Doctor men
เขียนโดย
กองบรรณาธิการ HONESTDOCS
ความรู้สุขภาพ

ชนิดของไข้หวัดใหญ่

ชนิดของไข้หวัดใหญ่มีอะไรบ้าง มีสายพันธุ์ไหนที่ต้องระวัง เกิดขึ้นได้อย่างไร มีวิธีการตรวจอย่างไร รักษาอย่างไร
อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ 22 ต.ค. 2019 ประมาณเวลาการอ่าน: 3 นาที
มีคนอ่านบทความนี้แล้ว 632,826 คน

ชนิดของไข้หวัดใหญ่

เชื้อไวรัสที่ก่อให้เกิดโรคไข้หวัดใหญ่นั้นมีหลากหลายสายพันธุ์ โดยสามารถแบ่งได้เป็น 3 ชนิดคือ ชนิดเอ (Type A) ชนิดบี (Type B) และชนิดซี (Type C) 

ไข้หวัดใหญ่ชนิดเอและบี จะพบการระบาดตามช่วงฤดูกาลของทุกๆ ปี ส่วนไขัหวัดใหญ่ชนิดซี จะเป็นชนิดที่มีความรุนแรงน้อยกว่า และไม่นำไปสู่การระบาด 

ไข้หวัดใหญ่ชนิดเอ สามารถพบได้ในสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมและสัตว์ปีกหลายสายพันธุ์ เช่นเดียวกับมนุษย์ ส่วนชนิดบีและซีนั้น มักจะพบในมนุษย์เป็นหลัก

ไวรัสไข้หวัดใหญ่จะเกิดการกลายพันธุ์ (Mutation) อยู่เรื่อยๆ ซึ่งในระยะเวลาเพียงปีเดียวก็สามารถเปลี่ยนแปลงไปมากจนระบบภูมิคุ้มกันของมนุษย์ต้องทำการเรียนรู้ไวรัสชนิดนี้ใหม่อยู่ตลอด จึงเป็นสาเหตุที่ต้องมีการฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่ใหม่ในทุกๆ ปี 

การเปลี่ยนแปลงนี้เรียกว่า "Antigenic drift  หรือการเปลี่ยนแปลงพันธุกรรม" 

ตัวอย่าง ไข้หวัดใหญ่ชนิดเอ สามารถเปลี่ยนแปลงตัวเองได้อย่างรวดเร็ว เมื่อมีเชื้อไข้หวัดใหญ่มากกว่าหนึ่งสายพันธุ์เข้ามาติดเชื้อในเซลล์เดียวกัน จนเกิดการหลอมรวมกลายเป็นสายพันธุ์ย่อยชนิดใหม่ โดยกระบวนการเกิดสายพันธุ์ย่อยชนิดใหม่นี้ก็คือ การเปลี่ยนแปลงพันธุกรรม  Antigenic drift นั่นเอง โดยการกลายพันธุ์ของเชื้อไวรัสสามารถพบได้ในไข้หวัดใหญ่ทั้ง 3 ชนิด

เพื่อให้เป็นที่เข้าใจมากยิ่งขึ้น เราไปทำความรู้จักกับเชื้อไวรัสที่ก่อให้เกิดโรคไข้หวัดใหญ่ทั้ง 3 ชนิด พร้อมกับเชื้อไวรัสไข้หวัดใหญ่อื่นๆ ดังนี้ 

ไข้หวัดใหญ่ชนิดเอ (Type A)

  • ไข้หวัดใหญ่ชนิดเอ  แบ่งชนิดออกตามประเภทของโปรตีนได้ 2 ชนิด ใช้ชื่อย่อว่า H และ N ซึ่งโปรตีนสองชนิดนี้จะพบอยู่บนผิวของไวรัส ชนิดแยกย่อยของเชื้อเหล่านี้ จะถูกแบ่งย่อยลงอีกตามความแตกต่างของสายพันธุ์  โดยแต่ละสายพันธุ์ของไข้หวัดใหญ่ชนิดเอก็แตกต่างกันในด้านของสปีชีส์ (Species) ของสัตว์ที่เชื้อติดต่อได้ด้วย รวมถึงความรุนแรงของอาการเจ็บป่วย ซึ่งบางสายพันธุ์ของไวรัสไข้หวัดใหญ่ชนิดเอก็ไม่ติดต่อในมนุษย์
  • เมื่อปลายปี 2014 กรมควบคุมและป้องกันโรคของสหรัฐอเมริกา (Centers for Disease Control and Prevention: CDC) ได้รายงานว่า ไข้หวัดใหญ่ชนิดเอ ชนิดย่อย H3N2 เป็นสาเหตุหลักของโรคไข้หวัดใหญ่ที่พบมากที่สุดในสหรัฐอเมริกา  โดยประมาณ 50% ของตัวอย่างไวรัสที่ได้เก็บมาเพื่อนำมาวิเคราะห์ในช่วงปลายเดือนพฤศจิกายน พบว่าตรงกับชนิดย่อย H3N2 ที่เป็นส่วนประกอบในวัคซีนไข้หวัดใหญ่ประจำปี 2014-2015  อย่างไรก็ตาม เชื้อไวรัสที่ติดต่อในจำนวน 50% ของผู้ป่วยนั้น ได้มีการกลายพันธุ์ไปจากสายพันธุ์ H3N2 ที่เป็นส่วนประกอบของวัคซีน ซึ่งหมายความว่าประสิทธิภาพของวัคซีนในการป้องกันเชื้อชนิดย่อยใหม่นี้มีความด้อยลง

ไข้หวัดใหญ่ชนิดบี  (Type B)

  • ไข้หวัดใหญ่ชนิดบี จะแบ่งชนิดตามประเภทสายพันธุ์และตระกูล แทนการแบ่งตามชนิดย่อยและสายพันธุ์ แม้ว่าไข้หวัดใหญ่ชนิดบี จะพบได้ไม่บ่อยเท่ากับชนิดเอ แต่ก็ทำให้เกิดอาการเจ็บป่วยร้ายแรงได้เช่นเดียวกัน
  • ความสามารถในการป้องกันของวัคซีนไข้หวัดใหญ่ประจำปีจะครอบคลุมไปถึงไวรัสชนิดบี ได้ประมาณ 1 หรือ 2 ชนิด โดยวัคซีนไข้หวัดใหญ่สามสายพันธุ์ (Trivalent vaccine) สามารถป้องกันไวรัสชนิดบี ได้เพียง 1 ชนิดเท่านั้น ส่วนวัคซีนไข้หวัดใหญ่สี่สายพันธุ์ (Quadrivalent vaccine) จะป้องกันไวรัสบีได้ถึง 2 ชนิด

ไข้หวัดใหญ่ชนิดซี (Type C)

  • ไข้หวัดใหญ่ชนิดซี มักจะทำให้เกิดการติดเชื้อบริเวณทางเดินหายใจของวัยเด็กเป็นส่วนใหญ่ แม้ว่าไข้หวัดใหญ่ชนิดนี้จะระบาดตามช่วงฤดูกาลร่วมกับชนิดเอและบี แต่ไวรัสไข้หวัดใหญ่ชนิดซี ก็ไม่ถูกรองรับอยู่ในวัคซีนไข้หวัดใหญ่ประจำปีที่มีอยู่ทั่วไป อีกทั้งไข้หวัดใหญ่ชนิดซีนั้น มีการเปลี่ยนแปลงทางพันธุกรรมน้อยและมีการกลายพันธุ์ช้ากว่าชนิดเอและบี

ไข้หวัดใหญ่ H1N1 (ไข้หวัดหมู)

  • ไข้หวัดใหญ่ H1N1 หรือไข้หวัดหมู เป็นไข้หวัดใหญ่อีกชนิดที่พบมากในหมู โดยทั่วไปแล้วมักจะไม่ติดต่อมาสู่คน แต่สามารถเกิดการติดต่อขึ้นได้ หากมีการสัมผัสกับหมูที่ติดเชื้อหรือสัมผัสสิ่งแวดล้อมที่มีเชื้อไวรัสนี้อยู่ ซึ่งจะก่อให้เกิดการติดต่อจากคนสู่คนภายหลัง
  • ในปี 2009 องค์การอนามัยโลก (World Health Organization: WHO) ได้ประกาศให้ไข้หวัดใหญ่ H1N1 เป็นโรคระบาดระดับโลก เนื่องจากอัตราการติดเชื้อ H1N1 เพิ่มสูงขึ้นทั่วโลก และได้ยุติลงการยกระดับลงในปี 2010 
  • เชื้อ H1N1 ยังคงพบได้เช่นเดียวกับเชื้อไข้หวัดใหญ่ที่ระบาดตามฤดูกาล ทั้งยังถูกรวมเข้าไปในการรองรับของวัคซีนไข้หวัดใหญ่ประจำปีด้วย โดยอาการของไข้หวัดใหญ่ H1N1 นั้น จะคล้ายกับอาการของไข้หวัดใหญ่ตามฤดูกาล และสามารถพบได้ทั้งอาการขั้นเล็กน้อยไปจนถึงขั้นรุนแรง

ไข้หวัดใหญ่ H5N1 (ไข้หวัดนก)

  • ไข้หวัดใหญ่ H5N1 เป็นสายพันธุ์หนึ่งของไข้หวัดใหญ่ชนิดเอ มีนกน้ำเป็นพาหะหลัก เช่น เป็ดหรือห่าน และสามารถติดต่อมายังสัตว์ปีกเลี้ยง เช่น ไก่ ได้อีกด้วย
  • เชื้อไข้หวัดนกชนิดหนึ่งที่มีชื่อเรียกว่า highly pathogenic avian influenza เป็นเชื้อชนิดร้ายแรงที่สามารถฆ่าสัตว์ปีกที่ติดเชื้อได้ภายใน 48 ชั่วโมง โดยเชื้อ highly pathogenic avian influenza ก็สามารถติดต่อมาสู่คนได้ ซึ่งจนถึงปัจจุบันยังมีรายงานจำนวนผู้ติดเชื้ออยู่นับร้อย รวมถึงยอดผู้เสียชีวิตอีกจำนวนหนึ่ง
  • การติดเชื้อในมนุษย์จะพบมากในแถบเอเชียตะวันออกเป็นส่วนใหญ่ และบางส่วนพบในแถบยุโรปตะวันออกกับแอฟริกาเหนือ การถ่ายทอดเชื้อมาสู่มนุษย์นั้น เชื่อว่าเกิดจากการที่มนุษย์สัมผัสกับสัตว์ปีกติดเชื้อที่ยังมีชีวิตหรือตายแล้ว ซึ่งเชื้อไวรัสชนิดนี้ไม่สามารถติดต่อได้ผ่านทางการกินอาหารที่ปรุงสุก
  • โดยสาเหตุที่ H5N1 ได้รับความกังวลเป็นอย่างสูง เนื่องจากสัตว์ปีกนั้นเป็นที่นิยมสำหรับการบริโภคในหลายๆ ประเทศนั่นเอง อีกทั้งมนุษย์ไม่มีภูมิต้านทานต่อไวรัสชนิดนี้ ทำให้การติดเชื้อไข้หวัดนกในคนแสดงอาการเจ็บป่วยได้รุนแรงกว่าการติดเชื้อไข้หวัดใหญ่ชนิดอื่น ๆ รวมถึงอัตราการเสียชีวิตที่มีสูงกว่าด้วย

บทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อให้ความรู้แก่ผู้อ่าน และไม่สามารถแทนการแนะนำของแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาได้ ผู้อ่านควรพบแพทย์เพื่อให้แพทย์ตรวจที่สถานพยาบาลทุกครั้ง และไม่ควรตีความเองหรือวางแผนการรักษาด้วยตัวเองจากการอ่านบทความนี้ ทาง HonestDocs พยายามอัปเดตข้อมูลให้ครบถ้วนถูกต้องอยู่เสมอ คุณสามารถส่งคำแนะนำได้ที่ https://honestdocs.typeform.com/to/kkohc7

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าข้อมูลนี้เป็นประโยชน์กับคุณแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวีดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ

คำตอบที่คุณจะได้เป็นเพียงความเห็นจากแพทย์ ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค โปรดพบแพทย์ที่สถานพยาบาลเพื่อการรักษาที่ถูกต้อง เหตุฉุกเฉิน โทร. 1669

รับทราบและถามคำถาม
ดูในแอป