เซ็กส์อย่างถูกวิธี

Missed pills : COCs 6+5+10+7 ที่มี EE 0.030-0.035 mg

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ พ.ค. 3, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 12 นาที
Missed pills : COCs 6+5+10+7 ที่มี EE 0.030-0.035 mg

ยาคุมกำเนิดฮอร์โมนรวม แบบแผง 6+5+10+7 เม็ด ที่มี Ethinylestradiol 0.030-0.035 มิลลิกรัม

                ยาคุมยี่ห้อ ไตรควิล่าร์ อีดี (Triquilar ED) เป็นยาคุมชนิด Triphasic combined pill ค่ะ หมายถึง ในแต่ละแผงจะประกอบด้วยเอสโตรเจนและโปรเจสโตเจนในปริมาณที่ต่างกัน 3 แบบ เพื่อให้คล้ายกับการหลั่งฮอร์โมนตามธรรมชาติ

                โดยจะมีระดับเอสโตรเจนต่ำในช่วงต้นรอบเดือนและปลายรอบเดือน ในขณะที่ช่วงกลางรอบเดือนจะมีระดับเอสโตรเจนสูงที่สุด

                ส่วนระดับโปรเจสโตเจสจะต่ำสุดในช่วงต้นรอบเดือน และค่อย ๆ เพิ่มขึ้นจนมีระดับสูงสุดในช่วงปลายรอบเดือน

 

                ใน 1 แผงของยาคุมยี่ห้อ ไตรควิล่าร์ อีดี (Triquilar ED) จะมีเม็ดยาฮอร์โมน 28 เม็ด แบ่งเป็น 4 กลุ่ม ดังนี้..

  1. เม็ดยาขนาดเล็ก สีแดง 6 เม็ด มีตัวยา Ethinylestradiol 0.030 มิลลิกรัม + Levonorgestrel 0.050 มิลลิกรัม
  2. เม็ดยาขนาดเล็ก สีขาว 5 เม็ด มีตัวยา Ethinylestradiol 0.040 มิลลิกรัม + Levonorgestrel 0.075 มิลลิกรัม
  3. เม็ดยาขนาดเล็ก สีเหลือง 10 เม็ด มีตัวยา Ethinylestradiol 0.030 มิลลิกรัม + Levonorgestrel 0.125 มิลลิกรัม
  4. เม็ดยาขนาดใหญ่ สีขาว 7 เม็ด เป็นยาหลอกซึ่งไม่มีฮอร์โมน

 

                จะเห็นได้ว่า เม็ดยาในกรอบสีเขียวทั้ง สีแดง สีขาว และสีเหลือง ล้วนเป็นเม็ดยาฮอร์โมนทั้งหมดนะคะ ส่วนเม็ดยาสีขาวขนาดใหญ่ที่อยู่นอกกรอบสีเขียว เป็นเม็ดยาหลอกซึ่งไม่มีฮอร์โมนค่ะ

                การรับประทาน ให้เริ่มแกะเม็ดยาจากส่วนที่มีแถบสีแดงที่ตรงตามวันที่ใช้ เพื่อปรับให้ประจำเดือนมาไม่ตรงกับวันเสาร์-อาทิตย์ (ประจำเดือนมักจะมาในช่วงที่มีพื้นหลังสีแดง)

                เมื่อรับประทานยาหมดแผงแล้ว ให้เริ่มแผงใหม่ในวันต่อไปได้เลย

 

                หากลืมรับประทานยาคุมยี่ห้อไตรควิล่าร์ อีดี หรือเริ่มแผงใหม่ช้า จะใช้แนวทางแก้ไขเหมือนกรณีของยาคุมกำเนิดที่มี Ethinylestradiol 30 – 35 ไมโครกรัม ดังนี้...

 

 

  1. ลืมรับประทานยาเม็ดฮอร์โมน 1 วัน
  • รับประทานทันทีที่นึกได้ 1 เม็ด แล้วรับประทานเม็ดต่อไปตามปกติ (หากนึกได้ตอนที่ต้องรับประทานยาคุมในเวลาเดิมที่เคยใช้ ให้รับประทานพร้อมกันทีเดียว 2 เม็ด ซึ่งอาจทำให้คลื่นไส้มาก)
  • มีเพศสัมพันธ์ได้ ไม่จำเป็นต้องใช้วิธีคุมกำเนิดอื่น ๆ (เช่น ถุงยาง, ยาคุมฉุกเฉิน) ร่วมด้วย

ตัวอย่าง

                เมื่อลืมรับประทานยาเม็ดฮอร์โมน 1 เม็ด ไม่ว่าจะเป็นสีใดก็ตาม ก็ใช้แนวทางแก้ไขเหมือนกัน สมมติว่าเมื่อคืนวานลืมรับประทานยาคุมเม็ดนี้

 

                ในวันนี้จะต้องรับประทานยา 2 เม็ดนี้ค่ะ

                ซึ่งหากนึกขึ้นได้ในตอนเช้าของวันนี้ หรือก่อนเวลารับประทานยาตามเวลาปกติ ก็ให้รับประทานยาเม็ดแรกที่ลืม (เม็ดสีแดงวันพฤหัสบดี) ทันทีที่นึกได้ 1 เม็ดก่อน แล้วรับประทานยาของวันนี้ (เม็ดสีขาววันศุกร์) อีก 1 เม็ดในตอนกลางคืน

                แต่ถ้านึกได้ช้า คือนึกได้ตอนกลางคืนของวันนี้แล้ว ก็ให้รับประทานพร้อมกัน 2 เม็ดเลยค่ะ แต่อาจทำให้คลื่นไส้มาก

                จากนั้น วันต่อ ๆ ไป ก็ให้รับประทานต่อตามปกติวันละ 1 เม็ดเช่นเดิม

                ยังมีผลในการคุมกำเนิด จึงไม่ต้องใช้ยาคุมฉุกเฉิน และไม่จำเป็นต้องใช้ถุงยางอนามัย

 

 

  1. ลืมรับประทานยาเม็ดฮอร์โมน ติดต่อกัน 2 วัน
  • รับประทานยาเม็ดแรกที่ลืม ทันทีที่นึกได้ 1 เม็ด แล้วรับประทานตามเวลาปกติอีก 1 เม็ด (หากนึกได้ตอนที่ต้องรับประทานยาคุมในเวลาเดิมที่เคยใช้ ให้รับประทานพร้อมกันทีเดียว 2 เม็ด ซึ่งอาจทำให้คลื่นไส้มาก)
  • วันต่อ ๆ ไปก็รับประทานตามปกติวันละ 1 เม็ด
  • มีเพศสัมพันธ์ได้ ไม่จำเป็นต้องใช้วิธีคุมกำเนิดอื่น ๆ (เช่น ถุงยาง, ยาคุมฉุกเฉิน) ร่วมด้วย

ตัวอย่าง

                เมื่อลืมรับประทานยาเม็ดฮอร์โมน 2 เม็ดติดต่อกัน ไม่ว่าจะเป็นสีใด จะต่างสีหรือสีเดียวกันก็ตาม ก็ใช้แนวทางแก้ไขเหมือนกันนะคะ สมมติว่าสองวันที่ผ่านมา ลืมรับประทานยาคุมไป 2 เม็ด ตามภาพนี้

 

                ในวันนี้จะต้องรับประทานยา 2 เม็ดนี้ค่ะ

                ซึ่งหากนึกขึ้นได้ในตอนเช้าของวันนี้ หรือก่อนเวลารับประทานยาตามเวลาปกติ ก็ให้รับประทานยาเม็ดแรกที่ลืม (เม็ดสีแดงวันพุธ) ทันทีที่นึกได้ 1 เม็ดก่อน แล้วรับประทานยาของวันนี้ (เม็ดสีขาววันศุกร์) อีก 1 เม็ด ในตอนกลางคืน

                แต่ถ้านึกได้ช้า คือนึกได้ตอนกลางคืนของวันนี้แล้ว ก็ให้รับประทานพร้อมกัน 2 เม็ดเลยค่ะ แต่อาจทำให้คลื่นไส้มาก

                วันต่อ ๆ ไปก็รับประทานตามปกติวันละ 1 เม็ดตามเดิม

                ยังมีผลในการคุมกำเนิด จึงไม่ต้องใช้ยาคุมฉุกเฉิน และไม่จำเป็นต้องใช้ถุงยางอนามัย

 

                ยาเม็ดที่เหลืออยู่ (เม็ดสีแดงวันพฤหัสบดี) ให้แกะทิ้งไปเลยค่ะ

 

 

  1. ลืมรับประทานยาเม็ดฮอร์โมน ติดต่อกันตั้งแต่ 3 วันขึ้นไป
  • รับประทานยาเม็ดแรกที่ลืม ทันทีที่นึกได้ 1 เม็ด แล้วรับประทานตามเวลาปกติอีก 1 เม็ด (หากนึกได้ช้า ต้องรับประทานพร้อมกันทีเดียว 2 เม็ด ซึ่งอาจทำให้คลื่นไส้มาก)
  • งดมีเพศสัมพันธ์ หรือใช้ถุงยางร่วมด้วยทุกครั้งที่มีเพศสัมพันธ์ จนกว่าจะใช้ยาต่อเนื่องกันครบ 7 วัน
  • ถ้าลืมรับประทานเม็ดยาฮอร์โมนติดต่อกันตั้งแต่ 3 วันขึ้นไป โดยที่หนึ่งในนั้นมียาเม็ดสีแดงรวมอยู่ แล้วมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ได้ใส่ถุงยางในช่วงนี้ไปแล้ว ให้รับประทานยาคุมฉุกเฉินด้วย
  • ถ้าลืมรับประทานเม็ดยาฮอร์โมนติดต่อกันตั้งแต่ 3 วันขึ้นไป โดยที่หนึ่งในนั้นมียาเม็ดสีเหลืองรวมอยู่ หากเหลือวันที่รับประทานยาเม็ดสีเหลืองติดต่อกันไม่ถึง 7 วัน เมื่อใช้ยาเม็ดสีเหลืองจนหมดแล้วให้ข้ามการรับประทานเม็ดยาหลอกไปเลยนะคะ ไปเริ่มเม็ดยาสีแดงของแผงใหม่ในวันต่อไปได้เลยค่ะ

               

                อันที่จริง แนวทางแก้ไขขององค์การอนามัยโลกกรณีที่ลืมรับประทานยาคุมกำเนิด เมื่อแบ่งกลุ่มไปแล้วตามปริมาณของฮอร์โมนเอสโตรเจน ก็จะพิจารณาต่อจากช่วงเวลาที่ลืมใช้ว่าเป็นสัปดาห์ใดของแผง

                แต่เนื่องจากยาคุมยี่ห้อไตรควิล่าร์ อีดี อาจมีการเริ่มใช้ยาเม็ดแรกของแผงเป็นเม็ดยาฮอร์โมนหรือเม็ดยาหลอกก็ได้ ซึ่งต่างจากยาคุมแบบ 28 เม็ดยี่ห้ออื่น ๆ ที่จะเริ่มต้นใช้เม็ดยาฮอร์โมนก่อนเม็ดยาหลอกเสมอ จึงปรับเปลี่ยนข้อควรพิจารณาจาก “สัปดาห์ที่ลืมใช้ยา” เป็น “กลุ่มสีที่ลืมใช้ยา” เพื่อให้เข้าใจได้ง่ายขึ้นนะคะ

 

                ก็ยัง งงเด้... งงเด้... (ฮ่า...)

                งั้นมาดูตัวอย่างดีกว่าค่ะ เห็นภาพประกอบแล้วน่าจะทำให้เข้าใจได้ง่ายขึ้น ขอยกตัวอย่างเป็น 3 กรณี ดังนี้ค่ะ...

 

 

ตัวอย่างที่ 1 ลืมรับประทานยาติดต่อกันตั้งแต่ 3 วันขึ้นไป โดยหนึ่งในนั้นมียาเม็ดสีแดงขนาดเล็กอยู่ด้วย

                สมมติว่าลืมรับประทานยาต่อเนื่องกัน 3 เม็ดนี้นะคะ

 

                วันนี้จะต้องรับประทานยา 2 เม็ดนี้ค่ะ

                โดยให้รับประทานเม็ดแรกที่ลืม(เม็ดวันพุธ)ทันทีที่นึกได้ 1 เม็ด แล้วรับประทานเม็ดยาของวันนี้(เม็ดวันเสาร์)อีก 1 เม็ดตามเวลาปกติ เพื่อลดอาการคลื่นไส้อาเจียนที่อาจเกิดขึ้น

                แต่ถ้านึกได้ช้า ไม่สามารถรับประทานแยกเวลาได้ ก็ไม่เป็นไรค่ะ... รับประทานทีเดียว 2 เม็ดไปเลย

                แล้ววันต่อ ๆ ไปก็รับประทานต่อตามลูกศรวันละ 1 เม็ดเช่นเดิมค่ะ

 

                ยาเม็ดที่เหลืออยู่ 2 เม็ดนี้ (เม็ดสีแดงวันพฤหัสบดี และ เม็ดสีขาววันศุกร์) ก็ทิ้งไปได้เลยค่ะ จะได้ไม่แกะมาใช้ผิดเม็ดเวลารับประทานยาในวันต่อ ๆ ไป

                เนื่องจากยังมีการใช้ยาเม็ดฮอร์โมนไม่ครบ 7 วัน หากมีเพศสัมพันธ์ไปแล้วโดยไม่ได้ใส่ถุงยาง จะต้องรับประทานยาคุมฉุกเฉินเพื่อป้องกันการตั้งครรภ์ด้วยนะคะ

                และจะต้องใช้ถุงยางทุกครั้งที่มีเพศสัมพันธ์ ไปจนกว่าจะรับประทานยาที่เป็นเม็ดฮอร์โมนติดต่อกันครบ 7 วันค่ะ

 

 

ตัวอย่างที่ 2 ลืมรับประทานยาเม็ดสีขาวขนาดเล็ก ติดต่อกันตั้งแต่ 3 วันขึ้นไป

                สมมติว่าที่ผ่านมา ได้รับประทานยาต่อเนื่องและครบถ้วนตามปกติ แต่กลับลืมรับประทานยาเม็ดสีขาวขนาดเล็ก ติดต่อกันตั้งแต่ 3 วันขึ้นไป สมมติ(อีกครั้ง)ว่าเป็น 3 เม็ดนี้นะคะ

 

                วันนี้จะต้องรับประทานยา 2 เม็ดนี้ค่ะ

                โดยที่หากนึกได้ตอนเช้า ให้รับประทานเม็ดแรกที่ลืม(เม็ดสีขาววันอาทิตย์)ก่อน 1 เม็ด แล้วค่อยรับประทานยาของวันนี้ (เม็ดสีเหลืองวันพุธ) ตอนกลางคืนอีก 1 เม็ด

                ถ้านึกได้ช้า ไม่สามารถรับประทานแยกเวลาได้ ก็รับประทานทีเดียว 2 เม็ดไปเลยค่ะ แต่คงคลื่นไส้สักหน่อย

                แล้ววันต่อ ๆ ไปก็รับประทานต่อตามลูกศรวันละ 1 เม็ดเช่นเดิม

 

                เม็ดยาที่เหลืออยู่ 2 เม็ดนี้ ก็ทิ้งไปได้เลยค่ะ จะได้ไม่แกะมาใช้ผิดเม็ดเวลารับประทานยาในวันต่อ ๆ ไป

               

 

                เนื่องจากได้รับประทานยาที่เป็นเม็ดฮอร์โมนต่อเนื่องกันมาครบ 7 วันแล้ว ดังนั้นแม้ในช่วงที่ลืมรับประทานยาจะมีเพศสัมพันธ์โดยที่ไม่ได้ใส่ถุงยาง ก็ไม่ต้องรับประทานยาคุมฉุกเฉินค่ะ

                แต่ต่อจากนี้ จะต้องใส่ถุงยางทุกครั้งมีเพศสัมพันธ์ไปจนกว่าจะรับประทานยาเม็ดฮอร์โมนติดต่อกันครบ 7 วันนะคะ

 

 

                แต่กรณีที่ลืมรับประทานยาตามภาพนี้ ซึ่งจะเห็นว่าเมื่อนับย้อนหลังแล้ว ยังใช้ยาเม็ดฮอร์โมนไม่ครบ 7 วัน (เพราะยาเม็ดสีขาวขนาดใหญ่ด้านซ้ายของแผง เป็นเม็ดยาหลอก ไม่มีฮอร์โมน)

                หากมีเพศสัมพันธ์ไปแล้วโดยไม่ได้ใส่ถุงยาง จะต้องรับประทานยาคุมฉุกเฉินด้วยค่ะ

 

 

ตัวอย่างที่ 3 ลืมรับประทานยาติดต่อกันตั้งแต่ 3 วันขึ้นไป โดยหนึ่งในนั้นมียาเม็ดสีเหลืองขนาดเล็กอยู่ด้วย

                สมมติว่าที่ผ่านมา รับประทานยาคุมต่อเนื่องตามปกติ แต่ 3 วันที่ผ่านมา กลับลืมรับประทานยาตามภาพนี้

 

                ในวันนี้จะต้องรับประทานยา 2 เม็ดนี้ค่ะ

                โดยที่หากนึกได้ตอนเช้าวันเสาร์ ให้รับประทานเม็ดแรกที่ลืม(เม็ดวันพุธ)ก่อน 1 เม็ด แล้วค่อยรับประทานตอนกลางคืน(เม็ดวันเสาร์)อีก 1 เม็ด

                ถ้านึกได้ช้า ไม่สามารถรับประทานแยกเวลาได้ ก็รับประทานทีเดียว 2 เม็ดไปเลยค่ะ แต่อาจทำให้คลื่นไส้

 

                ยา 2 เม็ดนี้ที่เหลืออยู่ ก็ทิ้งไปได้เลยค่ะ  

                เนื่องจากที่ผ่านมาได้รับประทานยาที่เป็นเม็ดฮอร์โมนต่อเนื่องกันอย่างน้อย 7 วันแล้ว ดังนั้นแม้ในช่วงที่ลืมรับประทานยาจะมีเพศสัมพันธ์โดยที่ไม่ได้ใส่ถุงยาง ก็ไม่ต้องรับประทานยาคุมฉุกเฉินค่ะ

                แต่ต่อจากนี้จะต้องใส่ถุงยางเมื่อมีเพศสัมพันธ์ ไปจนกว่าจะรับประทานยาเม็ดฮอร์โมนติดต่อกันครบ 7 วัน

                เมื่อนับไปอีก 7 วันข้างหน้า จากวันที่นึกได้และแก้ไขการลืมรับประทานยาแล้ว (จากตัวอย่าง วันที่นึกได้และแก้ไขคือวันเสาร์) หากเป็นเม็ดยาฮอร์โมนทั้งหมด ก็รับประทานต่อตามปกตินะคะ ไม่ต้องข้ามเม็ดยาหลอก หมดแผงนี้ก็ต่อแผงใหม่ค่ะ

 

 

                แต่กรณีที่นับไปอีก 7 วันข้างหน้า แล้วพบว่ามีเม็ดยาฮอร์โมนไม่ครบ 7 เม็ด เช่นกรณีที่ลืมรับประทานยาตามภาพนี้

                จะเห็นว่าเหลือเม็ดยาฮอร์โมนแค่ 4 เม็ด ที่เหลือจะเป็นเม็ดยาหลอก

                กรณีนี้เมื่อรับประทานยาเม็ดสีเหลืองหมดแล้ว ไม่ต้องรับประทานยาเม็ดหลอก (เม็ดยาสีขาวขนาดใหญ่) ต่อนะคะ ให้ทิ้งแผงนี้ไป แล้วไปเริ่มรับประทานยาเม็ดสีแดง(วันเสาร์)ของแผงใหม่ได้เลยค่ะ

                ซึ่งทำให้เดือนนี้อาจไม่มีเลือดประจำเดือน (เพราะไม่มีช่วงปลอดฮอร์โมน 7 วันของเม็ดยาหลอก) หรืออาจมีประจำเดือนมาแล้วเมื่อลืมรับประทานยาต่อเนื่องกันหลายวัน ไม่เป็นไรค่ะ... ไม่ต้องตกใจ เดือนต่อ ๆ ไปเมื่อรับประทานยาคุมกำเนิดได้ถูกต้องและสม่ำเสมอ รอบประจำเดือนก็จะกลับมาปกติเองค่ะ

 

 

  1. ลืมรับประทานยาเม็ดหลอก

                เม็ดยาหลอกอาจเป็นยาบำรุงเลือดหรือเป็นเพียงแค่เม็ดแป้งธรรมดา แต่ไม่มีฮอร์โมนคุมกำเนิดนะคะ ถือเป็นช่วงปลอดฮอร์โมนในวงรอบประจำเดือนค่ะ

                ตามภาพตัวอย่าง ยาเม็ดหลอกจะมีสีขาวขนาดใหญ่ ที่อยู่ในกรอบสีเขียวนะคะ

 

                หากลืมรับประทานยาเม็ดหลอก ก็ไม่มีปัญหาอะไรค่ะ แกะยาเม็ดที่ลืมทิ้งไปได้เลย วันต่อมาก็รับประทานตามลูกศรไปจนกว่าจะหมดแผงนะคะ

 

 

ยุ่งยากจังเลยนะคะ

ใช่ค่ะ เพราะฉะนั้นต้องเพิ่มความใส่ใจ จะได้ไม่ลืมรับประทานยานะคะ แต่ถ้ายังลืมรับประทานยาคุมบ่อย ๆ ความเสี่ยงในการตั้งครรภ์ก็จะสูงขึ้นมาก จึงควรปรึกษาแพทย์เพื่อเปลี่ยนเป็นวิธีคุมกำเนิดที่ไม่ต้องใช้ยาบ่อย ๆ เช่น ยาฉีดคุมกำเนิด, ยาฝังคุมกำเนิด และการใส่ห่วงอนามัยค่ะ

 

 

เอกสารอ้างอิง

  1. World Health Organization. Selected practice recommendations for contraceptive use. Geneva: World Health Organization, 2016.

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามปกติ ได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

ค่าบริการ 100 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 24 ชั่วโมง โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

ค่าบริการ 200 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 60 นาที โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 60 นาที เราคืนเหรียญให้ 100 เหรียญและคำถามจะถูกปรับเป็นคำถามปกติ ซึ่งจะได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน ซึ่งเพิ่มโอกาสให้คุณได้รับความคิดเห็นจากคุณหมอท่านอื่น

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่

บทความต่อไป
สาเหตุที่พบบ่อย 8 ข้อของการมีเลือดออกหลังมีเพศสัมพันธ์
สาเหตุที่พบบ่อย 8 ข้อของการมีเลือดออกหลังมีเพศสัมพันธ์

สาเหตุของการมีเลือดออกหลังมีเพศสัมพันธ์คืออะไร?