โรคย้ำคิดย้ำทำ (Obsessive-Compulsive Disorder; OCD) คืออะไร?

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ พ.ค. 6, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 2 นาที

โรคย้ำคิดย้ำทำ (Obsessive-Compulsive Disorder; OCD) เป็นโรควิตกกังวลชนิดหนึ่ง โดยที่ผู้ป่วยมีความคิดซ้ำๆ ที่ทำให้เกิดความกังวลใจ และมีการตอบสนองต่อความคิดด้วยการทำพฤติกรรมซ้ำๆ เพื่อลดความไม่สบายใจที่เกิดขึ้น ซึ่งตัวผู้ป่วยเองก็รู้สึกว่าเป็นสิ่งที่ไม่มีเหตุผล แต่ก็ไม่สามารถหยุดความคิดและการกระทำดังกล่าวได้ จนทำให้ผู้ป่วยทุกข์ทรมานจากอาการดังกล่าวอย่างมาก 

สาเหตุ

1. สมองส่วน orbitofrontal cortex, cingulate cortex, caudate และ thalamus ทำงานมากขึ้น

2. มีความผิดปกติของสารสื่อนำประสาท ซีโรโทนิน (serotonin)

3. พันธุกรรม โดยพบว่าอัตราการเกิดโรคในแฝดไข่ใบเดียวกัน (monozygotic twins) เท่ากับ ร้อยละ 60-90  

4. ความผิดปกติจากพฤติกรรมการเรียนรู้ และการวางเงื่อนไข แบบผิดๆ เช่น เมื่อมีความวิตกกังวล จะวางเงื่อนไขด้วยการล้างมือ เพื่อหวังว่าจะลดความวิตกกังวลลง

อาการ

แบ่งเป็น 2 อาการหลัก ดังนี้

1. อาการย้ำคิด (Obsession) 

เป็นความคิด ความรู้สึก แรงขับดันจากภายใน หรือจินตนาการ ที่มักผุดขึ้นมาซ้ำๆ โดยผู้ป่วยเองก็ทราบว่า เป็นสิ่งที่ไร้เหตุผล เช่น มีความคิดซ้ำๆ ว่ามือตนเองสกปรก ,  คิดว่าลืมปิดแก๊สหรือลืมล็อคประตู , จินตนาการเกี่ยวกับเรื่องทางเพศ หรือการกระทำสิ่งไม่ดีอย่างซ้ำๆ คิดซ้ำๆ ว่าตนลบหลู่หรือด่าว่าสิ่งศักดิ์สิทธิ์ ซึ่งความคิดดังกล่าว ทำให้ผู้ป่วยเกิดความกังวลใจ ไม่สบายใจอย่างมาก และรู้สึกรำคาญต่อความคิดนี้

2. อาการย้ำทำ (Compulsion) 

เป็นพฤติกรรมซ้ำๆ ที่ผู้ป่วยทำขึ้น โดยเป็นการตอบสนองต่อความย้ำคิด หรือตามกฎเกณฑ์บางอย่างที่ตนกำหนดไว้ เพื่อป้องกันหรือลดความไม่สบายใจที่เกิดจากความย้ำคิด หรือป้องกันมิให้เกิดเหตุการณ์ร้ายๆตามที่ตนหวั่นเกรง  เช่น  ต้องล้างมือซ้ำๆ, ตรวจสอบลูกบิดประตูหรือหัวแก๊สซ้ำๆ, พูดขอโทษซ้ำๆ ซึ่งเป็นพฤติกรรมที่มากเกินปกติ และไม่สมเหตุสมผล

** อายุโดยเฉลี่ยที่มักเกิดอาการคือพบในวัย  20 ปี โดยพบได้พอๆกันทั้งในเพศชายและเพศหญิง นอกจากนี้ยังพบร่วมกับโรคทางจิตเวชอื่นๆได้ เช่น พบโรคซึมเศร้าร่วมด้วยถึงร้อยละ 60-90  และโรคอื่นๆที่พบร่วมกับโรคย้ำคิดย้ำทำ ได้แก่ โรคกลัวสังคม, โรควิตกกังวลทั่วไป, โรควิตกกังวลแพนิค

การรักษา

มักใช้ยารักษาร่วมกับการทำพฤติกรรมบำบัด

1. การรักษาด้วยยา ได้แก่

  • ยาแก้ซึมเศร้า ยาที่รักษาได้ผลดีในOCD เป็นยาที่จัดอยู่ในกลุ่มที่ออกฤทธิ์ต่อ ระบบซีโรโทนิน เช่น clomipramine และยาในกลุ่ม selective serotonin reuptake inhibitors (SSRI) ทุกตัว ได้แก่ fluoxetine, fluvoxamine, paroxetine, sertraline และ escitalopram โดยทั่วไปมักใช้ในขนาดที่ใช้ในการรักษาโรคซึมเศร้า อาการข้างเคียงที่อาจพบได้แก่ ปวดศีรษะ คลื่นไส้ กระสับกระส่าย นอนไม่หลับ
  • ยาคลายกังวล ในผู้ป่วยที่มีความวิตกกังวลสูงอาจใช้ยาในกลุ่ม benzodiazepine ในระยะสั้นๆ ซึ่งยาในกลุ่มนี้ไม่มีผลในการรักษาอาการย้ำคิด หรืออาการย้ำทำ เพียงแต่ช่วยลดความวิตกกังวลลงในช่วงแรกๆ
  • ยาต้านโรคจิต ในผู้ป่วยบางรายที่ได้รับการรักษาด้วยยาแก้เศร้าแล้ว อาการยังไม่ดีขึ้น จิตแพทย์อาจพิจารณาให้ยาต้านโรคจิต เช่น risperidone ควบคู่ไปกับยาแก้ซึมเศร้า เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการรักษา

2. พฤติกรรมบำบัด (Behavior therapy) 

โดยการให้ผู้ป่วยเผชิญ กับสิ่งที่ทำให้กังวลใจและป้องกันไม่ให้มีพฤติกรรมย้ำทำ ที่เคยกระทำ ตัวอย่างเช่น ผู้ป่วยที่มักล้างมือ ก็ให้จับของที่ผู้ป่วยรู้สึกว่าสกปรก ให้รออยู่ช่วงหนึ่งจึงอนุญาตให้ล้างมือ  โดยเริ่มจากสิ่งที่ผู้ป่วยรู้สึกกังวลน้อยไปหามาก และระยะเวลาที่ไม่ให้ล้างมืออาจเริ่มจาก 10-15 นาที ไปจนเป็นชั่วโมง หากการรักษาได้ผลผู้ป่วยจะกังวลน้อยลงเรื่อยๆ จนสามารถจับสิ่งต่างๆ ได้โดยไม่ต้องรีบไปล้างมือ

3. การให้ความรู้ (Education) 

ให้ความรู้แก่ผู้ป่วยรวมถึงญาติหรือคนใกล้ชิดได้รู้และเข้าใจ อาการ สาเหตุ วิธีการช่วยแหลือผู้ป่วย ให้สร้างความกดดันแก่ผู้ป่วย ส่งเสริมให้ผู้ป่วยได้ผ่อนคลายเมื่อมีอาการ

4. การทำจิตบำบัดรายบุคคล (Individual Psychotherapy) 

เพื่อช่วยให้ผู้ป่วยสามารถปรับตัวกับอาการได้ กลับมาใช้ชีวิตได้ใกล้เคียงปกติมากที่สุด

5. การฝังแท่งกำเนิดไฟฟ้าเพื่อกระตุ้นสมองส่วนลึก (deep brain stimulation ) หรือ การผ่าตัด (cingulotomy ) 

เป็นวิธีการรักษาที่ใช้ในกรณีที่มีอาการรุนแรงมากและไม่สามารถรักษาด้วยวิธีข้างต้นให้ดีขึ้นได้

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามฟรี ได้คำตอบภายใน 24 ชม.

ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย

ตอบโดยแพทย์ภายใน 24 ชั่วโมง (คุณจะได้รับอีเมลเมื่อแพทย์ตอบคำถามของคุณ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

การันตีคำตอบจากคุณหมอภายใน 60 นาที หรือรับค่าดำเนินการคำถามด่วน 200 บาทคืนไปเลย

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน เพื่อที่คุณจะสามารถรับความคิดเห็นจากคุณหมอหลายๆท่านในคำถามของคุณ

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่