาลหลังจากเสร็จสิ้นกระบวนการเป็นเวลาไม่กี่ชั่วโมงหรือจนกว่ายาจะผ่อนฤทธิ์ลง โดยคุณต้องมีคนรับคุณกลับจากโรงพยาบาลและคอยดูแลคุณเป็นเวลา 24 ชั่วโมง ซึ่งระหว่างนี้คุณไม่ควรขับรถ ไม่ควรดื่มแอลกอฮอล์ หรือทำงานกับเครื่องจักรใด ๆ

คุณจะได้รับฟังผลการสแกนทันทีที่เสร็จสิ้นกระบวนการ แต่สำหรับกรณีส่วนมาก ต้องมีการวิเคราะห์ภาพที่ได้ก่อนรายงานกลับไปยังแพทย์เจ้าของไข้ของคุณ ซึ่งจะเป็นผู้ชี้แจงผลการสแกนของคุณเอง ซึ่งหากเป็นเช่นนี้ก็มักกินเวลาไม่กี่วันเพื่อฟังผล

การสแกนอัลตราซาวด์มีความเสี่ยงหรือมีผลข้างเคียงอะไรบ้าง?

ณ ปัจจุบันไม่พบว่าการใช้คลื่นเสียงความถี่สูงมีความเสี่ยงต่อร่างกาย ซึ่งแตกต่างจากการสแกนร่างกายที่ผ่าน ๆ มาอย่างซีทีสแกน เนื่องจากการทำอัลตราซาวด์ไม่มีการใช้รังสีใด ๆ

การสแกนอัลตราซาวด์ทั้งภายในและภายนอกไม่มีผลข้างเคียงใด ๆ และไม่ก่อให้เกิดความเจ็บปวด คุณอาจมีความรู้สึกไม่สบายเนื้อสบายตัวจากการที่หัวตรวจไถลไปตามผิวหนังหรือสอดเข้าร่างกายของคุณเท่านั้น

สำหรับการสแกนด้วยการสอดกล้องอาจก่อให้เกิดความไม่สบายเนื้อตัวมากกว่าเล็กน้อย และอาจมีผลข้างเคียงเล็กน้อยอีกเช่นกัน อย่างเช่นมีอาการปวดเมื่อยลำคอ หรือมีอาการท้องอืด และวิธีการนี้ยังมีความเสี่ยงน้อยที่ก่อให้เกิดภาวะเลือดออกภายในอีกด้วย


7 แหล่งข้อมูล
กองบรรณาธิการ HD มุ่งมั่นตั้งใจให้ผู้อ่านได้รับข้อมูลที่ถูกต้อง โดยทำงานร่วมกับแพทย์และบุคลากรทางการแพทย์ รวมถึงเลือกใช้ข้อมูลอ้างอิงที่น่าเชื่อถือจากสถาบันต่างๆ คุณสามารถอ่านหลักการทำงานของกองบรรณาธิการ HD ได้ที่นี่
Ultrasound scan. NHS (National Health Service). (https://www.nhs.uk/conditions/ultrasound-scan/)
Ultrasound scans: How do they work?. Medical News Today. (https://www.medicalnewstoday.com/articles/245491)

บทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อให้ความรู้แก่ผู้อ่าน และไม่สามารถแทนการแนะนำของแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาได้ ผู้อ่านควรพบแพทย์เพื่อให้แพทย์ตรวจที่สถานพยาบาลทุกครั้ง และไม่ควรตีความเองหรือวางแผนการรักษาด้วยตัวเองจากการอ่านบทความนี้ ทาง HD พยายามอัปเดตข้อมูลให้ครบถ้วนถูกต้องอยู่เสมอ คุณสามารถส่งคำแนะนำได้ที่ https://honestdocs.typeform.com/to/kkohc7

ผู้เขียนและผู้รีวิวบทความไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับสินค้าหรือบริการที่นำเสนอแต่อย่างใด เว้นแต่จะระบุในเนื้อหา การแนะนำสินค้าและบริการแสดงขึ้นอัตโนมัติจากระบบของเว็บไซต์หรือแอปพลิเคชัน

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าบทความนี้มีประโยชน์มากแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ตั้งกระทู้ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลส่วนตัวของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวิดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รอยโรค (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่ดูไฟล์ได้
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เข้าถึงได้

คำตอบที่คุณจะได้เป็นเพียงความเห็นจากแพทย์ ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค โปรดพบแพทย์ที่สถานพยาบาลเพื่อการรักษาที่ถูกต้อง เหตุฉุกเฉิน โทร. 1669

รับทราบและถามคำถาม