มะเร็งและโรคร้าย

โรคคอพอก ชนิดไม่เป็นพิษ

เผยแพร่ครั้งแรก 28 มี.ค. 2017 อัปเดตล่าสุด 11 ก.พ. 2020 เวลาอ่านประมาณ 5 นาที
โรคคอพอก ชนิดไม่เป็นพิษ

ต่อมไทรอยด์ เป็นอวัยวะที่สำคัญมากอวัยวะหนึ่งของร่างกาย ต่อมนี้มีหน้าที่สร้างฮอร์โมน ซึ่งจำเป็นแก่ชีวิต ช่วยให้ร่างกายเผาผลาญอาหารให้เกิดพลังงาน และเพื่อความเจริญเติบโตของร่างกายทั่วไป

ต่อมไทรอยด์มีลักษณะเป็นก้อนขนาดใหญ่กว่าหัวแม่มือเล็กน้อย 2 ก้อน อยู่ด้านหน้าส่วนล่างของลำคอติดกับหลอดลม ทั้ง 2 ก้อนเชื่อมติดกันด้วยเนื้อต่อมเป็นแนวบาง ๆ คร่อมทางด้านหน้าของหลอดลม (ดังรูป) ปกติจะมองไม่เห็น ยกเว้นคนบางคนซึ่งผอมมาก อาจมองเห็นได้บ้างขณะกลืน ขนาดของต่อมถ้าคิดเป็นน้ำหนักในผู้ใหญ่จะอยู่ระหว่าง 15-25 กรัม

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่วันนี้ ที่คลินิกหรือรพ. ใกล้บ้านคุณ เริ่มต้นที่ 424 บาท ลดสูงสุด 57%

จองผ่าน HD ประหยัดกว่า / จ่ายทีหลังได้ / ผ่อน 0% ได้ / พร้อมแอดมินคอยตอบทุกคำถาม!

H27

ในการสร้างฮอร์โมนนั้น ต่อมนี้จะรวบรวมเอาสารไอโอดีนที่ไหลเวียนในเลือดแล้วดัดแปลงเป็นฮอร์โมน สารไอโอดีนที่ไหลเวียนในเลือดนั้น ส่วนมากได้จากอาหารหรือโดยการกินเข้าไป

ถ้าร่างกายขาดสารไอโอดีน ต่อมจะสร้างฮอร์โมนได้น้อยไม่พอแก่ความต้องการร่างกายก็จะแก้ไขเองตามธรรมชาติ โดยขยายขนาดต่อมนี้ให้โตขึ้น เพื่อจะมีกำลังแยกจับสารไอโอดีนจากเลือดให้ได้มากขึ้น ให้พอแก่ความต้องการในการสร้างฮอร์โมนแต่ถ้ายังสร้างฮอร์โมนได้ไม่พอเนื่องจากยังขาดสารไอโอดีตอยู่อีกต่อมก็จะขยายโตขึ้นไปเรื่อย ๆ จนกลายเป็นโรคคอพอกชนิดไม่เป็นพิษ หรือคอพอกชนิดธรรมดา

หรือ ถ้าสารอาหารไอโอดีนมีเพียงพอ แต่ร่างกายไม่สามารถจะแยกจับไปจากเลือด หรือนำไปเปลี่ยนเป็นฮอร์โมนไม่ได้ต่อมก็จะมีปฏิกิริยาทำนองเดียวกัน กับคนที่ขาดสารไอโอดีน มียาและสารหลายชนิดที่ขัดขวางประสิทธิภาพ การแยกจับสารไอโอดีนของร่างกาย เช่น สารในพวกกะหล่ำปลี (ถ้ากินดิบและกินมาก) สารเคมีพวกเปอร์คลอเรด เป็นต้น สารเหล่านี้จึงเป็นสาเหตุของการเกิดโรคคอพอกชนิดธรรมดาได้ แต่ถ้าร่างกายมีประสิทธิภาพในการแยกจับสารไอโอดีนได้ดีมาก จนทำการสร้างฮอร์โมนได้มากกว่าปกติ ก็เกิดอาการของโรคคอพอกเป็นพิษ (ดังได้กล่าวในบทอื่น) ซึ่งขนาดของต่อมก็มักจะโตขึ้นพอประมาณ


ต่อมไทรอยด์ซึ่งมีขนาดโตขึ้น ที่เราเรียกว่า โรคคอพอกนั้น อาจเกิดจากสาเหตุอื่นได้บ้าง เช่น เนื้องอกทั้งชนิดธรรมดาและมะเร็ง โรคภูมิคุ้มกัน เป็นต้น
สาเหตุ ในประเทศไทย สาเหตุสำคัญของโรคคอพอกชนิดธรรมดานั้นเนื่องจากขาดสารอาหารไอโอดีนพบมากในชาวเขาหรือในท้องที่ห่างไกลจากทะเล เพราะยิ่งอยู่ห่างไกลจากทะเลมากเท่าใด สารอาหารไอโอดีนที่อยู่ในเกลือทะเลตามธรรมชาติจะยิ่งสูญหายไปเองและมีจำนวนลดน้อยลงจนไม่พอแก่ความต้องการของร่างกาย

เมื่อยี่สิบกว่าปีก่อน ประชากรในบางท้องที่ 90 กว่าเปอร์เซ็นต์ มีคอพอกชนิดไม่เป็นพิษ ภาคเหนือพบมากที่สุด รองลงไปก็เป็นภาคอีสาน ทางกระทรวงสาธารณสุขได้รณรงค์ให้มีการใช้เกลืออนามัย ซึ่งเป็นเกลือที่ทางการได้เพิ่มสารไอโอดีนชนิดที่สูญหายช้า เพื่อให้มีสารนี้เพียงพอเมื่อถึงมือผู้ใช้ ทำให้จำนวนผู้ที่เป็นโรคนี้ลดน้อยลงไปมาก แต่จากรายงานผลการติดตามโรคนี้ของกระทรวงสาธารณสุขเมื่อเร็ว ๆ นี้ พบว่าโรคนี้มีแนวโน้มสูงขึ้นและบางแห่งก็ยังมีมากอยู่ในอัตราที่สูงพอสมควร
 

a18.gif โรคนี้เป็นได้ทั้งเด็กและผู้ใหญ่และเหมือนกันทั้ง 2 เพศ a18.gif

อาการ

a2.gif ถ้าร่างกายยังสร้างฮอร์โมนของต่อมนี้ได้เพียงพอ คนที่เป็นจะไม่มีอาการอะไรผิดปกติ นอกจากมีคอพอก

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่วันนี้ ที่คลินิกหรือรพ. ใกล้บ้านคุณ เริ่มต้นที่ 424 บาท ลดสูงสุด 57%

จองผ่าน HD ประหยัดกว่า / จ่ายทีหลังได้ / ผ่อน 0% ได้ / พร้อมแอดมินคอยตอบทุกคำถาม!

H27

a2.gif แต่ถ้าการขาดสารอาหารไอโอดีนมาก จนร่างกายสร้างฮอร์โมนไม่พอตามที่ร่างกายต้องการก็จะมีผลต่อการเจริญเติบโตของสมอง ของร่างกายทั่วไป ตามความรุนแรงของการขาดฮอร์โมนเช่นถ้าเป็นเด็กการเจริญเติบโตจะช้าโตไม่เท่าปกติ คนที่เป็นโรคนี้ที่มีความรุนแรงปานกลางจะมีความปราดเปรียวทางสมองลดลงเชื่องช้า บวมฉุ รายที่เป็นมาก อาจแคระแกร็น สมองพิการ สติปัญญาทึบ โง่ดักดาน ต่อมถ้าโตมาก ๆ อาจจะทำหายใจลำบาก เนื่องจากหลอดลมถูกกดทับ

การป้องกันและรักษา

a2.gif การแก้ไขโรคนี้ ที่ดีที่สุด ได้แก่ การป้องกันโดยให้ร่างกายได้รับสารอาหรไอโอดีนให้เพียงพอแก่ความต้องการอยู่เสมอตลอดชีวิต โดยการกินอาหารทะเล ใช้เกลืออนามัยหรือเกลือไอโอดีน และเนื่องจากสารไอโอดีนที่ผสมอยู่ในเกลืออนามัยมีกำหนดอายุ จึงควรจะใช้เกลือที่ผลิตออกจำหน่ายใหม่ ๆ และจะต้องใช้เกลือเพื่อให้ได้สารอาหารชนิดนี้เสริมตลอดชีวิต


a2.gif ในรายที่คอโตพอสมควร และได้รับเกลือไอโอดีนเป็นเวลานานพอสมควรแล้ว ต่อมไม่ยุบลงเท่าที่ต้องการ ควรปรึกษาแพทย์เพื่อทำให้ต่อมยุบลง (เพื่อความสวยงาม) แพทย์มักนิยมใช้ยารักษา ยกเว้นรายที่ขนาดของต่อมใหญ่มากหรือมีการกดทับหลอดลม จึงจะรักษาด้วยวิธีผ่าตัด

a2.gif ความแคระแกร็นหรือความด้อย ทางสติปัญญาที่เกิดจากการขาดฮอร์โมนของต่อมไทรอยด์อย่างรุนแรงนั้น อาจช่วยได้บ้างถ้าได้รับการรักษาเร็ว ก่อนจะมีความพิการอย่างถาวรเกิดขึ้น โดยการให้ไอโอดีนและฮอร์โมนนี้ชดเชย ดังนั้นถ้าเด็กทารกในหมู่บ้านที่เป็นคอพอกชนิดธรรมดามาก ๆ หรือขาดสารอาหารไอโอดีน การเจริญเติบโตทั้งทางร่างกาย หรือสมองไม่เหมือนเด็กปกติควรไปปรึกษาแพทย์เร็วที่สุดที่จะทำได้

a2.gif คอพอกชนิดธรรมดาที่เป็นในคนหนุ่มสาว หรือสูงอายุ มักไม่มีความผิดปกติของการขาดฮอร์โมน จึงให้การรักษาเพื่อให้คอยุบลงเพื่อความสวยงามเท่านั้น


6 แหล่งข้อมูล
กองบรรณาธิการ HD มุ่งมั่นตั้งใจให้ผู้อ่านได้รับข้อมูลที่ถูกต้อง โดยทำงานร่วมกับแพทย์และบุคลากรทางการแพทย์ รวมถึงเลือกใช้ข้อมูลอ้างอิงที่น่าเชื่อถือจากสถาบันต่างๆ คุณสามารถอ่านหลักการทำงานของกองบรรณาธิการ HD ได้ที่นี่
Treatment of toxic adenoma and toxic multinodular goiter. UpToDate. (https://www.uptodate.com/contents/treatment-of-toxic-adenoma-and-toxic-multinodular-goiter)
Definition of Toxic goiter, diffuse. MedicineNet. (https://www.medicinenet.com/script/main/art.asp?articlekey=15315)
Multinodular goiter: Overview, causes, and treatment. Medical News Today. (https://www.medicalnewstoday.com/articles/321790)

บทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อให้ความรู้แก่ผู้อ่าน และไม่สามารถแทนการแนะนำของแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาได้ ผู้อ่านควรพบแพทย์เพื่อให้แพทย์ตรวจที่สถานพยาบาลทุกครั้ง และไม่ควรตีความเองหรือวางแผนการรักษาด้วยตัวเองจากการอ่านบทความนี้ ทาง HD พยายามอัปเดตข้อมูลให้ครบถ้วนถูกต้องอยู่เสมอ คุณสามารถส่งคำแนะนำได้ที่ https://honestdocs.typeform.com/to/kkohc7

ผู้เขียนและผู้รีวิวบทความไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับสินค้าหรือบริการที่นำเสนอแต่อย่างใด เว้นแต่จะระบุในเนื้อหา การแนะนำสินค้าและบริการแสดงขึ้นอัตโนมัติจากระบบของเว็บไซต์หรือแอปพลิเคชัน

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าบทความนี้มีประโยชน์มากแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลส่วนตัวของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวิดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รอยโรค (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่ดูไฟล์ได้
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เข้าถึงได้

คำตอบที่คุณจะได้เป็นเพียงความเห็นจากแพทย์ ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค โปรดพบแพทย์ที่สถานพยาบาลเพื่อการรักษาที่ถูกต้อง เหตุฉุกเฉิน โทร. 1669

รับทราบและถามคำถาม
ดูในแอป