กลุ่มอาการก่อนมีประจำเดือน (Premenstrual syndrome; PMS)

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ ก.พ. 5, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 2 นาที

 

กลุ่มอาการก่อนมีประจำเดือน (Premenstrual syndrome; PMS)

ความหมาย

เป็นอาการผิดปกติหรือการเปลี่ยนแปลงทางอารมณ์และทางร่างกาย ส่วนใหญ่มีอาการก่อนเริ่มมีประจำเดือน หรือ 2-3 วันแรกก่อนมีประจำเดือน ขณะมีประจำเดือนอาการจะลดลงหรือไม่มีอาการ ซึ่งเป็นอาการทางกาย โดยไม่เกี่ยวกับอาการทางจิต เป็นกลไกที่ค่อนข้างซับซ้อนที่เกี่ยวกับระบบต่อมไร้ท่อ และศูนย์ควบคุมประสาทส่วนกลาง มักพบในสตรีอายุ 30-40 ปี ประมาณร้อยละ 20-60 หรือพบประมาณร้อยละ 75-80 ของสตรีมีประจำเดือน

สาเหตุ

ยังไม่ทราบแน่ชัด อย่างไรก็ตาม มักพบร่วมกับ

  • ภาวะเสียสมดุลของเอสโตรเจนและโปรเจนเตอโรน (เอสโตรเจนสูง แต่โปรเจสเตอโรนต่ำ)
  • มีปริมาณของโปรแลคตินสูงเนื่องจากต่อมไทรอยด์ทำงานน้อยกว่าปกติหรือจากภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ
  • มีภาวะพร่องวิตามินบี 6 หรือภาวะพร่องแมกนีเซียมหรือมีภาวะพร่องทั้ง 2 อย่าง หรือรับประทานอาหารที่มีแคลเซียมต่ำ
  • มีภาวะเครียดสูงหรือได้รับสารอาหารไม่เพียงพอ

พยาธิสรีรภาพ

ยังไม่ทราบแน่ชัด

อาการ

มีอาการเปลี่ยนแปลงง่าย และมีพฤติกรรมเปลี่ยนแปลง เช่น รู้สึกตึงเครียด ซึมเศร้า หงุดหงิดง่าย อารมณ์ฉุนเฉียว โกรธง่าย นอนไม่หลับ รู้สึกโดดเดี่ยว อ้างว้าง ร้องไห้ง่าย มีการตัดสินใจที่ผิดพลาด หลงลืมง่าย สับสน เป็นต้น อาจมีปัญหาบวมตามนิ้วมือ นิ้วเท้า ปวดหลัง มีตุ่มคันขึ้นตามตัวคล้าย ๆ กับมีอาการแพ้ ท้องผูก เป็นต้น

การวินิจฉัย

จากการซักประวัติอาการของผู้ป่วยเพียงอย่างเดียว เพราะยังไม่มีการตรวจทางห้องปฏิบัติหรือการตรวจเลือดที่บอกได้ชัดเจน อาจวินิจฉัยได้จากอาการที่แพทย์และสตรีจะใช้สังเกตตนเองว่ามีปัญหาหรือไม่ ได้แก่ การเกิดอาการหลาย ๆ อาการแบบเดิมซ้ำ ๆ ทุกเดือน เกิดก่อนมีประจำเดือนประมาณ 5-10 วันหรืออาจนานกว่านี้ และกลุ่มอาการดังกล่าวจะดีขึ้นหลังประจำเดือนหยุด หรือประมาณ 4 วันหลังมีประจำเดือน โดยบันทึกอาการต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นในปฏิทินที่บันทึกการมีประจำเดือนเพื่อช่วยยืนยันอาการของ PMS หากมีอาการในระยะของการมีประจำเดือนอย่างน้อย 3 ครั้ง แสดงว่าผู้ป่วยเป็น PMS

การรักษา

ให้ผู้ป่วยรับประทานวิตามินบี 6 ร่วมกับหลีกเลี่ยงการดื่มเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีน เช่น ชา กาแฟ น้ำอัดลม เป็นต้น จะช่วยลดอาการของ PMS ลงได้ รวมทั้งรับประทานแคลเซียม วิตามินเอและซี แมกนีเซียม กรดไขมัน อาจช่วยลดอาการได้เล็กน้อย ให้รับประทานยา Spironolactone, Progesterone, ยาคุมกำเนิด ยาคลายความวิตกกังวล Paroxetine hydrochloride, Fluoxetine hydrochloride จะช่วยลดอาการ PMS ได้

การพยาบาล

  • ให้ความรู้เกี่ยวกับอาการและการเปลี่ยนแปลงทางกายของ PMS
  • แนะนำให้รับประทานอาหารที่มีโซเดียมต่ำ แคลเซียมสูง (วันละ 1,000 มิลิกรัม) ลดภาวะเครียด หลีกเลี่ยงการดื่มแอลกอฮอล์หรือเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีน งดสูบบุหรี่ ลดน้ำหนัก ออกกำลังกายโดยวิ่งเหยาะๆ
  • ใช้กิจกรรมกลุ่มหรือกลุ่มบำบัด เพื่อช่วยแบ่งปันประสบการณ์หรือแบ่งปันความรู้สึกร่วมกันได้

ขอบคุณข้อมูลดีๆจากหนังสือ "คู่มือโรค" โดยปราณี ทู้ไพเราะ จากจากโรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆที่เกี่ยวกับอาการนี้

การมีประจำเดือนมาไม่ปกติเกิดจากสาเหตุอะไรค่ะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวีดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่