สุขภาพเด็ก

ไข้อีดำอีแดง โรคคออักเสบ และผื่นจากการติดเชื้อ

ความเข้าใจเกี่ยวกับโรคคออักเสบและผื่นจากการติดเชื้อในโรคไข้อีดำอีแดง
อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ พ.ค. 3, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 4 นาที
ไข้อีดำอีแดง โรคคออักเสบ และผื่นจากการติดเชื้อ

คำนิยามของไข้อีดำอีแดง (Scarlet Fever)

ไข้อีดำอีแดง (Scarlet Fever) เป็นความเจ็บป่วยที่เกิดจากการติดเชื้อ แบคทีเรีย group A streptococci สายพันธุ์หนึ่ง (ซึ่งทำให้เกิดโรคคออักเสบได้) หากคุณเคยได้ยินเรื่องเล่าเกี่ยวกับไข้อีดำอีแดง คุณควรอ่านบทความนี้ เมื่อเปรียบเทียบโรคที่มีการทำลายล้างสูงในอดีตแต่ในปัจจุบันเป็นเพียงการติดเชื้อคออักเสบร่วมกับการเกิดผื่นเท่านั้นเอง โดยโรคนี้มักพบบ่อยในเด็กที่อายุน้อยกว่า 10 ปี แต่ก็สามารถพบได้บ้างในทุกช่วงอายุ

อาการของไข้อีดำอีแดง

ไข้อีดำอีแดงมักจะเริ่มด้วยการมีไข้และเจ็บคอ อาการจะเข้าได้กับโรคคออักเสบจากการติดเชื้อแบคทีเรีย โดยไข้อาจจะขึ้นสูงได้ถึง 103-104 องศาฟาเรนไฮต์ และมักจะมีอาการคลื่นไส้ อาเจียน หนาวสั่น ปวดศีรษะ และปวดท้องตามมาได้ มักไม่พบอาการไอจากการติดเชื้อนี้

หากไม่ได้รับการรักษา ไข้จะเป็นอยู่ประมาณ 5-7 วัน แต่โดยส่วนมากจะลดลงได้อย่างรวดเร็วภายใน 1 วันหากได้รับยาปฏิชีวนะ ในช่วง 12-48 ชั่วโมงหลังจากมีอาการดังกล่าว จะเกิดผื่นแดงขึ้น โดยผื่นนี้ไม่ได้เกิดจากเชื้อแบคทีเรียเอง แต่เกิดจากพิษที่ผลิตจากเชื้อแบคทีเรีย group A strep บางสายพันธุ์

ผื่นจากไข้อีดำอีแดง

ผื่นแดงที่เกิดจากไข้อีดำอีแดงมักจะประกอบด้วยตุ่มเล็ก ๆ สีแดงที่เริ่มจากบริเวณคอและขาหนีบ หลังจากนั้นจะกระจายไปทั่วตัว โดยผื่นนี้จะคงอยู่ประมาณ 5-6 วัน ผื่นแดง ๆ นี้จะกดจาง (เมื่อกดที่ตุ่มแดง ผิวบริเวณนั้นจะขาวขึ้น) ต่างกับผื่นจากโรคอื่น (จุดเลือดออก) ที่กดแล้วไม่จาง  บางครั้งผื่นจะเป็นมากบริเวณคอ ข้อพับ รักแร้ และขาหนีบ เมื่อผื่นจางลง ผิวอาจจะลอกออกได้ โดยเฉพาะที่ใบหน้าและฝ่ามือ โดยการลอกของผิวจะเกิดเป็นช่วงเวลานานได้ถึง 6 สัปดาห์

วิธีการแยกผื่นจากไข้อีดำอีแดงจากผื่นชนิดอื่น ซึ่งบางครั้งมีความใกล้เคียงกันทั้งลักษณะผื่นและอาการอื่น ๆ แต่สิ่งที่จะทำให้นึกถึงโรคอีดำอีแดงมากกว่าโรคอื่น ได้แก่

  • ผื่นมีลักษณะเหมือนกระดาษทราย  เมื่อคุณลองลูบบริเวณที่มีผื่นจะรู้สึกเหมือนสัมผัสกระดาษทราย โดยส่วนมากจะพบที่บริเวณแขนและหน้าอกมากกว่าบริเวณใบหน้า
  • รอบปากซีด  เป็นคำที่เรียกกันเล่น ๆ ในทางการแพทย์ ซึ่งหมายถึงมักจะพบว่าบริเวณรอบปากซีดลงเมื่อเปรียบเทียบกับบริเวณหน้าผากและแก้มที่แดงมากขึ้น
  • เส้น Pastia  เป็นอีกสิ่งหนึ่งที่พบได้บ่อยในไข้อีดำอีแดง โดยจะพบเป็นเส้นสีเข้มที่เกิดขึ้นบนผิวหนัง โดยเฉพาะบริเวณรอยพับ ซึ่งอาจดูเหมือนบริเวณที่โดนแดดเผา
  • ลิ้นสตรอว์เบอร์รี่  เป็นอีกสิ่งที่พบได้บ่อย โดยจะพบว่ลิ้นแดงและบวมมากขึ้น ช่วงแรกจะพบว่าลิ้นจะมีปื้นสีขาวคลุม เมื่อเปรียบเทียบกับต่อมรับรสที่บวมและแดงมากขึ้นจะทำให้มีลักษณะเหมือนสตรอว์เบอร์รี่

ไข้และผื่นนี้มักจะพบร่วมกับการมีคอแดงและอักเสบ และมีต่อมทอนซิลที่บวมแดง มีหนองคลุมได้ นอกจากนั้นยังทำให้ความอยากอาหารลดลง และพลังงานลดลงได้

การวินิจฉัยไข้อีดำอีแดง

เมื่อลูกของคุณมีอาการที่อาจเป็นโรคอีดำอีแดง แพทย์มักจะป้ายเชื้อจากคอไปตรวจว่าเป็นการติดเชื้อแบคทีเรียชนิดที่ก่อโรคไข้อีดำอีแดงหรือไม่ บางครั้งการตรวจนี้อาจได้ผลเป็นลบ แต่ผลเพาะเชื้อภายหลังอาจระบุว่าเป็นการติดเชื้อชนิดนี้

การรักษา

การติดเชื้อนี้ต้องใช้ยาปฏิชีวนะ ได้แก่ penicillin, amoxicillin, erythromycin, clindamycin หรือ cephalosporin  นอกจากนั้นควรแยกลูกของคุณให้อยู่เฉพาะบริเวณบ้าน ไม่ควรไปโรงเรียนหรือพบเพื่อนอย่างน้อยในช่วง 24 ชั่วโมงหลังได้รับยาปฏิชีวนะ หลังจากนั้น ไข้อีดำอีแดงจะมีการแพร่กระจายเชื้อลดลง

การรับประทานยาปฏิชีวนะให้ครบตามกำหนดเป็นเรื่องสำคัญ โดยแบคทีเรียชนิดนี้ยังสามารถก่อโรคไข้รูมาติก (Rheumatic fever) ได้ แต่พบได้น้อย ดังนั้น แม้ว่าอาการของโรคจะดีขึ้นแล้ว การใช้ยาปฏิชีวนะให้ครบตามกำหนดมีความสำคัญที่จะช่วยป้องกันไม่ให้เกิดโรคไข้รูมาติกได้  โรครูมาติกเป็นโรคหัวใจที่ไม่เกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรียเอง แต่เกิดจากผลของการกำจัดเชื้อแบคทีเรียของร่างกาย

ไข้อีดำอีแดงและการติดเชื้อที่ผิวหนัง

แม้ว่าจะพบได้น้อย แต่สามารถพบการเกิดโรคไข้อีดำอีแดงภายหลังการมีการติดเชื้อที่ผิวหนังได้ โดยแบคทีเรียน Strep นี้ เป็นชนิดเดียวกับการเกิดการติดเชื้อพุพองที่ใบหน้า (impetigo) โดยอาการจะคล้ายกับการเกิดไข้อีดำอีแดงตามปกติดังที่กล่าวมาแล้ว แต่แทนที่จะเกิดตามหลังอาการเจ็บคอของการติดเชื้อคออักเสบ จะพบว่ามีการติดเชื้อที่ผิวหนัง โดยเฉพาะรอบ ๆ แผลที่มีอยู่เดิม

ประวัติของโรคไข้อีดำอีแดง

หากคุณเคยได้ยินประวัติของโรคไข้อีดำอีแดงจากคนสมัยก่อน คุณอาจกังวลและกลัว ก่อนหน้านี้ไข้อีดำอีแดงเป็นปัญหาที่รุนแรงกว่าปัจจุบันมาก โชคดีที่แบคทีเรียในปัจจุบันแตกต่างจากในอดีตมาก นอกจากจะมีการกลายพันธุ์ให้ก่อโรคน้อยลงแล้ว เรายังมียาปฏิชีวนะที่สามารถฆ่าเชื้อเหล่านี้ได้ง่ายขึ้น

ไข้อีดำอีแดงในวรรณคดี

หลายคนอาจเคยได้ยินเรื่องราวของไข้อีดำอีแดงจากวรรณคดีแล้วเกิดหวาดกลัวโรคนี้ขึ้น ในหนังสือเรื่อง The Velveteen Rabbit มีการกล่าวถึงเด็กที่เป็นไข้อีดำอีแดงนี้ รวมทั้งมีเรื่องเล่าเกี่ยวกับไข้อีดำอีแดงที่ทำให้ Mary จากเรื่อง Little House on the Prairie ตาบอดได้ แต่เป็นเรื่องสำคัญที่ต้องรู้ไว้คือ ไข้อีดำอีแดงไม่ได้ทำให้ตาบอด และหากย้อนเวลากลับไปมากขึ้นจะพบว่าสาเหตุของโรคหลาย ๆ อย่างเกิดจากไข้รูมาติก ซึ่งเป็นภาวะการเจ็บป่วยที่รุนแรงกว่ามาก

การป้องกันและการลดโอกาสเกิดการติดเชื้อในเด็ก

หากลูกของคุณเป็นโรคไข้อีดำอีแดง เป็นเรื่องสำคัญมากที่จะให้ลูกของคุณอยู่ในบ้านอย่างน้อย 24 ชั่วโมง นอกจากจะเป็นการป้องกันไม่ให้เด็กคนอื่นติดเชื้อ ยังเป็นการให้ร่างกายของเด็กได้พักผ่อน โดยโรคนี้สามารถติดต่อได้ทางละอองน้ำลายที่เกิดจากการไอหรือการจาม นอกจากนั้นยังสามารถติดจากการสัมผัสบริเวณที่ถูกจับโดยผู้ที่ติดเชื้ออยู่ก็ได้

การล้างมือที่ถูกต้องเป็นวิธีสำคัญในการป้องกันการแพร่เชื้อ ถึงแม้จะดูง่าย แต่การล้างมือให้ถูกต้องนั้นไม่ได้ปฏิบัติอย่างแพร่หลายเท่าที่ควร นอกจากนั้น การปิดปากขณะไอ การไม่ใช้แก้วน้ำร่วมกัน หรือการแยกช้อนส้อมก็ถือเป็นเรื่องสำคัญเช่นกัน

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามปกติ ได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

ค่าบริการ 100 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 24 ชั่วโมง โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

ค่าบริการ 200 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 60 นาที โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 60 นาที เราคืนเหรียญให้ 100 เหรียญและคำถามจะถูกปรับเป็นคำถามปกติ ซึ่งจะได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน ซึ่งเพิ่มโอกาสให้คุณได้รับความคิดเห็นจากคุณหมอท่านอื่น

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่