โรคพิษสุนัขบ้าในแมว: ถึงจะชื่อว่าเป็นโรคสุนัขบ้า แต่แมวก็เป็นได้เหมือนกันนะ

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ มิ.ย. 2, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 4 นาที
มีคนอ่านบทความนี้แล้ว 716,515 คน

โรคพิษสุนัขบ้าในแมว: ถึงจะชื่อว่าเป็นโรคสุนัขบ้า แต่แมวก็เป็นได้เหมือนกันนะ

หลายคนได้ยินชื่อ “โรคพิษสุนัขบ้า” ก็เผลอคิดไปว่าอาจจะมีแค่สุนัขเท่านั้นที่เป็นโรคนี้ได้ แต่ความจริงแล้วโรคนี้สามารถติดสัตว์เลี้ยงลูกด้วยน้ำนมได้ทุกชนิด ทั้งแมว หนู หรือแม้กระทั่งค้างคาว ดังนั้นถ้าใครเลี้ยงแมวก็อย่าวางใจ รีบพาไปฉีดวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าโดยด่วน เพราะอย่าลืมว่าโรคนี้เป็นโรคติดต่อจากสัตว์สู่คนที่ร้ายแรงมาก ในปัจจุบันหากเชื้อพิษสุนัขบ้าติดไปถึงระบบประสาทส่วนกลางจะไม่มีทางรักษา และทำให้เสียชีวิตได้ในที่สุด รวมไปถึงในประเทศไทยเองก็เป็นแหล่งที่พบโรคนี้ได้ง่าย ทั้งจากแมวและสุนัขจรจัดที่เป็นพาหะ

โรคพิษสุนัขบ้านั้นเกิดจากเชื้อไวรัส ซึ่งผลกระทบในสุนัขหรือแมวนั้นคล้าย ๆ กัน คือ ไวรัสจะอยู่ที่ระบบประสาทส่วนกลาง (Central nervous system: CNS) โดยโรคนี้ติดต่อทางน้ำลาย โดยส่วนมากในประเทศไทยแมวมักจะติดโรคนี้จากการถูกแมวจรจัดหรือหมาจรจัดที่เป็นพาหะหรือติดโรคนี้กัดหรือข่วนเอา

เมื่อไวรัสพิษสุนัขบ้าเข้าไปในร่างกายแมวแล้วมันจะค่อย ๆ เพิ่มจำนวนในเซลล์กล้ามเนื้อก่อน จากนั้นจะค่อย ๆ ไปที่ปมประสาทที่อยู่ใกล้ที่สุด แล้วเคลื่อนไปยังระบบประสาทส่วนกลาง ระยะฟักตัวของโรคพิษสุนัขบ้านั้นอยู่ที่ประมาณ 1 – 3 เดือน แต่ถ้าแมวเริ่มแสดงอาการของโรคแล้วไวรัสจะเพิ่มจำนวนในร่างกายอย่างรวดเร็ว

ถ้าเราถูกแมวข่วนจะติดโรคพิษสุนัขบ้าได้หรือเปล่า

เราคงรู้กันอยู่แล้วว่าโรคพิษสุนัขบ้านั้นเป็นโรคที่ติดต่อจากสัตว์สู่คนได้ และเป็นโรคที่อันตรายร้ายแรงถึงชีวิต แต่บางคนอาจจะชะล่าใจคิดว่าโดนแมวจรจัดข่วนนิดหน่อยอาจจะไม่เป็นอะไร แต่ความจริงแล้วไม่ใช่เลย แม้ว่าโรคพิษสุนัขบ้าจะแพร่ผ่านทางน้ำลายโดยการกัดเสียส่วนมาก แต่การถูกแมวที่มีเชื้อพิษสุนัขบ้าข่วนหรือเลียบริเวณที่มีแผล ก็สามารถทำให้เราติดเชื้อพิษสุนัขบ้าได้เช่นกัน ดังนั้นถ้าโดนแมวจรจัดข่วน โดยเฉพาะข่วนจนเลือดออก ห้ามใจเย็นเด็ดขาด ควรรีบไปพบแพทย์เพื่อฉีดวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าทันที

อาการและชนิดของโรคพิษสุนัขบ้า

อาการของโรคพิษสุนัขบ้านั้นแบ่งออกเป็น 2 ชนิด คือ มีอาการอัมพาต และมีอาการนิสัยเปลี่ยนไปเป็นฉุนเฉียวบ้าคลั่ง โดยทั่วไปแมวที่ติดโรคพิษสุนัขบ้าใหม่ ๆ จะแสดงอาการผิดปกติที่เกี่ยวกับระบบส่วนกลางน้อย หลังจากนั้นอีกประมาณ 1 – 3 วัน แมวจะเริ่มพัฒนาสู่อาการขั้นต่อไปคือเริ่มมีนิสัยเปลี่ยนแปลง ฉุนเฉียว ดุร้าย ตาขวาง น้ำลายยืด รวมไปถึงอาจมีอาการชักกระตุก เดินเซ หรือเป็นอัมพาตร่วมด้วย

อาการดุร้ายที่เกิดจากการติดเชื้อพิษสุนัขบ้านั้นสามารถดูได้จากพฤติกรรมที่เปลี่ยนไปอย่างฉับพลัน เช่น จากแมวที่นิสัยเรียบร้อยขี้เล่น ก็อาจจะตาขวาง ฉุนเฉียว และทำร้ายผู้คนหรือเจ้าของ ส่วนอาการอัมพาตจากเชื้อพิษสุนัขบ้า อาจสังเกตได้จากแมวมีอาการอ่อนแรง ชักกระตุก เดินโซเซ ใช้ขาทั้ง 4 ข้างไม่สัมพันธ์กัน และอาจมีอาการอัมพาตตามมาได้

โรคพิษสุนัขบ้านั้นมีการดำเนินของโรคที่เร็วมาก ถ้าไม่รีบรักษาตั้งแต่ทราบว่าแมวติดเชื้อ โอกาสหายนั้นยากมาก ส่วนใหญ่มักตาย แต่โดยทั่วไปแล้วกฎหมายในประเทศไทยบังคับให้ผู้เลี้ยงสุนัขและแมวทุกคนต้องพาสัตว์เลี้ยงของตนไปฉีดวัคซีนป้องกันโรคนี้อยู่แล้วเป็นประจำทุกปี แต่อาจมีเจ้าของแมวบางท่านคิดว่าไม่เป็นไร ดังนั้นอย่าลืมไปฉีดวัคซีนกันนะ เพราะกันไว้ย่อมดีกว่าแก้แน่นอน และหากพบว่าแมวของเราหรือแมวจรจัดมีอาการดังต่อไปนี้ขอให้ระวังตัวเพราะอาจติดเชื้อพิษสุนัขบ้าได้

อาการของแมวที่ต้องสงสัยว่าเป็นโรคพิษสุนัขบ้า

  • มีไข้
  • ชักกระตุก 
  • มีภาวะอัมพาต เดินไม่ได้
  • กลัวน้ำ
  • อ้าปากค้าง กรามล่างห้อย
  • กลืนน้ำหรืออาหารลำบาก
  • นิสัยเปลี่ยนแปลงอย่างฉับพลัน มีความดุร้าย พร้อมโจมตีมนุษย์
  • กล่องเสียงหรือกรามล่างเป็นอัมพาต
  • น้ำลายไหลยืด บางตัวอาจพบว่าน้ำลายฟูมปาก

สาเหตุ

โรคพิษสุนัขบ้านั้นเกิดจากไวรัส RNA สายเดียว (single-stranded RNA) ในจีนัส Lyssavirus แฟมิลี่ Rhabdoviridae โดยไวรัสชนิดนี้สามารถติดผ่านน้ำลายและเลือดจากสัตว์ที่มีเชื้อนี้ได้ การสัมผัสกับเชื้อไวรัสนี้โดยตรงส่วนใหญ่มักเกิดขึ้นได้ยากมาก แต่ก็เคยมีกรณีที่มีคนเข้าไปในถ้ำที่มีค้างคาวจำนวนมากและเป็นโรคนี้อยู่ก็อาจจะทำให้ติดเชื้อได้เช่นกัน

แนวทางการวินิจฉัย

ถ้าสงสัยว่าแมวที่บ้านเป็นโรคพิษสุนัขบ้า ควรรีบพาไปพบสัตวแพทย์โดยด่วน โดยจับขังกรงอย่างมิดชิดและแข็งแรงปลอดภัย แต่ควรประเมินพฤติกรรมของแมวให้ดีเพราะถ้าแมวดุร้ายมาก พร้อมที่จะกัดหรือทำร้ายอาจจะต้องใช้อุปกรณ์อื่นช่วย หรืออาจจะต้องติดต่อทางเทศบาลเพื่อช่วยเหลือ

โดยปกติสัตวแพทย์จะขังแมวหรือสัตว์ที่ต้องสงสัยว่าเป็นโรคพิษสุนัขบ้าเป็นระยะเวลา 10 วัน ซึ่งส่วนใหญ่หากแมวติดเชื้อพิษสุนัขบ้ามักจะตายภายใน 10 วันนี้ โดยเชื้อพิษสุนัขบ้านั้นสามารถวินิจฉัยได้โดยตรวจสอบจากของเหลวในสมอง น้ำลาย หรือปัสสาวะของสัตว์ แต่ไม่สามารถตรวจได้จากเลือด

สัตวแพทย์มักจะแนะนำให้ทำการุณยฆาตหากสุนัขหรือแมวติดเชื้อพิษสุนัขบ้า เพราะแทบจะเป็นไปไม่ได้เลยที่จะรักษาให้หายได้หากแมวเริ่มแสดงอาการออกมาแล้ว เมื่อแมวตายแล้วจะมีการผ่าซากและเก็บตัวอย่างจากซาก โดยเฉพาะของเหลวและสารคัดหลั่งในร่างกายเพื่อตรวจสอบทางห้องปฏิบัติการเพื่อยืนยันผลการติดเชื้อต่อไป

แนวทางการรักษา

ถ้าแมวเคยได้รับวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้ามาแล้ว เจ้าของควรให้ข้อมูลประวัติการให้วัคซีนในสมุดวัคซีนแก่สัตวแพทย์เพื่อฉีดวัคซีนกระตุ้นภูมิคุ้มกันต่อไป รวมไปถึงใครที่เคยสัมผัสกับน้ำลายหรือโดนแมวตัวนี้กัดมาก่อน ให้รีบไปพบแพทย์โดยเร็ว แต่ถ้าแมวไม่เคยได้รับวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้ามาก่อน เราคงเสียใจที่ต้องบอกว่าโรคพิษสุนัขบ้าไม่สามารถรักษาให้หายได้ ส่วนใหญ่สัตว์มักตายภายใน 7 – 10 วันหลังแสดงอาการ

ถ้าหากผลการวินิจฉัยยืนยันว่าแมวเป็นโรคพิษสุนัขบ้าและไม่ได้รับวัคซีน เจ้าของจำเป็นต้องแจ้งให้ทางเทศบาลหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องทราบ และหากที่บ้านมีแมวตัวอื่นอยู่ด้วยให้กักบริเวณไว้ในกรงทุกตัวอย่างต่ำเป็นเวลา 6 เดือน ส่วนแมวที่ได้รับวัคซีนแต่แสดงอาการดุร้าย กัดหรือข่วนเจ้าของให้กักบริเวณและติดตามดูอาการอย่างต่ำเป็นเวลา 10 วัน ภายใต้การดูแลของสัตวแพทย์อย่างใกล้ชิด

แนวทางการจัดการและป้องกัน

วิธีที่ง่ายที่สุดในการป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าคือการฉีดวัคซีน ในประเทศไทยถือว่ายังเป็นเขตที่มีการระบาดของโรคนี้ ต่างจากในบางประเทศที่ไม่พบโรคนี้แล้ว ดังนั้นประเทศไทยจึงมีข้อกฎหมายให้สุนัขและแมวทุกตัวต้องได้รับการฉีดวัคซีนโรคนี้ตามโปรแกรมวัคซีนอย่างเคร่งครัด และต้องฉีดกระตุ้นภูมิคุ้มกันโรคนี้ทุก ๆ ปีไปตลอดชีวิต

ถ้าพบว่าแมวเป็นโรคพิษสุนัขบ้า แนวทางการจัดการแรกคือพื้นที่ที่แมวอาศัยอยู่ต้องได้รับการฆ่าเชื้อทันทีด้วยน้ำยาฆ่าเชื้อหรือน้ำยาทำความสะอาดบ้าน โดยสวมใส่ถุงมือและรองเท้า เพื่อไม่ให้สัมผัสกับน้ำลายของแมวโดยตรง รวมไปถึงไม่ควรให้แมวเลียผิวหนังของเราที่เป็นบาดแผล และหากแมวมีพฤติกรรมเปลี่ยนไป ตาขวาง น้ำลายไหลยืด ให้ระวังเป็นอย่างมากและควรพาไปพบสัตวแพทย์ทันทีตามแนวทางที่ได้กล่าวไว้ข้างต้น

หากคุณยังมีคำถามเพิ่มเติม กรุณาเขียนถามสัตวแพทย์ที่นี่

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวีดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รูปหรือวีดีโอของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งคำถาม