ยา

มาตรฐานด้านเภสัชกรรม (การปรุงยา) และคุณสมบัติผู้ปรุงยา

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ พ.ค. 3, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 3 นาที
Istock 470612294 m

>คำจำกัดความ ความหมาย

เภสัชวัตถุ : คือต้องรู้จักตัวยา คือ รู้จักรูป สี กลิ่น รส และชื่อของพืช สัตว์ แร่ธาตุทุกชนิดที่จะนำมาปรุงยา
สรรพคุณเภสัช : คือต้องรู้จักรสและสรรพคุณของยาไทยซึ่งจำแนกเป็น 2 ลักษณะ

  • ยารสประธาน 3 รส คือ รสเย็น, รสร้อน, รสสุขุม
  • ยา 9 รส

คณาเภสัช : คือต้องรู้จักยาที่มีชื่อต่าง ๆ กันรวมเรียกเป็นชื่อเดียวกัน (พิกัดยา)
เภสัชกรรม : คือต้องรู้จักการปรุงยาและผสมยาใช้ตามวิธีต่าง ๆ

ผู้ที่จะให้บริการด้านเภสัชกรรม ควรจะต้องมีคุณสมบัติดังนี้

  • ต้องเข้าใจกลวิธีในการพัฒนาสมุนไพรครบวงจร
  • ต้องมีความรู้เรื่องเภสัชวัตถุ, สรรพคุณเภสัช, คณาเภสัชและเภสัชกรรม
  • ต้องมีความรู้วิธีการปรุงยาที่ใช้บ่อยในการรักษาโรคดังต่อไปนี้

a16.gif ยาต้ม เหมาะสำหรับยาที่ดูดซึมง่าย ออกฤทธิ์เร็ว ไม่เก็บไว้นาน เพราะขึ้นราได้ง่าย วิธีทำคือนำตัวยาสมุนไพรที่ใช้ต้มสับเป็นชิ้น ๆ ขนาดพอดีใส่หม้อเทน้ำลงไปพอให้น้ำท่วมยาเล็กน้อย (ประมาณ 3-4 แก้ว) ถ้าปริมาณยาน้อยให้ลดปริมาณน้ำลงตามส่วน ต้มให้เดือดนาน 10-30 นาที แล้วแต่ว่าต้องการเข้มข้นหรือเจือจาง

a16.gif ยาชง ปกตินิยมใช้ยาแห้งชม คือนำตัวยาสด ๆ มาหั่นเป็นชิ้นเล็ก ๆ บาง ๆ ตากแดดให้แห้ง ถ้าต้องการให้มีกลิ่นหอมให้นำไปอบ/คั่วเสียก่อน แล้วจึงนำมาชงโดยเติมน้ำเดือดลงไปในอัตราส่วน สมุนไพร 1 ส่วน ต่อ น้ำเดือด 10 ส่วน ปิดฝาตั้งทิ้งไว้ 15-20 นาที (หรือตามปริมาณที่ระบุ-ไว้ในตำรับยานั้น ๆ)


a16.gif ยาดอง นิยมใช้ทั้งตัวยาแห้งและยาเดี่ยว โดยนำตัวยามาบดให้หยาบ ๆ ห่อด้วยผ้าขาวบางหลวม ๆ เผื่อยาพองตัว เวลาอมน้ำเติมเหล้าขาวให้ท่วมยาตั้งทิ้งไว้ 7 วัน และเขย่าขดยาให้ทั่ววันละ 1 ครั้ง (ข้อควรระวัง  ยาดองเหล้าเป็นยาที่ค่อนข้างแรง ห้ามใช้กับผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง โรคหัวใจ หญิงมีครรภ์ และผู้ที่แพ้เหล้า เป็นต้น)

a16.gif ยาผง เป็นยาที่ปรุงจากส่วนของพืชสมุนไพรบดละเอียดชนิดเดียวหรือหลายชนิดผสมกันก็ได้


a16.gif ยาปั้นลูกกลอน นำผงยาที่ต้องการจะปั้นลูกกลอนจำนวน 1+2 ส่วน ผสมกับน้ำผึ้งหรือน้ำเชื่อม 1 ส่วน (ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับลักษณะของผลสมุนไพร) ผสมผงยาให้กลมกลืนตั้งทิ้งไว้ 2 ชม. เพื่อให้ยาขึ้นง่ายและไม่ติดมือ จากนั้นนำตัวยามาปั้นเป็นลูกกลอน ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 0.8-1 ซม. หรืออาจใช้รางไม้ปั้นเป็นลูกกลอนก็ได้ เมื่อปั้นเรียบร้อยแล้วจึงนำไปอบแห้งหรือตากแดดจัด 1-2 วันเก็บตัวยาใส่ภาชนะที่มีดชิดและสะอาด

a16.gif ยาบรรจุแคปซูล นำผงยาที่ต้องการจะบรรจุแคปซูลชั่งน้ำหนักตามขนาดที่ต้องการ จากนั้นเทผงยาลงบนเครื่องบรรจุแคปซูลที่บรรจุแคปซูลเปล่าไว้เรียบร้อยแล้ว อัดผงยาที่ชั่งไว้ลงในแคปซูลให้หมด ปิดฝาแคปซูลให้เรียบร้อยแล้วนำแคปซูลยาที่ได้มาทำความสะอาดโดยใช้ผ้ากรอสเช็ด ต่อจากนั้นนำแคปซูลยาที่ได้ไปบรรจุใส่ภาชนะที่มิดชิดและสะอาด

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามฟรี ได้คำตอบภายใน 24 ชม.

ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย

ตอบโดยแพทย์ภายใน 24 ชั่วโมง (คุณจะได้รับอีเมลเมื่อแพทย์ตอบคำถามของคุณ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

การันตีคำตอบจากคุณหมอภายใน 60 นาที หรือรับค่าดำเนินการคำถามด่วน 200 บาทคืนไปเลย

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน เพื่อที่คุณจะสามารถรับความคิดเห็นจากคุณหมอหลายๆท่านในคำถามของคุณ

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่