การกินเพื่อสุขภาพ

ประโยชน์จากเกลือแร่ สุดยอดสารอาหารดีที่จำเป็นต่อร่างกาย


Istock 512332408 m

หลายคนทราบดีแล้วว่า เกลือแร่คือ หนึ่งในอาหารหลัก 5 หมู่และยังเป็นสารอาหารชนิดหนึ่งที่ร่างกายต้องการไม่แพ้ไปจากสารอาหารชนิดอื่นๆ นอกจากนี้ ประโยชน์ของเกลือแร่นับว่ามีมากมายอย่างที่เราอาจไม่เคยทราบมาก่อนก็ว่าได้ ดังนั้น วันนี้เราจึงขอนำเสนอสาระความรู้ดีๆ เกี่ยวกับเกลือแร่มาฝาก อยากรู้ว่าเกลือแร่เป็นสารอาหารที่มีบทบาทสำคัญต่อร่างกายอย่างไร มาติดตามไปพร้อมๆ กันได้เลย

เกลือแร่คืออะไร?

เกลือแร่ หรือที่เรียกว่า แร่ธาตุ (Mineral) คือ สารประกอบอนินทรีย์ที่เป็นองค์ประกอบของอาหาร ในส่วนที่เหลือกลายเป็นเถ้าหลังจากการเผาไหม้ของสารอินทรีย์ทั้งหมดในเนื้อเยื่อพืชและสัตว์ อีกทั้งยังเป็นสารอาหารที่ไม่ให้พลังงาน

เกลือแร่ เป็นสารอาหารที่ร่างกายต้องการ ในปริมาณที่ไม่มาก แต่ก็ไม่สามารถขาดได้

เนื่องจากเป็นสารอาหารที่มีความจำเป็นต่อร่างกายที่จะช่วยเสริมสร้างความแข็งแรงและช่วยควบคุมการทำงานของส่วนต่างๆ ในร่างกาย โดยจะช่วยควบคุมการทำงานของฮอร์โมน และช่วยรักษาสมดุลของกระบวนการออสโมซิส ที่สำคัญเกลือแร่ยังมีบทบาทสำคัญต่อการทำหน้าที่เพื่อเป็นโครงสร้างของร่างกาย ตั้งแต่การเป็นองค์ประกอบของเซลล์ เนื้อเยื่อ เส้นประสาท เอนไซม์ ฮอร์โมนและวิตามินโดยที่ร่างกายของคนเรา ปกติแล้วจะมีเกลือแร่เป็นส่วนประกอบอยู่ประมาณ 4% ของน้ำหนักตัว

หน้าที่ของเกลือแร่

เกลือแร่มีบทบาทหน้าที่อันโดดเด่นคือ จะคอยเป็นตัวเสริม ควบคุม และคอยเป็นตัวเร่งให้เกิดการทำงานของปฏิกิริยาทางเคมีภายในเซลล์ เช่น เกลือแร่ แคลเซียม และฟอสฟอรัสเป็นสารที่ร่างกายต้องใช้ในการสร้างกระดูกและฟัน ดังนั้นเกลือแร่บางตัวก็จะทำให้เกิดความสมดุลของความเป็นกรดและด่างภายในร่างกายนั่นเอง และบางตัวก็จะมีความเกี่ยวข้องกับการสร้างเม็ดเลือด บางตัวจะมีความสำคัญที่ร่างกายของคนเราต้องใช้ประกอบในการสังเคราะห์ฮอร์โมน

สารอาหารในเกลือแร่

ในส่วนของชนิดของสารอาหารเกลือแร่นั้นจะมีอยู่ประมาณ 21 ชนิดด้วยกัน โดยแบ่งออกเป็น 2 ประเภทที่ร่างกายจะจำเป็นต้องได้รับหลักๆ ดังนี้

  1. สารอาหารเกลือแร่ที่ร่างกายต้องการมาก คือ แคลเซียม ซึ่งเป็นสารอาหารที่เป็นส่วนปรกอบของกระดูก ฟัน กล้ามเนื้อ และในระบบเลือด
  2. สารอาหารเกลือแร่ที่ร่างกายต้องการในปริมาณไม่มาก แต่ไม่สามารถขาดได้ คือ โซเดียม ฟอสฟอรัส คลอไรท์ ไอโอดีน สังกะสี โพแทสเซียม แมกนีเซียม เหล็ก ทองแดง และฟลูออไรด์ เป็นต้น โดยสารอาหารแต่ละชนิดจะทำหน้าที่แตกต่างกัน หากขาดตัวใดตัวหนึ่งก็จะส่งผลเสียต่อร่างกายได้ และด้วยเหตุนี้นี่เองที่ร่างกายของคนเราจึงขาดเกลือแร่ไม่ได้

แร่ธาตุต่างๆ ที่มีในเกลือแร่

แคลเซียม

แหล่งอาหารของแคลเซียม: เนื้อ นม ไข่ ผักสีเขียวเข้ม สัตว์ที่กินทั้งเปลือกและกระดูก เช่น กุ้งแห้ง และปลาเล็กปลาน้อย

ความสำคัญของแคลเซียม: เป็นส่วนประกอบที่สำคัญของกระดูกและฟัน อีกทั้งยังช่วยในการแข็งตัวของเลือด ช่วยในการทำงานของประสาทและกล้ามเนื้อ

ผลจากการขาดแคลเซียม: ส่งผลให้การเจริญเติบโตของเด็กเป็นไปอย่างไม่เต็มที่ ในส่วนของหญิงตั้งครรภ์จะทำให้ฟันผุได้ และยังเสี่ยงต่อการเกิดโรคกระดูกพรุนเมื่ออายุมากขึ้นได้ด้วย

โซเดียม

แหล่งอาหารของโซเดียม: เกลือแกง สาหร่าย นม และไข่

ความสำคัญของโซเดียม: ช่วยควบคุมปริมาณน้ำในเซลล์ให้อยู่ในระดับคงที่

ผลจากการขาดโซเดียม: ทำให้เกิดอาการคลื่นไส้ เบื่ออาหาร และความดันของเลือดอยู่ในระดับที่ต่ำลง

ฟอสฟอรัส

แหล่งอาหารของฟอสฟอรัส: เนื้อสัตว์ ถั่ว นม ไข่ ผักบางชนิด อย่างเช่น มะเขือเทศและเห็ด

ความสำคัญของฟอสฟอรัส: มีส่วนช่วยในการสร้างกระดูกและฟัน ช่วยในการดูดซึมคาร์โบไฮเดรต และช่วยในการสร้างเซลล์ประสาท

ผลจากการขาดฟอสฟอรัส: ส่งผลทำให้กระดูกมีความเปราะและแตกได้ง่าย อีกทั้งยังทำให้เกิดอาการอ่อนเพลียได้ง่ายเช่นกัน

ไอโอดีน

แหล่งอาหารของไอโอดีน: อาหารทะเล เกลือเสริมไอโอดีน และเกลือสมุทร

ความสำคัญของไอโอดีน: เป็นส่วนประกอบของฮอร์โมนไทรอกซิน ซึ่งผลิตจากต่อมไทรอยด์

ผลจากการขาดไอโอดีน: ส่งผลทำให้สติปัญญาของเด็กเสื่อม ร่างกายจะมีลักษณะแคระแกรน ส่วนในผู้ใหญ่จะทำให้เป็นโรคคอพอก

แมกนีเซียม

แหล่งอาหารของแมกนีเซียม: ถั่ว นม อาหารทะเล และผักสีเขียว

ความสำคัญของแมกนีเซียม: เป็นส่วนประกอบของเลือดและกระดูก มีส่วนช่วยในการทำงานของระบบประสาทและกล้ามเนื้อ

ผลจากการขาดแมกนีเซียม: เกิดความผิดปกติของระบบประสาทและกล้ามเนื้อได้

เหล็ก

แหล่งอาหารของเหล็ก: เนื้อสัตว์ ไข่ ถั่ว ตับ และผักสีเขียว

ความสำคัญของเหล็ก: เป็นส่วนประกอบของเอนไซม์บางชนิดและฮีโมโกลบินที่อยู่ในเม็ดเลือดแดง

ผลจากการขาดเหล็ก: ทำให้เกิดอาการโลหิตจางและมีอาการอ่อนเพลียบ่อยๆ

ฟลูออรีน

แหล่งอาหารของฟลูออรีน: อาหารทะเลและชา

ความสำคัญของฟลูออรีน: เป็นส่วนประกอบของสารเคลือบฟัน ทำให้กระดูกและฟันมีความแข็ง อีกทั้งยังช่วยป้องกันฟันผุได้

ผลจากการขาดฟลูออรีน: ส่งผลทำให้ฟันผุได้ง่าย

ประโยชน์ของเกลือแร่

  1. เกลือแร่มีประโยชน์ในด้านการถนอมอาหาร เพราะสามารถนำมาใช้เพื่อการถนอมอาหาร โดยจะมีการแบ่งออกเป็น 2 กลุ่มด้วยกันคือ กลุ่มที่ช่วยในการป้องกันการเน่าเสียของอาหาร เช่น เกลือแกง ไนไตรต์ และแลซัลไฟต์ ส่วนอีกกลุ่มคือช่วยป้องกันการเปลี่ยนสีของอาหาร
  2. เกลือแร่เป็นสารอาหารที่เป็นส่วนประกอบสำคัญของระบบต่างๆ ภายในร่างกาย ไม่ว่าจะเป็นไอโอดีนที่อยู่ในฮอร์โมนไทรอกซิน เอนไซม์ และโคเอนไซม์ เป็นต้น
  3. เป็นองค์ประกอบในโมเลกุลของสารประกอบต่างๆ ภายในร่างกาย เช่น กรดอะมิโนและฟอสโฟลิปิด นั่นก็คือ กำมะถันและฟอสฟอรัส รวมทั้งเป็นองค์ประกอบในโมเลกุลของฮีม นั่นก็คือ ธาตุเหล็ก เป็นต้น
  4. เป็นตัวที่ช่วยเร่งปฏิกิริยาทางชีวเคมี เช่น ช่วยในการกระตุ้นการทำงานของเอนไซม์ อีกทั้งยังช่วยส่งเสริมการดูดซึมของอาหารและวิตามิน
  5. ช่วยในการเป็นตัวเร่งในกระบวนการเผาผลาญคาร์โบไฮเดรต ไขมัน และโปรตีน เพื่อให้เป็นก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ พลังงาน และน้ำ เป็นต้น
  6. มีส่วนช่วยในการควบคุมสมดุลของน้ำในร่างกาย เนื่องจากการเคลื่อนย้ายของเหลวจากส่วนหนึ่งส่วนใดไปยังอีกส่วนในร่างกายนั้นจะขึ้นอยู่กับปริมาณของความเข้มข้นของเกลือแร่ที่อยู่ในบริเวณนั้นๆ ด้วยเช่นกัน เพราะในร่างกายของคนเรานั้นจะมีน้ำอยู่ในปริมาณร้อยละ 60
  7. มีส่วนช่วยในการรักษาสมดุลของกรดและด่างที่อยู่ภายในร่างกาย เพราะเกลือแร่ที่ร่างกายได้รับมาจากการทานอาหารนั้น จะมีทั้งเกลือแร่ชนิดที่ทำให้เกิดกรดและเบส ซึ่งกลไกของร่างกายจะทำหน้าที่ในการปรับภาวะเพื่อรักษาความสมดุลและความเป็นกลาง เพื่อที่จะช่วยให้เซลล์มีชีวิตอยู่ได้
  8. มีส่วนเกี่ยวข้องกับการรับส่งความรู้สึกของเส้นใยประสาทจากเซลล์ประสาทหนึ่งไปสู่อีกเซลล์หนึ่ง
  9. ควบคุมการหดและรัดตัวของกล้ามเนื้อ รวมทั้งการเจริญเติบโตของเนื้อเยื่อต่างๆ
  10. มีส่วนช่วยในการควบคุมการทำงานของกล้ามเนื้อและระบบประสาท อีกทั้งยังช่วยในการแข็งตัวของเลือดอีกด้วย
  11. มีปฏิกิริยาออกซิเดชั่นของอาหารที่มีน้ำมันและไขมัน ซึ่งเป็นสาเหตุของการทำให้มีกลิ่นเหม็นหืน และในกระบวนการทำน้ำมันและไขมันจำเป็นต้องมีขั้นตอนการฟอกสีและกำจัดโลหะหนักที่เป็นตัวเร่งปฏิกิริยาออกซิเดชั่น และจำเป็นต้องทำการแยกกรดไขมันอิสระออก รวมทั้งให้มีการใช้สารคีเลต โดยที่สารจำพวกนี้จะไปรวมตัวกับโลหะจนเป็นสารประกอบเชิงซ้อน จึงช่วยลดสารเร่งปฏิกิริยาให้น้อยลง หรือทำให้ปฏิกิริยาออกซิเดชั่นเกิดช้าลง
  12. 12.ช่วยป้องกันการเกิดปฏิกิริยาออกซิเดชั่น เพื่อช่วยในการรักษากลิ่น รส สี และวิตามินซีในน้ำ

ผลิตภัณฑ์เสริมเกลือแร่

สำหรับผลิตภัณฑ์ที่ช่วยเสริมเกลือแร่ให้แกร่างกายแบ่งออกเป็น 4 ประเภทด้วยกันคือ

  1. Enriched Beverage เป็นผลิตภัณฑ์เกลือแร่ที่ได้จากน้ำผลไม้และน้ำเสริมวิตามิน
  2. Sport Drinks เป็นผลิตภัณฑ์เครื่องดื่มเกลือแร่ที่นิยมนำมาดื่มในช่วงที่ออกกำลังกาย
  3. Energy Drinks เป็นผลิตภัณฑ์เครื่องดื่มเสริมพลังงานที่มักนำมาดื่มในช่วงที่ต้องใช้พลังงานในการทำงานที่หนัก
  4. Nutraceuticals เป็นผลิตภัณฑ์ที่มีส่วนผสมของสารอาหารหรือเกลือแร่ที่ช่วยในการบำรุงและเสริมสร้างร่างกาย และมีการนำไปใช้ในทางการแพทย์โดยเฉพาะ ซึ่งก็ถือว่าเป็นผลิตภัณฑ์ที่ครอบคลุมไปถึงในด้านของความสวยงามและการดีท็อกซ์ด้วยนั่นเอง

รู้จักเครื่องดื่มเกลือแร่ที่ดื่มกันเป็นประจำ

เครื่องดื่มเกลือแร่ หรือผลิตภัณฑ์เสริมเกลือแร่ที่ดื่มในช่วงที่ออกกำลังกายหรือช่วงที่สูญเสียเหงื่อเป็นจำนวนมาก คือเครื่องดื่มที่มีส่วนผสมของสารเกลือแร่ทั้งที่มีอยู่ในรูปของผงชนิดซองบรรจุและในรูปของสารละลายในภาชนะบรรจุขวดหรือกระป๋องที่เรามักคุ้นตานั่นเอง

สำหรับเครื่องดื่มประเภทนี้จะใช้สำหรับการดื่มเพื่อชดเชยน้ำที่ร่างกายสูญเสียไปจากการทำกิจกรรมต่างๆ ที่ทำให้ร่างกายสูญเสียน้ำและเหงื่อมาก ไม่ว่าจะเป็นอาการท้องเสีย การออกกำลังกาย การทำงาน เป็นต้น ทั้งนี้ยังเป็นเครื่องดื่มที่มีส่วนประกอบของน้ำ แร่ธาตุ และสารที่ให้พลังงานต่างๆ ที่มีความจำเป็นต่อร่างกาย จนทำให้ร่างกายมีความสดชื่น รู้สึกกระปรี้กระเปร่า หลังจากที่ได้ดื่มเครื่องดื่มชนิดนี้ และนั่นก็ถือเป็นสิ่งสำคัญที่จะทำให้ร่างกายมีการทดแทนน้ำและเหงื่อที่สูญเสียไป

>> การดื่มสารละลายเกลือแร่ ORS ในโรคท้องร่วง

ดังนั้นการที่เลือกดื่มน้ำเปล่าเพียงอย่างเดียว ในช่วงที่ร่างกายเผชิญกับภาวะท้องเสีย ทำงานหนัก  ไม่สามารถชดเชยเกลือแร่ที่สูญเสียได้ เพราะในภาวะนั้นร่างกานต้องการเกลือแร่ น้ำตาล และสารอื่นๆ เพื่อชดเชยและบำรุงร่างกายให้กลับมาอยู่ในภาวะปกตินั่นเอง

ในปัจจุบันนี้เราจะสังเกตเห็นได้ว่า เครื่องดื่มเกลือแร่นั้น เป็นเครื่องดื่มที่ผู้คนนิยมนำมาดื่มกันเป็นจำนวนมาก โดยเฉพาะในกลุ่มคนที่ออกกำลังกาย เล่นกีฬา หรือทำงานหนักจนสูญเสียน้ำและเหงื่อมากกว่าปกติ เพราะเครื่องดื่มเหล่านี้มีส่วนผสมของน้ำ แร่ธาตุ น้ำตาล และสารอื่นๆ ที่มีความเหมาะสมต่อการชดเชยการสูญเสียน้ำและแร่ธาตุของร่างกาย และที่สำคัญไม่ส่งผลเสียต่อร่างกาย

สำหรับใครที่รู้สึกถึงอาการอ่อนเพลีย หรือมีอาการที่เหนื่อยง่าย แม้แต่เพียงการออกไปเดินเล่นไม่ถึง 5 นาทีก็ทำให้เริ่มหายใจหอบๆ แนะนำให้เพิ่มสารอาหารเกลือแร่ให้ร่างกายกันด้วย เพราะการปล่อยให้ร่างกายอยู่กับการสูญเสียน้ำหรือเหงื่อมากๆ เป็นเวลานาน นอกจากจะทำให้มีอาการอ่อนเพลียที่อาจเพิ่มความรุนแรงมาขึ้นแล้วนั้น อาจทำให้เกิดอาการช็อกได้ และแน่นอนว่าเมื่อร่างกายเริ่มเข้าสู่อาการที่แย่ลง จะส่งผลต่อระบบการทำงานในส่วนอื่นๆ ของร่างกายให้มีประสิทธิภาพที่น้อยลงไปเช่นกัน

ส่วนเครื่องดื่มเกลือแร่ที่สามารถหาซื้อมาดื่มในช่วงที่ร่างกายสูญเสียน้ำมีมากมายหลายชนิดให้ได้เลือก ไม่ว่าจะเป็นเครื่องดื่มเกลือแร่ยี่ห้อสปอนเซอร์ เกเตอเรต เอ็มสปอร์ต ยูนิฟไอเฟริร์ม และอะมิโนโอเค ทั้งหมดนี้ล้วนเป็นเครื่องดื่มเกลือแร่ที่จะช่วยทดแทนการสูญเสียน้ำได้เป็นอย่างดี อีกทั้งยังมีสารชนิดต่างๆ ที่ผสมอยู่ในเครื่องดื่มเหล่านั้นที่จะช่วยในการบำรุงระบบการทำงานของร่างกายให้มีประสิทธิภาพต่อไป

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่