อาการซึม สับสนเฉียบพลัน ในผู้สูงอายุ

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ ม.ค. 20, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 3 นาที

อาการซึม  สับสนเฉียบพลันเป็นอย่างไร

ผู้ป่วยที่มีอาการซึม  สับสนเฉียบพลัน  จะมีอาการพูดคุยคนละเรื่องไม่เป็นเรื่องราว  ซึม  สับสน  จับต้นชนปลายไม่ถูก  หลงวัน  เวลาและสถานที่  มีอาการเห็นภาพหลอนที่คนอื่นไม่เห็น  เช่นเห็นญาติผู้ใหญ่ที่เสียชีวิตไปแล้ว  ผู้ป่วยจะมีสมาธิไม่ดี  อาการจะเกิดขึ้นค่อนข้างเร็วภายในเวลาไม่กี่ชั่วโมงหรือภายใน  1-2  วัน  บางคนอาการหนักถึงกับปีนเตียง  ไม่หลับไม่นอน  บางคนลุกมาจุดไฟจะเผาบ้านก็มี  แต่ในผู้สูงอายุบางคนกลับแสดงอาการนอนมากขึ้นซึม  พูดน้อยลง

อาการนี้มักพบในผู้สูงอายุมากกว่าวัยอื่น ๆ ยิ่งอายุมากขึ้นยิ่งมีความเสี่ยงสูง  เพราะเซลล์สมองเริ่มตายมากขึ้น  ทำให้ความสามารถของสมองลดลง  รองรับกับการเปลี่ยนแปลงต่าง ๆ ของร่างกายได้ไม่ดีเท่าสมองของคนหนุ่มสาว  ผู้สูงอายุที่รับการรักษาตัวในโรงพยาบาลร้อยละ  10-20  เกิดอาการนี้ขณะนอนรักษาตัวในโรงพยาบาลร้อยละ  และถ้าต้องได้รับการผ่าตัด  เช่น  ผ่าตัดข้อสะโพกหรือป่วยหนัก  โอกาสเกิดอาการนี้ยิ่งสูงขึ้น

สาเหตุ

อาการซึม  สับสนเฉียบพลันถือเป็นภาวะค่อนข้างเร่งด่วนที่ต้องไปพบแพทย์  เพราะเกิดจากความผิดปกติบางอย่างของร่างกายที่ซ่อนอยู่ไม่ใช่จากโรคของจิตใจ  สำหรับความผิดปกติทางกายที่สำคัญ  ซึ่งมักเป็นสาเหตุของอาการนี้ได้แก่

  • ยา  ที่กล่าวถึงยาเป็นสาเหตุแรกเพราะพบได้บ่อยมาก  ยิ่งถ้ากินยาหลายชนิดยิ่งมีโอกาสเกิดอาการซึม  สับสนเฉียบพลันสูง  ตัวอย่างยาที่เป็นสาเหตุ  เช่น  ยาลดน้ำมูก  ยาคลายกล้ามเนื้อ  ยาแก้ปวด  ยานอนหลับ  ยารักษาโรคซึมเศร้า  ยารักษาโรคพาร์คินสัน  เพราะฉะนั้นถ้าเพิ่งได้รับยาใดมาไม่นาน  หรือมีการปรับขนาดยาหรือวิธีการกินยา  ก่อนเกิดอาการซึม  สับสนเฉียบพลัน  ให้หยุดยาดังกล่าวแล้วไปปรึกษาแพทย์  โดยนำตัวอย่างยาทั้งหมดไปให้แพทย์ดูด้วย

อีกกรณีหนึ่ง  เกิดจากการหยุดยาบางตัวอย่างกะทันหัน  เช่น  กินยานอนหลับมานานแล้วหยุดทันที  หรือบางคนดื่มเหล้าจัดมานานแล้วหยุดดื่มทันที  ไม่ว่าจะด้วยสาเหตุใดก็อาจทำให้เกิดอาการซึม  สับสนเฉียบพลันได้

  • โรคติดเชื้อ  ไม่จำเป็นต้องติดเชื้อในสมอง  การติดเชื้อทีอื่นก็เป็นสาเหตุของอาการซึม  สับสนได้  เช่น  ในทางเดินปัสสาวะหรือปอด  หรือเป็นหวัด  (แต่กรณีหลังนี้มักเกิดในผู้ป่วยที่มีปัญหาของสมองอยู่เดิม)  ผู้ป่วยจะมีไข้และมีอาการของอวัยวะที่ติดเชื้อ  เช่น  ติดเชื้อในทางเดินปัสสาวะก็จะมีไข้  ไอ  เหนื่อยหอบ แต่ถ้าอายุมากแล้วอาจไม่มีไข้และอาการของอวัยวะที่ติดเชื้อไม่ชัดเจน

ความผิดปกติของระดับน้ำตาลและเกลือแร่ในร่างกาย  กรณีนี้มักเกิดในผู้ป่วยที่มีโรคบางโรคอยู่เดิม  เช่น  เป็นโรคเบาหวานแล้วได้รับยาเบาหวาน  แต่มีช่วงที่กินอาหารได้น้อย  จึงเกิดภาวะระดับน้ำตาลในเลือดต่ำเกินไป  หรือผู้ป่วยโรคไตมีระดับเกลือแร่ผิดปกติ

  • โรคอื่น ๆ เช่น  โรคหัวใจวาย  หัวใจสูบฉีดเลือดไม่ดีทำให้เลือดไปเลี้ยงสมองไม่พอ  โรคถุงลมโป่งพองมีอาการหอบเหนื่อยมาก ๆ ร่างกายขาดออกซิเจน  สมองได้รับออกซิเจนไม่เพียงพอ  หรือโรคตับแข็ง  ตับไม่สามารถทำลายของเสียในร่างกาย  ทำให้มีของเสียคั่งในสมอง
  • หากผู้ป่วยมีภาวะสมองเสื่อมอยู่เดิม  จะยิ่งมีโอกาสเกิดอาการซึมสับสนเฉียบพลันได้ง่าย  บางครั้งแค่เปลี่ยนผู้ดูแลหรือย้ายมานอนในโรงพยาบาลก็มีอาการได้

การป้องกัน

  • พยายามให้ผู้ป่วยได้ทำกิจวัตรประจำวันด้วยตนเอง  เช่น  อาบน้ำ  แต่งตัว  ซึ่งถือเป็นการกระตุ้นร่างกายและสมอง  ทั้งยังทำให้ไม่สับสนเรื่องเวลาอีกด้วย    
  • พยายามพูดคุยกับผู้สูงอายุบ่อย ๆ ถามคำถามเกี่ยวกับความเป้นอยู่พูดคุยเกี่ยวกับเหตุการณ์ต่าง ๆ ในครอบครัวและสังคม  พยายามให้ผู้ป่วยได้เคลื่อนไหว  ไม่นอนอยู่แต่บนเตียง  ผู้สูงอายุที่พอจะเดินได้  ญาติควรพยายามกระตุ้นให้ผู้ป่วยได้ลุกเดินไปไหนมาไหน
  • ในกรณีที่มีปัญหาเรื่องการมองเห็นและการได้ยิน  ควรให้ผู้ป่วยสวมแว่นตาและเครื่องช่วยฟัง  เพราะจะทำให้มองเห็นและได้ยินดีขึ้น  ทำให้สามารถรับรู้เหตุการณ์รอบตัวได้มากขึ้น
  • ถ้าผู้สูงอายุไม่ค่อยได้ไปไหนมาไหน  อยู่แต่ในบ้าน  ก็พยายามให้ได้สัมผัสแสงแดดบ้าง  ในช่วงเช้าและเย็น  ถ้านอนอยู่แต่บนเตียง  ลุกเดินไม่ได้ก็พยายามเปิดผ้าม่าน  หน้าต่างหรือเปิดไฟให้สว่างในเวลากลางวัน  และพยายามหรี่หรือปิดไฟในช่วงกลางคืน
  • ถ้าต้องนอนโรงพยาบาล  ในกรณีที่มีความเสี่ยงสูงที่จะเกิดอาการซึมสับสนเฉียบพลัน ควรให้ญาติหรือผู้ที่ดูแลผู้สูงอายุเป็นประจำได้อยู่เฝ้าและนำเครื่องใช้ประจำตัวของผู้ป่วยมาด้วย เช่น หมอนหรือผ้าห่ม เพราะผู้ป่วยจะคุ้นเคย
  • หานาฬิกาและปฏิทิน มาวางไว้ในตำแหน่งที่ผู้ป่วยสูงอายุสามารถมองเห็นได้ชัดเจน เปิดวิทยุหรือโทรทัศน์เพื่อให้ผู้ป่วยได้รับการกระตุ้นมากขึ้น
  • พยายามให้ผู้ป่วยสูงอายุได้พักผ่อนอย่างเพียงพอ หลีกเลี่ยงเสียงและแสงที่รบกวนผู้ป่วยช่วงพักผ่อน เนื่องจากผู้ป่วยสูงอายุที่อดนอนมากๆ บางรายอาจเกิดอาการซึม สับสนได้
  • ทบทวนวัน เวลา และสถานที่ ให้ผู้ป่วยสูงอายุรับทราบเป็นครั้งคราว
  • หลีกเลี่ยงการใช้ยาเอง ควรปรึกษาแพทย์ทุกครั้งก่อนใช้ยาใดๆ
  • เมื่อมีอาการเจ็บไข้ไม่สบายใดๆ ควรไปรักษาตั้งแต่แรก
  • ในกรณีที่ต้องเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลหรือต้องเข้ารับการผ่าตัดควรได้รับการประเมินจากแพทย์ ถึงความเสี่ยงต่อการเกิดอาการซึม สับสนเฉียบพลันและการป้องกันไว้ด้วย
  • กรณีที่เข้ารับการรักษาตัวในโรงพยาบาล แพทย์และพยาบาลควรอธิบายขั้นตอนการปฏิบัติตัว ขั้นตอนการตรวจและการรักษาให้ผู้ป่วยฟังเป็นระยะ จะช่วยให้ผู้ป่วยคลายวิตกกังวลที่อาจนำมาซึ่งอาการซึมสับสนได้
  • ในกรณีที่เกิดอาการซึม สับสนแล้ว ให้รีบหยุดยาที่ไม่แน่ใจและนำผู้ป่วยไปพบแพทย์ เนื่องจากอาจเกิดจากความผิดปกติบางอย่างที่เป็นอันตรายต้องรักษาอย่างเร่งด่วน  

ขอบคุณข้อมูลดีๆจากหนังสือ "รู้จริงและเข้าใจ สุขภาพผู้สูงวัยและภาวะสมองเสื่อม" โดยรองศาสตราจารย์ นายแพทย์วีรศักดิ์ เมืองไพศาล ผู้เชี่ยวชาญด้านเวชศาสตร์ผู้สูงอายุ ระบบประสาท และภาวะสมองเสื่อม ปรับปรุงและเพิ่มเติมเนื้อหาจากหนังสือ "สุขภาพดีสมใจ ในวัยสูงอายุ" จากสำนักพิมพ์ซีเอ็ด

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามปกติ ได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

ค่าบริการ 100 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 24 ชั่วโมง โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

ค่าบริการ 200 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 60 นาที โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 60 นาที เราคืนเหรียญให้ 100 เหรียญและคำถามจะถูกปรับเป็นคำถามปกติ ซึ่งจะได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน ซึ่งเพิ่มโอกาสให้คุณได้รับความคิดเห็นจากคุณหมอท่านอื่น

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่