ความรู้สุขภาพ

โรคหมอนรองกระดูกส้นหลังกดทับเส้นประสาท

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ พ.ค. 9, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 4 นาที
Istock 692971090 %281%29

หมอนรองกระดูกสันหลัง (intervertebral disc) คือ เนื้อเยื่อส้นหลังกระดูกอ่อนซึ่งอยู่ระหว่างข้อกระดูกสันหลังตลอดทั้งร่างกาย จากกระดูกลำคอถึงกระดูกเอว โดยส่วนนอกเป็นเนื้อเยื่อเส้นใยกระดูกอ่อนหลายๆ ทั้งล้อมรอบส่วนในซึ่งมีลักษณะคล้ายน้ำวุ้น หมอนรองกระดูกมีหน้าที่ยึดและรองรับน้ำหนักของข้อและกระดูกสันหลัง

โรคหมอนรองกระดูกสันหลังกดทับเส้นประสาทคือ โรคซึ่งเกิดจากหมอนรองกระดูกเสื่อม จึงปลิ้นเลื่อนออกจากข้อกระดูกสันหลังเข้าไปอยู่ในช่องกระดูกสันหลังไปกดทับเส้นประสาทหรือไขสันหลัง ซึ่งเป็นพื้นที่ที่อยู่ในในช่องกระดูกสันหลัง ก่อให้เกิดอาการต่าง ๆ ขึ้น โดยอาการสำคัญมักเป็นการปวดหลังร้าวลงสะโพกและลงขา เนื่องจากหมอนรองกระดูกกดทับประสาทไซแอติก (sciatic nerve) บริเวณกระเบนเหน็บ

บางคนจึงเรียกอาการปวดหลังชนิดนี้ว่า อาการปวดหลังร้าวไปขา หรือ โรคไซแอติกา (sciatica) หรือ อาการปวดตามประสาทไซแอติก

โรคหมอนรองกระดูกสันหลังเลื่อนกดทับเส้นประสาทเป็นโรคที่พบบ่อยในวัยตั้งแต่ 30 ปีไปจนถึงผู้สูงอายุ แต่ทั้งนี้พบได้ในทุกอายุโดยขึ้นกับสาเหตุและมีโอกาสเกิดใกล้เคียงกันทั้งในผู้หญิงและผู้ชาย

สาเหตุและปัจจัยเสี่ย

  • อายุ จากการเสื่อมของเนื้อเยื่อหมอนรองกระดูกและน้ำวุ้นตามอายุเช่นเดียวกับเนื้อเยื่ออื่น ๆ ของร่างกาย หมอนรองกระดูกจึงขาดความแข็งแรงและความยืดหยุ่น จึงเลื่อนออกนอกข้อได้ง่าย
  • คนอ้วน เพราะน้ำหนักตัวจะกดข้อกระดูกสันหลัง บีบให้หมอนรองกระดูกปลิ้นเลื่อนได้ง่าย
  • การยกของหนัก โดยเฉพาะเมื่อยกเป็นประจำ หรือก้มยกของโดยไม่ระมัดระวัง
  • การก้ม การหมุน เคลื่อนไหวลำตัวอย่างฉับพลัน
  • การเพิ่มแรงดันในตัวฉับพลัน เช่น หัวเราะ ไอ จามแรง ๆ
  • อุบัติเหตุ เช่น ตกจากที่สูง อุบัติเหตุทางรถยนต์
  • กีฬาบางชนิดที่ต้องใช้การเคลื่อนไหวลำตัว เช่น ยิมนาสติก หรือฟุตบอล
  • สูบบุหรี่จัด เพราะสารพิษในควันบุหรี่ส่งผลให้เซลล์ทุกชนิดเสื่อมเร็ว รวมทั้งเซลล์เนื้อเยื่อหมอนรองกระดูก
  • มีโรคของกระดูกสันหลังมาก่อน หรือเคยป่วยด้วยโรคนี้มาก่อน ดังนั้น โอกาสเกิดโรคนี้ในจุดอื่น ๆ หรือย้อนกลับเป็นซ้ำที่จุดเดิมจึงสูงขึ้น
  • อาจเกี่ยวกับพันธุกรรม เพราะพบโรคได้สูงขึ้นในคนที่มีประวัติครอบครัวเป็นโรคนี้

อาการ

อาการของโรคหมอนรองกระดูกสันหลังกดทับเส้นประสาทขึ้นกับตำแหน่งที่เกิดโรค โดยโรคมักเกิดกับกระดูกคอและกระดูกเอว (พบได้บ่อยที่สุดประมาณร้อยละ 80-90 ของโรคหมอนรองกระดูกทั้งหมด) เพราะเป็นส่วนที่เคลื่อนไหวเสมอ แต่ไม่ค่อยพบเกิดกับกระดูกอก เนื่องจากเป็นกระดูกส่วนที่เกือบไม่เคลื่อนไหวหรือเคลื่อนไหวน้อยมาก

  • อาการโรคหมอนรองกระดูกคอกดทับเส้นประสาท ที่พบบ่อยได้แก่ ปวดต้นคอ ปวดคอ ในตำแหน่งของโรค และร้าวไปยังไหล่และต้นแขน กล้ามเนื้อในส่วนคออาจแข็งเกร็ง อาจมีอาการชาแปลบเหมือนเข็มตำ มือและแขนอ่อนแรง หยิบจับของได้ไม่กระชับ หล่นบ่อยผิดปกติ อาจกลั้นปัสสาวะ ผายลม และอุจจาระไม่ได้ (ประสาทสันหลังในสวนคอควบคุมถึงการขับถ่ายด้วย)
  • อาการโรคหมอนรองกระดูกเอวกดทับเส้นประสาท มักเกิดกับกระดูกเอวข้อล่าง ๆ ในบริเวณเบนเหน็บ (แต่เกิดได้กับกระดูกทุกข้อ) อาการที่พบบ่อยคือ อาการปวดหลังเรื้อรังบริเวณกระเบนเหน็บหรือตำแหน่งที่เกิดโรค อาการปวดอาจร้าวลงหน้าขาหรือบริเวณก้นร่วมกับมีอาการเจ็บแปลบ ชาบริเวณเท้า นิ้วเท้า และหากเป็นมากอาจส่งผลถึงการกลั้นปัสสาวะ ผายลม และอุจจาระ (ประสาทส่วนนี้ควบคุมการทำงานของกระเพาะปัสสาวะและทวารหนักด้วย)

การวินิจฉัย

แพทย์วินิจฉัยโรคหมอนรองกระดูกสันหลังกดทับเส้นประสาทได้จากประวัติอาการ น้ำหนัก การงาน อาชีพ การตรวจร่างกาย การตรวจภาพกระดูกสันหลังส่วนมีอาการด้วยเอกซเรย์ธรรมดา เอกซเรย์คอมพิวเตอร์ หรือเอ็มอาร์ไอ และอาจมีการตรวจวิธีเฉพาะอื่น ๆ ทั้งนี้ขึ้นกับดุลยพินิจของแพทย์

แนวทางการรักษา

แนวทางการรักษาโรคหมอนรองกระดูกสันหลังกดทับเส้นประสาท ได้แก่ การปรับพฤติกรรมการใช้ชีวิต ปรับการทำงาน ควบคุมน้ำหนัก ออกกำลังกายตามที่แพทย์ พยาบาล และนักกายภาพบำบัดแนะนำ และการพักใช้กระดูกสันหลังส่วนนั้นตามที่แพทย์แนะนำ ใส่เครื่องช่วยพยุงต่าง ๆ ตามตำแหน่งที่เกิดอาการ (เช่น พยุงคอหรือพยุงหลัง) ทำกายภาพบำบัดและกินยาบรรเทาอาการต่าง ๆ ตามที่แพทย์แนะนำ แต่เมื่ออาการต่าง ๆ แย่ลง โดยเฉพาะอาการปวดมาก แขนขาอ่อนแรง อาจต้องรักษาด้วยการผ่าตัด ทั้งนี้อยู่ในดุลยพินิจของแพทย์

ผลข้างเคียง

ผลข้างเคียงจากโรคหมอนรองกระดูกสันหลังกดทับเส้นประสารทคือ อาการปวดเรื้อรังในตำแหน่งเกิดโรค มีคุณภาพชีวิตลดลงจากอาการเรื้อรังต่าง ๆ ดังกล่าว และที่สำคัญคือ เมื่อมีการกดไขสันหลังอาจส่งผลถึงการเป็นอัมพาตได้ อย่างไรก็ตาม โอกาสเกิดอัมพาตมีน้อยมาก ๆ

ความรุนแรงของโรค

โรคหมอนรองกระดูกสันหลังกดทับเส้นประสาทเป็นโรคเรื้อรัง เมื่อหายแล้วสามารถกลับเป็นใหม่ได้เสมอ และเกิดได้ในหลาย ๆ ตำแหน่งของกระดูกสันหลัง แต่ไม่รุนแรงถึงเสียชีวิต โดยทั่วไปอาการมักดีขึ้นหลังปรับพฤติกรรมการใช้ชีวิตและดูแลด้วยกายภาพบำบัด มีเพียงประมาณร้อยละ 10 เท่านั้นที่ต้องได้รับการรักษาด้วยการผ่าตัด

การดูแลตนเองและการพบแพทย์

  • ปฏิบัติตามที่แพทย์ พยาบาล และนักกายภาพบำบัดแนะนำ
  • กินยาบรรเทาอาการต่าง ๆ ตามที่แพทย์แนะนำ
  • สังเกตตนเองเสมอในท่าต่าง ๆ เช่น นั่ง ลุก นอน  ยืน เพื่อหาท่าที่ทำให้ปวดลดลง และหลีกเลี่ยงท่าที่เพิ่มอาการปวด
  • ทำกายภาพบำบัดด้วยตนเองตามที่แพทย์และนักกายภาพบำบัดแนะนำอย่างถูกต้อง สม่ำเสมอ
  • ระมัดระวังในการนั่ง ยืน นอน ก้ม เงย
  • ระมัดระวังการยกของหนัก
  • พยายามเคลื่อนไหวร่างกายเสมอ แต่อย่างระมัดระวังเมื่ออาการปวดทุเลาลง
  • กินอาหารที่มีประโยชน์ให้ครบ 5 หมู่ ในปริมาณควบคุมไม่ให้อ้วน
  • ไม่สูบบุหรี่
  • เมื่อปวดมากขึ้น ลองวางกระเป๋าน้ำอุ่นหรือน้ำแข็ง และสังเกตว่าชนิดใดช่วยบรรเทาอาการ
  • ควรรีบพบแพทย์เสมอเมื่อมีอาการปวดหลังเรื้อรัง หรืออาการปวดหลังไม่ดีขึ้นภายใน 2-3 วันหลังการดูแลตนเอง
  • ควรรีบพบแพทย์ก่อนนัด เมื่ออาการต่าง ๆ แย่ลงหรือผิดปกติไปจากเดิม
  • ควรรีบพบแพทย์เมื่อปวดมาก มีอาการชา เจ็บแปลบ หรือแขนขาอ่อนแรง
  • ควรพบแพทย์เป็นการฉุกเฉิน เมื่อมีอาการปวดคอหรือหลังมากทันที ร่วมกับอาการชาทันที แขนขาอ่อนแรงทันที มีอาการผิดปกติทางอุจจาระปัสสาวะทันที

การป้องกัน

การป้องกันโรคหมอนรองกระดูกสันหลังกดทับเส้นประสาท ได้แก่ การหลีกเลี่ยงปัจจัยเสี่ยงที่หลีกเลี่ยงได้ดังกล่าวแล้ว

คุณสามารถอ่านข้อมูลดีๆมีประโยชน์แบบนี้ได้เพิ่มเติมที่หนังสือ "โรคของกล้ามเนื้อ กระดูก และข้อ" โดยศาสตราจารย์เกียรติคุณ แพทย์หญิงพวงทอง ไกรพิบูลย์ จากสำนักพิมพ์อัมรินทร์สุขภาพ เพื่อสนับสนุนผู้แต่ง

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามปกติ ได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

ค่าบริการ 100 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 24 ชั่วโมง โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

ค่าบริการ 200 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 60 นาที โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 60 นาที เราคืนเหรียญให้ 100 เหรียญและคำถามจะถูกปรับเป็นคำถามปกติ ซึ่งจะได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน ซึ่งเพิ่มโอกาสให้คุณได้รับความคิดเห็นจากคุณหมอท่านอื่น

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่