กายภาพบำบัด

กายภาพบำบัดในผู้ป่วยเอ็นข้อไหล่อักเสบ (Shoulder tendonitis)

การตรวจประเมิน วิธีการรักษา และฟื้นฟูอาการเอ็นข้อไหล่อักเสบตามวิธีทางกายภาพบำบัด
เผยแพร่ครั้งแรก 20 ก.พ. 2020 อัปเดตล่าสุด 5 มิ.ย. 2020 เวลาอ่านประมาณ 5 นาที
กายภาพบำบัดในผู้ป่วยเอ็นข้อไหล่อักเสบ (Shoulder tendonitis)

ข้อไหล่ (Shoulder joint) เป็นข้อต่อที่มีการเคลื่อนไหวมากที่สุดในร่างกาย มีกล้ามเนื้อพาดผ่านจำนวนมาก ทำให้มีเอ็นกล้ามเนื้อ (Tendon) จำนวนมากด้วย

เมื่อเกิดการเคลื่อนไหวบ่อยๆ จึงมีความเสี่ยงต่อการอักเสบของเส้นเอ็นได้ง่าย จึงพบว่าข้อไหล่เป็นข้อต่อที่มีอัตราการอักเสบของเส้นเอ็นกล้ามเนื้อมากที่สุดในร่างกาย

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
กายภาพบำบัดและนวดเพื่อการรักษาวันนี้ ที่คลินิกหรือรพ. ใกล้บ้านคุณ เริ่มต้นที่ 513 บาท ลดสูงสุด 7875 บาท

จองผ่าน HD ประหยัดกว่า / จ่ายทีหลังได้ / ผ่อน 0% ได้ / พร้อมแอดมินคอยตอบทุกคำถาม!

193

ในปัจจุบัน การรักษาด้วยวิธีทางกายภาพบำบัดเข้ามามีบทบาทอย่างมาก สำหรับการรักษาผู้ที่มีอาการเอ็นข้อไหล่อักเสบ

เอ็นข้อไหล่อักเสบคืออะไร เกิดขึ้นได้อย่างไร?

เอ็นข้อไหล่อักเสบ (Shoulder tendonitis หรือ Shoulder tendinitis) คืออาการอักเสบของเอ็นกล้ามเนื้อกลุ่ม โรเทเตอร์ คัฟฟ์ (Rotator cuff) ประกอบด้วยกล้ามเนื้อ 4 มัด ทำหน้าที่ช่วยพยุงหัวกระดูกต้นแขนให้อยู่ในเบ้าข้อไหล่ หรือเอ็นของกล้ามเนื้อไบเซปส์เบรกิไอ (Biceps brachii) บริเวณด้านหน้าของข้อไหล่

เมื่อข้อไหล่มีการเคลื่อนไหวมาก หรือกล้ามเนื้อเหล่านี้ถูกใช้งานเกินกำลัง จะทำให้เอ็นกล้ามเนื้อเสียดสีกับโครงสร้างรอบๆ เกิดเป็นการอักเสบ เอ็นบวม และหนาตัวขึ้น จนทำให้ไม่สามารถลอดผ่านโครงสร้างรอบๆ ได้

ผู้ป่วยจะมีอาการปวดบริเวณข้อไหล่ ยกไหล่ได้ไม่สุด อาจจะพบอาการอ่อนแรงของกล้ามเนื้อรอบข้อไหล่ และสามารถพัฒนาไปเป็นข้อไหล่ติดแข็ง (Frozen shoulder)

การรักษาเอ็นข้อไหล่อักเสบในปัจจุบันทำได้ด้วยวิธีใดบ้าง?

การรักษาเอ็นข้อไหล่อักเสบในปัจจุบัน จะมุ่งเน้นไปที่การรับประทานยาลดการอักเสบ ร่วมกับการทำกายภาพบำบัดเป็นหลัก

ในผู้ป่วยบางราย แพทย์อาจพิจารณาฉีดยาสเตียรอยด์ หรือยาต้านการอักเสบที่ไม่ใช่สเตรยรอยด์ร่วมด้วย

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
กายภาพบำบัดและนวดเพื่อการรักษาวันนี้ ที่คลินิกหรือรพ. ใกล้บ้านคุณ เริ่มต้นที่ 513 บาท ลดสูงสุด 7875 บาท

จองผ่าน HD ประหยัดกว่า / จ่ายทีหลังได้ / ผ่อน 0% ได้ / พร้อมแอดมินคอยตอบทุกคำถาม!

193

นอกจากนี้ยังมีผู้ป่วยจำนวนมากที่มีการฉีกขาดของเอ็นข้อไหล่ร่วมด้วย หากการรักษาข้างต้นไม่ได้ผลน่าพึงพอใจ หรือผู้ป่วยต้องใช้ข้อให้อย่างต่อเนื่อง เช่น เป็นนักกีฬา อาจได้รับคำแนะนำให้รับการรักษาด้วยวิธีผ่าตัด

การผ่าตัดที่เป็นที่นิยมในปัจจุบัน ได้แก่ การผ่าตัดด้วยการส่องกล้อง (Endoscope) ซึ่งจะลดความเสี่ยงต่อการติดเชื้อ ไหล่ติดหลังผ่าตัด และภาวะแทรกซ้อนกลังจากการดมยาได้ดี

นอกจากนี้ยังใช้ระยะเวลาฟื้นฟูหลังการผ่าตัดสั้นกว่าการผ่าตัดแบบอื่นด้วย

การตรวจร่างกายผู้ป่วยที่มีเอ็นข้อไหล่อักเสบ ทำได้อย่างไรบ้าง?

นอกจากการซักประวัติและการตรวจร่างกายตามปกติแล้ว เพื่อระบุเอ็นที่มีการอักเสบและมีปัญหาจริงๆ นักกายภาพบำบัดอาจทำการตรวจกำลังของกล้ามเนื้อ (Manual muscle test) มัดต่างๆ รอบข้อไหล่ ด้วยการขอให้ผู้ด้วยทำท่าต่างๆ แล้วให้แรงต้านเพื่อดูความแข็งแรงของกล้ามเนื้อมัดนั้นๆ และใช้การตรวจพิเศษ (Special test) ด้วยการขอให้ผู้ป่วยทำท่าทางเฉพาะ ก่อนจะสังเกตผลที่เกิดขึ้น หรือให้แรงต้านเพื่อสังเกตผลที่เกิดขึ้นอย่างชัดเจน

ในผู้ป่วยบางรายที่อาการไม่แน่ชัด มีความเสี่ยงที่จะมีอาการรุนแรง (Red flags) หรือหลังรับการรักษาทางกายภาพบำบัดไปสักระยะแล้วอาการไม่เป็นที่น่าพอใจ ผู้ป่วยจะถูกส่งตัวไปปรึกษากับแพทย์เพื่อทำการตรวจวินิจฉัยเพิ่มเติมอื่นๆ เช่น การตรวจ MRI เป็นต้น

วิธีการรักษาผู้ป่วยที่เอ็นข้อไหล่อักเสบทางกายภาพบำบัดทำได้อย่างไรบ้าง?

การรักษาทางกายภาพบำบัดสามารถแบ่งออกได้เป็น 2 ระยะตามอาการ ดังนี้

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
กายภาพบำบัดและนวดเพื่อการรักษาวันนี้ ที่คลินิกหรือรพ. ใกล้บ้านคุณ เริ่มต้นที่ 513 บาท ลดสูงสุด 7875 บาท

จองผ่าน HD ประหยัดกว่า / จ่ายทีหลังได้ / ผ่อน 0% ได้ / พร้อมแอดมินคอยตอบทุกคำถาม!

193

1. ระยะเฉียบพลัน (Acute phase)

เป็นระยะที่มีการอักเสบชัดเจน สามารถสังเกตเห็นอาการปวด บวม แดง ร้อน

การรักษาในระยะนี้นะมุ่งเน้นไปที่การรักอาการปวดให้ลดลงด้วยเครื่องมื่อทางกายภาพบำบัด เช่น อัลตราซาวด์ กระตุ้นไฟฟ้า ประคบเย็น และคงองศาการเคลื่อนไหวด้วยการออกกำลังกายด้วยการยืดกล้ามเนื้อ หรือการบริการเพื่อคงช่วงการเคลื่อนไหว (Range of Motion exercise) เบาๆ

2. ระยะเรื้อรัง (Chronic phase)

ในระยะนี้ อาการอักเสบลดลงแล้ว การรักษาจะมุ่งเน้นไปที่การออกกำลังกายเพื่อเพิ่มความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ เพิ่มช่วงการเคลื่อนไหวให้กลับไปเป็นปกติ และป้องกันการกลับไปอักเสบซ้ำ

หากยังมีอาการปวด อาจให้การรักษาด้วยการประคบร้อน หรืออุปกรณ์ให้ความร้อนอื่นๆ ซึ่งนอกจากจะสามารถลดปวดได้แล้ว ยังช่วยให้กล้ามเนื้อมีความยืดหยุ่นมากขึ้น เหมาะสมต่อการโดยยืดเหยียดให้กลับไปทำงานได้เต็มช่วงการเคลื่อนไหว

การออกกำลังกายแก้ข้อไหล่ติด ในคลินิกกายภาพบำบัด

การออกกำลังกายข้อไหล่ที่นิยมใช้สำหรับผู้ที่มีอาการเอ็นข้อไหล่อักเสบในคลินิกกายภาพบำบัด ได้แก่

1. การหมุนวงล้อ (Shoulder wheel)

สามารถช่วยเพิ่มองศาการเคลื่อนไหว และเพิ่มความแข็งของกล้ามเนื้อรอบๆ ข้อไหล่ด้วย โดยวงล้อจะถูกยึดไว้กับผนัง แล้วนักกายภาพบำบัดจะออกแบบท่าออกกำลังกายที่เหมาะกับผู้ป่วยแต่ละราย ปรับความหยืดให้เหมาะสมกับความสามารถของผู้ป่วย ก่อนจะขอให้ผู้ป่วยหมุนเป็นจำนวน 10-15 ครั้งต่อเซต ทำ 1-3 เซต

2. การดึงรอก (Pulley)

การดึงรอกช่วยคงหรือเพิ่มองศาการเคลื่อนไหวของข้อไหล่ โดยระบบรอกจะติดไว้จากด้านบน ผู้ป่วยนั่งตรงกลางระหว่างปลายรอกทั้งสองข้าง ก่อนจะใช้แขนข้างที่ปกติออกแรงดึง 10-15 ครั้งต่อเซต ทำ 1-3 เซต ช่วยให้ข้างที่มีปัญหาค่อยๆ เคลื่อนที่อย่างช้าๆ เท่าที่ไหว

3. การออกกำลังกายด้วยยางยืด (Elastic band)

สามารถช่วยเพิ่มองศาการเคลื่อนไหว และเพิ่มความแข็งของกล้ามเนื้อรอบๆ ข้อไหล่

ยางยืดชนิดพิเศษแต่ละสีจะมีความหนักที่กำหนดไว้อย่างชัดเจน คล้ายน้ำหนักของดัมเบล นักกายภาพบำบัดจะออกแบบท่าบริการให้ผู้ป่วยแต่ละรายดึง ยืด ยางยืดนั้นเท่าที่ผู้ป่วยทำได้ จำนวน 10-15 ครั้งต่อเซต ทำ 1-3 เซต

นอกจากนี้ยังมีวิธีการออกกำลังกายอีกหลายชนิดที่มักจะถูกนำมาใช้ เช่น การยกดัมเบล การออกกำลังกายด้วยไม้พลอง เป็นต้น

ซึ่งจะต้องมีการออกแบบให้เหมาะสมกับอาการและความรุนแรงของผู้ป่วยแต่ละราย นอกจากนี้นักกายภาพบำบัดมักจะให้ท่าออกกำลังกายง่ายๆ ที่ผู้ป่วยสามารถทำได้เองที่บ้านให้ผู้ป่วยไปบริหารที่บ้านอีกด้วย

การบริหารข้อไหล่ด้วยตนเอง ทำได้อย่างไรบ้าง?

ตามปกติ ในการรักษาเอ็นกล้ามเนื้อรอบข้อไหล่อักเสบและข้อไหล่ติดแข็งด้วยวิธีกายภาพบำบัด นักกายภาพบำบัดมักนัดพบผู้ป่วยเพียง 2-3 วันต่อสัปดาห์เท่านั้น

ดังนั้นการบริหารข้อไหล่ด้วยตนเองต่อที่บ้านจึงเป็นสิ่งจำเป็นมาก เนื่องจากเป็นการรักษาหลักที่จะทำให้กลับมาเคลื่อนไหวข้อไหล่ได้เต็มช่วงการเคลื่อนไหวดังเดิม

ท่าบริหารดังต่อไปนี้เป็นท่าที่ค่อนข้างปลอดภัย มีข้อห้ามข้อควรระวังน้อย ผู้ป่วยส่วนใหญ่สามารถทำได้

  1. Pendulum exercise ให้ยืนโน้มตัวไปด้านหน้า มือข้างปกติจับขอบโต๊ะหรือเก้าอี้ ให้แขนข้างที่มีแรงห้อยลงตามแรงโน้มถ่วง ออกแรงหมุนเป็นวงกลมช้าๆ ให้กว้างที่สุดเท่าที่ทำได้ สลับทิศทางการหมุนเป็นด้านตรงข้าม 10 รอบ ทำซ้ำ 1-3 เซต วันละ 1-2 รอบ
  2. Wall exercise ให้ยืนหันหน้าเข้าหากำแพง เหยียดข้อไหล่ข้างที่มืออาการขึ้น ค่อยๆ ใช้นิ้วมือไต้ขึ้นไปบนกำแพงให้ได้สูงที่สุดโดยที่ไม่ปวดจนเกินไป ค้างไว้ 10-30 วินาที ทำซ้ำ 1-3 เซต วันละ 1-2 รอบ
  3. ยืดข้อไหล่ (Crossover arm stretch) เอื้อมมือข้างมีอาการมาแตะไหล่ข้างปกติ มือข้างปกติดันข้อศอกเข้าหาตัวเองจนรู้สึกตึง ค้างไว้10-30 วินาที ทำซ้ำ 1-3 เซต วันละ 1-2 รอบ
  4. ดึงผ้าขนหนู ใช้มือข้างที่มีอาการไพล่หลังไว้ มือข้างปกติยกขึ้น หย่อนปลายก้านหนึ่งของผ้าขนหนูลงไปให้มือข้างที่มือปัญหาจับ มือข้างปกติออกแรงดึงช้าๆ เหมือนใช้ผ้าขนหนูขัดหลัง ค้างไว้ 10-30 วินาที ทำซ้ำ 1-3 เซต วันละ 1-2 รอบ
  5. Doorway Stretch เปิดประตูออก ยืนหันหน้าเข้าหาช่องประตู กางข้อไหล่ข้างที่มีปัญหาออกให้รักแร้และข้อไหล่ทำมุม 90 องศา ปลายนิ้วทั้ง 5 ชี้ขึ้นเพดาน เอาปลายข้อศอกแนบประตูก่อนจะก้าวขาให้พ้นขอบประตูเล็กน้อยจนรู้สึกตึงด้านหน้าของข้อไหล่ ค้างไว้10-30 วินาที ทำซ้ำ 1-3 เซต วันละ 1-2 รอบ

การหลีกเลี่ยงและป้องกันเอ็นข้อไหล่อักเสบ

วิธีการหลีกเลี่ยงเอ็นข้อไหล่อักเสบ และการป้องการเอ็นข้อไหล่อักเสบซ้ำ มีดังนี้

  1. หลีกเลี่ยงการใช้งานข้อไหล่ในท่าทางใดท่าทางหนึ่งซ้ำๆ
  2. หลีกเลี่ยงการยกของหนัก
  3. บริหารกล้ามเนื้อรอบข้อไหล่เป็นประจำ
  4. หลีกเลี่ยงการนอนทับข้อไหล่ข้างใดข้างหนึ่งเป็นประจำ
  5. หลีกเลี่ยงกิจกรรมที่ทำให้ข้อไหล่บาดเจ็บ หรือเมื่อมีความผิดปกติเล็กน้อยเกิดขึ้น เช่น เจ็บข้อไหล่หลังออกกำลังกาย ควรรีบประคบเย็นทันที หากอาการไม่ดีขึ้นควรเดินทางไปปรึกษาผู้เชี่ยวชาญทันที

4 แหล่งข้อมูล
กองบรรณาธิการ HD มุ่งมั่นตั้งใจให้ผู้อ่านได้รับข้อมูลที่ถูกต้อง โดยทำงานร่วมกับแพทย์และบุคลากรทางการแพทย์ รวมถึงเลือกใช้ข้อมูลอ้างอิงที่น่าเชื่อถือจากสถาบันต่างๆ คุณสามารถอ่านหลักการทำงานของกองบรรณาธิการ HD ได้ที่นี่
Littlewood C, May S, Walters S. A Review of Systematic Reviews of the Effectiveness of Conservative Interventions for Rotator Cuff Tendinopathy. SAGE. 2017; 5(3)
Lewis JS. Rotator Cuff Tendinopathy: A Model for the Continuum of Pathology and Related Management. British Journal of Sports Medicine. 2010;44(13):918-23
Di Giacomo G., Pouliart N.,Costantini A.,De Vita A., Atlas of Functional Shoulder Anatomy. Italy:Springer, 2008.

บทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อให้ความรู้แก่ผู้อ่าน และไม่สามารถแทนการแนะนำของแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาได้ ผู้อ่านควรพบแพทย์เพื่อให้แพทย์ตรวจที่สถานพยาบาลทุกครั้ง และไม่ควรตีความเองหรือวางแผนการรักษาด้วยตัวเองจากการอ่านบทความนี้ ทาง HD พยายามอัปเดตข้อมูลให้ครบถ้วนถูกต้องอยู่เสมอ คุณสามารถส่งคำแนะนำได้ที่ https://honestdocs.typeform.com/to/kkohc7

ผู้เขียนและผู้รีวิวบทความไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับสินค้าหรือบริการที่นำเสนอแต่อย่างใด เว้นแต่จะระบุในเนื้อหา การแนะนำสินค้าและบริการแสดงขึ้นอัตโนมัติจากระบบของเว็บไซต์หรือแอปพลิเคชัน

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าบทความนี้มีประโยชน์มากแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ตั้งกระทู้ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลส่วนตัวของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวิดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รอยโรค (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่ดูไฟล์ได้
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เข้าถึงได้

คำตอบที่คุณจะได้เป็นเพียงความเห็นจากแพทย์ ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค โปรดพบแพทย์ที่สถานพยาบาลเพื่อการรักษาที่ถูกต้อง เหตุฉุกเฉิน โทร. 1669

รับทราบและถามคำถาม
บทความต่อไป
เอ็นขาด กี่วันหาย? ข้อมูล สาเหตุ อาการ การรักษา
เอ็นขาด กี่วันหาย? ข้อมูล สาเหตุ อาการ การรักษา

เอ็นขาด! น่ากลัวหรือไม่ มาดูข้อมูล สาเหตุ อาการ และวิธีการรักษา จากนักกายภาพบำบัด

วิธีบริหารและกายภาพบำบัดอาการปวดหลัง อย่างถูกต้องปลอดภัย
วิธีบริหารและกายภาพบำบัดอาการปวดหลัง อย่างถูกต้องปลอดภัย

สาเหตุ การรักษาทางกายภาพบำบัด การแนวทางการออกกำลังกายด้วยตนเองเพื่อลดอาการปวดหลังอย่างถูกต้องและปลอดภัย

ปวดก้นกบ เพราะอะไร? ข้อมูล สาเหตุ การรักษา ป้องกัน
ปวดก้นกบ เพราะอะไร? ข้อมูล สาเหตุ การรักษา ป้องกัน

ก้นกบ (Tailbone) หรือในทางการแพทย์เรียกว่า Coccyx คือส่วนปลายสุดของกระดูกสันหลัง สามารถคลำได้เป็นปุ่มกระดูกเล็กๆ เหนือร่องก้นเล็กน้อย