มะเร็งและโรคร้าย

การตรวจเต้านมด้วยตนเอง

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ พ.ค. 3, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 5 นาที
Istock 480966374 %281%29

การตรวจเต้านมด้วยตนเอง

การตรวจเต้านมด้วยตนเองเป็นการตรวจอย่างหนึ่งที่สำคัญ  มองข้ามไปไม่ได้เลย  ควรเริ่มตั้งแต่เป็นสาวๆ  จะได้คุ้นเคยและจำได้  เพราะเวลาผู้ป่วยตรวจกับแพทย์ตรวจจะมีหลักการไม่เหมือนกันเสียทีเดียว  ผู้ป่วยน่ะไม่ได้เรียนหมอ  เวลาตรวจหากเจอความผิดปกติ  เราก็ไม่ได้ให้ผู้ป่วยวินิจฉัยแยกโรคว่าเป็นอะไร  ถุงน้ำหรือก้อนเนื้อ  แต่เราให้เทียบกับการตรวจครั้งที่ผ่านมาครับว่าเหมือนครั้งที่แล้วไหม  ถ้าตรงตำแหน่งที่สงสัยมีก้อนหรือคล้ายๆ  จะเป็นก้อน  แต่ก็พบมานานแล้ว  โตก็ไม่โตขึ้น  แพทย์ตรวจก็บอกว่าไม่น่ากังวลอะไร  เจ้าของก็เฝ้าตามดูครับ  หากไม่มีการเปลี่ยนแปลงก็ตรวจตัวเองสม่ำเสมอ  จนกว่าจะถึงวันนัดแพทย์ครั้งต่อไป  แต่ถ้าสิ่งผิดปกติหรือสิ่งที่สงสัยไม่เคยมีมาก่อนในการตรวจครั้งที่แล้ว  เช่น  ผิวเต้านมตรงนี้เคยเรียบเนียน  เดือนนี้มีนูนขึ้นมาเล็กน้อย  เดือนถัดไปนูนชัดขึ้น  แบบนี้มาก่อนเวลานัดครับ หรือแม้แต่ตะปุ่มตะป่ำหรือก้อนที่ดูกับแพทย์แล้วบอกว่าไม่น่าเป็นอะไร กลับมาบ้านตรวจตามดูไป  2 – 3  เดือน  โตเอาๆ  ไม่เหมือนที่แพทย์เคยบอกไว้  นี่ก็ควรมาพบแพทย์ก่อนเวลานัดเช่นกัน

ผู้ป่วยหลายท่านนึกว่าไม่มีความจำเป็นที่จะต้องตรวจเต้านมด้วยตนเอง  เพราะแพทย์ตรวจแล้ว  และตนเองก็มาตามนัดทุกหน  ต้องขอบอกครับว่าระยะเวลาที่แพทย์นัดนั้นเป็นระยะเวลาโดยเฉลี่ยตามข้อมูลทางสถิติ  เช่น  ทุกครึ่งถึงหนึ่งปี  หากเนื้องอกโตเร็วกว่านั้น  การตรวจเต้านมด้วยตัวเองก็จะข้ามาช่วยได้

เวลาที่แพทย์ตรวจจะใช้หลักการต่างไปจากผู้ป่วยบ้างครับ  ที่สำคัญก็คือ  เราจำเต้านมผู้ป่วยแม่นสู้ผู้ป่วยไม่ได้  ผู้ป่วยตรวจเต้านมของตัวเองอยู่แค่คู่เดียวตลอดชีวิต  ส่วนแพทย์อาจตรวจเป็นร้อยเป็นพัน  เพราะฉะนั้นถ้าจะให้เทียบกับของเก่าครั้งที่ตรวจผ่านมา  เราก็ต้องอาศัยรูปวาดในเวชระเบียนครั้งที่แล้วและข้อมูลจากการตรวจพิเศษ  ไม่สามารถ  “จำ”  ของจริงได้  แต่เมื่อตรวจจากลักษณะข้อมูลที่ตรวจได้ตามหลักการต่างๆ  ทางวิชาการที่แพทย์เรียนมา  แพทย์จะแยกโรคได้ดีกว่า

ดังนั้นสรุปได้ง่ายๆ  ว่า หากสองแรงช่วยกัน  ทั้งแพทย์และตัวผู้ป่วยก็จะยิ่งมีประโยชน์และรักษาได้ง่ายขึ้นครับ

เรามักแนะนำให้ผู้ป่วยตรวจตัวเองเดือนละครั้ง  เลือกช่วงเวลาหลังหมดประจำเดือนไปแล้ว  7 – 10  วัน  เพราะช่วงก่อนมีประจำเดือนเต้านมจะคัด  บวม  กดเจ็บ  คลำลำบาก  พอมีประจำเดือนไปแล้วระดับฮอร์โมนลดลงก็จะคลำได้ง่ายขึ้น  ชัดเจนขึ้น

การตรวจทั่วๆ  ไปที่ใดๆ  ในร่างกายก็มีพื้นฐานอยู่ที่การดู คลำ  เคาะ  แล้วก็ฟังครับ  ถ้าเป็นเต้านมการเคาะกับการฟังคงไม่ได้ใช้  เหลือแต่ดูและคลำเป็นสำคัญ

ตรวจตัวเองโดยการดูหน้ากระจกบานใหญ่ เท้าสะเอวและยกแขนขึ้นเหนือศรีษะ

การดูถ้าให้ดีก็ต้องดูตอนไม่สวมใส่อะไรเลย  เพราะฉะนั้นหน้ากระจกบานใหญ่ในห้องน้ำก็ดูจะเหมาะสมที่สุด  สังเกตลักษณะเต้านม  หัวนม  ผิวหนัง  ว่ามีแผล  รอยนูน  รอยบุ๋ม  การดึงรั้งที่มีแววว่าไม่ปกติหรือไม่  เท้าสะเอวให้กระชับโน้มตัวมาด้านหน้ากับชูแขนทั้งสองข้างขึ้นเหนือศีรษะ  ก็อาจจะทำให้เห็นการดึงรั้งที่ยังเป็นไม่มากนักได้ชัดเจนขึ้น  อย่าลืมดูเสื้อชั้นในโดยเฉพาะด้านในว่ามีน้ำหรือสิ่งคัดหลั่งชนิดใดมาเปื้อนเป็นดอกเป็นดวงหรือไม่ด้วย

จากนั้นก็มาถึงการคลำ  ซึ่งอาจทำได้ในท่ายืนหรือนอน  หลายท่านชอบคลำในห้องน้ำขณะอาบน้ำถูกสบู่  นัยว่าลื่นดีและได้คลำต่อจากการดูไปเลย  หลายท่านก็ชอบคลำในท่านอนสบายๆ  บนเตียงครับ  ชอบอย่างไหนก็เลือกได้ตามใจ  เนื่องจากความสำคัญอยู่ที่มือที่คลำมากกว่า

ตอนที่คลำเราจะใช้อุ้งนิ้วตรงปลายนิ้วทั้งสามตรงกลาง  (นิ้วชี้  นิ้วกลาง  และนิ้วนาง)  ค่อยๆ  กดอย่างละมุนละไมไปทั่วๆ  เนื้อเต้านม  ไม่ใช่ใช้ห้านิ้วจับหยิบเนื้อเต้านม  ซึ่งนอกจากจะเป็นวิธีตรวจที่ผิดแล้ว  ลักษณะเนื้อเต้านมที่เป็นเนื้อเยื่อเกี่ยวพันเหนียวๆ  ยิ่งจะทำให้ผู้ตรวจรู้สึกว่าหยิบได้ก้อน  กังวลกันไปโดยใช่เหตุอีกต่างหาก

เวลากดด้วยอุ้งนิ้วก็ต้องคลำไปจนทั่วเต้านม  มือซ้ายกดเต้านมขวามือขวากดเต้านมซ้าย  วนให้ทั่วเนื้อเต้านมทั้งหมด  ให้หัวนม  และบีบเบาๆ  บริเวณหัวนม  เพื่อสังเกตว่ามีน้ำหรือของเหลวผิดปกติไหลออกมาหรือไม่ด้วย  จากนั้นคลำเนื้อเต้านมส่วนหางที่เลยเข้าไปบริเวณรักแร้  และคลำในรักแร้  ซึ่งควรต้องไม่มีก้อนใดๆ  นอกจากแนวซี่โครง

คลำเต้านมด้วยตัวเองโดยใช้นิ้วกลางและนิ้วนางเป็นหลัก

คลำเต้านมท่านอน ใช้หมอนหมุนใต้ไหล่ ช่วยให้คลำได้ชัดเจน

เมื่อเทียบเคียงการตรวจด้วยตัวเองครั้งปัจจุบันกับครั้งที่ผ่านมาแล้วพบว่าไม่แตกต่าง  ไม่มีก้อนน่าสงสัยใดๆ  ก็เป็นอันเสร็จพิธีครับ  รอทำใหม่เดือนถัดไป  ถ้าอยู่ในวัยหมดประจำเดือนก็ตั้งวันที่ไว้เลยครับ  ทุกต้นเดือนทุกปลายเดือน  หรือวันหวยออก  เป็นต้น  จะได้จำได้แม่นยำ  ทำให้ได้ทุกเดือนหรือทุกสองเดือนก็ยังดีครับ  แต่ใช่ใช่ทุกวันหรือหนักกวานั้นอีก  ขี้กังวลมาก  คลำมันวันละเป็นสิบหน  แบบนี้ไม่ได้ประโยชน์ครับ  การคลำถี่เกินไปทำให้บอกความแตกต่างไม่ได้  ไม่รู้ว่าก้อนโตขึ้นหรือไม่ เล็กลงอย่างไร  สู้ทิ้งช่วงให้เหมาะสมตามที่แนะนำจะดีกว่า

สมาคมศัลยแพทย์อเมริกันให้ความสำคัญของการตรวจเต้านมด้วยตนเองเป็นสัดส่วนประมาณ       20 – 30  เปอร์เซ็นต์  เมื่อเทียบกับการตรวจทุกอย่าง  (ตรวจด้วยแพทย์และการตรวจแมมโมแกรมกับอัลตราซาวนด์)  ตัวเลขอาจดูไม่มาก  แต่ก็ไม่น้อยทีเดียว  เขายังบอกต่อไปอีกด้วยว่าเป้าหมายของการสนับสนุนให้ประชาชนตรวจเต้านมด้วยตนเองยังได้ประโยชน์แง่กระตุ้นให้ผู้คนเอาใจใส่ดูแลสุขภาพ  ซึ่งหมายรวมไปถึงการดูแลร่างกายทั้งหมดด้วย

ดังนั้นเมื่อจับก้อนได้เอง  อย่าเพิ่งวู่วามจนเกินไป  รวบรวมสติตรวจดูใหม่ด้วยท่าทางที่ถูกต้องและไปพบแพทย์เพื่อการยืนยัน  วินิจฉัย  รวมทั้งให้แพทย์สอนวิธีการตรวจเต้านมด้วยตัวเองให้ถูกต้องอีกครั้ง

บางครั้งคนที่คลำได้คนแรกก็เป็นคนข้างกายครับ  ไม่ใช่เจ้าตัว  (ซึ่งเผลอๆ  จะคลำและจำได้แม่นกว่าเจ้าตัวซะอีก)  เนื่องจากอยู่ในฐานะผู้ใช้ผลิตภัณฑ์  ไม่ใช่เจ้าของ  จึงอาจสนใจรูปลักษณะและคุณสมบัติของวัสดุมากเป็นพิเศษ!  อันนี้ก็ต้องระมัดระวังพอสมควรนะครับ  ไว้ใจมากไม่ได้  เพราะตอนได้รับผลิตภัณฑ์มาใหม่ๆ  ก็อาจให้ความสนใจ  ลูบคลำเป็นประจำครั้นพอนานไปความเอาใจใส่อาจลดน้อย  หรือหนักกว่านั้นคือเริ่มไปสนใจวัสดุชิ้นอื่นที่สดใส่ใหม่กว่า  ตนเป็นที่พึ่งแห่งตนจึงชัวร์กว่าด้วยประการทั้งปวงครับ

คุณสามารถอ่านข้อมูลดีๆมีประโยชน์แบบนี้ได้เพิ่มเติมที่หนังสือ "มะเร็งเต้านม" โดยรองศาสตราจารย์ นพ. พัฒน์พงศ์ นาวีเจริญ, รองศาสตราจารย์ นพ. ศิรชัย จินดารักษ์, ผู้ช่วยศาสตราจารย์ นพ. ชวลิต เลิศบุษยานุกูล, ผู้ช่วยศาสตราจารย์ นพ. วิโรจน์ ศรีอุฬารพงศ์ จากสำนักพิมพ์อมรินทร์ เพื่อสนับสนุนผู้แต่ง

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามฟรี ได้คำตอบภายใน 24 ชม.

ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย

ตอบโดยแพทย์ภายใน 24 ชั่วโมง (คุณจะได้รับอีเมลเมื่อแพทย์ตอบคำถามของคุณ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

การันตีคำตอบจากคุณหมอภายใน 60 นาที หรือรับค่าดำเนินการคำถามด่วน 200 บาทคืนไปเลย

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน เพื่อที่คุณจะสามารถรับความคิดเห็นจากคุณหมอหลายๆท่านในคำถามของคุณ

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่