โรคมะเร็งปากมดลูก (CA cervix)

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ ก.พ. 5, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 3 นาที

โรคมะเร็งปากมดลูก (CA cervix)

ความหมาย

เป็นเนื้องอกชนิดร้ายแรงของปากมดลูก มีความเกี่ยวพันกับการติดเชื้อในระบบสืบพันธุ์และปัจจัยอื่นๆ

สาเหตุ

ยังไม่ทราบแน่ชัด แต่มีปัจจัยเกี่ยวพันกับเชื้อไวรัส (Human papilloma virus; HPV) ซึ่งไวรัสชนิดนี้จะทำให้เกิดหูดที่อวัยวะเพศ จากการเริ่มมีเพศสัมพันธ์เมื่ออายุน้อย (ก่อนอายุ 20 ปี) จากการมีคู่นอนหลายคนโดยไม่ใช้ถุงยางอนามัยมีการติดเชื้อ Human immunodeficiency virus (HIV) เกิดจากสูบบุหรี่ รับประทานอาหารไม่ถูกหลักโภชนาการ มีบุตรมาก มีบุตรเมื่ออายุน้อย เคยมีการติดเชื้อทางเพศสัมพันธ์ รับประทานยาคุมกำเนิด ขาดวิตามินเอและซี เป็นโรคเบาหวาน สวนล้างช่องคลอดบ่อยๆ และมีภูมิคุ้มกันต่ำ

พยาธิสรีรภาพ

โรคมะเร็งปากมดลูกจะเริ่มต้นจากมะเร็งชนิดไม่ลุกลาม (Noninvasive) ซึ่งอาจเป็นนานถึง 20 ปี แล้วจึงลุกลามโดยเซลล์จะมีนิวเคลียสขนาดใหญ่ขึ้นรูปร่างผิดปกติติดสีมากขึ้นและมีนิวเคลียสหลายอัน มีการเพิ่มจำนวนเซลล์ที่ผิดปกติและไม่สมบูรณ์ (Dysplasia) โดยแบ่งเป็น 3 เกรด คือ

  • เกรด 1 (Grade 1) เซลล์ผิดปกติ เพียงเล็กน้อย (Mild dysplasis)
  • เกรด 2 (Grade 2) เซลล์ผิดปกติปานกลาง (Moderate dysplasis)
  • เกรด 3 (Grade 3) เซลล์ผิดปกติมาก (Severe dysplasis)

หากมีจำนวนเซลล์ผิดปกติมากจนทำให้การเรียงตัวของเซลล์ผิดปกติและเยื่อบุทั้งหมดผิดปกติกลายเป็นเซลล์มะเร็ง (Carcinoma in situ) หากเซลล์มะเร็งมีความผิดปกติเกินชั้นฐานของเยื่อบุเข้าไปในชั้นเนื้อเยื่อเกี่ยวพัน (Invasive cervical cancer) เซลล์มะเร็งปากมดลูกส่วนใหญ่เป็นชนิด Epidermoid ซึ่งพัฒนามาจาก Squamous cell ส่วนน้อยเป็น Adenocarcinoma ซึ่งจะใช้เวลานานถึง 10 ปี โดยจะยังไม่ปรากฏอาหาร

เมื่อมีการลุกลามจะเป็นเซลล์ชนิด Adenocarcinoma มักจะลุกลามไปยังผนังช่องคลอดที่อยู่ใกล้เคียง และแพร่กระจายเข้าสู่เลือดไปยังปอด ช่องทรวงอก ตับ และกระดูก หรือผ่านระบบน้ำเหลืองโดยเฉพาะหลอดน้ำเหลืองด้านข้างเข้าสู่เอ็นยึดมดลูก (Parametrium) ไปยังผนังอุ้งเชิงกราน ส่วนด้านหน้าและด้านหลังจะลุกลากไปยังกระเพาะปัสสาวะ ทวารหนักและต่อมน้ำเหลืองในอุ้งเชิงกราน มีผลให้ต่อมน้ำเหลืองโต การไหลเวียนเลือดผิดปกติ ขาบวม ท่อปัสสาวะอุดตัน ไตบวมน้ำ

อาการ

มีตกขาวและสีเลือดออกผิดปกติทางช่องคลอด มีประจำเดือนมากและบ่อยครั้ง ซึ่งสิ่งที่ขับหลั่งออกจากช่องคลอดจะปนหนองและมีกลิ่นเหม็น หลังร่วมเพศมีอาการปวดและมีเลือดออก ปัสสาวะลำบากและปวดเวลาถ่ายปัสสาวะ ปัสสาวะเป็นเลือด ขาบวม ปวดในอุ้งเชิงกราน ปวดเอวและสะโพก ระยะสุดท้ายจะมีอาการซีด น้ำหนักตัวลด อ่อนเพลียและเบื่ออาหาร

การวินิจฉัยโรค

มีประวัติเลือดออกหรือสิ่งขับหลั่งผิดปกติทางช่องคลอดหรือตั้งครรภ์บ่อย จากการตรวจทางทวารหนักและตรวจภายในจะพบความผิดปกติ อาจคลำต่อมน้ำเหลืองบริเวณขาหนีบและไหปลาร้าจะโตขึ้น ตรวจเลือดหาปริมาณเม็ดเลือด (CBC) อาจพบ Hct ต่ำ ตรวจปัสสาวะอาจมีเลือดปน ทำ Pap smear พบความผิดปกติของเซลล์ปากกามดลูก ตรวจด้วยกล้อง (Colposcopy) ส่องปากมดลูกและหากพบสิ่งผิดปกติจะตัดชิ้นเนื้อมาตรวจ (Biopsy) ส่องกล้องที่กระเพาะปัสสาวะและทวารหนัก (Cystoscopy และ Rectosigmoidoscopy) เพื่อดูการลุกลามถ่ายภาพรังสีปอด (Chest X-ray, Intravenous pyelogram (IVP), Barium enema, Computed tomography (CT)

การรักษา

รักษาโดยการผ่าตัดมดลูกออกทั้งหมด (Simple total hysterectomy) ถ้าไม่ต้องการมีบุตร หากต้องการมีบุตรและสามารถรับการตรวจได้เป็นระยะๆ ให้ใช้วิธีตัดให้เหลือแต่เนื้อดี (Cervical conization) และอาจตามด้วย Lazer vaporization หรือ Cryocautery หรือ Extensive thermal cautery หากผู้ป่วยตั้งครรภ์ตรวจพบเซลล์มะเร็งควรผ่าเอาเด็กออกทางหน้าท้อง หากมีบุตรพอแล้วให้ทำ Cesarean hysterectomy แต่ถ้ายังมีบุตรไม่พอรอไป 6 เดือนหลังคลอด แล้วนำ Conization ส่วนในระยะลุกลามรักษาด้วยรังสีรักษา ผ่าตัด และเคมีบำบัด

การพยาบาล

ลดความไม่สุขสบาย สังเกตและบันทึกสัญญาณชีพ อาการปวดท้อง อาการปวดขณะปัสสาวะหรือปัสสาวะลำบาก ลักษณะสี กลิ่น จำนวนปัสสาวะ เลือด ตกขาว และสิ่งขับหลั่งที่ออกจากช่องคลอด ให้ยาแก้ปวดหรือยาคลายกล้ามเนื้อตามแผนการรักษา ประคบความร้อน จัดให้อยู่ในท่าที่สุขสบายกล้ามเนื้อหน้าท้องคลายตัว เปลี่ยนท่าบ่อยๆ แนะนำให้ใช้เทคนิคการผ่อนคลาย พักผ่อนให้เพียงพอ ดูแลความสะอาดบริเวณฝีเย็บ ป้องกันไม่ให้เกิดภาวะเลือดจางและช็อก ลดความวิตกกังวลและความกลัว ส่งเสริมสัมพันธภาพในครอบครัว ป้องกันการติดเชื้อ และการระคายเคืองของผิวหนังบริเวณฝีเย็บ

ขอบคุณข้อมูลดีๆจากหนังสือ "คู่มือโรค" โดยปราณี ทู้ไพเราะ จากจากโรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามฟรี ได้คำตอบภายใน 24 ชม.

ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย

ตอบโดยแพทย์ภายใน 24 ชั่วโมง (คุณจะได้รับอีเมลเมื่อแพทย์ตอบคำถามของคุณ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

การันตีคำตอบจากคุณหมอภายใน 60 นาที หรือรับค่าดำเนินการคำถามด่วน 200 บาทคืนไปเลย

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน เพื่อที่คุณจะสามารถรับความคิดเห็นจากคุณหมอหลายๆท่านในคำถามของคุณ

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่