กองบรรณาธิการ HD
เขียนโดย
กองบรรณาธิการ HD
นพ.ธนู โกมลไสย
ตรวจสอบความถูกต้องโดย
นพ.ธนู โกมลไสย
ความรู้สุขภาพ

ภาวะความดันโลหิตต่ำ (Low Blood Pressure (Hypotension))

ภาวะนี้แม้ไม่อันตรายถึงชีวิตเสมอไป แต่ก็รบกวนการใช้ชีวิตประจำวันได้หลายอย่าง
เผยแพร่ครั้งแรก 17 เม.ย. 2019 อัปเดตล่าสุด 22 เม.ย. 2020 ตรวจสอบความถูกต้อง 22 เม.ย. 2020 เวลาอ่านประมาณ 4 นาที
ภาวะความดันโลหิตต่ำ (Low Blood Pressure (Hypotension))

เรื่องควรรู้

ขยาย

ปิด

  • ภาวะความดันโลหิตต่ำ (Low Blood Pressure หรือ Hypotension) คือ ภาวะที่ความดันของหลอดเลือดแดงตกลงจนมีค่าต่ำอย่างผิดปกติ ซึ่งภาวะความดันโลหิตต่ำจะมีค่าอยู่ที่ประมาณ 90/60 mmHg หรือน้อยกว่านั้นในผู้ใหญ่
  • อาการภาวะความดันโลหิตต่ำ เช่น วิงเวียน หมดสติ หน้ามืด มองเห็นไม่ชัดเจน  สับสน คลื่นไส้ อ่อนแรง โดยทั่วไปไม่จำเป็นต้องเข้ารับการรักษา แต่ถ้าหากมีอาการรุนแรง เช่น ใจสั่น หน้ามืด หมดสติ แพทย์จะทำการรักษาตามสาเหตุที่เกิด
  • กลุ่มอาการที่ทำให้เกิดความดันโลหิตต่ำแบบเฉียบพลัน เช่น ภาวะความดันโลหิตต่ำเมื่อลุกขึ้น ภาวะความดันโลหิตต่ำจากการทำงานผิดปกติของระบบประสาทอัตโนมัติ ภาวะความดันโลหิตต่ำภายหลังรับประทานอาหาร
  • สาเหตุของภาวะความดันโลหิตต่ำ เช่น การนอนหลับ อายุ การออกกำลังกาย อุณหภูมิ การใช้ยาบางชนิด โรคทางระบบประสาทอิสระ โคเบาหวาน โรคพาร์กินสัน ต่อมหมวกไต ภาวะช็อกและการบาดเจ็บร้ายแรง ภาวะช็อกเหตุพิษติดเชื้อกับอาการทอกซิกซ็อก
  • คุณสามารถป้องกันภาวะความดันโลหิตต่ำด้วยตนเองได้ โดยเฉพาะอาการที่เกิดจากภาวะความดันโลหิตต่ำขณะลุกขึ้น รวมทั้งควรดูแลสุขภาพให้แข็งแรง รับประทานอาหารที่มีประโยชน์ ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ และตรวจสุขภาพเป็นประจำ (ดูแพ็กเกจตรวจสุขภาพได้ที่นี่)

ภาวะความดันโลหิตต่ำ (Low Blood Pressure หรือ Hypotension) คือ ภาวะที่ความดันของหลอดเลือดแดงตกลงจนมีค่าต่ำอย่างผิดปกติ ซึ่งภาวะความดันโลหิตต่ำจะมีค่าอยู่ที่ประมาณ 90/60 mmHg หรือน้อยกว่านั้นในผู้ใหญ่

อาการจากภาวะความดันโลหิตต่ำ

ภาวะความดันโลหิตต่ำไม่ทำให้เกิดอาการรุนแรงเสมอไป แต่ถ้าภาวะนี้อาจทำให้เลือดส่งผ่านไปยังสมองและอวัยวะสำคัญต่างๆ ไม่เพียงพอได้ ซึ่งก็อาจทำให้เกิดอาการดังต่อไปนี้ตามมา

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่วันนี้ ที่คลินิกหรือรพ. ใกล้บ้านคุณ เริ่มต้นที่ 370 บาท ลดสูงสุด 1010 บาท

จองผ่าน HD ประหยัดกว่า / จ่ายทีหลังได้ / ผ่อน 0% ได้ / พร้อมแอดมินคอยตอบทุกคำถาม!

195
  • วิงเวียน
  • หมดสติ
  • หน้ามืด
  • การมองเห็นไม่ชัดเจน
  • ใจสั่น (หัวใจเต้นเร็ว หรือไม่สม่ำเสมอ)
  • สับสน
  • คลื่นไส้
  • อ่อนแรง

กลุ่มอาการที่ทำให้เกิดภาวะความดันโลหิตต่ำแบบเฉียบพลัน

  • ภาวะความดันโลหิตต่ำเมื่อลุกขึ้นยืน (Postural Hypotension หรือ Orthostatic Hypotension) เกิดขึ้นเมื่อความดันโลหิตตกลงหลังจากการเคลื่อนไหวอย่างรวดเร็ว เช่น ลุกขึ้นยืนจากท่านั่ง ภาวะนี้จะทำให้ทรงตัวไม่อยู่และล้มลงได้ บางคนอาจมีอาการหน้ามืด มองเห็นไม่ชัดเจน และหมดสติได้
  • ภาวะความดันโลหิตต่ำจากการทำงานผิดปกติของระบบประสาทอัตโนมัติ (Vagovagal Hypotension) เกิดขึ้นจากระบบประสาทอัตโนมัติชนิดพาราซิมพาเทอะติก (Parasympathetic) ทำงานผิดปกติ ทำให้ความดันโลหิตตก จนทำให้เกิดอาการวิงเวียน หน้ามืด และหมดสติได้
  • ภาวะความดันโลหิตต่ำภายหลังรับประทานอาหาร (Postprandial Hypotension) มักจะเกิดขึ้นบ่อยในผู้สูงอายุ โดยเกิดจากลำไส้ต้องการเลือดปริมาณมากในการย่อยอาหาร ทำให้อัตราการเต้นของหัวใจต้องมากขึ้นตาม หากหลอดเลือดไม่สามารถบีบรัดตัวได้ดีพอจะทำให้ความดันโลหิตตก จนทำให้เกิดอาการวิงเวียน หน้ามืด และหมดสติได้

สาเหตุของภาวะความดันโลหิตต่ำ

มีปัจจัยมากมายที่สามารถส่งผลต่อการไหลเวียนโลหิต และอาจทำให้เกิดภาวะความดันโลหิตต่ำ ดังนี้

  • การนอนหลับ ความดันโลหิตจะตกลงเมื่อนอนหลับ ดังนั้นจึงอาจพบภาวะความดันโลหิตต่ำในตอนเช้าหลังตื่นนอน
  • อายุ ความดันโลหิตจะมีค่าสูงขึ้นเมื่อมีอายุมากขึ้น แต่ภาวะความดันโลหิตต่ำที่เกิดจากการรับประทานอาหาร หรือจากการเปลี่ยนท่าก็เกิดได้ง่ายขึ้นเมื่อมีอายุมากขึ้นเช่นกัน
  • การออกกำลังกาย ในช่วงแรกการออกกำลังกายอาจทำให้ความดันโลหิตเพิ่มขึ้น แต่หากมีสุขภาพดีและออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ จะทำให้ความดันโลหิตลดต่ำลงขณะที่หยุดพัก
  • อุณหภูมิ หากรู้สึกหนาว หัวใจจะเต้นช้าลง และทำให้ความดันโลหิตตกลง

 หากภาวะความดันโลหิตต่ำนั้นไม่ได้เกิดจากปัจจัยข้างต้น อาจเป็นไปได้ว่า มีสาเหตุจากภาวะทางการแพทย์ดังต่อไปนี้

  • การใช้ยา ยาบางตัวอาจทำให้เกิดผลข้างเคียงคือ ภาวะความดันโลหิตต่ำ เช่น
    • Beta-Blockers ยาสำหรับปัญหาที่หัวใจ หรือภาวะความดันโลหิตสูง 
    • Alpha-Blockers ยาสำหรับลดระดับความดันโลหิตของผู้ที่มีภาวะความดันโลหิตสูงบางราย
    • ยาต้านซึมเศร้า (Antidepressants) บางชนิด
  • โรคทางระบบประสาทอิสระ (Autonomic disorder) ระบบประสาทอิสระคือ มีหน้าที่ควบคุมการทำงานของร่างกายที่อยู่นอกเหนือการควบคุมของจิตใจ เช่น การย่อยอาหาร การเต้นของหัวใจ นอกจากนี้ยังมีหน้าที่ควบคุมการบีบและขยายออกของหลอดเลือดอีกด้วย หากเกิดปัญหาขึ้นกับระบบนี้จะทำให้หลอดเลือดเปิดออกกว้างเกินไปจนทำให้เกิดภาวะความดันโลหิตต่ำ ตัวอย่างของภาวะระบบประสาทเสรีผิดปกติ มีดังนี้
  • ต่อมหมวกไต หากต่อมหมวกไตได้รับความเสียหาย จะทำให้ฮอร์โมน Aldosterone มีปริมาณลดลงจนทำให้ร่างกายสูญเสียเกลือ และทำให้เกิดภาวะขาดน้ำ (Dehydration) ขึ้น ซึ่งจะนำไปสู่ภาวะความดันโลหิตต่ำได้
  • ภาวะช็อกและการบาดเจ็บร้ายแรง ภาวะความดันโลหิตต่ำสามารถเกิดจากแผลไหม้ หรือการบาดเจ็บร้ายแรงได้ โดยเฉพาะหากผู้บาดเจ็บสูญเสียเลือดปริมาณมากด้วย ส่วนภาวะช็อกมีอยู่หลายประเภท ดังนี้
    • ภาวะช็อกเหตุพิษติดเชื้อ (Septic Shock) กับอาการทอกซิกช็อก (Toxic Shock Syndrome) เกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรียที่เข้าจู่โจมผนังของหลอดเลือดขนาดเล็กต่าง ๆ จนทำให้ของเหลวจากเลือดไหลออกไปสู่เนื้อเยื่อใกล้เคียง ทำให้ความดันโลหิตตกลงอย่างรุนแรง
    • ภาวะช็อกจากการแพ้รุนแรง (Anaphylactic shock หรือ Anaphylaxis) เกิดจากปฏิกิริยาภูมิแพ้บางสิ่งบางอย่าง เช่น แพ้เหล็กในผึ้งหรือแพ้ถั่วลิสง ระหว่างที่มีปฏิกิริยาแพ้เกิดขึ้นร่างกายจะผลิตสารเคมีที่เรียกว่า "ฮิสตามีน (histamine)" ออกมาปริมาณมาก ซึ่งสารตัวนี้จะทำให้หลอดเลือดขยายตัวออกจนทำให้ความดันโลหิตตกลงอย่างรุนแรงและเฉียบพลัน
    • ภาวะช็อกจากหัวใจ (Cardiogenic Shock) เกิดขึ้นเมื่อหัวใจไม่สามารถสูบฉีดเลือดไปเลี้ยงร่างกายได้อย่างเพียงพอจนทำให้ความดันโลหิตตกลง ภาวะนี้สามารถเกิดขึ้นได้ระหว่างที่มีภาวะหัวใจวาย (Heart Attack)

การวินิจฉัยภาวะความดันโลหิตต่ำ

แพทย์สามารถวินิจฉัยภาวะความดันโลหิตต่ำได้ง่ายๆ ด้วยการวัดความดันโลหิตของผู้เข้ารับการตรวจ โดยใช้อุปกรณ์ที่เรียกว่า "Sphygmomanometer" ในการวัดความดันโลหิต

ภาวะความดันโลหิตต่ำจะมีค่าอยู่ที่ประมาณ 90/60 mmHg หรือน้อยกว่านั้น

การรักษาภาวะความดันโลหิตต่ำ

หากมีภาวะความดันโลหิตต่ำแต่ไม่มีอาการใดๆ ก็ไม่จำเป็นต้องเข้ารับการรักษา แต่ถ้าหากมีอาการรุนแรง เช่น ใจสั่น หน้ามืด หมดสติ แพทย์จะทำการรักษาตามสาเหตุที่เกิด

การป้องกันภาวะความดันโลหิตต่ำด้วยตัวเอง

วิธีต่อไปนี้สามารถป้องกันการเกิดอาการของภาวะความดันโลหิตต่ำลงได้ โดยเฉพาะอาการที่เกิดจากภาวะความดันโลหิตต่ำขณะลุกขึ้นยืน

  • ค่อยๆ ลุกขึ้นยืน โดยเฉพาะก่อนลุกจากเตียงในตอนเช้า
  • ยกศีรษะให้สูงขณะนอนหลับบนเตียง เพื่อเพิ่มการไหลเวียนของเลือดในร่างกาย และช่วยให้ลุกจากเตียงได้ง่ายขึ้น
  • หลีกเลี่ยงการบริโภคคาเฟอีนตอนกลางคืน 
  • จำกัดปริมาณแอลกอฮอล์เพื่อเลี่ยงภาวะขาดน้ำที่อาจทำให้เกิดภาวะความดันโลหิตต่ำ
  • รับประทานอาหารมื้อเล็กๆ แต่บ่อยครั้งแทนการรับประทานมื้อใหญ่ๆ เพื่อช่วยป้องกันการเกิดภาวะความดันโลหิตต่ำภายหลังรับประทานอาหาร 
  • การนอนลง หรือนั่งนิ่งๆ หลังรับประทานอาหารก็สามารถลดโอกาสเกิดภาวะนี้ได้

ภาวะความดันโลหิตต่ำแม้ไม่อันตรายเท่าชีวิตมากเท่ากับภาวะความดันโลหิตสูง แต่ก็อาจรบกวนการใช้ชีวิตประจำวันได้ ดังนั้นควรดูแลสุขภาพให้แข็งแรง รับประทานอาหารที่มีประโยชน์ ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ และตรวจสุขภาพเป็นประจำ 

ดูแพ็กเกจตรวจสุขภาพ เปรียบเทียบราคา โปรโมชั่นล่าสุดจากโรงพยาบาลและคลินิกชั้นนำได้ที่นี่ หรือไม่พลาดทุกการอัปเดตแพ็กเกจต่างๆ เมื่อกดเป็นเพื่อนทางไลน์ @hdcoth และกดดาวน์โหลดแอป iOS และ Android


9 แหล่งข้อมูล
กองบรรณาธิการ HD มุ่งมั่นตั้งใจให้ผู้อ่านได้รับข้อมูลที่ถูกต้อง โดยทำงานร่วมกับแพทย์และบุคลากรทางการแพทย์ รวมถึงเลือกใช้ข้อมูลอ้างอิงที่น่าเชื่อถือจากสถาบันต่างๆ คุณสามารถอ่านหลักการทำงานของกองบรรณาธิการ HD ได้ที่นี่
WebMD. Low Blood Pressure (Hypotension): Causes, Symptoms, Normal Ranges, and Prevention (https://www.webmd.com/heart/understanding-low-blood-pressure-basics), 7 April 2020.
NHS (National Health Service), Low blood pressure (hypotension) (https://www.nhs.uk/conditions/low-blood-pressure-hypotension/), 7 April 2020.
National Heart Lung and Blood Institute, Low Blood Pressure (https://www.nhlbi.nih.gov/health-topics/low-blood-pressure), 7 April 2020.

บทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อให้ความรู้แก่ผู้อ่าน และไม่สามารถแทนการแนะนำของแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาได้ ผู้อ่านควรพบแพทย์เพื่อให้แพทย์ตรวจที่สถานพยาบาลทุกครั้ง และไม่ควรตีความเองหรือวางแผนการรักษาด้วยตัวเองจากการอ่านบทความนี้ ทาง HD พยายามอัปเดตข้อมูลให้ครบถ้วนถูกต้องอยู่เสมอ คุณสามารถส่งคำแนะนำได้ที่ https://honestdocs.typeform.com/to/kkohc7

ผู้เขียนและผู้รีวิวบทความไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับสินค้าหรือบริการที่นำเสนอแต่อย่างใด เว้นแต่จะระบุในเนื้อหา การแนะนำสินค้าและบริการแสดงขึ้นอัตโนมัติจากระบบของเว็บไซต์หรือแอปพลิเคชัน

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าบทความนี้มีประโยชน์มากแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ตั้งกระทู้ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลส่วนตัวของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวิดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รอยโรค (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่ดูไฟล์ได้
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เข้าถึงได้

คำตอบที่คุณจะได้เป็นเพียงความเห็นจากแพทย์ ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค โปรดพบแพทย์ที่สถานพยาบาลเพื่อการรักษาที่ถูกต้อง เหตุฉุกเฉิน โทร. 1669

รับทราบและถามคำถาม