ไซนัสอักเสบ/โพรงจมูกอักเสบ (Sinusitis)

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ พ.ย. 2, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 4 นาที
มีคนอ่านบทความนี้แล้ว 981,448 คน

ไซนัสอักเสบ/โพรงจมูกอักเสบ (Sinusitis)

ความหมาย เป็นการอักเสบของเยื่อบุโพรงอากาสข้างจมูกหรือไซนัส ซึ่งอาจเกิดการอักเสบเพียงไซนัสเดียวหรือหลายๆ ไซนัส

สาเหตุ เกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรีย (Heamophilus influenza, Streptococcus pneumonia, Morasella catarrhaalis, Anaerobes) เชื้อไวรัส (Rhinovinus, Adenovirus, Influenza) ซึ่งมักเกิดตามหลังไข้หวัดทำให้เกิดการอักเสบเฉียบพลันและเชื้อรา (Aspergillus niger. Mucor, Candida) มักพบในไซนัสอักเสบเรื้อรังและผู้ป่วยที่มีภูมิต้านทานต่ำ โดยเชื้อโรคเข้าสู่ไซนัสได้โดยผ่านรูปเปิดเข้าสู่ไซนัสหรือผ่านทางรากฟันที่ยาวเข้าสู่ไซนัสที่โหนกแก้ม (Maxillary sinuses) ซึ่งพบในรายที่รากฟันอักเสบเป็นหนอง หรือจากการถอนฟันกรามบน ใส่ท่อช่วยหายใจ ใส่สายอาหารเข้าในกระเพาะอาหาร ต่อมทอนชิลและต่อมอดรีนอย (Adenoid) โต ผนักจมูกเบี้ยว มีเนื้องอกในจมูก เพดานโหว่ ว่ายน้ำบ่อยๆ โรคหลอดลมโป่งพอง โรคหอบหืด

โฆษณาจาก HonestDocs
โปรโมชั่นทำฟัน ใกล้ ดี คุ้ม

ซื้อวันนี้ดี ใช้วันหลังได้ ก่อนโปรโมชั่นหมด! คลินิกเราคัดมาแล้วว่าได้มาตรฐาน บริการดี ทั่วกรุงเทพ

คลิก

พยาธิสรีรภาพ เกิดจากมีเชื้อเข้าสู่ไซนัส และมีรูเปิดระหว่างไซนัสและจมูดอุดตัน มีการทำงานของชิเลียมีประสิทธิภาพลดลง หรือมีปริมาณน้ำเมือกเพิ่มมากขึ้นและเหนียวขึ้น โดยเริ่มตั้งแต่มีการติดเชื้อจากจมูกเข้าสู่ไซนัส ซึ่งส่วนใหญ่เชื้อโรคผ่านเข้าทางรูเปิดหรือเกิดจากสิ่งสกปรกเข้าจมูก เช่น จากการว่ายน้ำหรือดำน้ำที่สกปรก เชื้อโรคเข้า Maxillary sinuses โดยผ่านทางรากฟันที่มีการอับเสบเป็นหนอง จากการถอนฟัน หรือผู้ป่วยที่ใส่สายยางให้อาหารผ่านทางจมูก หรือเกิดความไม่สมดุลภายในโพรงอากาศทำให้แบคทีเรียที่มีอยู่เจริญแข็งแรงขึ้น เป็นต้น เมื่อมีการอักเสบติดเชื้อในไซนัสทำให้เยื่อบุ ในไซนัสบวม รูเปิดของไซนัสอุดตัน เยื่อบุจะสร้างน้ำเมือกออกมามากขึ้นและค้างอยู่ในไซนัสเป็นเวลานาน ทำให้ออกซิเจนในโพรงไซนัสถูกดูดซึมเกิดความดันลบขึ้นรบกวนการทำงานของชิเลีย เมื่อของเหลวค้างอยู่จำนวนมากทำให้ผู้ป่วยมีอาการปวดและเหมาะต่อการเจริญเติบโตของแบคทีเรีย เมื่อจำนวนแบคทีเรียเพิ่มมากขึ้นจะไปยับยั้งการทำงานของชิเลียและการทำหน้าที่ในการกำจัดเชื้อโรคของเม็ดเลือดขาว น้ำมูกจะกลายเป็นหนอง ซึ่งไปเพิ่มการขัดขวาการทำงานของชิเลียและเป็นปัจจัยส่งเสริมการเกิดพยาธิสภาพต่อเนื่องกันไป

อาการ ปวดศีรษะและปวดบริเวณไซนัสมาก คัดจมูก มีไข้สูง จากการตรวจจะพบการกดเจ็บที่หน้าบริเวณโหนกแก้ม หน้าผาก หรือไซนัสที่อักเสบ หน้าบวมบริเวณไซนัสที่อักเสบ บวมรอบตา เยื่อจมูกบวมแดง มีน้ำมูกหรือมีเสมหะข้นเหลืองหรือเขียว หรือมีน้ำมูกไหลลงไปในคอ การรับรู้กลิ่นน้อยลงหรือไม่ได้กลิ่น หายใจทางจมูกได้ลำบาก หากเกิดจากเชื้อราจะพบก้อนเชื้อราสีดำ เขียว หรือเป็นเนื้อตาย หายใจมีกลิ่นเหม็น อ่อนเพลีย ปวดฟัน ไอมีเสมหะ หูอื้อ

การวินิจฉัยโรค จากประวัติเป็นหวัดมากกว่า 7-10 วันมีอาการรุนแรงมากกว่าหวัดธรรมดามีอาการปวดบริเวณไซนัสที่มีการอักเสบ น้ำมูกหรือเสมหะเป็นหนองสีเขียวข้น คัดจมูก การได้กลิ่นลดลง อาจมีอาการปวดฟัน มีไข้ ลมหายใจมีกลิ่นเหม็น อ่อนเพลีย ไอจากน้ำมูกไหลจากจมูกลงในลำคอ โดยเฉพาะเวลาล้มตัวลงนอน อาจมีอาการปวดฟันหรือปวดตาร่วมด้วย ปวดศีรษะตื้อ ๆ มักปวดมากเวลากลางวัน ตรวจพบเยื่อจมูกบวม แดง น้ำมูกสีเหลืองหรือเขียว ตรวจหลังโพรงจมูกพบหนอง กดหรือเคาะบริเวณไซนัสที่มีการอักเสบจะเจ็บ อุณหภูมิร่างกายสูง เจาะเลือดตรวจนับเม็ดเลือดจะพบเม็ดเลือดขาวสูง ตรวจเพาะเชื้อจากน้ำหรือหนองที่เจาะจากไซนัสจะพบเชื้อแบคทีเรียประมาณร้อยละ 80 ถ่ายภาพรังสีไซนัสพบมีสีทึบหรือเห็นระดับน้ำในไซนัสที่มีการอักเสบ บางรายอาจตรวจ Computed tomography (CT) พบการอักเสบของเยื่อบุไซนัส

การรักษา มีวัตถุประสงค์เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการระบายน้ำหรือหนองออกจากไซนัส ควบคุมการอักเสบ และลดอาการปวด โดยให้ยาปฏิชีวนะ 3 สัปดาห์ หากเป็นชนิดเรื้อรังอาจให้มากกว่า 3 สัปดาห์เพื่อฆ่าเชื้อโรค เช่น Amoxicillin, Amoxicillin clavulanate, Cephalosporin, Erythromycin เป็นต้น ยาหดหลอดเลือด ยาสเตียรอยด์ ยาต้านฮีสตามีน และยาแก้ปวด นอกจากนี้ยังรักษาด้วยการผ่าตัด เช่น เจาะล้างไซนัส (Antral irrigation) เพื่อล้างเอาหนองออกบรรเทาอาการปวด หรือเพื่อเอาหนองมาตรวจ หรืออาจต้องทำเป็นรูเปิดอย่างถาวร (Antrostomy) เพื่อให้หนองไหลออกจาก Maxillary sinuses หรือเปิดรูผ่านเหงือกใต้ริมฝีปากบนเข้าสู่ Maxillary sinuses ข้างที่มีการอักเสบให้หว้างพอ เรียกว่า Caldwell-Luc operation เพื่อตรวจดูสภาพของไซนัส หรือทำผ่าตัดไซนัสโดยใส่กล้องผ่านทางช่องจมูกสู่ไซนัส เรียกว่า Functional endoscopic sinus surgery (FESS) เพื่อผ่าตัดเอาสิ่งคัดหลั่งและเนื้อเยื่อที่ตายแล้วในไซนัสออก ส่วนในรายที่มมีอาการปวดศีรษะมาก เนื่องจากมีการอักเสบของโพรงจมูกเอทมอยด์ที่ข้างตา (Ethmoid sinuses) จะต้องทำผ่าตัด Ethmoidectomy เป็นต้น

การพยาบาล ดูแลให้ผู้ป่วยหายจากโรค ป้องกันการแพร่กระจายไปสู่ผู้อื่น ให้การพยาบาลในระยะหลังผ่าตัด เช่น ดูแลให้ผู้ป่วยหายใจได้สะดวกโดยจัดให้นอนศีรษะสูง ให้ยาลดบวม ดื่มน้ำมาก ๆ หากมี Nasal packing อยู่ให้หายใจทางปาก บ้วนปาก และกลั้วคอบ่อย ๆ และหลังจากที่เอา Nasal packing ออกจัดให้ผู้ป่วยนอนพักในท่าศีรษะสูงอย่างน้อย 1 ชั่วโมง หากมีเลือดออกให้ประคบด้วยความเย็น ห้ามสั่งน้ำมูกแรง ๆ ห้ามกลั้นหายใจหรือออกแรงเบ่ง ลดอาการปวดโดยนอนศีรษะสูงไม่ก้มหน้า หากไม่ได้ผ่าตัดให้ประคบด้วยผ้าชุบน้ำอุ่นจะช่วยให้หนองระบายดีขึ้น ส่วนผู้ป่วยที่ต้องผ่าตัดให้ประคบด้วยความเย็นบริเวณจมูกและหน้าผาก ให้ยาปฏิชีวนะเพื่อลดอาการอักเสบ ดูแลให้พักผ่อนให้เพียงพอ และดูแลให้ได้รับน้ำและอาหารเพียงพอโดยให้สารน้ำทางหลอดเลือดดำ แนะนำให้ผู้ป่วยหลีกเลี่ยงจากควันบุหรี่ ควันธูป ควันจากโรงงานอุตสาหกรรม สารระเหยต่าง ๆ ที่ระคายเคืองจมูก เช่น สีทินเนอร์ น้ำมันเบนซิน กาว หลีกเลี่ยงการติดเชื้อจากคนรอบข้าง การอยู่ในที่แออัด การว่ายน้ำในสระน้ำที่ไม่ได้มาตรฐาน หลีกเลี่ยงจากสิ่งที่แพ้ เช่น ไรฝุ่น ขนสุนัข ขนแมว แมลงสาป เชื้อรา ละอองเกสรดอกไม้ ดอกหญ้า เป็นต้น

แนะนำขั้นตอนการล้างจมูกด้วยน้ำเกลือ เพื่อเพิ่มความชื้นให้จมูกและเอาน้ำมูกออก ดังนี้

1. ใช้น้ำเกลือ 0.9%  Normal saline ที่ไม่มีน้ำตาลผสมอยู่ หรือน้ำเกลือที่ผสมขึ้นเองโดยใช้น้ำสะอาด (น้ำต้มสุก) 500 มิลลิลิตร ผสมกับเกลือสะอาด 1 ช้อนชา

2. เทน้ำเกลือลงในแก้วสะอาด

3. ดูดน้ำเกลือโดยใช้หลอดฉีดยาขนาด 10 มิลลิลิตร หรือลูกยาง

4. ให้ผู้ป่วยก้มหน้า กลั้นหายใจ แล้วค่อย ๆ พ่นน้ำเกลือเข้าไปในจมูกอย่างช้า ๆ ทำทีละข้าง จะมีน้ำมูกไหลออกมา และจะช่วยล้างเอาฝุ่นหรือสิ่งแปลกปลอมออกมาด้วย

5. ทำซ้ำจนน้ำมูกหมด โดยทำวันละ 2-3 ครั้ง แล้วแต่จำนวนน้ำมูกมากน้อยเท่าไร หรือตามคำแนะนำของแพทย์

 

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆที่เกี่ยวกับอาการนี้

เยื่อจมูกอักเสบมีโอกาสเป็นไซนัสหรือเปล่าค่ะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
อาการไซนัสเริ่มแรกเป็นแบบไหนค่ะวิธีรักษาให้หายขาดมีไหมค่ะ
คำถามนี้ได้การตอบจากพยาบาลผู้เชี่ยวชาญ
เป็นไซนัสบ่อยๆ อันตรายมั๊ยคะ มีวิธีป้องกันยังไงบ้าง
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
ไอตลอดเวลาปวดหัวบ้างเป็นไรไหม
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
หายใจไม่โล่งควรทำอย่างไร
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ

หากคุณยังมีคำถามเพิ่มเติม กรุณาเขียนถามคุณหมอที่นี่

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวีดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่