Doctor men
เขียนโดย
ทีมแพทย์แผนไทยประยุกต์ HONESTDOCS
Doctor men
รีวิวโดย
ทีมแพทย์ HONESTDOCS
การกินเพื่อสุขภาพ

ทองกวาว (Bastard Teak)

รู้จักทองกวาว พรรณไม้ยืนต้น ดอกสีส้มสดใส ซึ่งมีสรรพคุณทางยา สามารถนำมารักษาบางโรคได้
อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ 18 ม.ค. 2020 รีวิวเมื่อวันที่ 18 ม.ค. 2020 ประมาณเวลาการอ่าน: 2 นาที
มีคนอ่านบทความนี้แล้ว 1,052,395 คน

ทองกวาว (Bastard Teak)

ทองกวาว เป็นพรรณไม้ยืนต้นขนาดใหญ่ คนไทยโบราณนิยมปลูกเพื่อเสริมความเป็นสิริมงคล เชื่อกันว่า บ้านใดปลูกต้นทองกวาวไว้ประจำบ้านจะทำให้มีทองมาก เพราะเป็นไม้มงคลนาม และยังมีดอกที่สวยเรืองรองดั่งทองธรรมชาติ ไม่เพียงแต่เท่านี้ ส่วนต่างๆ ของต้นทองกวาวยังมีสรรพคุณทางยามากมายอีกด้วย

ชื่อวิทยาศาสตร์ Butea monosperma  (Lam.) Taub.

ชื่อวงศ์ LEGUMINOSAE (FABACEAE) - PAPILIONOIDEAE

ชื่อพ้อง Butea frondosa  Willd.

ชื่ออังกฤษ Bastard Teak, Bengal Kino, Flame of the Forest

ชื่อท้องถิ่น กวาว ก๋าว จอมทอง จาน ทองต้น ทองธรรมชาติ ทองพรมชาติ

ถิ่นกำเนิดของทองกวาว

ทองกวาวมีถิ่นกำเนิดจากประเทศอินเดีย พม่า และภูมิภาคแทบอินโดจีน ทองกวาวเป็นไม้กลางแจ้ง พบได้ทั้งในภาคเหนือ ภาคตะวันออก และภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย โดยภาคเหนือมีมากที่สุด ทองกวาวเลี้ยงง่าย โตช้า ทนแล้ง ทนเค็ม ทนลม และทนต่ออากาศหนาว เหมาะจะปลูกในที่แห้งแล้งหรือริมทะเล ไม่ควรปลูกริมน้ำหรือพื้นที่ที่มีระดับน้ำใต้ดินสูง จะทำให้ไม่ออกดอก

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ของทองกวาว

ทองกวาวเป็นไม้ต้นผลัดใบขนาดเล็กถึงขนาดกลาง สูง 5-15 เมตร ลำต้นมักจะคดงอและแตกกิ่งต่ำ เปลือกต้นสีเทาคล้ำ แตกเป็นร่องตื้นๆ มีน้ำยางใสๆ ถ้าทิ้งไว้สักครู่เปลี่ยนเป็นยางเหนียวสีแดงเรื่อๆ เรือนยอดเป็นพุ่มกลม ทึบ กิ่งลักษณะคดงอ มีขนสีน้ำตาลแก่ ใบเป็นใบประกอบแบบขนนก ปลายคลี่ เรียงเวียนสลับ ใบย่อยมี 3 ใบ ใบย่อยมีรูปต่างๆ รูปป้อมๆ รูปสี่เหลี่ยมขนมเปียกปูน และรูปไต ปลายใบมน โคนใบสอบ แผ่นใบหนา หลังใบเกลี้ยง ท้องใบมีขนสาก เส้นแขนงใบข้างละ 5-7 เส้น ก้านใบย่อยยาว 3-5 มิลลิเมตร รวมกันเป็นกระจุกตามปลายกิ่ง ก้านช่อยาว ก้านใบย่อยสั้น ดอกโตสีแสด หรือเหลือง เป็นช่อเล็กบ้างใหญ่บ้าง ตามกิ่งเหนือรอยแผลใบและตามปลายกิ่ง ตามส่วนต่างๆ ของช่อดอกมีขนสีน้ำตาลคล้ำทั่วไป กลีบดอกมีรูปต่างๆ กัน 5 กลีบ มีเกสรผู้ 10 อัน 1 อันเป็นอิสระ 9 อันมีโคนก้านอับเรณูเชื่อมติดกันเป็นหลอดหุ้มเกสรเมียไว้ ผลเป็นฝักแบนๆกว้าง 3-4 เซนติเมตร ยาว 15 เซนติเมตร มีขนคลุมแน่น ภายในมีเมล็ดแบนๆ 1 เมล็ด

ประโยชน์ทางยาของทองกวาว

ส่วนต่างๆ ของทองกวาวมีประโยชน์ทางยา ดังนี้

  • แพทย์ตามชนบทในภาคกลาง ใช้ดอกทองกวาวรับประทานเป็นยาถอนพิษไข้ แก้ไข้ตัวร้อน และเป็นยาขับปัสสาวะ หรือใช้ส่วนดอกตำพอแหลก แล้วผสมน้ำปูนใส ใช้เป็นยาหยอดตาแก้ตาเจ็บฝ้าฟาง
  • แพทย์พื้นบ้านในภาคเหนือ นำเปลือกต้นทองกวาวบดเป็นผง ผสมน้ำกระสายยาแล้วกวาดคอเด็ก แก้ตานทราง (โรคในปากและลำคอที่เกิดขึ้นเป็นเม็ดในเด็ก) หรือนำมาทาบริเวณที่ปวดฟัน
  • แพทย์ทางภาคอื่นๆ ใช้ส่วนดอกเป็นยาแก้ท้องร่วง แก้เลือดออกในกระเพาะอาหารและกระเพาะปัสสาวะ โดยต้มในน้ำเดือด ดื่มรับประทานเป็นยาต้ม หรือดื่มเพื่อลดความกำหนัด
  • ใช้ส่วนใบทองกวาวตำพอกบริเวณฝี แก้ปวดถอนพิษอักเสบจากฝี หรือพอกบริเวณผิวหนัง แก้ผิวหนังอักเสบ แก้ผื่นแดง คันและแสบร้อน
  • เมล็ดในฝักทองกวาวมีรสเมาร้อน ใช้เมล็ด ขับพยาธิไส้เดือนในเด็ก แก้อาการท้องอืดเฟ้อ แก้ริดสีดวง โดยบดเมล็ด ผสมกับน้ำมะนาวแล้วรับประทาน
  • ราก มีรสเมาร้อน ต้มน้ำดื่มแก้โรคประสาทและบำรุงร่างกาย โดยใช้รากสดมาสับเป็นชิ้น 30-50 กรัม แล้วผสมน้ำ 1 ลิตร ต้มให้เดือดและเคี่ยวให้เหลือ 3 ใน 4 ส่วน กรองเอาแต่น้ำดื่มหรือจิบวันละ 3 ครั้ง หลังอาหาร เช้า กลางวัน เย็น

ประโยชน์ด้านอื่นๆ ของทองกวาว

นอกจากสรรพคุณทางยาแล้ว ทองกวาวยังสามารถนำมาใช้ประโยชน์อย่างอื่นได้ ดังตัวอย่างต่อไปนี้

  • ทองกวาวเป็นต้นไม้ที่ออกดอก จึงนิยมปลูกเป็นไม้ประดับตามบ้านเรือนเพื่อความสวยงาม
  • ดอกทองกวาวมีสีเหลืองหรือสีแสด จึงนิยมนำไปทำเป็นสีย้อมผ้า
  • เปลือกต้นของทองกวาว ให้เส้นใย จึงใช้ทำเป็นเชือกและกระดาษ
  • ชาวสุรินทร์นิยมเพาะเลี้ยงครั่งบนต้นทองกวาว (ครั่ง เป็นแมลงจำพวกเพลี้ย แต่เป็นแมลงที่ให้ประโยชน์ เนื่องจาก หลังจากครั่งสร้างรังบนต้นไม้แล้ว ครั่งจะขับสารชนิดหนึ่ง ลักษณะคล้ายยางเหนียวสีแดง ซึ่งจะนำสารนี้ไปใช้ในการทำสีย้อมผ้าได้)

ข้อควรระวังในการรับประทานทองกวาว

พบสารบูทิน (ฺButin ในเมล็ด) ออกฤทธิ์คล้ายฮอร์โมนเอสโตรเจนในสตรี มีผลทำให้มดลูกบีบตัว ฉะนั้นหญิงตั้งครรภ์ห้ามรับประทานเมล็ดทองกวาว เพราะอาจทำให้แท้งบุตรได้


ที่มาของข้อมูล

ภัทรชัย รัชนี บุญชุบ บุญทวี จำลอง เพ็งคล้าย, พรรณไมในสวนป่าสิริกิติ์ ภาคกลาง (จังหวัดราชบุรี), 2535.

เสงี่ยม พงษ์บุญรอด, ไม้เทศเมืองไทย, 2522.


บทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อให้ความรู้แก่ผู้อ่าน และไม่สามารถแทนการแนะนำของแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาได้ ผู้อ่านควรพบแพทย์เพื่อให้แพทย์ตรวจที่สถานพยาบาลทุกครั้ง และไม่ควรตีความเองหรือวางแผนการรักษาด้วยตัวเองจากการอ่านบทความนี้ ทาง HonestDocs พยายามอัปเดตข้อมูลให้ครบถ้วนถูกต้องอยู่เสมอ คุณสามารถส่งคำแนะนำได้ที่ https://honestdocs.typeform.com/to/kkohc7

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าข้อมูลนี้เป็นประโยชน์กับคุณแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวีดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ

คำตอบที่คุณจะได้เป็นเพียงความเห็นจากแพทย์ ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค โปรดพบแพทย์ที่สถานพยาบาลเพื่อการรักษาที่ถูกต้อง เหตุฉุกเฉิน โทร. 1669

รับทราบและถามคำถาม
ดูในแอป