ตับอ่อนอักเสบในแมว

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ พ.ค. 14, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 3 นาที
มีคนอ่านบทความนี้แล้ว 860,293 คน

ตับอ่อน (pancreas) ถือเป็นอวัยวะที่มีสำคัญในร่างกายแมว ทั้งในแง่ของการหลั่งสารจำพวกเอนไซม์ต่างๆ ในการช่วยย่อยอาหาร และยังทำหน้าที่เป็นต่อมไร้ท่อที่สร้างฮอร์โมนที่สำคัญที่ชื่อว่า อินซูลิน (insulin) ดังนั้นเมื่อเกิดภาวะตับอ่อนอักเสบ (pancreatitis) การทำหน้าที่ปกตินี้ก็จะสูญเสียไป ทำให้เกิดอาการผิดปกติในแมวได้ โดยที่สำคัญมักพบว่าเอนไซม์ที่ถูกสร้างของตับอ่อนนั้น ในภาวะปกติจะไม่ย่อยตัวตับอ่อนเอง แต่เมื่อเกิดการติดเชื้อ หรือถูกกระทบกระแทก ผนังของตับอ่อนจะถูกทำลายไปแล้วเกิดการย่อยตับอ่อนเอง ผลที่ตามมาคือเอนไซม์ที่ใช้ในการย่อยอาหารจะไม่ถูกลำเลียงไปทางลำไส้ แลไม่เกิดการย่อยอาหารอย่างสมบูรณ์ หากเอนไซม์หลุดไปยังผนังช่องท้องก็จะเกิดภาวะช่องท้องอักเสบ (peritonitis) ผลที่ตามมาก็มีอีกมาก ในแง่ของการเป็นฮอร์โมนก็จะไม่สามารถสร้างอินซูลินได้ ทำให้เกิดภาวะที่เรียกว่า “เบาหวาน” แต่จะหายไปเมื่อตับอ่อนดีขึ้น

อาการ

  • ซึม เป็นไข้ ไม่กินอาหาร
  • อาเจียน
  • แห้งน้ำ อาจรุนแรงถึงเกิดภาวะช็อกได้
  • ท้องเสีย น้ำหนักลด

สาเหตุ

  • ในแมวมักพบร่วมกับการติดเชื้อของ สามอวัยวะ คือ ลำไส้เล็ก ตับอ่อน และระบบตับร่วมถุงน้ำดี เรียกว่าภาวะ “Triaditis” (กว่า 50% ของแมวที่เป็นตับอ่อนอักเสบมักพบว่ามีปัญหา triaditis)
  • การติดเชื้อบางชนิด เช่น toxoplasma หรือ feline panleukopenia
  • การกระทบแทก (trauma)
  • สารพิษยาฆ่าแมลงในกลุ่ม organophosphate
  • พิษจากแมงป่อง
  • ความเสี่ยงในบางพันธุ์ โดยเฉพาะแมววิเชียรมาศ (Siamese cat)

การวินิจฉัย

โรคตับอ่อนอักเสบในแมวเป็นโรคที่ไม่ค่อยแสดงอาการเด่นชัด มักพบว่าแมวจะซึม ไม่ทานอาหาร อาจมีอาเจียนบ้าง แต่โดยทั่วไปมักไม่มีอาการที่จำเพาะ มักตรวจพบจากการตรวจร่างกาย เช่น อาการปวดเกร็งท้อง หรืออาการช็อคที่ไม่ทราบสาเหตุ หากพบว่ามีค่าของน้ำตาลในเลือดสูง หรือน้ำตาลในปัสสาวะสูง ที่บ่งบอกว่าเป็นเบาหวานร่วมด้วย อาจยิ่งเพิ่มความเป็นไปได้มากขึ้น หรือการตรวจอุจจาระจากภาวะท้องเสียแล้วพบว่าอาหารย่อยได้ไม่สมบูรณ์ก็อาจทำให้สงสัยร่วมด้วยได้ดียิ่งขึ้น

อย่างไรก็ตาม อย่างที่ได้กล่าวไปแล้ว เนื่องจากการเกิดโรคอาจเกิดจากภาวะ triaditis หรือการอักเสบของอวัยวะอื่นร่วมด้วย จึงจำเป็นจะต้องตรวจหาความผิดปกติอื่นๆร่วมด้วย เช่น การตรวจหาค่าเอนไซม์ตับที่ผิดปกติ หรือการถ่ายภาพรังสีวินิจฉัย (X-ray) หรือการทำอัลตร้าซาวด์ช่องท้องจะสามารถบ่งบอกถึงการเกิด ตับอักเสบ หรือลำไส้อักเสบร่วมด้วยได้อย่างชัดเจน

แต่การวินิจฉัยยืนยันที่ทำได้คือสัตวแพทย์สามารตรวจได้จากการใช้ชุดตรวจเพื่อตรวจหาระดับเอนไซม์ที่ไหลรั่วในกระแสเลือดที่เรียกว่า feline pancreatic lipase (fPLI) ชุดตรวจนี้จะบ่งบอกแนวโน้มของการเกิดภาวะตับอ่อนอักเสบในแมว

การรักษา

โรคตับอ่อนอักเสบไม่มีการรักษาที่จำเพาะ เนื่องจากเมื่อเกิดการอักเสบ จำเป็นจะต้องรอให้ร่างกายกำจัดสาเหตุและอาการอักเสบเอง สิ่งที่ทำได้คือการประคองอาการ โดยสิ่งที่สำคัญคือการให้สารน้ำทดแทนเพราะแมวมักจะมีอาการขาดน้ำจากภาวะอาเจียนร่วมกับท้องเสียและไม่ทานอาหาร ซึ่งเป็นที่มาของอาการช็อกเป็นส่วนใหญ่ การให้ยาฆ่าเชื้อ เพื่อกำจัดสาเหตุของโรคที่ยังคงค้างอยู่ในทางระบบทางเดินอาหาร ใช้ยาระงับอาเจียน หากมีการอาเจียนรุนแรง ในบางครั้งหากตับทำงานได้ไม่ปกติอาจำเป็นต้องให้ยาบำรุงตับหรือการถ่ายพลาสมาเพื่อทดแทนโปรตีนที่ไม่ถูกสร้างจากตับที่อักเสบ สัตวแพทย์จะให้ยาลดอักเสบ เพื่อลดอาการอักเสบที่ตับอ่อน แต่หากพบว่ามีปัญหาของภูมิคุ้มกันทำลายตัวเองที่ลำไส้ (inflammatory bowel disease) อาจต้องใช้สเตียรอยด์ในการควบคุมอาการของโรคแทน หากพบว่าตับอ่อนมีสิ่งแปลกปลอม เช่น ก้อนเนื้อ หรือมีแผลฉีกขาดจากการกระทบแทกก็อาจจำเป็นที่จะต้องผ่าตับแก้ไข

การดูแลและจัดการ

การไม่ทานอาหารของแมวมักจะทำให้อาการแย่ลง เนื่องจากแมวจะสูญเสียน้ำและสารอาหารออกมาเรื่อยๆ การให้อาหารทดแทนจำเป็นจะต้องใช้อาหารที่ระดับของไขมันต่ำเนื่องจาก ตับอ่อนไม่สามารถสร้างเอนไซม์ที่ช่วยย่อยไขมันได้ ถึงแม้ว่าอาหารจะไม่สาเหตุในการเกิดโรคตับอ่อนอักเสบ แต่การไม่ควบคุมอาหารหลังจากที่ป่วยเป็นโรค จะสามารถทำให้กลับมาเป็นตับอ่อนอักเสบได้อีกเรื่อยๆ และหากได้รับไขมันมากเกินไปจะเกิดภาวะไขมันพอกที่ตับได้ง่าย อาหารกระป๋องจะเป็นที่แนะนำเนื่องจากมีส่วนผสมของน้ำมากและมีความน่ากินมากกว่าอาหารเม็ด

การป้องกันและดูแลแมวไม่ให้เกิดโรคจะเป็นวิธีการที่ดีที่สุด ควรหมั่นควบคุมน้ำหนักตัวของแมว และดูแลเรื่องอาหารอย่างใกล้ชิด พยายามให้แมวทานอาหารที่มีความสมดุล และควรหมั่นสังเกตอาการ เพราะแมวจะแสดงอาการไม่ชัดเจน เจ้าของจะเป็นคนที่รู้ดีที่สุดเมื่อแมวของท่านมีอาการป่วยหรือมีอาการแปลกไปจากปกติ

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าข้อมูลนี้เป็นประโยชน์กับคุณแค่ไหนคะ (1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

หากคุณยังมีคำถามเพิ่มเติม กรุณาเขียนถามสัตวแพทย์ที่นี่

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวีดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รูปหรือวีดีโอของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งคำถาม