ความรู้สุขภาพ

โรคหมอนรองกระดูกส้นหลังกดทับเส้นประสาท

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ พ.ค. 9, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 4 นาที
Istock 692971090 %281%29

หมอนรองกระดูกสันหลัง (intervertebral disc) คือ เนื้อเยื่อส้นหลังกระดูกอ่อนซึ่งอยู่ระหว่างข้อกระดูกสันหลังตลอดทั้งร่างกาย จากกระดูกลำคอถึงกระดูกเอว โดยส่วนนอกเป็นเนื้อเยื่อเส้นใยกระดูกอ่อนหลายๆ ทั้งล้อมรอบส่วนในซึ่งมีลักษณะคล้ายน้ำวุ้น หมอนรองกระดูกมีหน้าที่ยึดและรองรับน้ำหนักของข้อและกระดูกสันหลัง

โรคหมอนรองกระดูกสันหลังกดทับเส้นประสาทคือ โรคซึ่งเกิดจากหมอนรองกระดูกเสื่อม จึงปลิ้นเลื่อนออกจากข้อกระดูกสันหลังเข้าไปอยู่ในช่องกระดูกสันหลังไปกดทับเส้นประสาทหรือไขสันหลัง ซึ่งเป็นพื้นที่ที่อยู่ในในช่องกระดูกสันหลัง ก่อให้เกิดอาการต่าง ๆ ขึ้น โดยอาการสำคัญมักเป็นการปวดหลังร้าวลงสะโพกและลงขา เนื่องจากหมอนรองกระดูกกดทับประสาทไซแอติก (sciatic nerve) บริเวณกระเบนเหน็บ

บางคนจึงเรียกอาการปวดหลังชนิดนี้ว่า อาการปวดหลังร้าวไปขา หรือ โรคไซแอติกา (sciatica) หรือ อาการปวดตามประสาทไซแอติก

โรคหมอนรองกระดูกสันหลังเลื่อนกดทับเส้นประสาทเป็นโรคที่พบบ่อยในวัยตั้งแต่ 30 ปีไปจนถึงผู้สูงอายุ แต่ทั้งนี้พบได้ในทุกอายุโดยขึ้นกับสาเหตุและมีโอกาสเกิดใกล้เคียงกันทั้งในผู้หญิงและผู้ชาย

สาเหตุและปัจจัยเสี่ย

  • อายุ จากการเสื่อมของเนื้อเยื่อหมอนรองกระดูกและน้ำวุ้นตามอายุเช่นเดียวกับเนื้อเยื่ออื่น ๆ ของร่างกาย หมอนรองกระดูกจึงขาดความแข็งแรงและความยืดหยุ่น จึงเลื่อนออกนอกข้อได้ง่าย
  • คนอ้วน เพราะน้ำหนักตัวจะกดข้อกระดูกสันหลัง บีบให้หมอนรองกระดูกปลิ้นเลื่อนได้ง่าย
  • การยกของหนัก โดยเฉพาะเมื่อยกเป็นประจำ หรือก้มยกของโดยไม่ระมัดระวัง
  • การก้ม การหมุน เคลื่อนไหวลำตัวอย่างฉับพลัน
  • การเพิ่มแรงดันในตัวฉับพลัน เช่น หัวเราะ ไอ จามแรง ๆ
  • อุบัติเหตุ เช่น ตกจากที่สูง อุบัติเหตุทางรถยนต์
  • กีฬาบางชนิดที่ต้องใช้การเคลื่อนไหวลำตัว เช่น ยิมนาสติก หรือฟุตบอล
  • สูบบุหรี่จัด เพราะสารพิษในควันบุหรี่ส่งผลให้เซลล์ทุกชนิดเสื่อมเร็ว รวมทั้งเซลล์เนื้อเยื่อหมอนรองกระดูก
  • มีโรคของกระดูกสันหลังมาก่อน หรือเคยป่วยด้วยโรคนี้มาก่อน ดังนั้น โอกาสเกิดโรคนี้ในจุดอื่น ๆ หรือย้อนกลับเป็นซ้ำที่จุดเดิมจึงสูงขึ้น
  • อาจเกี่ยวกับพันธุกรรม เพราะพบโรคได้สูงขึ้นในคนที่มีประวัติครอบครัวเป็นโรคนี้

อาการ

อาการของโรคหมอนรองกระดูกสันหลังกดทับเส้นประสาทขึ้นกับตำแหน่งที่เกิดโรค โดยโรคมักเกิดกับกระดูกคอและกระดูกเอว (พบได้บ่อยที่สุดประมาณร้อยละ 80-90 ของโรคหมอนรองกระดูกทั้งหมด) เพราะเป็นส่วนที่เคลื่อนไหวเสมอ แต่ไม่ค่อยพบเกิดกับกระดูกอก เนื่องจากเป็นกระดูกส่วนที่เกือบไม่เคลื่อนไหวหรือเคลื่อนไหวน้อยมาก

  • อาการโรคหมอนรองกระดูกคอกดทับเส้นประสาท ที่พบบ่อยได้แก่ ปวดต้นคอ ปวดคอ ในตำแหน่งของโรค และร้าวไปยังไหล่และต้นแขน กล้ามเนื้อในส่วนคออาจแข็งเกร็ง อาจมีอาการชาแปลบเหมือนเข็มตำ มือและแขนอ่อนแรง หยิบจับของได้ไม่กระชับ หล่นบ่อยผิดปกติ อาจกลั้นปัสสาวะ ผายลม และอุจจาระไม่ได้ (ประสาทสันหลังในสวนคอควบคุมถึงการขับถ่ายด้วย)
  • อาการโรคหมอนรองกระดูกเอวกดทับเส้นประสาท มักเกิดกับกระดูกเอวข้อล่าง ๆ ในบริเวณเบนเหน็บ (แต่เกิดได้กับกระดูกทุกข้อ) อาการที่พบบ่อยคือ อาการปวดหลังเรื้อรังบริเวณกระเบนเหน็บหรือตำแหน่งที่เกิดโรค อาการปวดอาจร้าวลงหน้าขาหรือบริเวณก้นร่วมกับมีอาการเจ็บแปลบ ชาบริเวณเท้า นิ้วเท้า และหากเป็นมากอาจส่งผลถึงการกลั้นปัสสาวะ ผายลม และอุจจาระ (ประสาทส่วนนี้ควบคุมการทำงานของกระเพาะปัสสาวะและทวารหนักด้วย)

การวินิจฉัย

แพทย์วินิจฉัยโรคหมอนรองกระดูกสันหลังกดทับเส้นประสาทได้จากประวัติอาการ น้ำหนัก การงาน อาชีพ การตรวจร่างกาย การตรวจภาพกระดูกสันหลังส่วนมีอาการด้วยเอกซเรย์ธรรมดา เอกซเรย์คอมพิวเตอร์ หรือเอ็มอาร์ไอ และอาจมีการตรวจวิธีเฉพาะอื่น ๆ ทั้งนี้ขึ้นกับดุลยพินิจของแพทย์

แนวทางการรักษา

แนวทางการรักษาโรคหมอนรองกระดูกสันหลังกดทับเส้นประสาท ได้แก่ การปรับพฤติกรรมการใช้ชีวิต ปรับการทำงาน ควบคุมน้ำหนัก ออกกำลังกายตามที่แพทย์ พยาบาล และนักกายภาพบำบัดแนะนำ และการพักใช้กระดูกสันหลังส่วนนั้นตามที่แพทย์แนะนำ ใส่เครื่องช่วยพยุงต่าง ๆ ตามตำแหน่งที่เกิดอาการ (เช่น พยุงคอหรือพยุงหลัง) ทำกายภาพบำบัดและกินยาบรรเทาอาการต่าง ๆ ตามที่แพทย์แนะนำ แต่เมื่ออาการต่าง ๆ แย่ลง โดยเฉพาะอาการปวดมาก แขนขาอ่อนแรง อาจต้องรักษาด้วยการผ่าตัด ทั้งนี้อยู่ในดุลยพินิจของแพทย์

ผลข้างเคียง

ผลข้างเคียงจากโรคหมอนรองกระดูกสันหลังกดทับเส้นประสารทคือ อาการปวดเรื้อรังในตำแหน่งเกิดโรค มีคุณภาพชีวิตลดลงจากอาการเรื้อรังต่าง ๆ ดังกล่าว และที่สำคัญคือ เมื่อมีการกดไขสันหลังอาจส่งผลถึงการเป็นอัมพาตได้ อย่างไรก็ตาม โอกาสเกิดอัมพาตมีน้อยมาก ๆ

ความรุนแรงของโรค

โรคหมอนรองกระดูกสันหลังกดทับเส้นประสาทเป็นโรคเรื้อรัง เมื่อหายแล้วสามารถกลับเป็นใหม่ได้เสมอ และเกิดได้ในหลาย ๆ ตำแหน่งของกระดูกสันหลัง แต่ไม่รุนแรงถึงเสียชีวิต โดยทั่วไปอาการมักดีขึ้นหลังปรับพฤติกรรมการใช้ชีวิตและดูแลด้วยกายภาพบำบัด มีเพียงประมาณร้อยละ 10 เท่านั้นที่ต้องได้รับการรักษาด้วยการผ่าตัด

การดูแลตนเองและการพบแพทย์

  • ปฏิบัติตามที่แพทย์ พยาบาล และนักกายภาพบำบัดแนะนำ
  • กินยาบรรเทาอาการต่าง ๆ ตามที่แพทย์แนะนำ
  • สังเกตตนเองเสมอในท่าต่าง ๆ เช่น นั่ง ลุก นอน  ยืน เพื่อหาท่าที่ทำให้ปวดลดลง และหลีกเลี่ยงท่าที่เพิ่มอาการปวด
  • ทำกายภาพบำบัดด้วยตนเองตามที่แพทย์และนักกายภาพบำบัดแนะนำอย่างถูกต้อง สม่ำเสมอ
  • ระมัดระวังในการนั่ง ยืน นอน ก้ม เงย
  • ระมัดระวังการยกของหนัก
  • พยายามเคลื่อนไหวร่างกายเสมอ แต่อย่างระมัดระวังเมื่ออาการปวดทุเลาลง
  • กินอาหารที่มีประโยชน์ให้ครบ 5 หมู่ ในปริมาณควบคุมไม่ให้อ้วน
  • ไม่สูบบุหรี่
  • เมื่อปวดมากขึ้น ลองวางกระเป๋าน้ำอุ่นหรือน้ำแข็ง และสังเกตว่าชนิดใดช่วยบรรเทาอาการ
  • ควรรีบพบแพทย์เสมอเมื่อมีอาการปวดหลังเรื้อรัง หรืออาการปวดหลังไม่ดีขึ้นภายใน 2-3 วันหลังการดูแลตนเอง
  • ควรรีบพบแพทย์ก่อนนัด เมื่ออาการต่าง ๆ แย่ลงหรือผิดปกติไปจากเดิม
  • ควรรีบพบแพทย์เมื่อปวดมาก มีอาการชา เจ็บแปลบ หรือแขนขาอ่อนแรง
  • ควรพบแพทย์เป็นการฉุกเฉิน เมื่อมีอาการปวดคอหรือหลังมากทันที ร่วมกับอาการชาทันที แขนขาอ่อนแรงทันที มีอาการผิดปกติทางอุจจาระปัสสาวะทันที

การป้องกัน

การป้องกันโรคหมอนรองกระดูกสันหลังกดทับเส้นประสาท ได้แก่ การหลีกเลี่ยงปัจจัยเสี่ยงที่หลีกเลี่ยงได้ดังกล่าวแล้ว

คุณสามารถอ่านข้อมูลดีๆมีประโยชน์แบบนี้ได้เพิ่มเติมที่หนังสือ "โรคของกล้ามเนื้อ กระดูก และข้อ" โดยศาสตราจารย์เกียรติคุณ แพทย์หญิงพวงทอง ไกรพิบูลย์ จากสำนักพิมพ์อัมรินทร์สุขภาพ เพื่อสนับสนุนผู้แต่ง

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามฟรี ได้คำตอบภายใน 24 ชม.

ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย

ตอบโดยแพทย์ภายใน 24 ชั่วโมง (คุณจะได้รับอีเมลเมื่อแพทย์ตอบคำถามของคุณ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

การันตีคำตอบจากคุณหมอภายใน 60 นาที หรือรับค่าดำเนินการคำถามด่วน 200 บาทคืนไปเลย

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน เพื่อที่คุณจะสามารถรับความคิดเห็นจากคุณหมอหลายๆท่านในคำถามของคุณ

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่