Doctor men
เขียนโดย
กภ. ธีรวิทย์ วิโรจน์วิริยะกุล นักกายภาพบำบัด
Doctor men
รีวิวโดย
ทีมแพทย์ HONESTDOCS

หมอนรองข้อเข่าบาดเจ็บ (Miniscus tear)

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ 5 ก.ค. 2019 รีวิวเมื่อวันที่ 25 มิ.ย. 2019 ประมาณเวลาการอ่าน: 4 นาที
มีคนอ่านบทความนี้แล้ว 511,603 คน

ข้อเข่าบาดเจ็บจากการเล่นกีฬา เป็นปัญหาที่พบได้บ่อยในวัยรุ่นมากกว่าผู้สูงอายุ โครงสร้างในข้อเข่าที่มักมีปัญหาบ่อยๆ ได้แก่ เอ็นไขว้หน้า (Anterior cruciate ligament) เอ็นไขว้หลัง (Anterior cruciate ligament) และหมอนรองข้อเข่า ส่วนใหญ่มักมีสามาเหตุมาจากการเล่นกีฬาที่ต้องอาศัยความเร็ว มีการชน หรือกระแทกกัน เช่น ฟุตบอล รักบี้ ซึ่งทำให้เกิดแรงเฉือน (Shear force) ต่อข้อเข่า

การทำความเข้าใจสาเหตุและอาการ จะช่วยให้ช่วยสังเกตตัวเองและเข้ารับการรักษาอย่างถูกต้องได้ทันท่วงที

โฆษณาจาก HonestDocs
ไม่สบาย ไม่ต้องจ่ายเอง รักษาเต็มที่สบายใจ

ไม่อยากจ่ายเบี้ยแพง อยากได้รพดีๆ บอกเราได้ว่าอยากได้ประกันสุขภาพอย่างไร เราช่วยหาให้คุณได้ ไม่มีข้อผูกมัด

Hd insurance lp bg

หมอนรองข้อเข่าคืออะไร ทำหน้าที่อะไร?

หมอนรองข้อเข่า (Meniscus) เป็นโครงสร้างที่ทำหน้าที่รับแรงกระแทกของร่างกาย ขณะยืน เดิน วิ่ง หรือกิจกรรมที่มีน้ำหนักกดลงบนข้อเข่า วางตัวอยู่ระหว่างกระดูกต้นขา และกระดูกหน้าแข้ง เป็นโครงสร้างพิเศษเพราะมีสองชิ้นต่อข่อเข่าหนึ่งข้าง โดยหมอนรองข้อเข่าด้านใน (Medial Meniscus) เป็นรูปพระจันทร์เสี้ยว ส่วนหมอนรองข้อเข่าด้านนอก (Lateral meniscus) เป็นรูปวงกลมเกือบสมบูรณ์ หมอนรองข้อเข่าทั้งสองนี้มีเลือดมาเลี้ยงประมาณ 1 ใน 3 ส่วน ไล่จากขอบด้านนอกเข้ามาเท่านั้น ดังนั้นเมื่อมีอาการบาดเจ็บในบริเวณที่มีเลือดมาเลี้ยง ศัลยแพทย์มักจะเย็บเพื่อซ่อมแซม และหากบริเวณที่ได้รับบาดเจ็บเป็นบริเวณที่ไม่มีเลือดมาเลี้ยง ศัลยแพทย์มักจะตัดส่วนนั้นออกเลย

โดยหน้าที่หลักของหมอนรองกระดูกข้อเข่ามีด้วยกัน 3 ข้อใหญ่ๆ ดังนี้

  1. ลดแรงกระแทกระหว่างกระดูกต้นขา และกระดูกหน้าแข้ง (Shock absorber)
  2. เพิ่มความมั่นคงให้ข้อเข่า (Load transferring)
  3. เพิ่มประสิทธิภาพการเคลื่อนของข้อเข่าให้ราบรื่น (Join lubrication)

สาเหตุหลักของการบาดเจ็บมักเกิดจากการบิดหมุน งอเข่า และมีน้ำหนักกดลงมาในเวลาเดียวกัน มักพบว่าสัมพันธ์กับอุบัติเหตุจากการเล่นกีฬา โดยในประชากร 1,000 คนสามารถมีผู้ที่หมอนรองเข่าบาดเจ็บได้ถึง 6 คน ซึ่งนับเป็นจำนวนที่สูงมาก หากมีอาการบาดเจ็บและฝืนใช้งานเข่าซ้ำๆ แรงกระแทกและการเสียดสีกันของกระดูกทั้งสองชิ้นจะทำให้ข้อเข่าเสื่อมสภาพเร็วขึ้น หรือพัฒนาไปเป็นข้อเข่าที่เสื่อมสภาพ (Osteoarthritis knee) ได้

อาการและอาการแสดงของหมอนรองข้อเข่าบาดเจ็บ

อาการและอาการแสดงของผู้ป่วยหมอนรองข้อเข่าบาดเจ็บมีความหลากหลาย ขึ้นกับความรุนแรงของการบาดเจ็บ จึงขอยกตัวอย่างที่พบได้บ่อยๆ ดังนี้

  1. มีอาการปวดและบวมเพียงเล็กน้อยหลังจากประสบอุบัติเหตุ 1-2 วัน ไม่แสดงอาการปวดเฉียบพลัน หรือมีเสียงดังลั่นในข้อเข่าทันทีขณะเกิดอุบัติเหตุเหมือนเอ็นไขว้หน้าในข้อเข่า (Anterior cruciate ligament) ฉีก นอกจากนี้มักจะทุเลาได้เองภายใน 2-3 สัปดาห์แม้จะไม่ได้รับการรักษา จึงทำให้ผู้ป่วยหลายรายไม่ทราบว่ามีการบาดเจ็บเกิดขึ้น ไม่ได้ไปรับการรักษาอย่างถูกต้อง จนนำไปสู่ภาวะข้อเข่าเสื่อมก่อนวัย ข้อสังเกตสำคัญคือเมื่องอหรือหมุนเข่าอาการจะดีขึ้น แต่เมื่องอและหมุนเข่าพร้อมกันจะมีอาการปวดมากขึ้น ในผู้ป่วยบางราย การงอและหมุนเข่าร่วมกับการลงน้ำหนักจะกระตุ้นให้เกิดอาการปวดมาก
  2. ข้อเข่าฝืด รู้สึกติดขัดเวลาเคลื่อนไหว เหยียดหรืองอข้อเข่าได้ไม่สุด ข้อเข่ามักติดอยู่ในท่าใดท่าหนึ่ง (True locking) ร่วมกับมีอาการปวดรุนแรง เมื่อขยับไปมาจะสามารถขยับได้เต็มช่วงการเคลื่อนไหว อาการปวดลดลง และกลับมาติดในท่าใดท่าหนึ่งอีก สลับกันแบบนี้ไปเรื่อยๆ เนื่องจากหมอนรองข้อเข่ามีการฉีกขาดรุนแรงและเข้าไปขวางในข้อเข่า เมื่อขยับไปมาจึงสามารถเข้าที่และกลับเข้าไปขวางในข้อเข่าได้ใหม่

การตรวจวินิจฉัยเพื่อยืนยันหมอนรองข้อเข่าบาดเจ็บทำได้อย่างไร?

การวินิจฉัยหมอนรองข้อเข่าฉีกด้วยการซักประวัติและตรวจร่างกายทำได้ค่อยข้างยากเนื่องจากมีอาการที่หลากหลาย และไม่ชัดเจน อย่างไรก็ตามการให้ประวัติที่แม่นยำก็จะช่วยให้วินิจัยแยกโรคในระดับหนึ่ง การตรวจร่างกายที่นิยมทำในคลีนิคกายภาพบำบัดมีด้วยกันหลายวิธี แต่ส่วนใหญ่แล้วจะเป็นการเคลื่อนไหวข้อเข่าในทิศทางที่ทำให้เกิดงอ และหมุนร่วมกับให้แรงบดให้หมอนรองข้อเข่าถูกบดด้วยกระดูกต้นขา และกระดูกหน้าแข้ง ซึ่งจะกระตุ้นให้เกิดอาการปวดได้ อย่างไรก็ตามเมื่อสงสัยว่ามีการบาดเจ็บของหมอนรองข้อเข่านักกายภาพบำบัดมักจะส่งผู้ป่วยไปพบแพทย์เพื่อทำการวินิจฉัยด้วยการถ่ายภาพสนามแม่เหล็กไฟฟ้า (Magnetic Resonance Imaging) เพื่อยืนยันผลการตรวจ และรับการรักษาที่เหมาะสมก่อนจะกลับมารับการฟื้นฟูที่เหมาะสมจากนักกายภาพบำบัดอีกครั้ง

โฆษณาจาก HonestDocs
หากคุณรู้สึกว่าตัวเองมีความบกพร่องในด้านของความเข้าใจ

เราอยากชวนคุณมาทดลองงานวิจัยกับเรา

Istock 541831614

การรักษาหมอนรองข้อเข่าบาดเจ็บทำได้อย่างไรบ้าง?

การรักษาหมอนรองข้อเข่าฉีกในปัจจุบันสามารถแบ่งออกได้เป็น 2 วิธี ดังนี้

  1. การรักษาแบบไม่ผ่าตัด มักจะใช้เป็นวิธีรักษาสำหรับผู้ป่วยที่มีอาการปวดไม่รุนแรง และการฉีกขาดขอหมอนรองเข่าที่เกิดจากการเสื่อมสภาพของหมอนรองเข่า (Degenerative tear) เอง มักจะมุ่งเน้นไปที่การออกกำลังกายกล้ามเนื้อรอบๆ ข้อเข่าให้แข็งแรงด้วยวิธีการต่างๆ เพื่อให้กล้ามเนื้อนั้นพยุงข้อเข่า และรักษาความสามารถในการทำกิจวัตรประจำวันของผู้ป่วยไว้
  2. การรักษาแบบผ่าตัด สามารถทำได้ 2 แบบดังที่กล่าวไปแล้วคือ ตัดส่วนที่ฉีกออก หรือเย็บซ่อมแซมส่วนที่ฉีก ขึ้นอยู่กับบริเวณที่มีการฉีกขาด ในปัจจุบันเทคนิคการผ่าตัดพัฒนาไปมาก สามารถผ่าตัดส่องกล้องได้ ทำให้เนื้อเยื่อข้างเคียงได้รับผลกระทบน้อย ผลการผ่าตัดดี และระยะเวลาในการพักฟื้นในโรงพยาบาลสั้นลงมาก เหลือเพียง 1-2 วันเท่านั้น

วิธีการทางกายภาพบำบัดสำหรับฟื้นฟูผู้ป่วยหมอนรองกระดูกเข่าบาดเจ็บ

สำหรับผู้ป่วยหมอนรองข้อเข่าฉีก ทั้งในกลุ่มที่เลือกเข้ารับการผ่าตัด และเลือกไม่เข้ารับการผ่าตัด นอกจากการเลือกอุปกรณ์ช่วยเดิน ซึ่งมักจะเป็นไม้ค้ำรักแร้ (Axillar crushes) และการลดปวดด้วยเครื่องมือทางกายภาพบำบัดแล้ว การรักษาหลักจะมุ่งเน้นไปที่การออกกำลังกายเพื่อเพิ่มความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ (Strengthening exercise) รอบๆ ข้อเข่า เพิ่มความสามารถในการทรงตัว (Balance training) เพิ่มการรับรู้ความรู้สึกภายในข้อเข่า (Proprioceptive training) และการฝึกการเคลื่อนไหวในชีวิตประจำวัน (Activity daily living training) เช่น การเดินขึ้น-ลง บันได เป็นต้น ซึ่งนอกจากจะทำให้ผู้ป่วยกลับไปใช้ชีวิตประจำวันตามปกติแล้ว ยังเป็นการป้องกันภาวะแทรกซ้อนต่างๆ ที่จะตามมา เช่น ข้อเข่าเสื่อม เป็นต้น อย่างไรก็ตาม วิธีการออกกำลังกายและท่าที่ใช้ในการออกกำลังกายจะได้รับการออกแบบสำหรับคนไข้แบบเฉพาะบุคคล

หมอนรองข้อเข่าบาดเจ็บเป็นภาวะที่พบได้บ่อยในวัยรุ่น เนื่องจากอุบัติเหตุจากการเล่นกีฬา ในประเทศไทย ผู้ป่วยหมอนรองข้อเข่าบาดเจ็บเกือบทั้งหมดมาจากการเล่นฟุตบอล ซึ่งหมอนรองข้อเข่าบาดเจ็บเป็นสาเหตุหลักที่นำไปสู่ข้อเข่าเสื่อมในวัยรุ่นด้วย อย่างไรก็ตาม อาการของหมอนรองข้อเข่าบาดเจ็บที่ไม่รุนแรงนั้นอาจจะไม่รบกวนการดำรงชีวิตประจำวันมาก ทำให้ผู้ป่วยไม่ได้รับการรักษาที่เหมาะสม

การสังเกตและเข้าใจความผิดปกติที่เกิดขึ้นขณะเล่นกีฬาจึงเป็นเรื่องสำคัญมาก หากมีข้อสงสัยควรปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านกระดูกและกล้ามเนื้อ หรือนักกายภาพบำบัด เพื่อให้ได้รับการรักษาที่เหมาะสมอย่างทันท่วงที


ที่มาของข้อมูล

Honkamp NJ ea. Delee and Drez’s Orthopaedic Sports Medicine: Principles and Practice, 3rd ed 2010. Philadelphia: Saunders Elsevier.pp. 1644–76 p.

Hochberg MC, Altman RD, Brandt KD, Clark BM, Dieppe PA, Griffin MR, et al. Guidelines for the medical management of osteoarthritis. Part II. Osteoarthritis of the knee.American College of Rheumatology. Arthritis Rheum 1995; 38 : 1541-6.

เมษัณฑ์ ปรมาธิกุล และวริทธิ วัชรปรีชาสกุล. การประเมินและการรักษาภาวะหัวเข่าบาดเจ็บอันเนื่องมาจากการเล่นกีฬา. ภาควิชาออร์โธปิดิกส์ คณะแพทยศาสตร์วชิรพยาบาล.

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าข้อมูลนี้เป็นประโยชน์กับคุณแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆที่เกี่ยวกับอาการนี้

คุณหมอคะ ทำไมถึงปวดในเส้นเดือดที่หลังมือคะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
ปวดหัวไมเกรนบ่อยๆทำอย่างไรดี
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
ปวดหลังเป็นประจำจะเป็นโรคอะไรไหมค่ะ
คำถามนี้ได้การตอบจากพยาบาลผู้เชี่ยวชาญ

หากคุณยังมีคำถามเพิ่มเติม กรุณาเขียนถามคุณหมอที่นี่

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวีดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่