ภูมิแพ้

ไซนัสอักเสบ สาเหตุ อาการ วิธีรักษาป้องกันและการดูแลตนเองเมื่อเป็นโรค

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ พ.ค. 3, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 5 นาที
ไซนัสอักเสบ สาเหตุ อาการ วิธีรักษาป้องกันและการดูแลตนเองเมื่อเป็นโรค

ไซนัสอักเสบ เป็นโรคที่สามารถส่งผลต่อการใช้ชีวิตประจำวันได้มากทีเดียว โดยจะส่งผลต่อระบบทางเดินหายใจโดยตรง ทำให้ผู้ป่วยรู้สึกไม่สบายตัว เหมือนคนป่วยเป็นหวัดอยู่ตลอดเวลา ซึ่งจะทำให้บุคลิกภาพดูแย่ลงอีกด้วย เพราะฉะนั้น เราตามไปทำความรู้จักกันดีกว่าว่าโรคไซนัสอักเสบเกิดจากอะไร และมีวิธีรักษาป้องกันได้อย่างไรบ้าง จะได้รับมือได้เท่าทันโรคยิ่งขึ้น

ไซนัสอักเสบ คืออะไร?

ไซนัสอักเสบ (Sinusitis) คือ โรคที่เกิดจากโพรงอากาศที่อยู่ข้างจมูกมีการอักเสบ โดยการอักเสบของโพรงอากาศที่อยู่ข้างจมูกเกิดขึ้นจากการติดเชื้อ และผู้ที่มีโอกาสที่จะเป็นโรคนี้คือ ผู้ที่ป่วยเป็นโรคหวัดตามปกติ อย่างไรก็ตาม ผู้ป่วยโรคหืด ก็นับเป็นผู้ที่มีความเสี่ยงในการเกิดโรคไซนัสอักเสบสูง โดยมีความเสี่ยงในการเกิดโรคนี้มากถึง 50% เลยทีเดียว

โรคไซนัสอักเสบ มีกี่ชนิด?

สำหรับโรคไซนัสอักเสบมีอยู่ด้วยกัน 3 ชนิด คือ

1. โรคไซนัสอักเสบแบบเฉียบพลัน (Acute sinusitis)

เป็นชนิดหลักๆ ที่พบได้ทั่วไป ซึ่งอาการผู้ป่วยจะค่อนข้างแย่ในช่วง 10 วันสุดท้าย แต่ส่วนใหญ่แล้วอาจจะไม่ได้เกิดจากสาเหตุที่อันตรายหรือรุนแรง

2. โรคไซนัสอักเสบแบบเรื้อรัง (Chronic sinusitis)

โรคไซนัสแบบเรื้อรังนั้นอาการจะเป็นน้อยกว่าโรคไซนัสอักเสบแบบเฉียบพลัน โดยจะมีระยะเวลาอยู่มากกว่า 12 สัปดาห์ และอาจจะต้องใช้ระยะเวลาพอสมควรในการรักษา

3. โรคไซนัสอักเสบกึ่งเฉียบพลัน (Subacute sinusitis)

โรคไซนัสอักเสบกึ่งเฉียบพลันจะมีระยะเวลาในการติดเชื้อไม่เกิน 8 สัปดาห์ และมีวิธีที่สามารถรักษาให้หายได้ง่าย

สาเหตุของโรคไซนัสอักเสบ

โรคไซนัสอักเสบ เกิดได้จากหลายสาเหตุ ดังนี้

1. เชื้อแบคทีเรีย

การติดเชื้อแบคทีเรียสามารถที่จะทำให้เกิดโรคไซนัสอักเสบได้ เพราะเป็นการติดเชื้อแบบซ้ำๆ ซึ่งแบคทีเรียที่พบได้หลักๆ อันเป็นตัวการทำให้เกิดโรคไซนัสอักเสบ คือ

  • Streptococcus pneumonia
  • Haemophilus influenza
  • Moraxella catarrhalis
  • Streptococcal species
  • Anaerobic bacteria
  • Staphylococcus aureus

2. โรคภูมิแพ้

ภาวะภูมิแพ้ถือเป็นอีกหนึ่งสาเหตุที่ทำให้เกิดโรคไซนัสอักเสบ เพราะจะทำให้เยื่อบุจมูกอักเสบและเกิดการบวมขึ้น หรือแม้แต่กระทั่งอากาศภายในที่ไหลเวียนได้ไม่ดีพอก็ส่งผลทำให้เกิดโรคไซนัสอักเสบได้เช่นกัน

3. ภาวะกรดไหลย้อน

ภาวะกรดไหลย้อนเป็นภาวะที่เกิดกรดขึ้นภายในกระเพาะ โดยจะมีการไหลย้อนของกรดในกระเพาะกลับมาที่โพรงหลังจมูก (nasopharynx) จึงทำให้กรดนี้ส่งผลกระทบต่อเยื่อบุจมูกได้ และยังสามารถส่งผลกระทบทำให้การติดเชื้อแบคทีเรียต่างๆ ได้ง่ายกว่าปกติ

สาเหตุเบื้องต้นที่กล่าวมา ถือเป็นสาเหตุที่เกิดจากการบวมของเยื่อบุจมูก (mucosal obstruction cause) เป็นส่วนใหญ่ แต่ก็ยังมีสาเหตุอื่นที่เกิดได้จากความผิดปกติของโครงสร้างที่อยู่ภายในจมูก (structural cause) ซึ่งมีดังนี้

1. การทำงานผิดปกติของระบบไซนัส

การทำงานผิดปกติของระบบไซนัสเกิดจากระบบไซนัสหลักๆ ทำงานไม่สอดคล้องกัน โดยมีส่วนต่างๆ คือ

  • Frontal sinus
  • Ethmoid sinus
  • Maxillary sinus

ซึ่งเป็นส่วนที่ใช้สำหรับการระบายน้ำมูก หากมีสิ่งกีดขวางอยู่ภายในระบบไซนัสเหล่านี้ก็จะทำให้เกิดการคั่งของน้ำมูก กระทั่งกลายมาเป็นปัญหาจนทำให้เกิดโรคไซนัสอักเสบขึ้นได้

2. ความผิดปกติของพัดโบกซีเลีย

พัดโบกซีเลียมีความสำคัญต่อกลไกภายในไซนัสเป็นอย่างมาก เพราะพัดโบกซีเลียมีหน้าที่ช่วยในการระบายน้ำมูกในไซนัส โดยหากเกิดการติดเชื้อขึ้นจะทำให้พัดโบกสูญเสียประสิทธิภาพในการระบายความคั่งของน้ำมูก ซึ่งอาจจะใช้ระยะเวลาถึง 3 สัปดาห์ ในการฟื้นฟูให้กลับมาใช้งานได้ตามปกติ

อาการของโรคไซนัสอักเสบ

โรคไซนัสอักเสบ มีอาการที่สามารถบ่งบอกได้เฉพาะเจาะจง คือ

  • มีอาการปวดหน่วงในบริเวณไซนัส เช่น โหนกแก้ม รอบกระบอกตา หน้าผาก หรือหัวตา
  • เมื่อเปลี่ยนท่าน้ำมูกจะไหลออก โดยจะเป็นสีเขียวหรือเป็นหนองข้นๆ
  • มีอาการแน่นจมูกอยู่ตลอด
  • ได้กลิ่นเหม็นคาวอยู่ตลอดเวลา
  • โรคไซนัสอักเสบแบบเฉียบพลัน มีอาการประมาณ 4 สัปดาห์
  • โรคไซนัสอักเสบแบบเรื้อรัง มีอาการมากกว่า 12 สัปดาห์
  • ควรพักผ่อนให้เพียงพอ
  • รักษาความอบอุ่นให้ร่างกาย
  • ประคบร้อนในบริเวณที่ปวด
  • ไม่ควรอยู่ในพื้นที่ที่มีอากาศเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว

ระยะเวลาของโรคไซนัสอักเสบ

โรคไซนัสอักเสบแบ่งเป็น 2 ประเภทอย่างที่กล่าวไปข้างต้น และแต่ละประเภทก็มีระยะเวลาในการเกิดโรคแตกต่างกันดังนี้

ภาวะแทรกซ้อน

โรคไซนัสอักเสบจะมีภาวะแทรกซ้อนที่สามารถแบ่งได้ คือ

1. การติดเชื้อ

ผู้ป่วยโรคไซนัสอักเสบ การติดเชื้อถือเป็นอาการของภาวะแทรกซ้อนที่เกิดขึ้นได้เป็นปกติ แต่การติดเชื้อก็จะค่อยๆ ดีขึ้นตามลำดับตามระยะเวลาของโรค

2. การรับรู้ด้านการสัมผัสลดลง

โดยเฉพาะการสัมผัสกลิ่น ซึ่งประสิทธิภาพในการรับรู้กลิ่นจะลดลง หากก็เกิดขึ้นแค่เพียงชั่วคราวเท่านั้นหรือบางรายก็อาจจะสูญเสียแบบถาวร ในกรณีที่เกิดการอุดตันบริเวณรูจมูก ซึ่งจะทำให้เส้นประสาทสำหรับการดมกลิ่นอักเสบตามมา

3. ต่อมน้ำลายอุดตัน

สาเหตุมาจากเมือกที่อยู่ในโพรงไซนัสมาอุดตันต่อมน้ำลาย ทำให้กลายเป็นไวรัส ซึ่งสามารถขยายไปสู่โครงสร้างทั่วไปภายในระบบหายใจ

การวินิจฉัย

การวินิจฉัยโรคไซนัสอักเสบ แพทย์จะทำการวินิจฉัยเป็นขั้นตอนซึ่งมีดังนี้

1. สอบถามประวัติผู้ป่วย

โดยคนไข้จะต้องให้ประวัติกับแพทย์อย่างละเอียด โดยเฉพาะอาการที่เกิดขึ้นในขณะนั้น ว่ามีอาการที่แตกต่างจากการป่วยเป็นหวัดธรรมดาหรือไม่ เช่น

  • ปวดบริเวณข้างจมูกหรือใบหน้า
  • การได้รับกลิ่นลดลง
  • กลืนอาหารลำบาก

เมื่อแจ้งประวัติเรียบร้อยแล้ว แพทย์จะใช้การวิเคราะห์แบบ Visual analog scale เพื่อใช้สำหรับการประเมินอาการของโรคไซนัสอักเสบ

2. การตรวจร่างกาย

การวินิจฉัยโรคไซนัสอักเสบจะต้องมีการตรวจร่างกายร่วมด้วย โดยมีวิธีการตรวจร่างกายดังนี้

  • การตรวจภายในช่องปาก เพราะผู้ที่เป็นโรคไซนัสอักเสบจะมีหนองไหลมาจากโพรงหลังจมูก
  • การตรวจภายในโพรงจมูก
  • การตรวจโดยกดลงบนใบหน้า ตามจุดไซนัส

3. การตรวจพิเศษ

เพื่อให้การวินิจฉัยเป็นไปอย่างแม่นยำยิ่งขึ้น การตรวจพิเศษจึงเป็นอีกหนึ่งทางเลือกสำหรับการตรวจหาโรคไซนัส โดยเป็นการตรวจทางห้องปฏิบัติการดังนี้

  • การตรวจ Sinuscopy ซึ่งเป็นการส่องกล้องตรวจไซนัส โดยจะสามารถทำการรักษาได้ในตัว เพราะหากพบหนองก็จะล้างออกได้เลยนั่นเอง
  • การตรวจดูการผ่านของแสง ซึ่งช่วยในเรื่องของการวินิจฉัย โดยหากแสงไม่สามารถส่องผ่านไปได้ก็จะถือว่าเป็นโรคไซนัสอักเสบ แต่จะไม่สามารถตรวจได้ในเด็กที่มีอายุต่ำกว่า 10 ขวบ
  • การตรวจภาพไซนัสจากการอัลตราซาวด์
  • การเจาะไซนัส
  • การถ่ายภาพไซนัสด้วย MRI

วิธีรักษาโรคไซนัสอักเสบ

สำหรับการรักษาโรคไซนัสอักเสบ จะใช้วิธีรักษาทางการแพทย์เป็นหลักโดยมีวิธีคือ

1. การใช้ยารักษา

โรคไซนัสอักเสบสามารถที่จะใช้ยารักษาได้ แต่จะต้องเป็นยารักษาที่อยู่ในการดูแลของแพทย์ โดยจะแบ่งกลุ่มยาที่ใช้รักษาดังนี้

  • ยาปฏิชีวนะ ได้แก่ ยา Penicillin และยา Tetracycline
  • ยาลดบวม สำหรับยาลดบวมนั้นจะใช้เป็นยา 2 ชนิดคือ ยาต้านการอักเสบ และยาหดหลอดเลือด
  • ยาต้านฮิสตามีน
  • ยาละลายมูก

2. การล้างไซนัส

การล้างไซนัสจะใช้ในผู้ป่วยที่มีอาการมามากกว่า 3 สัปดาห์ โดยการล้างไซนัสจะใช้อยู่ด้วยกัน 2 วิธี คือ

การล้างไซนัสโดยตรง คือ แพทย์จะทำการเจาะผนังไซนัสในช่องจมูก แล้วทำการล้างตามปกติ

การล้างไซนัสด้วยเครื่องดูดเสมหะ คือ วิธีล้างไซนัสที่จะใช้สำหรับเด็ก โดยจะใช้น้ำเกลือผสมยาลดบวมในการล้าง

3. การผ่าตัด

หลังจากได้รับการรักษาด้วยวิธีอื่นๆ แล้ว แต่ไม่สามารถรักษาโรคให้หายได้ แพทย์จะใช้วิธีรักษาโรคไซนัสอักเสบด้วยการผ่าตัด ซึ่งจะเรียกการผ่าตัดว่า functional endoscopic sinus surgery โดยใช้วิธีผ่าตัดผ่านกล้องไปทางรูจมูก

วิธีป้องกันโรคไซนัสอักเสบ

ในส่วนของวิธีป้องกันโรคไซนัสอักเสบ สามารถทำได้จากการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม ดังนี้

  • ดื่มน้ำสะอาด
  • ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ
  • เลือกรับประทานอาหารที่มีประโยชน์
  • หลีกเลี่ยงพื้นที่ที่มีมลพิษที่ส่งผลต่อระบบหายใจ

วิธีดูแลตัวเอง เมื่อเป็นโรคไซนัสอักเสบ

เมื่อเป็นโรคไซนัสอักเสบ การดูแลตัวเองนั้นถือว่าเป็นเรื่องที่มีความสำคัญมากที่สุด โดยสามารถที่จะปฏิบัติตามได้ดังนี้

โรคไซนัสอักเสบ เป็นโรคที่สามารถส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวันได้เป็นอย่างมาก โดยเฉพาะอันตรายต่อประสาทรับรู้กลิ่น เพราะฉะนั้น เมื่อเกิดความผิดปกติควรที่จะต้องรักษาโดยด่วน

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามปกติ ได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

ค่าบริการ 100 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 24 ชั่วโมง โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

ค่าบริการ 200 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 60 นาที โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 60 นาที เราคืนเหรียญให้ 100 เหรียญและคำถามจะถูกปรับเป็นคำถามปกติ ซึ่งจะได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน ซึ่งเพิ่มโอกาสให้คุณได้รับความคิดเห็นจากคุณหมอท่านอื่น

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่