ต่อมทอนซิลอักเสบ (Tonsillitis)

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ ม.ค. 18, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 2 นาที

ต่อมทอนซิลอักเสบ (Tonsillitis)

ความหมาย เป็นการอักเสบของต่อมทอนซิล หรือ Palatine tonsil ซึ่งอยู่ 2 ข้าง ซ้ายและขวาของผนังคอ

สาเหตุ ส่วนใหญ่เกิดจากการติดเชื้อ Beta hemolytic streptococcus group A, Hemophilus influenza และ Staphylococcus aureus อาจพบว่าเกิดจากเชื้อไวรัส เช่น Adeno virus, Ebstein-Barr virus เป็นต้น ในรายที่มีการอักเสบเรื้อรังมักเกิดตามหลังการอักเสบติดเชื้อของอวัยละข้างเคียง เช่น ไซนัสอักเสบ ฟันผุ เป็นต้น

พยาธิสรีรภาพ ต่อมทอนซิลซึ่งเป็นด่านแรกของร่างกายที่ทำหน้าที่ป้องกันเชื้อโรค ซึ่ง Palatine tonsil เป็นเนื้อเยื่อน้ำเหลืองที่อยู่ด้านข้างของช่องคอ การถ่ายเทน้ำเหลืองจะไหลไปสู่ต่อมน้ำเหลืองที่คอ ดังนั้นเมื่อมีการอักเสบของต่อมทอนซิลจึงทำให้ต่อมน้ำเหลืองที่คออักเสบ มีอาการบวม และกดเจ็บ ต่อมทอนซิลจะมีแขนงของเส้นประสาทสมองคู่ที่ 9 มาเลี้ยงซึ่งเส้นประสาทนี้จะไปเลี้ยงที่หู ดังนั้นเมื่อมีต่อมทอนซิลอักเสบจึงมีอาการปวดร้าวไปที่หูด้วย

อาการ ในระยะเริ่มแรกผู้ป่วยจะมีไข้สูง อ่อนเพลีย และปวดศีรษะ อาการที่เด่นชัด คือ เจ็บคอเวลากลืน อาจมีเสียงเปลี่ยนไปเนื่องจากต่อมทอนซิลโต มีน้ำลายมากเนื่องจากมีอาการเจ็บคอมากทำให้มีการเคลื่อนไหวเพดานอ่อนและลิ้นได้น้อยลงและกลืนน้ำลายไม่ค่อยได้ มีอาการปวดร้าวไปที่หู ต่อมน้ำเหลืองที่คอโต กดเจ็บ ในรายที่มีการอักเสบเรื้อรังอาการเจ็บคอจะเป็นๆ หายๆ และเจ็บไม่มาก และมีไข้ต่ำๆ จากการตรวจจะพบต่อมทอนซิลบวม แดง และมีหนองติดอยู่ในหลืบของต่อม บางรายอาจพบต่อมทอนซิลแดงเพียงอย่างเดียว รายที่เป็นเรื้อรังจะพบต่อมทอนซิลแดงไม่มาก อาจพบต่อมทอนซิลโตมากจนมีปัญหาในการกลืน

การวินิจฉัยโรค จากประวัติมีอาการเจ็บคอมาก กลืนอาหารแล้วเจ็บมากขึ้น มีไข้ ต่อมน้ำเหลืองโตกดเจ็บ จากการตรวจจะพบต่อมทอนซิลแดงและโตมีหนอง จากการตรวจเลือดจะพบเม็ดเลือดขาวมากกว่าปกติ ส่งหนองเพาะเชื้อมักพบเชื้อแบคทีเรีย

การรักษา ให้การรักษาด้วยยาปฏิชีวนะกลุ่มเพนิซิลลิน มักเริ่มด้วยยาฉีดในรายที่มีอาการรุนแรง เมื่อมีอาการดีขึ้นเปลี่ยนเป็นยารับประทาน ในรายที่แพ้เพนิซิลลิน ควรให้อิริโทรมัยชินแทน อาจให้ยาแก้ปวดลดไข้เพื่อช่วยให้ผู้ป่วยสุขสบายขั้น ให้ดื่มน้ำมากๆ เพื่อช่วยละลายเสมหะและสามารถไอออกได้ง่ายขึ้น แนะนำให้ผู้ป่วยใช้น้ำยากลั้วคอเพื่อล้างเอาหนองในคอออก ในรายที่เป็นเรื้อรังจะมีต่อมทอนซิลโตมาก แพทย์อาจพิจารณาทำผ่าตัดเอาทอนซิลออก (Tonsillectomy) ซึ่งจะพิจารณาจาก

1) ผู้ป่วยที่มีการอักเสบของต่อมทอนซิลบ่อยๆ ประมาณปีละ 4-5 ครั้งขั้นไป

2) เคยมีฝีที่ต่อมทอนซิลหรือต่อมทอนซิลโตข้างเดียว

3) มีปัญหาในการกลืนหรือพูดไม่ชัดหรือหายใจลำบากเนื่องจากต่อมทอนซิลโตมาก

การพยาบาล เพื่อให้ผู้ป่วยมีความสุขสบายและลดการอักเสบของต่อมทอนซิล โดยให้ยาบรรเทาปวดลดไข้ ยาปฏิชีวนะ ยาละลายเสมหะ ตามแผนการรักษา วางกระเป๋าน้ำแข็งหรือ Ice collar ที่คอ ดูแลให้ผู้ป่วยพักผ่อน ไม่ออกแรงมาก ให้ผู้ป่วยกลั้วคอด้วยน้ำเกลืออุ่นๆ แปรงฟันหลังอาหารทุกมื้อ ให้ยาแก้ปวดลดไข้ เช็ดตัวลดวางกระเป๋าน้ำแข็งที่คอ ดูแลให้พักผ่อนอย่างเพียงพอ ดูแลให้ยาปฏิชีวนะ ขจัดเสมหะและหนองในคอโดยให้กลั้วคอด้วยน้ำเกลืออุ่นๆ หรือน้ำยากลั้วคอบ่อยๆ แปรงฟันหลังอาหารทุกมื้อ ให้ยาละลายเสมหะ ดูแลให้ได้รับน้ำและอาหารเพียงพอ โดยให้ผู้ป่วยรับประทานอาหารอ่อน ดื่มน้ำมากๆ ดื่มน้ำหวานบ่อยๆ ดูแลให้ผู้ป่วยปฏิบัติตัวได้ถูกต้องโดยแนะนำให้ผู้ป่วยได้รับยาปฏิชีวนะติดต่อกัน 7-10 วัน ตามแพทย์สั่ง แม้ว่าอาการต่างๆ จะหายไปแล้วก็ตาม งดสูบบุหรี่ หลีกเลี่ยงสิ่งระคายเคืองที่จะทำให้ไอมากขึ้น หรือทำให้อึดอัด หายใจไม่สะดวก ป้องกันการแพร่กระจายเชื้อในระบบทางเดินหายใจ ไม่คลุกคลีกับผู้อื่น ใช้ผ้าปิดปากทุกครั้งที่ไอหรือจาม หลีกเลี่ยงการเข้าไปที่แออัด ใช้ช้อนกลางเมื่อรับประทานอาหารร่วมกับผู้อื่น

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆที่เกี่ยวกับอาการนี้

ต่อมทอมซินถ้าตัดออกจะมีผลข้างเคียงอะไรบ้างครับ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
เป็นต่อมทอมซิสอับเสบ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
เป็นทอนซิลโตรักษายังไงครับ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
ทอลซิลอักเสบบ่อยแต่ไม่อยากผ่าตัดควรป้องกันอย่างไรดีค่ะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆที่เกี่ยวกับอาการนี้

หากคุณยังมีคำถามเพิ่มเติม กรุณาเขียนถามคุณหมอที่นี่

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามฟรี ได้คำตอบภายใน 24 ชม.

ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย

ตอบโดยแพทย์ภายใน 24 ชั่วโมง (คุณจะได้รับอีเมลเมื่อแพทย์ตอบคำถามของคุณ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

การันตีคำตอบจากคุณหมอภายใน 60 นาที หรือรับค่าดำเนินการคำถามด่วน 200 บาทคืนไปเลย

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน เพื่อที่คุณจะสามารถรับความคิดเห็นจากคุณหมอหลายๆท่านในคำถามของคุณ

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่