โรคกระดูกพรุน (Osteoporosis)

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ ธ.ค. 17, 2017 ประมาณเวลาการอ่าน: 3 นาที
มีคนอ่านบทความนี้แล้ว 324,858 คน

ความหมาย เป็นภาวะมาสมดุลระหว่างการสร้างและการทำลายของกระดูก มีการทำลายมากขึ้นทำให้มวล

กระดูกลดลง ทำให้กระดูกมีความแข็งแรงลดลง กระดูกจะหักง่ายขึ้น

สาเหตุ เกิดจากกระดูกสูญเสียแคลเซียมและแร่ธาตุอื่นๆ มักเกิดในสตรีวัยหมดประจำเดือนหรือสตรีที่ได้รับการผ่าตัดรังไข่ อาจพบในผู้สูงอายุทั้งเพศชายและเพศหญิงตั้งแต่อายุ 75 ปีขึ้นไป อาจเกิดจากพันธุกรรม หรือมีการขาดฮอร์โมนเอสโตรเจนกระดูกไม่ได้ใช้งาน ผู้สูงอายุบริโภคแคลเซียมไม่พอ และมีปัจจัยที่เกี่ยวข้องอีกหลายประการ เช่น เชื้อชาติ รูปร่าง การขาดการออกกำลังกาย ผอม กระดูกบาง การมีประจำเดือนหมดเร็วกว่าปกติ การสูบบุหรี่ คาเฟอีน การดื่มสุรา การขาดแสงแดดทำให้ได้รับวิตามินดีน้อย ได้รับอาหารที่มีแคลเซียมน้อย หรือมีการดูดซึมแคลเซียมในร่างกายไม่ดี การได้รับยาบางชนิด เช่น Glucocorticoid, Anticonvulsants, Isoniazid, Tetracyclines, Antacid เป็นต้น

พยาธิสรีรภาพ     ภาวะขาดเอสโตรเจนในวัยหมดประจำเดือนจะทำให้เซลล์กระดูกการสร้างและหลั่งไชโตไคน์  ซึ่งมีฤทธิ์กระตุ้นเซลล์ทำลายกระดูก (Osteoclast) ทำให้มีการสลายกระดูกเพิ่มขึ้น จึงเกิดความไม่สมดุลระหว่าง การสร้างกระดูกและการสลายกระดูก มวลกระดูกจึงลดลง นอกจากนี้ผู้สูงอายุบริโภคแคลเซียมน้อยลง และกลไกการสังเคราะห์ วิตามินดีเสื่อม ซึ่งสารนี้สร้างที่ไตและช่วยดูดซึมแคลเซียม เมื่อปริมาณแคลเซียมจากอาหารไม่เพียงพอ ร่างกายจึงอาศัยแคลเซียมจากกระดูก โดยกระตุ้นให้มีการหลั่งพาราไทรอยด์ฮอร์โมนเข้าสู่กระแสเลือด ซึ่งไปกระตุ้นการทำงานของเซลล์ทำลายกระดูก ทำให้มีการสลายกระดูกมากขึ้น ในผู้สูงอายุมีแคลชิโตนินลดลง จึงไม่สามารถควบคุมการสลายกระดูกของเซลล์ทำลายกระดูกได้เหมือนเดิม มวลกระดูกจึงลดลงโดย

เฉพาะที่บริเวณกระดูกฟองน้ำ กระดูกบาง เล่น กระดูกสันหลัง กระดูกเรเดียส กระดูกต้นขา เป็นต้น กระดูกสันหลังจะมีตัวของกล้ามเนื้อหลังและส่วนสูงลดลงหรือเนื่องจากกระดูกบางลงทำให้ไม่สามารถรับแรงได้ตามปกติ จึงเสี่ยงต่อการหักได้ง่าย ทำให้มีอาการปวด มีการเคลื่อนไหวร่างกายไม่ได้ตามปกติ

อาการ ส่วนสูงลดลง กระดูกข้อหรือกระดูกสะโพกอาจหักได้ง่าย มีอาการปวดกระดูกเรื้อรัง ตัวเตี้ยลง

หรือหลังค่อม อาจมีอาการเหนื่อย อ่อนเพลียและเบื่ออาหาร

การวินิจฉัยโรค    ผู้ป่วยจะมีประวัติปวดหลังเนื่องจากการทรุดตัวของกระดูกสันหลัง มีประวิติกระดูกหัก และปัจจัยเสี่ยงต่างๆ เช่น การตัดรังไข่ การใช้ยาสเตียรอยด์ ประวัติครอบครัวเกี่ยวกับโรคกระดูกพรุน ประวัติประจำเดือนหมดแล้ว การสูบบุหรี่ การรับประทานอาหารที่มีแคลเซียมต่ำ ไม่ค่อยออกกำลังกาย เป็นต้น ตรวจร่างกายพบมีลักษณะหลังโก่ง ส่วนสูงลดลง มีความผิดผิดปกติของแขนขาซึ่งเกิดจากกระดูกหัก ถ่ายภาพรังสี พบหมอนรองกระดูกสันหลังและกระดูกสันหลังยุบเข้าไปทั้งด้านบนและล่าง การตรวจความหนาแน่นของกระดูก (Bone mineral density; BMD) โดยใช้เครื่องวัดความหนาแน่นของกระดูก (X-ray bone densitometry) ซึ่งจะพบว่ากระดูกสันหลังมีความหนาแน่นลดลงได้ต่อเมื่อสูญเสียแคลเซียมไปร้อยละ 25-40 ตรวจระดับแคลเซียมและฟอสฟอรัสในซีรัม ตรวจหาดัชนีการสร้างกระดูกและการสลายของกระดูก ได้แก่ Serum total alkaline phosphatase, Serum osteocalcin และระดับแคลเซียมในปัสสาวะ

การรักษา โดยการให้ยายับยั้งการสลายกระดูก เช่น Alendronate (Fosamax), Tamoxifen, Calcitonin เป็นต้น ยาเสริมสร้างกระดูก การทดแทนเอสโตรเจนหลังหมดประจำเดือน ยาบรรเทาปวด การออกกำลังกาย การใช้เครื่องพยุงหลัง การรับประทานอาหารที่มีแคลเซียม

การพยาบาล ให้นอนพักบนที่นอนที่แน่นไม่อ่อนนุ่ม จัดท่านอนที่ถูกต้องโดยหนุนหมอนเตี้ยๆ พยุงบริเวณคอและหัวไหล่ให้กระดูกสันหลังอยู่ในแนวตรง ให้ยาบรรเทาปวด ใช้ความร้อนร่วมกับการนวด ดูแลให้ได้ยายับยั้งการสลายกระดูก พลิกตะแคงตัวด้วยความระมัดระวัง แนะนำให้ใช้ส้วมแบบโถนั่ง ให้เดินด้วย Walker หรือ Cane ระวังอุบัติเหตุ ให้รับประทานอาหารครบทั้ง 3 มือ ให้รับประทานแคลเซียมและวิตามินดี แนะนำให้รับประทานอาหารที่มีแคลเซียมและโปรตีนสูง เช่น นม เนื้อสัตว์ ผัก ผลไม้ เป็นต้น ให้ออกกำลังกาย ลดน้ำหนัก หากน้ำหนักเพิ่ม ป้องกันการบาดเจ็บและกระดูกหัก และให้ข้อมูลเกี่ยวกับการปฏิบัติตัว เช่น เลิกบุหรี่ จำกัดสารคาเฟอีน งดดื่มสุรา เป็นต้น เนื่องจากสิ่งเหล่านี้จะทำให้เพิ่มการสลายแคลเซียม ดูแลให้ร่างกายได้รับแสงแดด 30 นาที 2-3 ครั้ง/สัปดาห์ หลีกเลี่ยงยาลดกรดประเภทอะลูมิเนียม

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวีดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่