มะเร็งและโรคร้าย

การตรวจเต้านมด้วยตนเอง

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ พ.ค. 3, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 5 นาที
การตรวจเต้านมด้วยตนเอง

การตรวจเต้านมด้วยตนเอง

การตรวจเต้านมด้วยตนเองเป็นการตรวจอย่างหนึ่งที่สำคัญ  มองข้ามไปไม่ได้เลย  ควรเริ่มตั้งแต่เป็นสาวๆ  จะได้คุ้นเคยและจำได้  เพราะเวลาผู้ป่วยตรวจกับแพทย์ตรวจจะมีหลักการไม่เหมือนกันเสียทีเดียว  ผู้ป่วยน่ะไม่ได้เรียนหมอ  เวลาตรวจหากเจอความผิดปกติ  เราก็ไม่ได้ให้ผู้ป่วยวินิจฉัยแยกโรคว่าเป็นอะไร  ถุงน้ำหรือก้อนเนื้อ  แต่เราให้เทียบกับการตรวจครั้งที่ผ่านมาครับว่าเหมือนครั้งที่แล้วไหม  ถ้าตรงตำแหน่งที่สงสัยมีก้อนหรือคล้ายๆ  จะเป็นก้อน  แต่ก็พบมานานแล้ว  โตก็ไม่โตขึ้น  แพทย์ตรวจก็บอกว่าไม่น่ากังวลอะไร  เจ้าของก็เฝ้าตามดูครับ  หากไม่มีการเปลี่ยนแปลงก็ตรวจตัวเองสม่ำเสมอ  จนกว่าจะถึงวันนัดแพทย์ครั้งต่อไป  แต่ถ้าสิ่งผิดปกติหรือสิ่งที่สงสัยไม่เคยมีมาก่อนในการตรวจครั้งที่แล้ว  เช่น  ผิวเต้านมตรงนี้เคยเรียบเนียน  เดือนนี้มีนูนขึ้นมาเล็กน้อย  เดือนถัดไปนูนชัดขึ้น  แบบนี้มาก่อนเวลานัดครับ หรือแม้แต่ตะปุ่มตะป่ำหรือก้อนที่ดูกับแพทย์แล้วบอกว่าไม่น่าเป็นอะไร กลับมาบ้านตรวจตามดูไป  2 – 3  เดือน  โตเอาๆ  ไม่เหมือนที่แพทย์เคยบอกไว้  นี่ก็ควรมาพบแพทย์ก่อนเวลานัดเช่นกัน

ผู้ป่วยหลายท่านนึกว่าไม่มีความจำเป็นที่จะต้องตรวจเต้านมด้วยตนเอง  เพราะแพทย์ตรวจแล้ว  และตนเองก็มาตามนัดทุกหน  ต้องขอบอกครับว่าระยะเวลาที่แพทย์นัดนั้นเป็นระยะเวลาโดยเฉลี่ยตามข้อมูลทางสถิติ  เช่น  ทุกครึ่งถึงหนึ่งปี  หากเนื้องอกโตเร็วกว่านั้น  การตรวจเต้านมด้วยตัวเองก็จะข้ามาช่วยได้

เวลาที่แพทย์ตรวจจะใช้หลักการต่างไปจากผู้ป่วยบ้างครับ  ที่สำคัญก็คือ  เราจำเต้านมผู้ป่วยแม่นสู้ผู้ป่วยไม่ได้  ผู้ป่วยตรวจเต้านมของตัวเองอยู่แค่คู่เดียวตลอดชีวิต  ส่วนแพทย์อาจตรวจเป็นร้อยเป็นพัน  เพราะฉะนั้นถ้าจะให้เทียบกับของเก่าครั้งที่ตรวจผ่านมา  เราก็ต้องอาศัยรูปวาดในเวชระเบียนครั้งที่แล้วและข้อมูลจากการตรวจพิเศษ  ไม่สามารถ  “จำ”  ของจริงได้  แต่เมื่อตรวจจากลักษณะข้อมูลที่ตรวจได้ตามหลักการต่างๆ  ทางวิชาการที่แพทย์เรียนมา  แพทย์จะแยกโรคได้ดีกว่า

ดังนั้นสรุปได้ง่ายๆ  ว่า หากสองแรงช่วยกัน  ทั้งแพทย์และตัวผู้ป่วยก็จะยิ่งมีประโยชน์และรักษาได้ง่ายขึ้นครับ

เรามักแนะนำให้ผู้ป่วยตรวจตัวเองเดือนละครั้ง  เลือกช่วงเวลาหลังหมดประจำเดือนไปแล้ว  7 – 10  วัน  เพราะช่วงก่อนมีประจำเดือนเต้านมจะคัด  บวม  กดเจ็บ  คลำลำบาก  พอมีประจำเดือนไปแล้วระดับฮอร์โมนลดลงก็จะคลำได้ง่ายขึ้น  ชัดเจนขึ้น

การตรวจทั่วๆ  ไปที่ใดๆ  ในร่างกายก็มีพื้นฐานอยู่ที่การดู คลำ  เคาะ  แล้วก็ฟังครับ  ถ้าเป็นเต้านมการเคาะกับการฟังคงไม่ได้ใช้  เหลือแต่ดูและคลำเป็นสำคัญ

ตรวจตัวเองโดยการดูหน้ากระจกบานใหญ่ เท้าสะเอวและยกแขนขึ้นเหนือศรีษะ

การดูถ้าให้ดีก็ต้องดูตอนไม่สวมใส่อะไรเลย  เพราะฉะนั้นหน้ากระจกบานใหญ่ในห้องน้ำก็ดูจะเหมาะสมที่สุด  สังเกตลักษณะเต้านม  หัวนม  ผิวหนัง  ว่ามีแผล  รอยนูน  รอยบุ๋ม  การดึงรั้งที่มีแววว่าไม่ปกติหรือไม่  เท้าสะเอวให้กระชับโน้มตัวมาด้านหน้ากับชูแขนทั้งสองข้างขึ้นเหนือศีรษะ  ก็อาจจะทำให้เห็นการดึงรั้งที่ยังเป็นไม่มากนักได้ชัดเจนขึ้น  อย่าลืมดูเสื้อชั้นในโดยเฉพาะด้านในว่ามีน้ำหรือสิ่งคัดหลั่งชนิดใดมาเปื้อนเป็นดอกเป็นดวงหรือไม่ด้วย

จากนั้นก็มาถึงการคลำ  ซึ่งอาจทำได้ในท่ายืนหรือนอน  หลายท่านชอบคลำในห้องน้ำขณะอาบน้ำถูกสบู่  นัยว่าลื่นดีและได้คลำต่อจากการดูไปเลย  หลายท่านก็ชอบคลำในท่านอนสบายๆ  บนเตียงครับ  ชอบอย่างไหนก็เลือกได้ตามใจ  เนื่องจากความสำคัญอยู่ที่มือที่คลำมากกว่า

ตอนที่คลำเราจะใช้อุ้งนิ้วตรงปลายนิ้วทั้งสามตรงกลาง  (นิ้วชี้  นิ้วกลาง  และนิ้วนาง)  ค่อยๆ  กดอย่างละมุนละไมไปทั่วๆ  เนื้อเต้านม  ไม่ใช่ใช้ห้านิ้วจับหยิบเนื้อเต้านม  ซึ่งนอกจากจะเป็นวิธีตรวจที่ผิดแล้ว  ลักษณะเนื้อเต้านมที่เป็นเนื้อเยื่อเกี่ยวพันเหนียวๆ  ยิ่งจะทำให้ผู้ตรวจรู้สึกว่าหยิบได้ก้อน  กังวลกันไปโดยใช่เหตุอีกต่างหาก

เวลากดด้วยอุ้งนิ้วก็ต้องคลำไปจนทั่วเต้านม  มือซ้ายกดเต้านมขวามือขวากดเต้านมซ้าย  วนให้ทั่วเนื้อเต้านมทั้งหมด  ให้หัวนม  และบีบเบาๆ  บริเวณหัวนม  เพื่อสังเกตว่ามีน้ำหรือของเหลวผิดปกติไหลออกมาหรือไม่ด้วย  จากนั้นคลำเนื้อเต้านมส่วนหางที่เลยเข้าไปบริเวณรักแร้  และคลำในรักแร้  ซึ่งควรต้องไม่มีก้อนใดๆ  นอกจากแนวซี่โครง

คลำเต้านมด้วยตัวเองโดยใช้นิ้วกลางและนิ้วนางเป็นหลัก

คลำเต้านมท่านอน ใช้หมอนหมุนใต้ไหล่ ช่วยให้คลำได้ชัดเจน

เมื่อเทียบเคียงการตรวจด้วยตัวเองครั้งปัจจุบันกับครั้งที่ผ่านมาแล้วพบว่าไม่แตกต่าง  ไม่มีก้อนน่าสงสัยใดๆ  ก็เป็นอันเสร็จพิธีครับ  รอทำใหม่เดือนถัดไป  ถ้าอยู่ในวัยหมดประจำเดือนก็ตั้งวันที่ไว้เลยครับ  ทุกต้นเดือนทุกปลายเดือน  หรือวันหวยออก  เป็นต้น  จะได้จำได้แม่นยำ  ทำให้ได้ทุกเดือนหรือทุกสองเดือนก็ยังดีครับ  แต่ใช่ใช่ทุกวันหรือหนักกวานั้นอีก  ขี้กังวลมาก  คลำมันวันละเป็นสิบหน  แบบนี้ไม่ได้ประโยชน์ครับ  การคลำถี่เกินไปทำให้บอกความแตกต่างไม่ได้  ไม่รู้ว่าก้อนโตขึ้นหรือไม่ เล็กลงอย่างไร  สู้ทิ้งช่วงให้เหมาะสมตามที่แนะนำจะดีกว่า

สมาคมศัลยแพทย์อเมริกันให้ความสำคัญของการตรวจเต้านมด้วยตนเองเป็นสัดส่วนประมาณ       20 – 30  เปอร์เซ็นต์  เมื่อเทียบกับการตรวจทุกอย่าง  (ตรวจด้วยแพทย์และการตรวจแมมโมแกรมกับอัลตราซาวนด์)  ตัวเลขอาจดูไม่มาก  แต่ก็ไม่น้อยทีเดียว  เขายังบอกต่อไปอีกด้วยว่าเป้าหมายของการสนับสนุนให้ประชาชนตรวจเต้านมด้วยตนเองยังได้ประโยชน์แง่กระตุ้นให้ผู้คนเอาใจใส่ดูแลสุขภาพ  ซึ่งหมายรวมไปถึงการดูแลร่างกายทั้งหมดด้วย

ดังนั้นเมื่อจับก้อนได้เอง  อย่าเพิ่งวู่วามจนเกินไป  รวบรวมสติตรวจดูใหม่ด้วยท่าทางที่ถูกต้องและไปพบแพทย์เพื่อการยืนยัน  วินิจฉัย  รวมทั้งให้แพทย์สอนวิธีการตรวจเต้านมด้วยตัวเองให้ถูกต้องอีกครั้ง

บางครั้งคนที่คลำได้คนแรกก็เป็นคนข้างกายครับ  ไม่ใช่เจ้าตัว  (ซึ่งเผลอๆ  จะคลำและจำได้แม่นกว่าเจ้าตัวซะอีก)  เนื่องจากอยู่ในฐานะผู้ใช้ผลิตภัณฑ์  ไม่ใช่เจ้าของ  จึงอาจสนใจรูปลักษณะและคุณสมบัติของวัสดุมากเป็นพิเศษ!  อันนี้ก็ต้องระมัดระวังพอสมควรนะครับ  ไว้ใจมากไม่ได้  เพราะตอนได้รับผลิตภัณฑ์มาใหม่ๆ  ก็อาจให้ความสนใจ  ลูบคลำเป็นประจำครั้นพอนานไปความเอาใจใส่อาจลดน้อย  หรือหนักกว่านั้นคือเริ่มไปสนใจวัสดุชิ้นอื่นที่สดใส่ใหม่กว่า  ตนเป็นที่พึ่งแห่งตนจึงชัวร์กว่าด้วยประการทั้งปวงครับ

คุณสามารถอ่านข้อมูลดีๆมีประโยชน์แบบนี้ได้เพิ่มเติมที่หนังสือ "มะเร็งเต้านม" โดยรองศาสตราจารย์ นพ. พัฒน์พงศ์ นาวีเจริญ, รองศาสตราจารย์ นพ. ศิรชัย จินดารักษ์, ผู้ช่วยศาสตราจารย์ นพ. ชวลิต เลิศบุษยานุกูล, ผู้ช่วยศาสตราจารย์ นพ. วิโรจน์ ศรีอุฬารพงศ์ จากสำนักพิมพ์อมรินทร์ เพื่อสนับสนุนผู้แต่ง

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามปกติ ได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

ค่าบริการ 100 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 24 ชั่วโมง โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

ค่าบริการ 200 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 60 นาที โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 60 นาที เราคืนเหรียญให้ 100 เหรียญและคำถามจะถูกปรับเป็นคำถามปกติ ซึ่งจะได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน ซึ่งเพิ่มโอกาสให้คุณได้รับความคิดเห็นจากคุณหมอท่านอื่น

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่