การดูแลผู้อื่น

การคัดแยกกรณีสาธารณภัยหรืออุบัติเหตุภัยหมู่

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ พ.ค. 3, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 4 นาที
Istock 615105036 %281%29

ภัยพิบัติ (Major incident) หมายถึง เหตุการณ์ที่สร้างความเสียหายทั้งในชีวิตและทรัพย์สิน ที่เกินกำลังของหน่วยงานในโครงสร้างพื้นฐานของชุมชนแห่งนั้น ณ เวลาขณะนั้นจะสามารถรับมือ และแก้ไขสถานการณ์ได้

อุบัติเหตุหมู่ หรืออุบัติเหตุกลุ่มชน (Mass casualty) หมายถึง การบาดเจ็บอุบัติเหตุคราวเดียวกันเป็นจำนวนมากเกินขีดความสามารถของโรงพยาบาลที่จะให้เกิดการรักษาตามปกติได้ ซึ่งอาจมีสาเหตุมาจากภัยธรรมชาติ น้ำท่วม พายุ ไฟไหม้ จากการกระทำของมนุษย์ เช่น ตึกถล่ม รถชน ฯลฯ

แนวคิดในการปรับเปลี่ยนให้ถูกต้องในการปฏิบัติการด้านการแพทย์ เพื่อควบคุมสถานการณ์ด้านสาธารณภัย

1. กู้ชีพทีมแรกต้องไม่ด่วนเข้าช่วยผู้ป่วย

2. จะต้องกำหนดให้มีพื้นที่สำคัญเพื่อปฏิบัติงานควบคุมสถานการณ์

3. ต้องนำคนเจ็บมารวมกันที่จุดรักษาพยาบาล

4. ต้องคัดแยกก่อนให้การช่วยเหลือที่จุดรักษาพยาบาล

5. ต้องกำหนดให้มีผู้ทำหน้าที่ Field commander

6. ต้องมีข้อมูลเพื่อการนำส่งคนไข้ไปโรงพยาบาลเครือข่ายที่เหมาะสม

7. ผู้บริหารระดับสูงสามารถบัญชาการได้ โดยไม่ต้องมา ณ จุดเกิดเหตุ

8. ทีมงานทุกคนต้องมีความปลอดภัยในการปฏิบัติงาน

อุปกรณ์ที่ใช้ป้องกันตัวเองจาดอันตรายต่างๆ

บทบาทของชุดปฏิบัติการฉุกเฉินเบื้องต้นชุดแรกที่มาถึงจุดเกิดเหตุ กรณีอุบัติภัยหมู่หรือสาธารภัย

1. ช่วยจัดเตรียมพื้นที่จุดต่างๆตามการสั่งการของ commander

2. ป้องกันตัวเอง และควบคุมสถานการณ์ให้ปลอดภัย ร่วมกับทีมตำรวจ กู้ภัย ดับเพลิง ปภ.

3. สื่อสารข้อมูลสถานการณ์ไปยังศูนย์รับแจ้งเหตุและสั่งการ

4. ช่วยประเมินสถานการณ์

5. นำผู้บาดเจ็บออกจากซากรถหรือซากปรักหักพัง

6. ช่วยคัดแยกผู้บากเจ็บ ณ จุดเกิดเหตุ (Triage sieve)

7. ช่วยเคลื่อนย้ายผู้บาดเจ็บที่คัดแยกจากจุดเกิดเหตุแล้วมายังจุดรักษาพยาบาล

8. ช่วยปฐมพยาบาล ณ จุดรักษาพยาบาล

9. ช่วยเคลื่อนย้ายผู้บาดเจ็บจากจุดรักษาพยาบาลขึ้นรถพยาบาลฉุกเฉินและนำส่งโรงพยาบาล

การกั้นแบ่งพื้นที่

เป็นการกำหนดความชัดเจนของแต่ละพื้นที่ ซึ่งอาจใช้แถบสีต่างๆของตำรวจหรือวัสดุอย่างอื่น เพื่อกั้นแบ่งและเลือกจะให้ใครเข้าออกบริเวณต่างๆโดยเขตควบคุมชั้นนอกจะล้อมรอบเหตุการณ์ทั้งหมดไว้ มักใช้รถตำรวจ

  • เขตควบคุมชั้นใน เป็นพื้นที่ใช้เพื่อคัดแยกผู้ป่วย ณ จุดเกิดเหตุ (Triage sieve) และเจ้าหน้าที่และอาสาสมัครที่ได้รับการฝึกฝนมาอย่างเหมาะสมแล้วเท่านั้น ที่สมควรจะทำงานในพื้นที่ได้ และต้องรีบเข้าและออกจากพื้นที่นี้ให้เร็วที่สุดเท่าที่จำเป็น
  • เขตควบคุมชั้นนอก เป็นพื้นที่เพื่อใช้คัดแยกผู้ป่วยเป็นครั้งที่ 2 ทำการปฐมพยาบาล และเป็นจุดรับผู้ป่วยโดยรถพยาบาล ภายใต้การควบคุมการเข้าออกพื้นที่และจัดการจราจรโดยเคร่งครัด ตามหลักปฏิบัติ ผู้บัญชาการเหตุการณ์จะทำหน้าที่ควบคุมสั่งการจากพื้นที่นี้ และผู้ที่จะเข้าพื้นที่ส่วนนี้ได้ จะต้องเป็นผู้รับอนุญาตจากผู้บัญชาการเหตุการณ์และควรมีเครื่องหมายหรือบัตรประจำตัวแสดงให้เห็นอย่างชัดเจน

การคัดแยก (Triage)

เป็นการจัดกลุ่มผู้ป่วยตามระดับความรุนแรง เพื่อให้ผู้ป่วยได้รับการช่วยเหลืออย่างรวดเร็วตามลำดับความเร่งด่วนการจ็บป่วย ในกรณีที่มีผู้เจ็บป่วยหลายคนในเหตุการณ์เดียวกัน

การคัดแยกสามารถใช้ได้ตั้งแต่กรณีอุบัติเหตุมีผู้บาดเจ็บ 4-5 ราย ขณะที่มีผู้ช่วยเหลือที่จุดเกิดเหตุ เพียง 1-2 คน จนถึงกรณีอุบัติเหตุกลุ่มชนขนาดใหญ่ที่มีผู้บาดเจ็บจำนวนมาก ที่ต้องใช้ชุดปฏิบัติการหลายๆทีม เข้าช่วยเหลือและบางสถานการณ์ต้องใช้การตัดสินใจและการประสานในระดับชาติหรือระดับนานาชาติ

เวลาและตำแหน่งที่ทำการคัดแยก

การคัดแยก เป็นกระบวนการซึ่งต้องทำอย่างต่อเนื่อง ไม่ใช่ทำ ณ เวลาใดเวลาหนึ่งเท่านั้น ทั้งนี้เพราะอาการของผู้ป่วยอาจดีขึ้นหรือแย่ลงได้ตลอดเวลา ดังนั้น การทำการคัดแยก จะต้องกระทำหลายครั้งในระหว่างกระบวนการดูแลผู้ป่วย โดยอาจทำที่จุดเกิดเหตุ ทำก่อนการเคลื่อนย้าย ทำที่จุดรักษาพยาบาลทำเมื่อมาถึงโรงพยาบาล ทำระหว่างให้การดูแลรักษาในห้องฉุกเฉิน แต่ในทางปฏิบัติส่วนใหญ่แล้วนิยมทำการคัดกรอง อย่างน้อย 2 ครั้ง (Triage sort) ณ จุดรักษาพยาบาล แต่สำหรับผู้ปฏิบัติการฉุกเฉินเบื้องต้นให้ทำการคัดแยกครั้งเดียวคือ การทำการคัดแยก ณ จุดเกิดเหตุ (Triage sieve) เท่านั้น

วิธีปฏิบัติในการทำการคัดแยก ณ จุดเกิดเหตุ (Triage sieve)

โดยทั่วไป ในการทำการคัดแยก ณ จุดเกิดเหตุ มักกระทำโดยมีบุคลากรที่ไปกับรถพยาบาล เช่น ผู้ปฏิบัติการฉุกเฉินเบื้องต้น (FR) เวชกรฉุกเฉินระดับต้น (EMT-B) หรือรถพยาบาล ซึ่งการกระทำคัดแยก ณ จุดเกิดเหตุ เป็นการตรวจอย่างรวดเร็ว โอกาสเกิดความคลาดเคลื่อนได้ แต่ก็สามารถปรับแก้ไขในภายหลัง ซึ่งหลักเกณฑ์ในการคัดแยกสามารถกระทำได้โดยการพิจารณาจาก

1. ผู้ป่วยเดินได้เองหรือไม่ ถ้าผู้ป่วยเดินได้เอง ทุกคน ให้จัดกลุ่มอยู่ในกลุ่มมีเขียว

2. ผู้ป่วยเดินไม่ได้ ต้องประเมินทางเดินหายใจ การหายใจและการไหลเวียนอย่างรวดเร็ว ดังนี้

2.1 ประเมินทางเดินหายใจ (Airway) ให้เปิดทางเดินหายใจโดยวิธีพื้นฐาน คือ กดหน้าผาก และเชยคางขึ้น (Head tilt-Chin lift)

: เปิดทางเดินหายใจแล้ว พบว่า ไม่หายใจ ให้จัดอยู่ในกลุ่มผู้เสียชีวิต

: เปิดทางเดินหายใจแล้ว พบว่า หายใจได้ ให้จัดอยู่ในกลุ่มสีแดง และให้ทำ การเปิดทางเดินหายใจไว้ตลอดเวลา โดยอาจหรือให้ผู้ป่วยที่มีอาการเบาช่วย จนกว่าจะมีชุดปฏิบัติการอื่นมาช่วย เพื่อให้ผู้ที่ทำการคัดกรองสามารถทำการคัดกรองผู้ป่วยรายอื่นได้ต่อ

2.2 กลุ่มที่หายใจเองได้ ให้ประเมินการหายใจ (Breathing) ต่อ โดยการตรวจอัตราการหายใจ ดังนี้

: อัตราการหายใจ 10ครั้ง/นาที หรือมากกว่า 29 ครั้ง/นาที ให้จัดอยู่กลุ่มสีแดง

: อัตราการหายใจ 10-29 ครั้ง/นาที (ปกติ) ให้ประเมินการไหลเวียนต่อ

2.3 กลุ่มที่อัตราการหายใจปกติ ให้ ประเมินการไหลเวียน (Circulation) ต่อ โดยการจับชีพจร

: ชีพจร 120 ครั้ง/นาที ขึ้นไป ให้จัดอยู่ในกลุ่มสีแดง

: ชีพจรน้อยกว่า 120 ครั้ง/นาที ให้จัดอยู่ในกลุ่มสีเหลือง    

คุณสามารถอ่านข้อมูลดีๆมีประโยชน์แบบนี้ได้เพิ่มเติมที่หนังสือ "คู่มือการปฐมพยาบาลเบื้องต้น (ฉบับพกพา)" โดยส่วนจัดการการท่องเที่ยว สำนักอุทยานแห่งชาติ กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์แพทย์ และพันธ์ุพืช

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามฟรี ได้คำตอบภายใน 24 ชม.

ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย

ตอบโดยแพทย์ภายใน 24 ชั่วโมง (คุณจะได้รับอีเมลเมื่อแพทย์ตอบคำถามของคุณ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

การันตีคำตอบจากคุณหมอภายใน 60 นาที หรือรับค่าดำเนินการคำถามด่วน 200 บาทคืนไปเลย

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน เพื่อที่คุณจะสามารถรับความคิดเห็นจากคุณหมอหลายๆท่านในคำถามของคุณ

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่

บทความต่อไป
ลดความกังวลของเด็กในวันแข่งกีฬา
ลดความกังวลของเด็กในวันแข่งกีฬา

รู้สึกไม่มั่นใจในวันแข่งขัน? นี่เป็นวิธีที่สามารถช่วยลดความวิตกกังวลในการเล่นกีฬา

การไอแบบครูปคือะไร?
การไอแบบครูปคือะไร?

ครูป: การติดเชื้อไวรัสที่พบได้บ่อยในเด็ก