Doctor men
เขียนโดย
กองบรรณาธิการ HONESTDOCS
Doctor men
รีวิวโดย
ทีมแพทย์ HONESTDOCS
การกินเพื่อสุขภาพ

หนานเฉาเหว่ย ป่าช้าเหงา ป่าช้าหมอง สมุนไพรดี ที่ควรกินอย่างระวัง

รับประทานหนานเฉาเหว่ยอย่างไรให้ปลอดภัย และมีประโยชน์ต่อร่างกายอย่างแท้จริง
อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ 20 พ.ย. 2019 รีวิวเมื่อวันที่ 20 พ.ย. 2019 ประมาณเวลาการอ่าน: 3 นาที
มีคนอ่านบทความนี้แล้ว 2,444,268 คน

หนานเฉาเหว่ย ป่าช้าเหงา ป่าช้าหมอง สมุนไพรดี ที่ควรกินอย่างระวัง

ในปัจจุบันการแพทย์แผนโบราณที่ใช้พืชสมุนไพรในการรักษาโรคกำลังกลับมาเป็นที่นิยมอีกครั้ง เนื่องจากเข้าใจว่า การใช้ธรรมชาติบำบัดจะช่วยบำรุงสุขภาพ ส่งเสริมฤทธิ์ของยา และช่วยเพิ่มประสิทธิภาพให้การรักษาโรคได้ แต่อย่างไรก็ตาม สมุนไพรหลายชนิดก็ยังไม่มีการวิจัยที่รับรองสรรพคุณอย่างแน่ชัดรวมถึงการรับประทานแบบสุ่มสี่สุ่มห้าก็อาจเกิดผลข้างเคียงที่อันตรายได้เช่นกัน ตัวอย่างเช่น สมุนไพร หนานเฉาเหว่ย ซึ่งเป็นสมุนไพรตระกูลเดียวกับ ป่าช้าเหงา ป่าช้าหมอง ของไทย ซึ่งว่ากันว่า มีสรรพคุณสารพัด แต่หากรับประทานอย่างไม่ระวังก็อาจเป็นโทษต่อสุขภาพได้

รู้จักกับหนานเฉาเหว่ย

หนานเฉาเหว่ย หรือ หนานเฝยเฉ่า มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Gymnanthemum extensum เป็นพืชตระกูลเดียวกันกับป่าช้าเหงา หรือชื่ออื่นๆ คือ ป่าช้าหมอง ป่าเฮ่วหมอง เป็นสมุนไพรที่มีถิ่นกำเนิดในประเทศจีน พบได้ตามป่าดงดิบและป่าเบญจพรรณ ปัจจุบันปลูกกันแพร่หลายมากขึ้นทางภาคเหนือของประเทศไทย 

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
เข้าร่วมงานวิจัยทางการแพทย์วันนี้

ค้นหางานวิจัยที่คุณสามารถเข้าร่วมได้ เพื่อรับการรักษาใหม่ที่อาจทำให้อาการของคุณดีขึ้น และเป็นส่วนหนึ่งในการทำดีเพื่อสังคม

Hd clinical trial ad

หนานเฉาเหว่ยเป็นไม้ยืนต้น สูงประมาณ 6 – 8 เมตร มีใบรูปรี ปลายแหลม โคนป้านมน ใบอ่อนและแก่มีรสขมจัด ออกดอกสีขาว หรือเหลืองอ่อนตามซอกใบและปลายยอดในช่วงต้นฤดูฝน ดอกมีกลิ่นหอม ผลมีลักษณะค่อนข้างกลม ผิวเกลี้ยง ภายในผลแบ่งเป็นพู 3 พู ในแต่ละพูจะมีเมล็ดอยู่ 1 เมล็ด ส่วนที่นำมาใช้เป็นยา ได้แก่ ใบ ซึ่งสามารถรับประทานสด หรือต้มกับน้ำดื่มก็ได้ แพทย์พื้นบ้านมักจะใช้เป็นยาลดไข้ ยาระบาย ยารักษาไข้มาลาเรียและรักษาโรคผิวหนัง

สรรพคุณของหนานเฉาเหว่ย

งานวิจัยที่รับรองสรรพคุณของหนานเฉาเหว่ยยังอยู่ในระดับเซลล์เพาะเลี้ยงและสัตว์ทดลองเท่านั้น ยังไม่มีการวิจัยสรรพคุณในคนแต่อย่างใด อย่างไรก็ตาม จากงานวิจัยที่ผ่านมาพบว่า สมุนไพรหนานเฉาเหว่ย น่าจะมีฤทธิ์เป็นยาและมีสรรพคุณต่อร่างกาย ดังนี้

  • ช่วยลดระดับน้ำตาลในเลือด มีงานวิจัยที่พบว่า ใบหนานเฉาเหว่ย หรือป่าช้าเหงา สามารถลดระดับน้ำตาลในเลือดในสัตว์ทดลองได้ ซึ่งน่าจะออกฤทธิ์ในคนแบบเดียวกัน โดยเฉพาะผู้ป่วยโรคเบาหวานที่มีน้ำตาลในเลือดสูง แต่ใบหนานเฉาเหว่ยนั้นมีฤทธิ์แรงมาก การรับประทานมากเกินไปอาจทำให้น้ำตาลตก จนหน้ามืด หมดแรง หมดสติ และช็อกได้
  • ช่วยลดความดันโลหิต หนานเฉาเหว่ยมีฤทธิ์ช่วยขยายหลอดเลือดและทำให้เลือดไหลเวียนได้ดีจึงช่วยลดความดันโลหิตได้ โดยเฉพาะในผู้ที่มีความดันโลหิตสูง และมีส่วนช่วยป้องกันการเกิดโรคหลอดหลอดเลือดสมองได้ แต่การรับประทานมากเกินก็อาจทำให้ความดันโลหิตตกจนเป็นอันตรายได้
  • ช่วยลดระดับไขมันในเลือด การทดลองในสัตว์พบว่า หนานเฉาเหว่ยสามารถลดระดับไขมันในเลือดได้จึงน่าจะมีส่วนช่วยป้องกันความเสี่ยงต่อโรคต่างๆ ได้ เช่น โรคหลอดเลือดหัวใจ และโรคหลอดเลือดสมอง
  • มีฤทธิ์ต่อต้านเซลล์มะเร็ง การทดลองในเซลล์เพาะเลี้ยง พบว่า สารสกัดจากสมุนไพรหนานเฉาเหว่ย สามารถยับยั้งการเจริญของเซลล์มะเร็งเต้านม มะเร็งตับ มะเร็งกระเพาะปัสสาวะ และมะเร็งเม็ดเลือดขาวได้ แต่อย่างไรก็ตามยังไม่มีผลวิจัยที่พิสูจน์ได้ว่า การรับประทานหนานเฉาเหว่ยจะเป็นผลดีต่อการรักษามะเร็งในคนหรือไม่ ดังนั้นจึงควรรับประทานอย่างระมัดระวัง

ข้อห้ามและข้อควรระวังในการบริโภคหนานเฉาเหว่ย

แม้หนานเฉาเหว่ยจะเป็นสมุนไพรมากสรรพคุณ แต่ก็อาจไม่ได้เหมาะกับทุกคน และการรับประทานอย่างไม่ระมัดระวังก็อาจก่อให้เกิดโทษได้ จึงมีข้อแนะนำและข้อควรระวังสำหรับการรับประทานหนานเฉาเหว่ย ดังนี้

  • ผู้ที่มีน้ำตาลในเลือดต่ำ ความดันโลหิตต่ำ ผู้ป่วยโรคตับ โรคไต หญิงตั้งครรภ์ หรือวางแผนจะตั้งครรภ์ และหญิงที่อยู่ระหว่างให้นมบุตร ไม่ควรรับประทานหนานเฉาเหว่ย
  • ผู้ป่วยโรคเบาหวานและผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง ไม่ควรรับประทานหนานเฉาเหว่ยแทนยา หรือหยุดยาแผนปัจจุบันแล้วมารับประทานหนานเฉาเหว่ยอย่างเดียว โดยเฉพาะผู้ที่ควบคุมโรคได้ดีอยู่แล้ว เพราะจะทำให้น้ำตาลต่ำและความดันโลหิตตกจนเป็นอันตรายได้ แต่สามารถรับประทานหนานเฉาเหว่ยเพื่อบำรุงร่างกายเป็นครั้งคราวได้
  • หากรับประทานหนานเฉาเหว่ยแล้วมีอาการหน้ามืด ใจสั่น เหงื่อออกมาก หมดแรง ให้หยุดรับประทานแล้วไปพบแพทย์ทันที
  • หนานเฉาเหว่ยอาจมีพิษต่ออัณฑะ ชายวัยเจริญพันธุ์จึงไม่ควรรับประทานหนานเฉาเหว่ยติดต่อกันเป็นเวลานาน
  • ห้ามใช้กับผู้ป่วยที่ใช้ยาละลายลิ่มเลือดเพราะอาจจะเสริมฤทธิ์ของยาทำให้เลือดออกได้ง่ายขึ้น
  • ไม่แนะนำให้รับประทานทุกวัน หรือรับประทานต่อเนื่อง เพราะเป็นยารสเย็นซึ่งจะส่งผลต่อระบบย่อยอาหาร ทำให้ท้องอืดง่าย มือเท้าเย็น อ่อนเพลีย ไม่มีแรง

วิธีบริโภคหนานเฉาเหว่ยให้ปลอดภัย

  • แนะนำให้รับประทานเป็นอาหาร เช่น ยำดอกขจรใส่ดอกป่าช้าเหงา ซึ่งคนท้องถิ่นนิยมรับประทานช่วงเปลี่ยนฤดู ปลายฝนต้นหนาว เพื่อเสริมภูมิคุ้มกัน ไม่ให้เจ็บป่วย โดยจะนำใบป่าช้าเหงามาลวกน้ำร้อนก่อนรับประทานเพื่อลดความขมและลดฤทธิ์ยา
  • เลือกใบสดขนาดไม่ใหญ่นัก (ไม่ใหญ่เท่าฝ่ามือ) รับประทานไม่เกินวันละ 1–3 ใบ หากใบใหญ่เท่าฝ่ามือให้รับประทานเพียง 1 ใบ ไม่แนะนำให้รับประทานทุกวัน หรือรับประทานต่อเนื่อง โดยให้เว้น 2–3 วันแล้วรับประทานหนึ่งครั้ง
  • นำใบมาต้มกับน้ำดื่ม โดยเลือกใบขนาดเท่าฝ่ามือ 3 ใบ ต้มกับน้ำ 1 ลิตร ให้พอเดือด (ไม่ควรต้มนานเกิน 5 นาที) และดื่มเพียงวันละ 1 แก้ว หลังตื่นนอน ไม่ควรดื่มทุกวัน และไม่ควรดื่มแทนน้ำ
  • ไม่ควรบริโภคติดต่อกันเป็นเวลานาน แนะนำให้รับประทานวันละ 1-2 ใบ 2-3 วันต่อครั้ง ไม่แนะนำให้รับประทานทุกวัน หรือรับประทานต่อเนื่อง อาจรับประทานบ้างหยุดบ้างตามที่แนะนำติดต่อกัน 1 เดือน แล้วเว้น 1 เดือน และจึงเริ่มรับประทานใหม่

ภญ.อาสาฬา เชาวน์เจริญ เภสัชกรชำนาญการ ศูนย์หลักฐานเชิงประจักษ์ด้านการแพทย์แผนไทยและสมุนไพร โรงพยาบาลเจ้าพระยาอภัยภูเบศรแนะนำว่า สำหรับผู้ป่วยโรคเรื้อรังอย่างความดันโลหิต และเบาหวาน ควรใช้ยาตามแพทย์แผนปัจจุบันสั่งเป็นหลัก ผู้ป่วยควรศึกษาข้อมูลให้รอบคอบก่อนรับประทานสมุนไพร เนื่องจากปัจจัยในการรักษาของแต่ละบุคคลมีความแตกต่างกัน แต่หากรับประทานหนานเฉาเหว่ยแล้วมีอาการผิดปกติให้หยุดรับประทานทันที และหากใครมีโรคประจำตัวซึ่งไม่แน่ใจว่า รับประทานสมุนไพรได้หรือไม่ ควรปรึกษาแพทย์ก่อนเสมอ

ที่มาของข้อมูล

สำนักงานกองทุนสนับสนุนและสร้างเสริมสุขภาพ, เตือน “หนานเฉาเหว่ย” แฝงภัย (https://www.thaihealth.or.th/Content/44795-เตือน/”หนานเฉาเหว่ย” /แฝงภัย%20.html), 25 กันยายน 2561

ภญ.ผศ.ดร.ศรีสมพร ปรีเปรม, การศึกษาด้านเภสัชเวทของหนานเฉาเหว่ย, คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น (https://ccpe.pharmacycouncil.org/index.php?option=article_detail&subpage=article_detail&id=544)

ฝ่ายเภสัชกรรม โรงพยาบาลไทยนครินทร์, เบาหวานกับหนานเฉาเหว่ยรับประทานต้องระวัง (https://www.thainakarin.co.th/news.php?p=knowledge_detail&id=31)


บทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อให้ความรู้แก่ผู้อ่าน และไม่สามารถแทนการแนะนำของแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาได้ ผู้อ่านควรพบแพทย์เพื่อให้แพทย์ตรวจที่สถานพยาบาลทุกครั้ง และไม่ควรตีความเองหรือวางแผนการรักษาด้วยตัวเองจากการอ่านบทความนี้ ทาง HonestDocs พยายามอัปเดตข้อมูลให้ครบถ้วนถูกต้องอยู่เสมอ คุณสามารถส่งคำแนะนำได้ที่ https://honestdocs.typeform.com/to/kkohc7

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าข้อมูลนี้เป็นประโยชน์กับคุณแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวีดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ

คำตอบที่คุณจะได้เป็นเพียงความเห็นจากแพทย์ ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค โปรดพบแพทย์ที่สถานพยาบาลเพื่อการรักษาที่ถูกต้อง เหตุฉุกเฉิน โทร. 1669

รับทราบและถามคำถาม
ดูในแอป