Doctor men
เขียนโดย
อ. ทพญ. พฤษพร เกียรติ์เกริกไกร ทันตแพทย์ชำนาญการ
Doctor men
รีวิวโดย
ทีมแพทย์ HONESTDOCS
สุขภาพฟัน

ถอนฟันคุด เป็นอย่างไร? ตอบทุกข้อสงสัยเกี่ยวกับการถอนฟันคุด

รวมคำตอบเกี่ยวกับฟันคุด เกิดได้อย่างไร การผ่าตัดหรือถอน แผลกี่วันหาย
อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ 18 พ.ย. 2019 รีวิวเมื่อวันที่ 18 พ.ย. 2019 ประมาณเวลาการอ่าน: 4 นาที
มีคนอ่านบทความนี้แล้ว 825,280 คน

ถอนฟันคุด เป็นอย่างไร? ตอบทุกข้อสงสัยเกี่ยวกับการถอนฟันคุด

หลายคนพออายุมากขึ้นแล้วเกิดปัญหา "ฟันคุด" หรือฟันไม่งอกโผล่พ้นขากรรไกรออกมาตั้งตรงตามปกติ ทำให้ต้องแก้ปัญหาด้วยการ "ถอนฟันคุด" ซึ่งการถอนฟันคุดในคนไข้แต่ละราย ทันตแพทย์จะใช้วิธีแตกต่างกัน และหลังจากถอนฟันคุดแล้วก็มักจะยังมีแผลอยู่อีกนานนับเดือน ดังนั้นคุณจึงควรศึกษาวิธีปฏิบัติหลังจากการถอนฟันคุด ดังที่จะอธิบายในบทความดังต่อไปนี้

ฟันคุดเกิดจากอะไร ทุกคนต้องมีฟันคุดหรือไม่?

มีรายงานต่างๆ กล่าวว่า มนุษย์โบราณไม่มีฟันคุด เนื่องจากกระดูกขากรรไกรมีขนาดใหญ่เพียงพอให้ฟันขึ้นได้เต็มซี่ แต่มนุษย์ในปัจจุบันมีฟันคุด เนื่องจากอาหารที่ทำขึ้นเองมีลักษณะอ่อนเหลวและขนาดเล็กกว่าในยุคโบราณ กระดูกขากรรไกรจึงไม่ต้องทำงานหนัก ทำให้เกิดการปรับตัวให้มีลักษณะเล็กลง ในขณะที่จำนวนและขนาดของฟันยังเท่าเดิม ฟันจึงไม่สามารถจัดวางตำแหน่งหรือขึ้นในทิศทางตามยาวของตัวฟัน (long axis) ได้ตามปกติในขากรรไกร เกิดเป็นฟันคุดอยู่ในกระดูก

หากมีพื้นที่พอในกระดูกขากรรไกร ฟันกรามซี่ที่ 3 ของคนเราควรจะขึ้นในช่องปากในช่วงอายุ 17-21 ปี ฟันซี่นี้เป็นซี่สุดท้าย จึงเป็นซี่ที่กลายเป็นฟันคุดได้มากที่สุด อย่างไรก็ตาม ทุกคนไม่จำเป็นต้องมีฟันคุด หากผู้ป่วยไม่มีฟันกรามซี่ที่ 3 หรือมีฟันซี่นี้แต่ขนาดของกระดูกขากรรไกรมีพื้นที่เพียงพอให้ฟันขึ้นได้เต็มซี่ในทิศทางที่ถูกต้อง

อ่านเพิ่มเติม: ฟันคุดคืออะไร จะรู้อย่างไรว่ามีฟันคุด

ฟันคุดโผล่แล้วเป็นแบบไหน?

ฟันคุดโผล่แล้ว คือ ตัวฟันคุดบางส่วนหรือทั้งหมดโผล่พ้นเหงือก ทำให้สามารถมองเห็นได้โดยตรง หรือมองผ่านกระจก ซึ่งจะมีผลต่อความยากง่ายในการผ่าตัดหรือถอนฟันคุด สำหรับฟันคุดที่โผล่แล้วบางส่วน จะมีเนื้อเยื่อเหงือกคลุมตัวฟันที่ขึ้นบางส่วน เรียกว่า “ฝาเหงือก” ใต้ฝาเหงือกมักพบเศษอาหารเข้าไปสะสมอยู่เสมอๆ ส่งผลให้เกิดการหมักหมมเน่าเปื่อย จนท้ายที่สุดจะเกิดการติดเชื้อได้

ฟันคุดมีอาการอย่างไรบ้าง?

หากฟันคุดไม่ได้ผุ ไม่ได้ดันฟันซี่ข้างเคียง หรือไม่ได้มีเศษอาหารสะสมที่ฝาเหงือก ก็อาจไม่มีอาการผิดปกติใดๆ แต่ถ้าฟันคุดดันฟันซี่ข้างๆ หรือฝาเหงือกอักเสบ ก็อาจทำให้เกิดอาการปวดเล็กน้อยถึงปวดมากเป็นบริเวณกว้าง ไม่รู้ตำแหน่งแน่ชัด

วิธีการผ่าตัดฟันคุดสำหรับฟันบนหรือล่างต่างกันหรือไม่?

การผ่าฟันคุดซี่บนและซี่ล่างมีวิธีการพื้นฐานเหมือนกัน ได้แก่ การเปิดแผ่นเหงือก การกรอตัดกระดูกที่คลุมฟันออก การกรอตัดแบ่งฟัน การเอาฟันที่กรอตัดออกจากกระดูกเบ้าฟัน และการเย็บแผล

ความแตกต่างคือ กระดูกขากรรไกรบนมีความยืดหยุ่นและมีรูพรุนมากกว่าในขากรรไกรล่าง แต่มีความแข็งน้อยกว่า ทำให้ฟันคุดบนหลุดออกง่ายกว่าฟันคุดล่าง อย่างไรก็ตาม ทางเข้าสำหรับเครื่องมือ แสงส่องสว่าง และการดึงรั้งแผ่นเหงือกสำหรับการผ่าตัดฟันคุดบนจะทำได้ยากกว่าในฟันคุดล่าง

อ่านเพิ่มเติม: การผ่าฟันคุด

อ่านเพิ่มเติม: ผ่าฟันคุดราคาซี่ละเท่าไหร่ ผ่าฟันคุดใช้สิทธิประกันสังคมได้หรือไม่

ผ่าฟันคุด

ข้อปฏิบัติหลังการผ่าตัดหรือถอนฟันคุด

  1. หลังจากผ่าตัดหรือถอนฟันคุดแล้ว ควรกัดผ้าก๊อซให้แน่นบนบริเวณที่ถอนหรือผ่า เพื่อเป็นการหยุดเลือด ห้ามเคี้ยวหรือพูดถ้าไม่จำเป็น ถ้าจำเป็นต้องพูดให้พูดแบบกัดฟันพูด โดยปกติเลือดสดที่ไหลออกจากแผลจะหยุดไหลภายใน 1 ชั่วโมง แต่อาจมีลิ่มเลือดที่ละลายปนกับน้ำลายซึมออกมาได้ตลอด 24 ชั่วโมงแรกหลังผ่าตัด
  2. ห้ามบ้วนน้ำ น้ำลาย หรือเลือด ตลอดวันที่ผ่าตัดหรือถอนฟันคุด
  3. หากมีน้ำลายและเลือดในปาก ต้องกลืนเท่านั้น
  4. เมื่อกัดผ้าก๊อซครบ 2 ชั่วโมง ให้คายผ้าก๊อซทิ้ง หากยังมีเลือดสดๆ ไหลออกมาจากแผลผ่าตัดหรือถอนฟันคุดอีก ให้กัดผ้าก๊อซที่ทันตแพทย์ให้อีก 1 ชั่วโมง โดยต้องล้างมือให้สะอาดก่อนหยิบผ้าก๊อซวางที่แผล
  5. ต้องรับประทานยาที่ได้รับตามที่ทันตแพทย์จ่ายอย่างเคร่งครัด เช่น ยาปฏิชีวนะ ยาแก้ปวด
  6. วันต่อไปให้บ้วนปากหลังรับประทานอาหารด้วยน้ำเกลือ (น้ำต้มสุก 1 แก้วผสมกับเกลือครึ่งช้อนชา)
  7. ถ้าเลือดไหลไม่หยุด ห้ามอมน้ำแข็ง ให้ใช้เจลแช่เย็นหรือน้ำแข็งในถุงพลาสติกห่อด้วยผ้าหรือกระดาษ ประคบนอกปากบริเวณผิวหนังที่ตรงกับฟันที่ถอนหรือผ่าตัด ประคบเย็น 48 ชั่วโมงแรก
  8. หลังจากผ่าตัดหรือถอนฟันคุดเลย 48 ชั่วโมงเป็นต้นไป ให้ประคบอุ่นเพื่อลดอาการบวม โดยอาการบวมและมีรอยช้ำนั้นพบได้เป็นปกติหลังการผ่าตัดหรือถอนฟันคุด จะบวมมากที่สุดวันที่ 3 จากนั้นจะค่อยๆ ยุบ
  9. ห้ามแคะแผลหรือดูดแผลผ่าหรือถอนฟันคุดเล่น ห้ามใช้ลิ้นดุนที่แผล
  10. ห้ามออกกำลังกายหนัก แต่สามารถทำงานและใช้ชีวิตประจำวันได้ตามปกติ
  11. ห้ามสูบบุหรี่ ดื่มสุรา หรือรับประทานของมึนเมา อย่างน้อย 1 สัปดาห์
  12. ห้ามรับประทานอาหารรสจัด เผ็ดจัด หรือร้อนจัด
  13. รับประทานอาหารในวันแรกได้ โดยควรเป็นอาหารเหลวที่ไม่ร้อนเกินไป เช่น โจ๊ก ข้าวต้ม
  14. แปรงฟันได้ตามปกติในวันรุ่งขึ้น ฟันที่อยู่ใกล้บริเวณแผลผ่าตัดหรือถอนฟันคุดก็ต้องแปรงด้วยแปรงขนอ่อนมากๆ ห้ามใช้แปรงแคะหรือเขี่ยบริเวณแผลที่ถอนฟัน
  15. หากได้รับการเย็บแผลผ่าตัดหรือถอนฟันคุดไว้ด้วยไหมชนิดไม่ละลาย ต้องกลับไปให้ทันตแพทย์ตัดไหมหลังผ่าตัด 7-10 วัน

กี่วันแผลผ่าตัดหรือถอนฟันคุด จึงจะหาย จะปวดไปอีกกี่วัน?

การผ่าตัดหรือถอนฟันคุดย่อมก่อให้เกิดการบาดเจ็บ รวมถึงทำให้กระดูกและเหงือกช้ำ อาการปวดบวมหลังผ่าตัดจึงเป็นเรื่องปกติ วันแรกของการผ่าตัด เมื่อยาชาเริ่มหมดฤทธิ์ก็จะเริ่มรู้สึกปวดได้ทันที และมีอาการปวดมากที่สุดเมื่อ 3-5 ชั่วโมงหลังผ่าตัด อย่างไรก็ตาม อาการเหล่านี้สามารถบรรเทาได้ด้วยการรับประทานยา การประคบ และปฏิบัติตามข้อปฏิบัติที่ทันตแพทย์ได้แจ้งอย่างเคร่งครัด

หลังวันที่ 2 ของการผ่าตัดหรือถอนฟันคุด อาการปวดจะน้อยลงหรือหายไปเลย ถ้าหลังวันที่ 3 เป็นต้นไปอาการเจ็บปวดยังไม่ทุเลา หรือกลับปวดมากขึ้น อาจเป็นสัญญาณของการเกิดปัญหาแทรกซ้อนอื่นๆ เช่น กระดูกเบ้าฟันอักเสบ ควรกลับไปพบทันตแพทย์เพื่อทำการรักษา

เหงือกบริเวณแผลผ่าตัดหรือถอนฟันคุดจะเริ่มปิดหลังจาก 5 วันแรกหลังการผ่าตัดหรือถอนฟันคุด ส่วนใหญ่จะปิดภายใน 2 สัปดาห์ และจะปิดสนิทภายใน 1 เดือน

อ่านเพิ่มเติม: ผ่าฟันคุดเจ็บไหม

จองคิวและเปรียบเทียบราคาผ่าฟันคุดและถอนฟันคุด พร้อมเช็คโปรโมชั่นส่วนลดและแคชแบ็กได้ที่นี่ หรือสอบถามได้ที่ไลน์ @honestdocs กดที่นี่เพื่อเพิ่มเราเป็นเพื่อน

ผ่าฟันคุด


ที่มาของข้อมูล

ศ.นพ.เชื้อโชติ หังสสูต, ตำราศัลยศาสตร์ช่องปากและแม็กซิลโลเฟเชียล (Oral and maxillofacial surgery), กรุงเทพฯ: เยียร์บุ๊คพับลิชเชอร์, 2536

ศ.ทพ.ณัฐเมศร์ วงศ์สิริฉัตร, ตำราการผ่าฟันคุด (ฟันกรามล่างซี่ที่สาม) (Lower impacted third molar surgical intervention), กรุงเทพฯ: บริษัท เท็กซ์แอนด์ เจอร์นัล พับลิเคชั่น, 2555

Jerjes W, Upile T, Kafas P, et al. Third molar surgery: the patient's and the clinician's perspective. Int Arch Med. 2009;2(1):32. Published 2009 Oct 24. doi:10.1186/1755-7682-2-32


บทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อให้ความรู้แก่ผู้อ่าน และไม่สามารถแทนการแนะนำของแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาได้ ผู้อ่านควรพบแพทย์เพื่อให้แพทย์ตรวจที่สถานพยาบาลทุกครั้ง และไม่ควรตีความเองหรือวางแผนการรักษาด้วยตัวเองจากการอ่านบทความนี้ ทาง HonestDocs พยายามอัปเดตข้อมูลให้ครบถ้วนถูกต้องอยู่เสมอ คุณสามารถส่งคำแนะนำได้ที่ https://honestdocs.typeform.com/to/kkohc7

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าข้อมูลนี้เป็นประโยชน์กับคุณแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวีดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ

คำตอบที่คุณจะได้เป็นเพียงความเห็นจากแพทย์ ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค โปรดพบแพทย์ที่สถานพยาบาลเพื่อการรักษาที่ถูกต้อง เหตุฉุกเฉิน โทร. 1669

รับทราบและถามคำถาม
บทความต่อไป
5 อาหารที่น่าตกใจสำหรับการมีสุขภาพฟันที่ดี
5 อาหารที่น่าตกใจสำหรับการมีสุขภาพฟันที่ดี

อาหารที่สามารส่งเสริมสุขภาพของช่องปากได้อย่างน่ามหัศจรรย์

ดูในแอป