Doctor men
เขียนโดย
กภ. ธีรวิทย์ วิโรจน์วิริยะกุล นักกายภาพบำบัด
Doctor men
รีวิวโดย
ทีมแพทย์ HONESTDOCS
ความรู้สุขภาพ

การฟื้นฟูทางกายภาพบำบัด หลังผ่าตัดซ่อมแซมกระดูกสันหลังและหมอนรองกระดูกสันหลัง

ทำความเข้าใจเรื่องกายภาพบำบัดหลังผ่าตัด เพื่อให้ร่างกายฟื้นฟูรวดเร็ว และไม่กลับไปบาดเจ็บซ้ำ
อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ 11 พ.ย. 2019 รีวิวเมื่อวันที่ 11 พ.ย. 2019 ประมาณเวลาการอ่าน: 3 นาที
มีคนอ่านบทความนี้แล้ว 983,150 คน

การฟื้นฟูทางกายภาพบำบัด หลังผ่าตัดซ่อมแซมกระดูกสันหลังและหมอนรองกระดูกสันหลัง

การผ่าตัดซ่อมแซมความผิดปกติของกระดูกสันหลัง หรือหมอนรองกระดูกสันหลัง เป็นวิธีการรักษาใช้ในผู้ป่วยหลายกลุ่ม เช่น กระดูกสันหลังเสื่อม (Spondylosis) กระดูกสันหลังแตกและมีการเคลื่อนที่(Spondylolisthesis) หมอนรองกระดูกสันหลังทับเส้นประสาท (Herniated Disc) กระดูกสันหลังคด (Scoliosis)

นอกจากนี้ ผู้ป่วยที่ประสบอุบัติเหตุรุนแรงจนกระดูกสันหลังและโครงสร้างใกล้เคียงเสียหาย แพทย์อาจจะตัดสินใจเลือกวิธีการผ่าตัดเป็นการรักษาได้ โดยทั้งก่อนและหลังการผ่าตัดนั้น การกายภาพบำบัดมีบทบาทสำคัญมากที่จะช่วยให้การผ่าตัดเป็นไปอย่างราบรื่น และการฟื้นตัวเป็นไปอย่างสมบูรณ์ เพื่อให้ผู้ป่วยสามารถกลับไปใช้ช้วิตประจำวันได้อย่างปกติ ในที่นี้จะขอเน้นไปที่รายละเอียดของการทำกายภาพบำบัดหลังการผ่าตัดเป็นหลัก

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
จัดฟันใสกับ Zenyum, Invisalign, Clear Aligner เริ่มที่ 3,250 บาท เท่านั้น 🔥

ด่วน! ถึงวันที่ 12 ต.ค. นี้เท่านั้น 🦷เราจองคิวให้ ไม่ต้องรอหมอฟันนาน

%e0%b8%88%e0%b8%b1%e0%b8%94%e0%b8%9f%e0%b8%b1%e0%b8%99%e0%b9%83%e0%b8%aainternal ad

ระยะของการฟื้นฟูทางกายภาพบำบัด หลังการผ่าตัดซ่อมแซมกระดูกสันหลังและหมอนรองกระดูกสันหลัง

การรักษาด้วยวิธีทางกายภาพบำบัดสำหรับผู้ป่วยหลังผ่าตัด จะได้รับการออกแบบให้เหมาะสมกับวิธีการผ่าตัดที่แพทย์เลือกใช้ และอาการของผู้ป่วยแต่ละราย แต่โดยรวมแล้วสามารถแบ่งออกได้เป็นสามระยะใหญ่ๆ ดังนี้

  1. ระยะแรกหลังการผ่าตัด (Protective Phase) อาจใช้เวลาตั้งแต่ 1-30 หลังการผ่าตัด วัตถุประสงค์ของการฟื้นฟูทางกายภาพบำบัดในระยะนี้คือ เพื่อลดความเจ็บปวดจากการผ่าตัด ผู้ป่วยสามารถเคลื่อนไหวร่างกายได้ด้วยตัวเองอย่างเร็วที่สุด และเพื่อหลีกเลี่ยงอาการแทรกซ้อนจากการผ่าตัด การรักษาที่เป็นที่นิยม เช่น
    • การประคบเย็น โดยอุณหภูมิที่เหมาะสมคือ 12-15 องศาเซลเซียส ในระยะนี้มักแนะนำให้ผู้ป่วยประคบเย็น 15-20 นาที ทุกๆ ชั่วโมง เนื่องจากจะช่วยลดการอักเสบของปผลผ่าตัดได้
    • การออกกำลังกายด้วยการกระดกข้อเท้า (Pumping exercise) เพื่อป้องกันภาวะเลือดแข็งตัว (thrombosis) ลดอาการบวมของส่วนปลายขา และส่งเสริมให้เกิดการไหลเวียนเลือดที่ปกติ
    • การฝึกหายใจ เพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อนของปอด
    • ฝึกการเคลื่อนไหวตัวและการทำกิจวัตรประจำวัน อาจเริ่มจากออกกำลังกายเบาๆ บนเตียง ฝึกการเคลื่อนไหวร่างกายอย่างถูกต้องบนเตียง เริ่มนั่งห้อยขาข้างเตียง ฝึกลุกขึ้นยืน และเดินโดยในช่วงแรกนักกายภาพบำบัดอาจแนะนำให้ผู้ป่วยใช้อุปกรณ์ช่วยเดิน เช่น กรอบฝึกเดิน (walker) ไม้เท้า (cane) ซึ่งขึ้นกับอาการและความสามรถของผู้ป่วยเอง
  2. ระยะเริ่มเพิ่มความแข็งแรงให้กับโครงสร้างที่ได้รับบาดเจ็บ (Initial Strengthening Phase) อาจใช้เวลา 1-3 เดือนหลังหารผ่าตัด วัตถุประสงค์ของการฟื้นฟูในระยะนี้ คือ สามารถทำกิจวัตรประจำวันได้อย่างปกติโดยไม่มีอาการเจ็บปวด การรักษาที่นิยมได้ในระนี้ เช่น
    • การออกกำลังกายโดยใช้น้ำหนักตัวเป็นแรงต้าน (Body weight exercise)
    • การยืดกล้ามเนื้อหลังเบาๆ (back muscle gentle stretching exercise)
    • การออกกำลังกายเพื่อเพิ่มความทนทานของร่างกาย(Endurance Training exercise) เช่น การเดินบนลู่วิ่ง การปั่นจักรยาน และการออกกำลังกายในน้ำ
    • ท่าออกกำลังกาย และความหนักจะถูกปรับให้เหมาะสมกับอาการและวิธีการผ่าตัดของผู้ป่วยแต่ละราย
  3. ระยะเพิ่มความแข็งแรงให้สามารถกลับไปใช้ชีวิตประจำวันได้อย่างปกติ (Progression to Advanced Strengthening) ในระยะนี้อาจใช้เวลา 3-6 เดือน หรือมากกว่า 1 ปีในผู้ป่วยบางราย วัตถุประสงค์ของการรักษาในระยะนี้คือ เพื่อส่งเสริมให้ผู้ป่วยกลับไปทำงานและเล่นกีฬาได้อย่างมีประสิทธิภาพ การรักษาในระยะนี้ การออกกำลังกายจะยังคงเหมือนกับในระยะที่สอง แต่นักกายภาพบำบัดจะเพิ่มเติมด้วยกายออกกำลังที่ส่งเสริมกิจกรรมที่ผู้ป่วยทำเป็นประจำ เช่น นักกีฬาที่ต้องกระโดดเยอะๆ ผู้ที่ทำงานที่ต้องยกของบ่อยๆ นอกจากนี้การให้ความรู้เรื่องการหลีกเลี่ยงท่าทางที่กระตุ้นให้เกิดอาการและกลับมาเป็นซ้ำอีกก็เป็นเรื่องสำคัญมาก ซึ่งขึ้นอยู่วิถีชีวิตของผู้ป่วยแต่ละรายไป

การดูแลตนเองหลังเข้ารับการผ่าตัดซ่อมแซมกระดูกสันหลังและหมอนรองกระดูกสันหลัง

นอกจากเข้ารับการฟื้นฟูทางกายภาพบำบัดที่คลีนิคกายภาพบำบัดแล้ว การดูแลตนเองที่บ้านตามคำแนะนำของนักกายภาพบำบัดก็มีบทบาทสำคัญอย่างมาก ที่จะช่วยให้กระบวนการฟื้นฟูร่างกายเป็นไปอย่างสมบูรณ์และใช้เวลาสั้นลง โดยข้อแนะนำทั่วไปมีดังนี้

  1. หลีกเลี่ยงกิจกรรมที่ต้องก้มๆ เงยๆ โดยเฉพาะกิจกรรมที่ต้องมีการก้มๆ เงยๆ พร้อมกับการเอี้ยวลำตัว และยกของหนักมากกว่า 5 กิโลกรัม เพราะเป็นท่าทางที่หมอนรองกระดูกสันหลังเสี่ยงต่อการบาดเจ็บมากที่สุด
  2. เมื่อพ้นระยะอักเสบแล้ว สามารถประคบร้อนเพื่อลดความเจ็บปวดและคลายความตึงตัวของกล้ามเนื้อ โดยอุณหภูมิที่เหมาะสมคือ 43.5-45.5 องศาเซลเซียส ใช้เวลา 15-20 นาที สามารถทำได้วันละ 1-2 รอบ
  3. ออกกำลังกายตามคำแนะนำของนักกายภาพบำบัด ให้เหมาะสมกับอาการของตนเอง
  4. ปรับความเหมาะสมของอุปกรณ์ในชีวิตประจำวัน เช่น ความสูงของโต๊ะและเก้าอี้ทำงาน นอกจากนี้การเลือกรองเท้าที่เหมาะสมกับลักษณะเท้าของตนเองก็มีส่วนสำคัญอย่างมาก ที่จะช่วยลดแรงกระทำที่จะเกิดขึ้นต่อกระดูกสันหลังได้

ดังที่ได้กล่าวไปข้างต้น จะเห็นว่าการกายภาพบำบัดมีส่วนสำคัญอย่างมาก ในการช่วยส่งเสริมการฟื้นตัวของผู้ป่วยที่เข้ารับการผ่าตัดซ่อมแซมกระดูกและหมอนรองหระดูกสันหลัง อย่างไรก็ตาม การรักษาขึ้นกับอาการและความรุนแรงของอาการในผู้ป่วยแต่ระราย หากมีข้อสงสัย ควรปรึกษาแพทย์หรือนักกายภาพบำบัดเพื่อรับคำแนะนำที่ถูกต้องต่อไป

ที่มาของข้อมูล

D. Scott Kreiner, Steven W. Hwang, John E. Easa et al. An evidence-based clinical guideline for the diagnosis and treatment of lumbar disc herniation with radiculopathy. Spine Journal. 2014.

Gregory T. Poulter. Lumbar Laminectomy Physical Therapy Prescription. Orthroindy.

Mark Galland and Kenneth Kirby. Lumbar Laminectomy/ Diskectomy/ Fusion Post-surgical rehabilitation protocol. William Beaumont Army Medical Center.


บทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อให้ความรู้แก่ผู้อ่าน และไม่สามารถแทนการแนะนำของแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาได้ ผู้อ่านควรพบแพทย์เพื่อให้แพทย์ตรวจที่สถานพยาบาลทุกครั้ง และไม่ควรตีความเองหรือวางแผนการรักษาด้วยตัวเองจากการอ่านบทความนี้ ทาง HonestDocs พยายามอัปเดตข้อมูลให้ครบถ้วนถูกต้องอยู่เสมอ คุณสามารถส่งคำแนะนำได้ที่ https://honestdocs.typeform.com/to/kkohc7

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าข้อมูลนี้เป็นประโยชน์กับคุณแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวีดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ

คำตอบที่คุณจะได้เป็นเพียงความเห็นจากแพทย์ ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค โปรดพบแพทย์ที่สถานพยาบาลเพื่อการรักษาที่ถูกต้อง เหตุฉุกเฉิน โทร. 1669

รับทราบและถามคำถาม
ดูในแอป