ข้อมูลเกี่ยวกับแพทย์

หมอสั่งตรวจเยอะๆ แปลว่า หมอตรวจละเอียดถี่ถ้วนใช่ไหม?

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ พ.ค. 3, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 4 นาที
Istock 530285247 %281%29

เมื่อเร็วๆ นี้ ผมคุยกับช่างซ่อมรถของผม เขาสารภาพว่า ไม่เคยรับการตรวจร่างกายมาเกือบ 40 ปีแล้ว ระหว่างนี้ เขาไปพบหมอและได้รับ การรักษาอาการป่วยเป็นครั้งคราว แต่ไม่กล้าไปตรวจสุขภาพเพราะกลัว สารพัดการตรวจ พี่ชายของเขาเคยถูกวินิจฉัยโรคผิด และโดนจับตรวจนับ ไม่หวาดไม่ไหว แต่ลงท้ายแล้วก็ไม่พบอะไร

ลองเปรียบเทียบเรื่องที่ผมเล่ามากับเรื่องที่สาธารณชนไม่พอใจ เมื่อหน่วยงานปฏิบัติการป้องกันแห่งสหรัฐอเมริกาเปลี่ยนแปลงคําแนะนําครั้ง ล่าสุดสําหรับการตรวจคัดกรองมะเร็งเต้านม มะเร็งปากมดลูก และมะเร็ง ต่อมลูกหมาก โดยแนะนําว่าไม่จําเป็นต้องตรวจทุกปี ผู้คนรู้สึกว่าเป็นเรื่อง แย่มาก และคาดว่า “นี่ต้องเป็นเพราะต้องการลดค่าใช้จ่ายโดยไม่คํานึงถึง สุขภาพของประชาชนแน่ ๆ กล้าดียังไง ถึงมานั่นการตรวจที่ช่วยชีวิตคน แบบนี้ !”

ในบรรดาเรื่องที่ผมพูดออกทีวี ไม่มีเรื่องไหนยากกว่าประเด็นการ ตรวจที่ “มากเกินไป” คนอเมริกันส่วนใหญ่ชอบให้ตรวจครับ พวกเขารู้สึกว่าการตรวจเป็นประจําเป็นวิธีที่ดี ในการค้นพบปัญหาแต่เนิ่น ๆ ก่อนจะมีอาการผิดปกติ จึงเป็นการหาทางป้องกันโรคด้วย ผมอยากหวังว่ามันจะ เป็นจริงตามนั้น แต่ในหลาย ๆ กรณี การตรวจแลปไม่ดีพอจะแยกแยะ ระหว่างผลผิดปกติที่เกิดจากโรคกับพวกที่ไม่ได้เป็นโรค นี่อาจจะขัดกับความรู้สึกสักหน่อย แต่ผลตรวจผิดปกติของคนไข้ที่มีอาการ มีความหมายต่างกันมากกับผลผิดปกติของคนที่สุขภาพปกติ และพบจากการตรวจคัดกรองประจําปี สําหรับหลายโรค การตรวจพบแต่เนิ่นๆ ก่อนแสดงอาการ ไม่ได้เปลี่ยนแปลงผลการรักษาแต่อย่างใด

ลองมาดูเรื่องเอ็กซเรย์ปอดกัน การตรวจเอ็กซเรย์ปอดเคยเป็นหนึ่ง ในรายการตรวจประจําปีและการตรวจก่อนรับเข้าทํางาน และยังเป็นวิธีตรวจหามะเร็งปอดด้วย มีผลการศึกษาที่ตีพิมพ์ในวารสารสมาคมแพทย์อเมริกัน เมื่อปี 2554 เพื่อดูว่า การตรวจเอ็กซเรย์ประจําปีช่วยเพิ่มอัตรารอดชีวิตของ มะเร็งปอดหรือไม่ เป็นที่ชัดเจนว่า การค้นพบโรคตั้งแต่ระยะแรกย่อมให้ ผลการรักษาที่ดีกว่า ฉะนั้น ถ้าพบโรคระยะเริ่มแรกโอกาสรอดชีวิตจะสูง กว่าพบเมื่อมีอาการแล้ว การศึกษานี้ใช้วิธีสุ่มจากผู้ใหญ่กว่า 150,000 คน ให้กลุ่มหนึ่งเข้ารับการตรวจเอ็กซเรย์ปอดทุกปีติดต่อกัน 4 ปี กับอีกกลุ่ม ไม่เอ็กซเรย์ จากนั้นติดตามผลต่อไปอีก 13 ปี เพื่อดูว่ามีกี่คนที่เป็นมะเร็ง ปอด และการพบโรคตั้งแต่ระยะเริ่มเป็นจะให้ผลแตกต่างกับผู้ที่เป็นมาก แล้วหรือไม่ นักวิจัยพบว่าอัตราการวินิจฉัยมะเร็งปอดไม่ต่างกันระหว่าง สองกลุ่ม อีกทั้งอัตราการรอดชีวิตก็ไม่ต่างกันด้วย แม้ว่าการฉายเอ็กซเรย์ ปีละครั้งไม่ได้ทําให้คุณได้รับอันตรายจากรังสี แต่ทําไมจึงต้องไปรับรังสี ทั้งที่ไม่เกิดประโยชน์ต่อสุขภาพด้วยล่ะครับ นอกจากนี้ มีคนไข้อยู่ 54 ราย ที่ไม่ได้เป็นมะเร็งปอด แต่เกิดปัญหาแทรกซ้อน ไม่ใช่จากเอ็กซเรย์ แต่เป็น จากการตัดชิ้นเนื้อไปตรวจหามะเร็ง เนื่องจากเงาเอ็กซเรย์ผิดปกติ

ตัวอย่างต่อไปเป็นเรื่องการตรวจปัสสาวะ ซึ่งอยู่ในรายการตรวจประจําปีสําหรับทุกคนรวมทั้งเด็กๆ ด้วย เป้าหมายหนึ่งก็เพื่อตรวจหาเชื้อ แบคทีเรียที่อยู่ในปัสสาวะ ก่อนที่มันจะลุกลามย้อนไปทําให้ไตอักเสบ การตรวจแบบนี้พิสูจน์แล้วว่ามีประโยชน์ในหญิงมีครรภ์ แต่ในคนทั่วไป กลับไม่เป็นเช่นนั้นครับ คนที่มาตรวจเช็กตามกําหนดมีโอกาสถูกจ่ายยาปฏิชีวนะให้กินต่อเนื่องเป็นเวลานานเพื่อกําจัดเชื้อแบคทีเรีย ทั้งๆ ที่มีโอกาส น้อยเหลือเกินที่จะเกิดไตอักเสบ ทําไมหรือครับ ? ความจริงคือ แบคทีเรีย ที่ตรวจพบในคนที่ไม่มีอาการและไม่ได้ตั้งครรภ์ มีความเป็นไปได้น้อยมากที่จะก่อปัญหา และแม้ว่าข้อเท็จจริงจะเป็นอย่างนี้ หมอหลายคนก็ยังคง ส่งตรวจปัสสาวะในรายการตรวจประจําปีอยู่นั้นเอง

แนวทางปฏิบัติของตัวผมในการส่งตรวจออกจะเข้มงวดสักหน่อย ผมไม่สั่งตรวจแลป นอกจากว่ามันเป็นส่วนหนึ่งของการตรวจวินิจฉัยหา สาเหตุในผู้ป่วยที่มีอาการ หรือนอกจากกรณีที่มีหลักฐานสนับสนุนว่า การตรวจเป็นประจําในผู้ที่ไม่มีอาการผิดปกตินั้นมีความหมาย อย่างเช่น ในเด็ก ผมส่งตรวจปัสสาวะคัดกรองหาพิษสารตะกั่ว แต่ผมไม่ส่งตรวจ วิเคราะห์ปัสสาวะ ผมได้เห็นเรื่องแบบนี้มามากเกินพอแล้วครับ ผลที่ตามมา จากการตรวจที่ไม่จําเป็น ทําให้ต้องถูกตรวจอะไรต่อมิอะไรตามมาอีก เพื่อหาคําอธิบายว่าทําไมผลตรวจแรกถึงผิดปกติ ซึ่งไม่เกิดประโยชน์อะไรกับคนไข้เลย

แต่ผมก็ตระหนักดีว่า เรื่องนี้ผมสู้ไปก็ไม่ชนะหรอกครับ มีผู้คนอีก มากที่ไม่เชื่อถือหมอที่ไม่ชอบส่งตรวจแลป ต้องขอขอบคุณที่ตอนนี้มีการ ริเริ่มโครงการชื่อ “เลือกอย่างฉลาด” โดยมูลนิธิวุฒิบัตรอายุรกรรมแห่งสหรัฐอเมริกา อยู่ระหว่างดําเนินการร่วมกับผู้เชี่ยวชาญทางการแพทย์ เพื่อออกคําแนะนําที่ชัดเจนแก่หมอและประชาชนว่า การทดสอบแลปแบบใด ที่ไม่จําเป็น โดยจะนําเสนอเป็น “5 สิ่งที่แพทย์และผู้ป่วยควรถาม” ตามความเห็นของผู้เชี่ยวชาญในเรื่อง การตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจประจําปีในคนที่มีความเสี่ยงต่ำ การตรวจมะเร็งปากมดลูกด้วยวิธีแพปสเมียร์ในสตรีที่ อายุน้อยกว่า 21 ปี การตรวจสมองด้วยเอ็กซเรย์คอมพิวเตอร์ (CT) และ MRI ในผู้ป่วยที่เป็นลม และการเอ็กซเรย์กระดูกสันหลังในผู้ที่ปวดหลัง

ในขณะที่ความพยายามเหล่านี้อาจไม่สามารถทําให้ทุกคนเชื่อว่าการตรวจที่มากเกินไปนั้นเป็นสิ่งที่ไม่ดี แต่อย่างน้อยก็ทําให้คุณรู้ว่าหลักฐาน (ไม่ว่าจะแลกมาด้วยราคาไหน) จริงๆ นั้นเป็นอย่างไร 

บทสรุปของหมอเบซเซอร์

เป็นเรื่องปกติที่ทั้งหมอและคนไข้ต่างอยากจะ “คัดออกไปทุกโรค” ในการ ตรวจร่างกายประจําปี ซึ่งมาจากแรงจูงใจที่จะตรวจหาปัญหาใด ๆ ตั้งแต่เพิ่งเริ่มต้น ยังไม่รุนแรง และหากตรวจแล้วไม่พบอะไรผิดปกติ คุณก็ถอนใจได้อย่างโล่งอก แต่ การกระทําเช่นนี้ ไม่ใช่การกระทําที่มีประสิทธิภาน หรือเป็นไปเพื่อรักษาสุขภามแต่อย่างใด หมอที่จับคนไข้ตรวจแบบเกินเลยไม่ได้ช่วยคนไข้เลย ทั้งยังอาจทําให้ผู้ป่วยเกิดอันตราย ด้วยซ้ําไป ผู้ป่วยที่เรียกร้องให้แพทย์ส่งตรวจโน่นนี่ควรระลึกไว้เสมอว่า ทุกการตรวจ เป็นดาบสองคม การตรวจอาจทําให้สิ่งที่ตามมาคือ คุณต้องจ่ายเพิ่ม และเจ็บปวดเกินคุ้ม ก็เป็นได้ 

หากคุณเห็นว่าบทความนี้มีประโยชน์และอยากอ่านเกี่ยวกับหัวข้อนี้เพิ่มเติม สามารถสนับสนุนผู้แต่ง นายแพทย์ริชาร์ด เบซเซอร์  ได้โดยการซื้อหนังสือ “ความจริงจากหมอไขข้อกังขาปัญหาสุขภาพ”

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามฟรี ได้คำตอบภายใน 24 ชม.

ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย

ตอบโดยแพทย์ภายใน 24 ชั่วโมง (คุณจะได้รับอีเมลเมื่อแพทย์ตอบคำถามของคุณ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

การันตีคำตอบจากคุณหมอภายใน 60 นาที หรือรับค่าดำเนินการคำถามด่วน 200 บาทคืนไปเลย

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน เพื่อที่คุณจะสามารถรับความคิดเห็นจากคุณหมอหลายๆท่านในคำถามของคุณ

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่

บทความต่อไป
อาการของโรคมะเร็งปอดในเพศชาย
อาการของโรคมะเร็งปอดในเพศชาย

อาการของโรคมะเร็งปอดที่พบบ่อยและพบไม่บ่อยในเพศชาย

เรื่องควรรู้ทุกอย่างเกี่ยวกับมะเร็งปอดระยะสุดท้าย
เรื่องควรรู้ทุกอย่างเกี่ยวกับมะเร็งปอดระยะสุดท้าย

อาการ การวินิจฉัย การรักษา และการพยากรณ์โรค