สุขภาพผู้หญิง

ซีสต์รังไข่ สาเหตุ อาการ การรักษา การป้องกัน

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ พ.ค. 3, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 3 นาที
มีคนอ่านบทความนี้แล้ว 536,636 คน

ซีสต์รังไข่ สาเหตุ อาการ การรักษา การป้องกัน

ว่าด้วยเรื่องของความผิดปกติในร่างกาย “ซีสต์” เป็นอีกความผิดปกติหนึ่งที่พบได้บ่อยโดยเฉพาะในเพศหญิง ซีสต์มีหลายประเภท มีทั้งชนิดที่เป็นอันตรายและไม่เป็นอันตราย บางชนิดปล่อยเอาไว้ได้ แต่บางชนิดก็มีโอกาสพัฒนาไปเป็นมะเร็ง ฉะนั้นอย่าชะล่าใจรู้จักโรคซีสต์เอาไว้เพื่อจะได้รู้วิธีปฏิบัติตัวที่ถูกต้อง

ซีสต์ คืออะไร

ซีสต์ (Cyst) คือสิ่งที่เกิดขึ้นบนเนื้อเยื่อตามส่วนต่าง ๆ ของร่างกาย มีลักษณะคล้ายถุง หรือเป็นก้อนซึ่งภายในมักพบว่ามีของเหลว ของแข็งกึ่งเหลว เซลล์เนื้อเยื่อที่เกิดผิดที่ หรือแม้แต่บรรจุอากาศเปล่า หลายคนจึงมักเรียกซีสต์ว่า”ถุงน้ำ” โดยมีทั้งขนาดเล็กและขนาดใหญ่ขึ้นอยู่กับตำแหน่งและประเภทของมัน สามารถพบได้ทั้งภายในร่างกาย และภายนอกที่โผล่ให้เห็นตามผิวหนัง ซีสต์สามารถเกิดขึ้นได้หลายที่ แต่ที่พบบ่อยคือซีสต์รังไข่

ความสำคัญของรังไข่

รังไข่ เป็นอวัยวะที่ทำหน้าที่ในการผลิต “ไข่” (Ovum) ซึ่งเป็นเซลล์สืบพันธุ์ของเพศหญิง โดยจะทำหน้าที่ตกไข่ในแต่ละรอบเดือน เพื่อให้พร้อมสำหรับการผสมกับอสุจิ นอกจากนี้ยังมีหน้าที่ในการสร้างฮอร์โมนเพศหญิง ทั้งเอสโตรเจน (Estrogen) และโพรเจสเทอโรน (Progesterone) ทำให้ผู้หญิงมีลักษณะภายนอกที่บ่งบอกถึงความเป็นหญิงอย่างชัดเจน เช่น มีเต้านม มีเสียงที่เล็กกว่าผู้ขาย ผิวพรรณละเอียดกว่าผู้ชาย สะโพกขยาย การมีประจำเดือน เป็นต้น

แต่หากรังไข่มีสิ่งแปลกปลอมหรือมีสิ่งผิดปกติเกิดขึ้น ก็จะทำให้ร่างกายเกิดอาการป่วยตามมา รังไข่สามารถพบสิ่งผิดปกติได้หลากหลายประเภท โรคที่พบได้บ่อย เช่น มะเร็งรังไข่, เนื้องอกในรังไข่ หรือซีสต์ที่รังไข่ ซึ่งเป็นอาการผิดปกตที่พบมากที่สุด

ซีสต์ที่รังไข่มีกี่ประเภท

อวัยวะทุกอวัยวะภายในร่างกายของคนเรามีโอกาสจะเกิดซีสต์ได้ทั้งนั้น หากพูดถึงเฉพาะ “ซีสต์ที่รังไข่” ก็ยังแบ่งออกได้อีกหลายประเภท บางประเภทเกิดแล้วหายได้เอง บางประเภทก็ทำให้เจ็บปวด ยิ่งถ้าหากแตกและมีเลือดออกก็จะไปรบกวนอวัยวะหรือเนื้อเยื่อใกล้เคียงอื่นก็จะแสดงอาการออกมาให้เห็น และก็มีบางประเภทที่สามารถพัฒนาเป็นมะเร็งได้

  • ช๊อกโกแลตซีสต์ (Chocolate Cyst) เป็นซีสต์ที่พบได้บ่อยมากในเพศหญิง เกิดจากเวลาที่เรามีประจำเดือน แล้วมีบางส่วนที่ไม่ถูกขับออก แต่กลับไหลย้อนกลับ ภสยในร่างกายก็สร้างเนื้อเยื่อขึ้นมาหุ้มเอาไว้กลายเป็นถุง ซึ่งประจำเดือนเป็นสิ่งที่ผู้หญิงมีทุกเดือน จึงเกิดการสะสมทุกเดือน นานวันเข้าจึงใหญ่ขึ้นและเจ็บปวด ซีสต์ประเภทนี้ควรได้รับการผ่าตัดออก
  • เดอร์มอยด์ ซีสต์ (Dermoid Cyst) ถุงน้ำชนิดนี้มีกลักษณะเฉพาะตัว คือมักจะพบเซลล์เนื้อเยื่อของร่างกายอยู่ภายใน โดยมักพบเส้นผม ผิวหนัง หรือฟัน เป็นต้น ถุงน้ำชนิดนี้มักจะไม่กลายเป็นมะเร็ง แต่มีขนาดใหญ่ขึ้นได้เรื่อย ๆ ซึ่งอาจทำให้ไปเบียดการทำงาน ทำให้รังไข่เกิดการบิดตัวหรืออกจากตำแหน่งปกติ
  • ฟังชั่นนัล ซีสต์ (Functional Cyst) เป็นถุงน้ำรังไข่ประเภทที่ไม่อันตราย เกิดขึ้นแล้วหายไปเอง มักขึ้นระหว่างการทำงานของรอบเดือนตามปกติ
  • ถุงน้ำเนื้องอกซีสตาดีโนมา (Cystadenomas) อาจพบได้ไม่บ่อยนักแต่ก็เป็นถุงน้ำที่เกิดจากเนื้อเยื่อของรังไข่ มักขึ้นที่เนื้อเยื่อรังไข่และมีสารน้ำหรือเมือกอยู่ภายใน ถึงแม้จะไม่เป็นมะเร็งแต่มันสามารถโตจนมีขนาดใหญ่ได้
  • เยื่อบุมดลูกเจริญผิดที่ (Endometriomas) เป็นเซลล์เยื่อบุโพรงมดลูกที่เจริญภายนอกมดลูก และเกาะติดตรงรังไข่ ทำให้พัฒนากลายมาเป็นซีสต์

สาเหตุการเกิดซีสต์ที่รังไข่ 

การเกิดซีสต์ที่รังไข่ ไม่สามารถระบุสาเหตุที่แน่ชัด เนื่องจากมีหลายปัจจัยที่เกี่ยวข้อง ซีสต์บางประเภทเกิดได้จากกรรมพันธุ์ และอีกหลายประเภทก็เกิดจากพฤติกรรมการใช้ชีวิต การทานอาหารที่เสี่ยงต่อการกระตุ้นมะเร็ง เช่น ไหม้เกรียม อาหารปนเปื้อนสารเคมี บางคนอยู่ในสภาพแวดล้อมที่ไม่ปลอดภัย อาศัยอยู่ในเขตอุตสาหกรรม มีปัญหาทางมลพิษ หรือบางคนก็เกิดจากสุขภาพร่างกายไม่แข็งแรง

อาการของการเป็นซีสต์ที่รังไข่

เมื่อซีสต์เกิดขึ้นได้จากหลายสาเหตุ จึงพบอาการที่แตกต่างกันตามไปด้วย บางประเภทเกิดขึ้นแล้วหายไปได้เอง (Functional Cyst) บางชนิดมีโอกาสโตขึ้นเรื่อย ๆ บางชนิดไม่มีอาการเจ็บปวดใด ๆ จนกระทั่งซีสต์โต แต่บางชนิดก็ทำให้เจ็บปวดทรมานมาก อย่างเช่นช๊อคโกแลตซีสต์ เป็นต้น

อย่างไรก็ตาม หากพบว่าตนเองปวดท้องผิดปกติให้สันนิษฐานเอาไว้ก่อนว่าอาจจะเป็นซีสต์ที่รังไข่ก็ได้ อาการที่มักพบคือ ปวดท้องแบบเจ็บลึก ปวดเป็นๆ หายๆ ปวดท้องคล้ายปวดไส้ติ่ง หรือกระเพาะอาหาร สามารถปวดได้ทุกเวลา ไม่ว่าจะช่วงมีประจำเดือน หรือไม่มีก็ตาม

การรักษาและการป้องกัน 

เมื่อซีสต์ สามารถตรวจพบได้ยาก คุณผู้หญิงจึงต้องหมั่นสังเกตความผิดปกติของร่างกายอย่างสม่ำเสมอ

  • หากพบว่าปวดท้องรุนแรง ปวดบ่อย ปวดมากผิดปกติ หน้าท้องโตขึ้น หรือพบเห็นตุ่มต่าง ๆ ตามร่างกายควรพบแพทย์เพื่อทำการตรวจเช็ค
  • ตรวจสุขภาพประจำปี พร้อมทั้งตรวจภายใน และตรวจอัลตร้าซาวนด์ เพื่อตรวจทั้งมะเร็งปากมดลูก และถ้าหากร่างกายมีสิ่งผิดปกติก็จะสามารถพบได้จากการอัลตร้าซาวนด์
  • ออกกำลังกายเป็นประจำ เพราะเราไม่สามารถรู้ได้เลยว่าร่างกายภายในของเราเป็นอย่างไร จะพบสิ่งผิดปกติเมื่อไหร่ แต่ถ้าหากเราออกกำลังกายเป็นประจำจะทำให้สุขภาพแข็งแรง มีภูมิคุ้มกันที่ดี ทำให้ลดความเสี่ยงต่อการเป็นโรคทุกชนิด
  • ดูแลสุจภาพจิตใจ ซึ่งเป็นสิ่งที่หลายคนมักมองข้าม แต่ความจริงแล้วเป็นบ่อเกิดแห่งโรคภัยมากมาย โดยเฉพาะคนที่มีความเครียดหรือกดดันมาก ๆ ต้องหาวิธีบริหารจิตใจบ่อย ๆ เพื่อให้เกิดความผ่อนคลาย ก็จะช่วยลดความเสี่ยงต่อการเกิดโรคได้มากมายเลยทีเดียว 

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวีดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่