มะเร็งและโรคร้าย

คำศัพท์ที่ใช้ในโรคมะเร็ง : การตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกหรือการตรวจแป๊บสเมียร์ ยารักษาแบบจำเพาะต่อเซลล์มะเร็ง และอื่นๆ

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ พ.ค. 3, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 4 นาที
คำศัพท์ที่ใช้ในโรคมะเร็ง : การตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกหรือการตรวจแป๊บสเมียร์ ยารักษาแบบจำเพาะต่อเซลล์มะเร็ง และอื่นๆ

การดูแลผู้ป่วยแบบประคับประคอง (Palliative treatment

คือการรักษาผู้ป่วยตามอาการ เพื่อที่จะช่วยให้ผู้ป่วยรู้สึกดีขึ้น ลดความเจ็บปวดโดยไม่ได้รักษาตัวโรค ซึ่งจะเป็นทั้งการรักษาดูแลทางจิตใจ ทางร่างกาย และจิตวิญญาณ ซึ่งจะทำให้คุณภาพชีวิตของผู้ป่วยดีขึ้น ยืดอายุไขของผู้ป่วย ซึ่งจะให้ควบคู่กับกับยารักษามะเร็งไปตั้งแต่การเริ่มต้นการรักษา

การตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกหรือการตรวจแป๊บสเมียร์ (Pap smear) 

คือการตรวจหาเซลล์มะเร็งบริเวณปากมดลูกรวมไปถึงเซลล์บริเวณช่องท้องเพื่อหาความผิดปกติ เป็นการตรวจที่ไม่ก่อให้เกิดความเจ็บปวด ทำได้ในคลินิกแพทย์ โดยแพทย์จะเก็บตัวอย่างจากปากมดลูก เพื่อนำมาตรวจหาผ่านกล้องจุลทรรศน์ โดยแนะนำให้เข้าตรวจทุก 2 ปี เริ่มเมื่ออายุ 21 ปี ผลความผิดปกติจากเซลล์ช่องท้องนั้นไม่ได้หมายถึงการเป็นมะเร็งเสมอไปและอาจจะหมายถึงมีการอักเสบ หรือมีโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ก็ได้   

การตอบสนองบางส่วน (Partial response) 

ขนาดก้อนยุบลง หรือมีการตอบสนองต่อยา แต่ก็ยังมีก้อนอยู่

กระดูกหักจากพยาธิสภาพ (Pathologic Fracture) 

ภาวะกระดูกหักที่เกิดขึ้นจากความผิดปกติของกระดูกหรือการป่วยเป็นโรคที่ทำให้มวลกระดูกเสื่อมลง ซึ่งเกิดได้บ่อยเนื่องจากการแพร่ของมะเร็งไปที่กระดูก หรือเกิดจาก โรคกระดูกอ่อน หรือโรคกระดูกนิ่ม (Osteomalacia) หรือ โรคกระดูกอักเสบ (osteomyelitis) ก็ได้

เพ็ท สแกน (PET scan) 

ย่อมาจาก  Positron Emission Tomography เป็นการถ่ายภาพสีสามมิติของส่วนต่างๆ ในร่างกายโดยการใช้สารกำมันตรังสีมาใช้ในการตรวจจับ โดยสารจะเปล่งรังสีออกมาในบริเวณที่มีมะเร็ง จากนั้นแพทย์จะใช้เครื่องและวิเคราะห์ผลโดยระบบคอมพิวเตอร์

รอยโรคก่อนเกิดมะเร็ง (Precancerous lesion) 

หมายถึงการมีรอยโรคที่บ่งถึงโรคมะเร็งในอนาคตหากไม่ได้รับการรักษา ในมะเร็งผิวหนังจะเริ่มต้นด้วยรอยโรคก่อนเกิดมะเร็งขึ้นก่อน

มะเร็งต่อมลูกหมาก (prostate cancer) 

มะเร็งจะก่อตัวในเซลล์เนื้อเยื่อของต่อมลูกหมาก (ต่อมในระบบสืบพันธุ์เพศชาย) และเป็นมะเร็งชนิดหลักที่นิยมเป็นในเพศชายที่อายุมากกว่า 60 ปี  โดยส่วนใหญ่มะเร็งจะเจริญอย่างช้าๆและไม่แสดงอาการมาก ทำให้ตรวจหาไม่พบหรือผู้ป่วยไม่รู้ตัว หรือบางรายอาจจะลุกลามอย่างรวดเร็วไปอวัยวะอื่นและมีอาการรุนแรงก็ได้ โดยอาการส่วนมากคือจะปัสสาวะลำบาก ปัสสาวะเป็นเลือดและเสื่อมสมรรถภาพทางเพศ ในรายที่เป็นมากอาจะปวดในกระดูกร่วมด้วย มะเร็งต่อมลูกหมากจะเกิดได้น้อยมากในผู้ชายที่อายุต่ำกว่า 40 ปีเมื่ออายุมากขึ้นความเสี่ยงก็จะเพิ่มขึ้น

รังสีรักษา (Radiationtherapy) 

คือการใช้รังสีชนิดไอออนไนซ์ (Ionizing radiation) มาทำลายเซลล์มะเร็งหรือทำให้ก้อนมะเร็งมีขนาดเล็กลง โดยทำได้ทั้งแบบฉายรังสีจากภายเครื่องฉายรังสีสู่ผู้ป่วย (external beam radiotherapy) หรือการฝังสารกำมันตรังสีลงในร่างกายบริเวณใกล้เซลล์มะเร็ง (brachytherapy) โดยสารกำมันตรังสีที่ใช้อาจจะฉีดเข้าสู่กระแสเลือด (systemic radiotherapy) ก็ได้ การใช้รังสีรักษาจะมีความเจาะจงต่อเซลล์มะเร็งเป้าหมาย และไปทำลายพันธุกรรมของเซลล์นั้น ทำให้เซลล์มะเร็งถูกทำลายและตายในที่สุด เซลล์ปกติก็จะฟื้นฟูขั้นมาแทน ซึ่งจะทำโดยแบ่งให้รังสีรักษาหลายๆ ครั้ง เว้นระยะเวลาเพื่อให้เซลล์ปกติได้ฟื้นฟูด้วย

การเป็นซ้ำ (Recurrence) 

เมื่อผู้ป่วยได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นโรคมะเร็งซ้ำอีกครั้งหลังจากหายจากโรคได้ระยะหนึ่งจะเรียกว่าการกลับเป็นซ้ำ ซึ่งอาจเกิดขึ้นบริเวณเดิม หรือ บริเวณใหม่ในร่างกายได้

การฝ่อตัว (Regression) 

คือการลดขนาดลงของก้อนมะเร็ง

การกลับเป็นซ้ำ (Relapse) 

คือการกลับมาของมะเร็ง หรืออาการของการเป็นมะเร็งกลับมาหลังจากผ่านช่วงที่ตอบสนองต่อการรักษาดีแล้ว

การไม่มีอาการของโรค (Remission) คือการที่อาการของโรคลดลง โดยมะเร็งเป็นโรคที่รักษาไม่หายขาด เป้าหมายของการรักษามะเร็งคือไม่ให้มีโรคขึ้นอีกในอนาคต ซึ่งหากอาการของโรคนั้นหายไปเลยจะเรียกว่า ไม่มีอาการแบบสมบูรณ์ (complete Remission ) หากอาการลดลงบางส่วนแต่ยังคงมีเซลล์มะเร็งอยู่จะเรียกว่า partial remission

โรคมะเร็งเนื้อเยื่ออ่อน/เนื้อเยื่อเกี่ยวพัน (sarcoma) คือเป็นมะเร็งในบริเวณกระดูก กระดูกอ่อน กล้ามเนื้อ ไขมัน หลอดเลือด หรือบริเวณเนื่อเยื่อเกี่ยวพันต่างๆ

การตรวจคัดกรอง (Screening) 

คือการตรวจหามะเร็งซึ่งเป็นโรคที่ไม่มีอาการ ใช้เพื่อตรวจค้นหาเซลล์มะเร็งก่อนที่จะมีอาการรุนแรงขึ้น เพื่อเริ่มรักษาให้เร็วที่สุด โดยการคัดกรองอาจเป็น การตรวจเลือด ปัสสาวะ เมมโมแกรมเพื่อหามะเร็งเต้านม แป๊ปเทสต์เพื่อหามะเร็งปากมดลูกและ การส่องกล้องเพื่อคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่ ในบางครั้งอาจมีการตรวจสอบทางพันธุกรรมด้วยในกลุ่มที่เสี่ยงจะเป็นมะเร็งเนื่องจากเป็นโรคที่ส่งต่อทางพันธุกรรม

โรคมะเร็งชนิดที่ 2 (Secondary tumour) 

หมายถึงโรคมะเร็งที่แพร่กระจายไปสู่ที่ใหม่ที่ไม่ใช่บริเวณเดิมที่เป็น

มะเร็งผิวหนัง (Skin cancer) คือมะเร็งที่เริ่มเป็นจากบริเวณเนื้อเยื่อในผิวหนัง ซึ่งแบ่งได้เป็นหลายประเภท ขึ้นอยู่กับชนิดเซลล์ที่เป็นจุดเริ่มต้น เช่น มะเร็งผิวหนังชนิดเซลล์เบซอล (Basal cell carcinoma) ซึ่งอยู่ในชั้นล่างสุดของชั้นผิวอีพิเดอมิส ส่วนมะเร็งผิวหนังชนิดเซลล์ชนิดสแควมัส (squamous cell carcinoma) ซึ่งจะอยู่ชั้นบนของผิวหนัง ซึ่งสาเหตุหลักการเป็นมะเร็งผิวหนังคือรังสีอัลตราไวโอเล็ตจากดวงอาทิตย์

โรคมะเร็งคงตัว (Stable cancer) 

คือเมื่อก้อนมะเร็งคงตัวไม่โตขึ้นและไม่เล็กลง ไม่มีอาการที่ดีขึ้นหรือรุนแรงขึ้น ไม่มีการแพร่กระจายสู่บริเวณอื่น และไม่มีก้อนใหม่เกิดขึ้น

ระยะของโรคมะเร็ง (Staging) 

คือการพิจาณณาระยะของโรคโดยดูจาก ขนาดและการกระจายของเซลล์มะเร็ง โดยมีระยะจาก 1-4 (I-IV) ตามลำดับขนาด และการลุกลามของโรคไปยังอวัยวะต่างๆ ซึ่งการแบ่งระยะจะช่วยในการการวางแผนการรักษาให้เหมาะสมที่สุดได้

เซลล์ลิมโฟไซท์ชนิด ที (T lymphocyte) 

หรือเรียกอีกชื่อว่า ที เซลล์ (T cell) หรือ ไทโมไซต์ (thymocyte)  ซึ่งเป็นเซลล์เม็ดเลือดขาวชนิดหนึ่ง ช่วยควบคุมการตอบสนองของระบบภูมิคุ้มกัน ซึ่งเซลล์ทีลิมโฟไซต์เกิดจากเซลล์ต้นกำเนิดในไขกระดูกและจากนั้นก็เคลื่อนตัวไปไปเติบโตที่ต่อมไทมัส โดยเซลล์ทีลิมโฟไซต์ แบ่งออกเป็น 2 ชนิดได้แก่ คิลเลอร์เซลล์ (killer cells)  จะคอยทำลายเชื้อไวรัสและแบคทีเรีย ในบางชนิดอาจช่วยทำลายเซลล์มะเร็งได้ และ เฮลเปอร์เซลล์ (helper cells) จะเป็นตัวควบคุมการตอบสนองของระบบภูมิคุ้มกันโดยทำให้ คิลเลอร์เซลล์  ละเซลล์ลิมโฟไซต์ทำงานได้อย่างปกติ

การรักษาแบบจำเพาะต่อเซลล์มะเร็ง (Targeted therapy) 

เป็นการรักษาที่จำเพาะเจาะจงต่อเซลล์มะเร็ง โดยจะใช้ยาชนิดพิเศษเช่น โมโนโคลนอล แอนติบอดี มาค้นหาและทำลายเซลล์มะเร็งได้อย่างตรงจุด จะไม่เหมือนกับการรักษาวิธีอื่น โดยมีผลข้างเคียงน้อยกว่าและเจาะจงเฉพาะเซลล์ที่เจริญเติบโตผิดปกติเท่านั้น

เนื้องอก (Tumour) 

คือก้อนเนื้อที่ผิดปกติ คือมีการเจริญเติบโต แบ่งเซลล์มากกว่าปกติโดยอาจจะเป็นก้อนที่ไม่อันตราย (benign) หรือก้อนเนื้อร้าย (malignant)

อัลตร้าซาวน์ (Ultrasonography) 

คือการใช้คลื่นความถี่สูงมาส่องผ่านเนื้อเยื่อและอวัยวะภายในต่างๆ เพื่อตรวจหาโรคหรือรอยโรคได้ โดยรูปที่ได้เกิดจากการสะท้อนของคลื่นความถี่ออกมาเป็นรูปภาพ เรียกว่า โซโนแกรม (sonogram)

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามปกติ ได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

ค่าบริการ 100 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 24 ชั่วโมง โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

ค่าบริการ 200 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 60 นาที โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 60 นาที เราคืนเหรียญให้ 100 เหรียญและคำถามจะถูกปรับเป็นคำถามปกติ ซึ่งจะได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน ซึ่งเพิ่มโอกาสให้คุณได้รับความคิดเห็นจากคุณหมอท่านอื่น

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่