Doctor men
เขียนโดย
กองบรรณาธิการ HONESTDOCS
ความรู้สุขภาพ

พยาธิเส้นด้าย

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ 12 ธ.ค. 2019 ประมาณเวลาการอ่าน: 6 นาที
มีคนอ่านบทความนี้แล้ว 1,777,841 คน

พยาธิเส้นด้าย

พยาธิเส้นด้าย (Threadworms) หรือที่เรียกได้อีกชื่อว่าพยาธิเข็มหมุด (pinworms) คือปรสิตขนาดจิ๋วที่เข้าอาศัยในลำไส้ใหญ่ของมนุษย์ และเป็นพยาธิที่พบได้บ่อยในเด็กที่อายุต่ำกว่า 10 ปี

พยาธิชนิดนี้มีสีขาวและดูเหมือนเส้นด้าย โดยคุณอาจสังเกตเห็นพยาธิเหล่านี้ได้ในทวารหนักหรืออุจจาระของเด็ก

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ตรวจสุขภาพประจำปีทุกช่วงวัย

🩺 จูงมือกันไปตรวจสุขภาพประจำปี เพื่อคัดกรองความเสี่ยงโรคร้ายต่างๆ กันดีกว่า หากตรวจพบเร็ว ก็รักษาหายเร็ว

Healthcheckupinternal ad

พยาธิอาจไม่ก่อให้เกิดอาการอะไรเลยก็ได้ แต่สำหรับบางคนอาจมีอาการคันรอบทวารหรือช่องคลอด และอาจจะรุนแรงขึ้นในช่วงกลางคืนจนรบกวนการนอนหลับได้

พยาธิเส้นด้ายแพร่กระจายได้อย่างไร?

พยาธิเส้นด้ายจะวางไข่อยู่รอบทวารหนักของผู้ติดเชื้อ (มักเป็นช่วงกลางคืน) และเมื่อตัวพยาธิวางไข่ จะมีเมือกที่ทำให้เกิดอาการคันออกมาเช่นกัน

ไข่ของพยาธิสามารถขึ้นไปติดนิ้วได้ด้วยการเกา และจะส่งต่อไปยังปากหรือเสื้อผ้าหลังจากนั้น หากผู้อื่นสัมผัสกับไข่บนสิ่งของเหล่านั้น พวกเขาก็มีโอกาสนำไข่เข้าไปในปากของตนเองได้โดยไม่ตั้งใจ

ไข่ของพยาธิเส้นด้ายสามารถมีชีวิตรอดได้นานถึง 2 สัปดาห์ก่อนจะฝักออกมา หากไข่แตกออกรอบทวารหนัก พยาธิเกิดใหม่จะกลับเข้าไปในลำไส้ใหญ่อีกครั้ง ส่วนไข่ที่ถูกกลืนเข้าไปทางปากจะเคลื่อนไปฝักตัวที่ลำไส้เล็ก และหลังจาก 2 สัปดาห์ พยาธิใหม่จะเติบโตจนมีขนาดเต็มวัยและเริ่มแพร่พันธุ์ใหม่

การป้องกันการติดพยาธิเส้นด้าย

การป้องกันพยาธิเส้นด้ายโดยสมบูรณ์นั้นเป็นเรื่องที่เป็นไปไม่ได้ แต่คุณสามารถลดความเสี่ยงการติดเชื้อได้อย่างมากด้วยการดูแลและส่งเสริมบุตรหลานเรื่องความสะอาดให้มากที่สุด

หากลูกของคุณติดเชื้อ พยายามดูแลไม่ให้พวกเขาเกาทวารหรือช่องคลอดตนเอง ซึ่งจะช่วยป้องกันการแพร่เชื้อซ้ำและลดความเสี่ยงแพร่เชื้อให้ผู้อื่นได้

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ตรวจสุขภาพประจำปีทุกช่วงวัย

🩺 จูงมือกันไปตรวจสุขภาพประจำปี เพื่อคัดกรองความเสี่ยงโรคร้ายต่างๆ กันดีกว่า หากตรวจพบเร็ว ก็รักษาหายเร็ว

Healthcheckupinternal ad

อาการจากพยาธิเส้นด้าย

ผู้ที่มีพยาธิเส้นด้ายมักจะไม่แสดงอาการใด ๆ และมักไม่รู้ตัวว่าติดเชื้ออยู่ อย่างไรก็ตามพวกเขาอาจประสบกับอาการคันรอบทวารหนักรุนแรง (และคันรอบช่องคลอดสำหรับผู้หญิง) โดยเฉพาะช่วงกลางคืนที่ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่พยาธิตัวเมียจะออกมาวางไข่

ในบางกรณีคุณอาจสังเกตเห็นตัวของพยาธิบนผ้าปูที่นอนกลางดึก หรืออาจเห็นตัวพยาธิในอุจจาระก็ได้ ซึ่งตัวของพยาธิเส้นด้ายจะมีสีขาวและมีความยาวประมาณ 1cm

อาการจากการติดพยาธิเส้นด้ายชนิดเรื้อรังหรือรุนแรงมีดังนี้: ไม่อยากอาหาร น้ำหนักลด การติดเชื้อที่ผิวหนังรอบทวารหนักหากแบคทีเรียเข้าสู่แผลเกา: การสวมถุงมือไหมขณะนอนหลับจะช่วยป้องกันการเกาทวารระหว่างหลับได้ นอนไม่หลับ ปัสสาวะรดที่นอน

สำหรับกรณีที่เป็นรุนแรง พยาธิสามารถแพร่กระจายออกจากลำไส้ไปสู่ระบบทางเดินปัสสาวะหรือตับ หรือแม้แต่ในคอช่องคลอดของผู้หญิงได้ด้วย

การเข้าพบแพทย์

ไปพบเภสัชกรเพื่อขอรับคำแนะนำเกี่ยวกับการรักษาพยาธิเส้นด้ายของคุณหรือลูกของคุณ

พยาธิเส้นด้ายตัวเมียจะวางไข่ได้หลายพันฟองรอบทวารหนักหรือช่องคลอด อีกทั้งยังปล่อยเมือกออกมาพร้อมไข่ซึ่งจะทำให้เกิดอาการคันอย่างมาก

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ตรวจสุขภาพประจำปีทุกช่วงวัย

🩺 จูงมือกันไปตรวจสุขภาพประจำปี เพื่อคัดกรองความเสี่ยงโรคร้ายต่างๆ กันดีกว่า หากตรวจพบเร็ว ก็รักษาหายเร็ว

Healthcheckupinternal ad

การเกาทวารหรือปากช่องคลอด หรือการเช็ดทวารหนักหลังทำธุระจะทำให้ไข่พยาธิติดนิ้วหรือเล็บของคุณหรือออกมา

หากคุณไม่ล้างมือ ไข่จะสามารถส่งต่อไปยังปากบนอาหารหรือบนสิ่งของต่อได้ และหากผู้อื่นสัมผัสสิ่งปนเปื้อนเหล่านั้นและนำมือไปหยิบจับอาหารหรือสัมผัสปากของตน ไข่จะลงไปสู่ระบบทางเดินอาหารของผู้นั้นต่อไป

หลังจากกลืนไข่พยาธิไปและลงไปยังลำไส้แล้ว ไข่จะฟักตัวออก และพยาธิเกิดใหม่จะใช้เวลาประมาณ 2 สัปดาห์เติบโตไปเป็นพยาธิตัวเต็มวัยที่สามารถแพร่พันธุ์ต่อได้อีก

การส่งต่อไข่พยาธิ

ไข่ของพยาธิเส้นด้ายสามารถส่งต่อจากทวารหนัก (หรือช่องคลอด) ไปยังทุกสิ่งทุกอย่างที่คุณสัมผัส เช่น: ผ้าปูที่นอน และเสื้อใส่นอน ผ้าเช็ดตัว อุปกรณ์รับประทานอาหาร ของเล่นของเด็ก แปรงสีฟัน เฟอร์นิเจอร์ต่าง ๆ พื้นผิวต่าง ๆ ในห้องน้ำและครัว

ไข่ของพยาธิเส้นด้ายสามารถรอดชีวิตบนพื้นผิวต่าง ๆ ได้นานถึงสองสัปดาห์

เช่นเดียวกับการกลืนของผู้ที่สัมผัสสิ่งของหรือพื้นผิวที่มีไข่พยาธิ ไข่ยังสามารถเข้าไปในร่างกายได้ด้วยการหายใจเข้าไป ซึ่งอาจเกิดขึ้นได้เพราะว่าไข่พยาธิสามารถลอยในอากาศได้ ยกตัวอย่างเช่นการสะบัดผ้าปูที่นอนหรือผ้าเช็ดตัว เป็นต้น

สัตว์เลี้ยง

พยาธิเส้นด้ายจะติดเชื้อกับมนุษย์เท่านั้น และไม่แพร่กระจายผ่านทางอุจจาระของสัตว์ อย่างไรก็ตามก็มีความเสี่ยงเล็กน้อยที่คุณสามารถติดพยาธิเส้นด้ายได้จากสัตว์เลี้ยง หากบนขนของสัตว์ตัวนั้นมีไข่ของพยาธิติดอยู่ โดยจะกระจายไปยังมนุษย์ด้วยการสัมผัสหรือลูบขนสัตว์ เป็นต้น

ใครมีความเสี่ยงต่อพยาธิเส้นด้ายบ้าง?

การติดเชื้อพยาธิเส้นด้ายมักเกิดกับเด็กเล็กมากที่สุด เพราะว่าคนกลุ่มนี้มักจะไม่ล้างมือ และชอบใช้ของเล่นร่วมกัน

ผู้ที่สัมผัสกับผู้ที่มีพยาธิเส้นด้ายก็มีความเสี่ยงติดเชื้อเช่นกัน ด้วยเหตุนี้ทำให้แพทย์แนะนำให้ทุกคนในครัวเรือนรับการรักษาไปพร้อมกับผู้ที่มีพยาธิเส้นด้าย

การรักษาการติดเชื้อพยาธิเส้นด้าย

หากคุณหรือลูกของคุณมีพยาธิเส้นด้าย ทุกคนในครัวเรือนเดียวกันจะต้องได้รับการรักษาด้วยเพราะมีความเสี่ยงต่อการติดพยาธินี้สูงมาก ๆ แม้ว่าผู้อื่นจะไม่มีอาการใด ๆ ของการติดเชื้อก็ตาม

การรักษาผู้ติดเชื้อส่วนมากจะเป็นการใช้ยา mebendazole เพียงโดสเดียว แต่หากจำเป็นอาจมีการใช้อีกโดสหลังจากครั้งแรก 2 อาทิตย์

ยาที่ใช้สามารถหาซื้อได้จากร้านขายยาทั่วไปโดยไม่ต้องใช้ใบสั่งยาจากแพทย์ แต่คุณควรอ่านคำแนะนำที่ฉลากยาก่อนทุกครั้งเพราะตัวยาอาจไม่เหมาะสมกับผู้ป่วยทุกกรณี

ระหว่างการรักษาและหลังจากนั้นไม่กี่สัปดาห์ สิ่งสำคัญคือการปฏิบัติหลักการดูแลสุขอนามัยอย่างเคร่งครัดเพื่อป้องกันการรับไข่พยาธิอีกครั้ง ซึ่งรวมไปถึงการดูดฝุ่นในบ้านเป็นประจำ กับทำความสะอาดห้องน้ำและครัวให้หมดจด

หากคุณกำลังตั้งครรภ์หรือให้นมบุตรอยู่ การรักษามักจะเป็นการแนะนำหลักการดูแลสุขอนามัยแทนการใช้ยา ซึ่งมักรวมไปถึงกรณีผู้ติดเชื้อที่เป็นเด็กเล็กเช่นกัน

ควรไปพบแพทย์เมื่อไร?

หากคุณคาดว่าตนเองหรือลูกของคุณอาจมีพยาธิเส้นด้าย คุณสามารถรักษาการติดเชื้อนี้ได้ด้วยยาที่หาซื้อจากร้านขายยาโดยไม่ต้องใช้ใบสั่งจากแพทย์

คุณจำต้องไปพบแพทย์หากว่าคุณมีพยาธิเส้นด้ายและกำลังตั้งครรภ์ หรือกำลังใช้นมบุตรอยู่ หรือคุณคาดว่าลูกของคุณมีพยาธิเส้นด้ายและพวกเขามีอายุน้อยกว่า 2 ปี เพราะว่าสถานการณ์เหล่านี้จะต้องใช้วิธีรักษาแบบอื่นแทน

การใช้ยา

ยา Mebendazole เป็นยาหลักที่ใช้ในการรักษาการติดเชื้อพยาธิเส้นด้าย โดยคุณสามารถหาซื้อยาตัวนี้ได้จากร้านขายยาทั่วไป หรือให้แพทย์เป็นผู้จัดจ่ายแก่คุณก็ได้ โดยยานี้มีทั้งรูปแบบยาเม็ดชนิดเคี้ยวหรือยาน้ำ

Mebendazole ออกฤทธิ์ด้วยการป้องกันการดูดซับน้ำตาลของพยาธิเส้นด้าย ซึ่งทำให้พยาธิตายลงภายในเวลาไม่กี่วัน

ยาตัวนี้มีประสิทธิภาพในการกำจัดพยาธิสูงประมาณ 90-100% แต่ยาไม่สามารถกำจัดไข่ได้ ด้วยเหตุนี้คุณควรปฏิบัติตามหลักการดูแลสุขอนามัยต่อเนื่องไปพร้อมกับการใช้ยา 6 สัปดาห์

ควรไปพบแพทย์หากว่าการติดเชื้อเกิดขึ้นต่อเนื่องหลังการรักษาไปแล้วสองสัปดาห์ โดยแพทย์จะให้ยาโดสที่สองกับคุณต่อ

ในกรณีหายาก ยา Mebendazole ทำให้เกิดอาการท้องร่วงหรือปวดท้องได้ โดยเฉพาะหากการติดเชื้อพยาธิมีความรุนแรงเป็นพิเศษ

หลักการดูแลสุขอนามัย

การดูแลความสะอาดอย่างเคร่งครัดสามารถกำจัดการติดเชื้อพยาธิเส้นด้าย และลดความเสี่ยงต่อการติดเชื้อซ้ำได้

อายุขัยของพยาธิเส้นด้ายคือประมาณ 6 สัปดาห์ ดังนั้นการดูแลความสะอาดควรดำเนินต่อเนื่องเป็นระยะเวลาอย่างน้อยเท่าอายุขัยของพยาธิ โดยทุกคนในครัวเรือนเดียวกับผู้มีเชื้อควรปฏิบัติตามคำแนะนำข้างล่างเช่นกัน;

ซักเสื้อนอน ผ้าปูที่นอน ผ้าเช็ดตัว ของเล่นทันทีที่ถูกวินิจฉัยว่ามีพยาธิครั้งแรก: การทำความสะอาดนี้สามารถทำในอุณหภูมิปรกติได้ แต่ต้องให้มั่นใจว่าทุก ๆ ชิ้นผ่านการชะล้างอย่างสมบูรณ์แล้ว

ดูดฝุ่นทั้งบ้านให้สะอาด โดยเฉพาะในห้องนอน: ควรปฏิบัติเช่นนี้บ่อย ๆ

  • ทำความสะอาดห้องน้ำและห้องครัวด้วยการเช็ดฝุ่นและซักผ้าบ่อย ๆ ด้วยน้ำร้อน: ควรปฏิบัติเช่นนี้บ่อย ๆ
  • เลี่ยงการสะบัดสิ่งของที่อาจมีไข่ของพยาธิ เช่นเสื้อผ้า หรือผ้าปูที่นอน: เพื่อป้องกันไม่ให้ไข่กระเด็นไปสู่สิ่งของอื่นต่อ
  • ห้ามรับประทานอาหารในห้องนอน: คุณอาจเผลอกลืนไข่พยาธิที่ออกมาจากการสะบัดผ้าปูที่นอนหรือเสื้อนอนได้
  • ตัดเล็บมือให้สั้น: ดูแลให้ทุกคนในบ้านทำเช่นนี้
  • ไม่ส่งเสริมนิสัยการกัดเล็บหรือดูดนิ่ว: โดยเฉพาะกับเด็กเล็ก
  • ล้างมือและทำความสะอาดซอกเล็บบ่อย ๆ : สิ่งสำคัญคือการล้างมือก่อนรับประทานอาหาร หลังจากทำธุระส่วนตัว และก่อนกับหลังเปลี่ยนผ้าอ้อมทารก
  • สวมกางเกงชั้นในแบบพอดีกลางดึก และเปลี่ยนกางเกงที่ใส่นอนทุกเช้า
  • อาบน้ำบ่อย ๆ : สิ่งที่ควรปฏิบัติคือการอาบน้ำในตอนเช้า และทำความสะอาดรอบทวารหนักและช่องคลอดเพื่อกำจัดไข่พยาธิ
  • จัดให้ทุกคนในบ้านมีผ้าเช็ดตัวเป็นของตนเอง
  • เก็บแปรงสีฟันในตู่ และล้างให้สะอาดก่อนนำมาใช้งาน

เด็ก ๆ สามารถติดเชื้อพยาธิเส้นด้ายจากเพื่อนหรือโรงเรียนได้ง่ายมาก ดังนั้นควรฝึกสอนให้พวกเขาดูแลความสะอาดของตนเองเพื่อลดโอกาสติดพยาธิลง

สตรีมีครรภ์และมารดาที่ให้น้ำนมบุตร

การใช้ยามักจะไม่แนะนำให้กับผู้หญิงที่ตั้งครรภ์หรือกำลังให้นมบุตร แต่ควรเปลี่ยนไปใช้หลักการดูแลความสะอาดข้างต้นแทน

คุณควรไปพบแพทย์หากว่าคุณกำลังตั้งครรภ์ได้ 3 เดือนขึ้นไป หรือกำลังให้นมบุตรอยู่และประสบกับปัญหาต่อเนื่องแม้จะดำเนินขั้นตอนดูแลความสะอาดข้างต้นแล้ว ในสถานการณ์นี้แพทย์จึงจะพิจารณาการจ่ายยารักษาให้

เด็กที่อายุต่ำกว่าสองปี

คุณควรเช็ดทำความสะอาดก้นของทารกอย่างเบามือแต่สะอาดหมดจดทุกครั้งที่เปลี่ยนผ้าอ้อม อีกทั้งก่อนและหลังจากนั้นคุณต้องล้างมือของคุณให้สะอาด

ยา Mebendazole ไม่ใช่ยาสำหรับเด็กที่อายุต่ำกว่า 2  ปี แต่แพทย์อาจตัดสินใจจ่ายยาที่ไม่มีฉลากแก่เด็กที่อายุมากกว่า 6 เดือนได้ตามความจำเป็น

หากยาไม่สามารถใช้ได้ คุณควรดูแลเด็กด้วยหลักการดูแลความสะอาดดังที่ระบุไว้ข้างต้นแทน


บทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อให้ความรู้แก่ผู้อ่าน และไม่สามารถแทนการแนะนำของแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาได้ ผู้อ่านควรพบแพทย์เพื่อให้แพทย์ตรวจที่สถานพยาบาลทุกครั้ง และไม่ควรตีความเองหรือวางแผนการรักษาด้วยตัวเองจากการอ่านบทความนี้ ทาง HonestDocs พยายามอัปเดตข้อมูลให้ครบถ้วนถูกต้องอยู่เสมอ คุณสามารถส่งคำแนะนำได้ที่ https://honestdocs.typeform.com/to/kkohc7

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าข้อมูลนี้เป็นประโยชน์กับคุณแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวีดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ

คำตอบที่คุณจะได้เป็นเพียงความเห็นจากแพทย์ ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค โปรดพบแพทย์ที่สถานพยาบาลเพื่อการรักษาที่ถูกต้อง เหตุฉุกเฉิน โทร. 1669

รับทราบและถามคำถาม
ดูในแอป