กายภาพบำบัด

การวินิจฉัยอาการปวดหลังส่วนล่าง และการรักษา

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ พ.ค. 3, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 4 นาที
Istock 870174766 %281%29

การวินิจฉัยอาการปวดหลังส่วนล่าง และการรักษา

เรียนรู้การจำแนกอาการปวดหลังส่วนล่างออกเป็นแต่ละกลุ่มอย่างคร่าวๆ เพื่อให้คุณสามารถ หาสาเหตุที่อาจเป็นไปได้ และพิจารณาเข้าพบแพทย์เพื่อทำการรักษาได้อย่างถูกต้องและเหมาะสม

กระดูกสันหลังเอว หรือหลังส่วนล่างนั้นถือเป็นโครงสร้างที่มีความซับซ้อน และมีการทำงานร่วมกันของเนื้อเยื่อหลายชนิดทั้งกระดูก ข้อต่อ เส้นประสาท เส้นเอ็นและกล้ามเนื้อเพื่อเป็นโครงสร้างพยุงร่างกาย ให้ทั้งความแข็งแรง และยืดหยุ่นเมื่อเคลื่อนไหว อย่างไรก็ตาม ความซับซ้อนของโครงสร้างนี้ก็ทำให้หลังส่วนล่างเสี่ยงต่อการบาดเจ็บและ เจ็บปวดได้ง่าย

เพื่อให้เข้าใจถึงหัวข้ออันซับซ้อนนี้ได้ง่ายขึ้น บทความนี้จะกล่าวถึงแต่ละส่วนทั้งอาการ สิ่งที่ตรวจพบได้ การตรวจเพิ่มเติมจากภาพรังสี และการตรวจเลือดหรือฉีดสารเพื่อให้ได้มาถึงวินิจฉัยโรคอันแม่นยำ

หลังจากที่ทราบวินิจฉัยโรคที่ถูกต้องอันเป็นสาเหตุที่ทำให้เกิดอาการปวดหลังส่วนล่างแล้วนั้น จึงจะทำการเลือกทางเลือกการรักษาที่ดีที่สุดตามที่มีอยู่ในแพทย์แผนปัจจุบัน

เกิดปัญหาอะไรกับกระดูกสันหลังบริเวณเอวได้บ้าง

หลังส่วนล่างนั้นทำหน้าที่รองรับน้ำหนักของลำตัวช่วงบนทั้งหมด และพยุงการเคลื่อนไหวในชีวิตประจำวัน เช่น การโน้ม บิด หรือเอี้ยวตัว กล้ามเนื้อในบริเวณหลังส่วนล่างทำให้เราสามารถก้มตัว และหมุนสะโพกได้ระหว่างการเดิน พร้อมๆกับการพยุงโครงสร้างกระดูกสันหลัง ส่วนเส้นประสาทที่อยู่ในบริเวณหลังส่วนล่างนั้นทำหน้าที่รับความรู้สึก และสั่งการกล้ามเนื้อจากบริเวณเชิงกราน น่อง ขาและเท้า

อาการปวดหลังส่วนหลังแบบฉับพลันส่วนใหญ่นั้นเป็นผลมาจากการบาดเจ็บของกล้ามเนื้อ เส้นเอ็น ข้อต่อ หรือหมอนรองกระดูกสันหลัง ร่างกายจะตอบสนองต่อการบาดเจ็บเหล่านั้นโดยทำให้เกิดการอักเสบซึ่งทำให้เกิดการซ่อมแซม และหายของแผลต่อไป ขณะที่การอักเสบนั้นจะไม่ได้รุนแรงมากก็ตามแต่ก็สามารถทำให้เกิดอาการปวดอย่างมากได้

นอกจากนี้ ยังมีการทับซ้อนของเส้นประสาทหลายเส้นที่ไปเลี้ยงยังหมอนรองกระดูก กล้ามเนื้อ เส้นเอ็น และโครงสร้างอื่นๆบริเวณกระดูกสันหลัง นั่นคือหนึ่งพื้นที่อาจถูกเลี้ยงด้วยเส้นประสาทหลายเส้น หรือเส้นประสาทหนึ่งเส้นเลี้ยงหลายพื้นที่ ดังนั้น อาจเป็นการยากต่อสมองที่จะรับความรู้สึกว่าอาการปวดเกิดจากจุดใด หรืออวัยวะใดในร่างกายกันแน่ ตัวอย่างเช่น ภาวะหมอนรองกระดูกส่วนเอวเสื่อม หรือฉีกขาดนั้นจะรู้ได้เหมือนกันกับการดึงกล้ามเนื้อให้ตึง ทั้งสองเหตุการณ์นี้จะทำให้เกิดการอักเสบ และความเจ็บปวดจากการหดเกร็งของกล้ามเนื้อในบริเวณเดียวกัน

กล้ามเนื้อและเส้นเอ็นสามารถฟื้นฟูตัวเองได้อย่างรวดเร็ว ในขณะที่หมอนรองกระดูกที่ฉีกขาดนั้นอาจจะหายเร็วหรือไม่ก็ได้ ความยาวนานของอาการเจ็บปวดนั้นจะช่วยจำแนกสาเหตุของการเจ็บปวดนั้นได้เช่นกัน

รูปแบบและลักษณะของอาการปวดหลังส่วนล่าง

อาการปวดหลังส่วนล่างสามารถเกิดอาการได้แตกต่างกันมากมาย โดยอาจมีอาการปวดเพียงเล็กน้อย เพียงแค่รู้สึกรำคาญเท่านั้น หรืออาจรุนแรงจนไม่สามารถทนก็เป็นได้ อาการปวดหลังส่วนล่างอาจเริ่มขึ้นอย่างกะทันหัน หรืออาจค่อยๆเป็น หรือเป็นๆหายๆแล้ว อาการค่อยๆแย่ลงเมื่อเวลาผ่านไปเรื่อยๆ

อาการปวดหลังส่วนล่างนั้นมีได้หลายรูปแบบซึ่งขึ้นอยู่กับสาเหตุของภาวะนั้นๆ ตัวอย่างเช่น:

  • อาการปวดตื้อๆ หรือปวดเมื่อยที่หลังส่วนล่าง
  • อาการปวดแสบปวดร้อนที่หลังส่วนล่าง แล้วย้ายไปตามต้นขาด้านหลัง หรือบางครั้งก็เป็นขา หรือเท้าล่าง และอาจรวมถึงอาการเหน็บ หรือชา (โรคปวดร้าวลงขา:Sciatica)
  • กล้ามเนื้อหดเกร็ง และแน่นแข็งในบริเวณหลังส่วนล่าง เชิงกราน และสะโพก
  • อาการปวดที่แย่ลงหลังจากการนั่งหรือยืนเป็นเวลานาน
  • ยืนตรง หรือเดิน หรือเปลี่ยนท่าจากนั่งเป็นยืนได้ลำบาก

นอกจากนั้น อาการปวดหลังส่วนล่างอาจแบ่งออกตามการเริ่มปวดและระยะเวลาที่ปวดได้ :

  • การปวดเฉียบพลัน (acute pain) - อาการปวดเช่นนี้มักจะเกิดขึ้นทันทีทันใด และปวดอยู่นานไม่กี่วัน หรือไม่กี่สัปดาห์ และถือว่าเป็นกลไกตอบสนองปกติของร่างกายต่อการบาดเจ็บ หรือการทำลายเนื้อเยื่อ อาการปวดจะค่อยๆทุเลาลงเมื่อเนื้อเยื่อส่วนนั้นเกิดค่อยหายดีขึ้น
  • อาการปวดหลังส่วนล่างกึ่งเฉียบพลัน (subacute low back pain) – อาการปวดเช่นนี้จะคงอยู่นานประมาณ 6 สัปดาห์ถึง 3 เดือน การปวดนี้มักจะเกี่ยวข้องกับการบาดเจ็บทางกายภาพ เช่น กล้ามเนื้อฉีกขาด หรืออาการปวดข้อ แต่มีอาการปวดที่นานขึ้น ในจุดนี้อาจพิจารณา และแนะนำให้เข้าพบแพทย์เพื่อรักษาอาการ หากว่าอาการปวดนั้นรุนแรง และจำกัดความสามารถในการทำกิจกรรมในชีวิตประจำวันเช่น การเดิน การทำงาน หรือแม้แต่การนอน
  • อาการปวดหลังเรื้อรัง (chronic back pain) - มักจะใช้เรียกอาการปวดหลังส่วนล่างที่ยาวนานเกินกว่า 3 เดือนขึ้นไป การปวดชนิดนี้มักจะรุนแรง และไม่ตอบสนองต่อการรักษาพื้นฐานทั่วไป และต้องการการตรวจและวินิจฉัยจากแพทย์และทีมสุขภาพเพื่อหาสาเหตุของอาการปวดนั้นและทำการรักษาที่เหมาะสม

ชนิดของอาการปวดหลังส่วนล่าง

มีหลายวิธีที่จะจำแนกชนิดของอาการปวดหลังส่วนล่าง แต่โดยทั่วไปมักแบ่งออกเป็นสองกลุ่ม ได้แก่:

  • การปวดเชิงกล ​(Mechanical pain) - เป็นการปวดของหลังส่วนล่างที่พบได้มากที่สุด การปวดเชิงกล หรืออาการปวดส่วนกลางลำตัว (axial pain) นั้นเกิดมาจากส่วนของกล้ามเนื้อ เส้นเอ็น ข้อต่อทั้งข้อต่อกระดูกสันหลัง และข้อต่อกระดูกเชิงกราน หรือกระดูกภายในและรอบๆไขสันหลัง การปวดชนิดนี้มักจะจำกัดอยู่ที่บริเวณหลังส่วนล่าง ก้น และอาจลามไปได้ถึงแค่ขาส่วนบนเท่านั้น และมักจะมีอาการรุนแรงขึ้นหากลงน้ำหนักที่กระดูกสันหลัง และอาจจะรู้สึกปวดแตกต่างกันตามอิริยาบถ (โน้มตัวไปข้างหน้า เอนไปด้านหลัง หรือบิดตัว) กิจกรรม การยืน การนั่ง หรือแม้แต่การนอนพักก็ตาม
  • การปวดร้าวเนื่องจากเส้นประสาท (Radicular pain) - อาการปวดนี้เกิดขึ้นได้หากว่ารากเส้นประสาทจากไขสันหลังถูกกดทับ หรือเกิดการอักเสบ การปวดร้าวจะปวดไปตามแนวที่เส้นประสาทนั้นเลี้ยง หรือปวดที่กลุ่มกล้ามเนื้อและอวัยวะที่เส้นประสาทนั้นรับความรู้สึกอยู่ ความรู้สึกเฉพาะตัวของการปวดรูปแบบนี้ คือ ปวดแปลบ ปวดเหมือนโดนช็อต ปวดแสบปวดร้อน และสามารถเกิดร่วมกับอาการชาหรืออ่อนแรงได้เช่นในกลุ่มโรคปวดร้าวลงขา โดยทั่วไปแล้ว การปวดร้าวเนื่องจากเส้นประสาทจะรู้สึกปวดเพียงด้านใดด้านหนึ่งของร่างกายเท่านั้น

นอกจากนี้ ยังมีสาเหตุที่ทำให้เกิดอาการปวดอีกมากมาย เช่น

  • ปวดกดรุนแรงจากหลอดเลือดตีบ (claudication pain from stenosis)
  • ความเจ็บปวดเหตุเส้นประสาทกดทับ(myelopathic pain)
  • ความเจ็บปวดเหตุประสาท (neuropathic pain)
  • ความพิการผิดรูป (deformity)
  • เนื้องอก
  • การติดเชื้อ
  • อาการปวดจากภาวะอักเสบ เช่น โรคข้ออักเสบรูมาตอยด์ (rheumatoid arthritis) หรือ โรคกระดูกสันหลังอักเสบยึดติด (ankylosing spondylitis)
  • ความเจ็บปวดที่เกิดจากอวัยวะอื่นๆ ที่อยู่ใกล้หลังส่วนล่าง เช่น นิ่วในไต (kidney stones) หรือ โรคลำไส้ใหญ่อักเสบเป็นแผลเรื้อรัง (ulcerative colitis)

นอกจากนี้ยังเป็นไปได้สำหรับอาการปวดหลังส่วนล่างที่จะเกิดขึ้นได้โดยไม่มีสาเหตุจำเพาะที่ชัดเจน เมื่อเกิดเหตุการณ์นี้ขึ้น การรักษาจะมุ่งไปที่การรักษาอาการเพื่อประคับประคอง (ไม่ใช่ที่สาเหตุของอาการ) และส่งเสริมสุขภาพโดยรวมของผู้ป่วย

สำหรับอาการปวดหลังส่วนล่างแบบกึ่งเฉียบพลันและเรื้อรังนั้น การตรวจ และวินิจฉัยอย่างละเอียดถือเป็นกุญแจสำคัญสำหรับการเลือกทางเลือกการรักษาและการฟื้นฟูสภาพที่เหมาะสม การรักษาอาการปวดหลังส่วนล่างจะช่วยลดโอกาส การกำเริบของอาการปวดขึ้นมาอีกครั้ง และช่วยป้องกันไม่ให้พัฒนากลายเป็นอาการปวดหลังส่วนล่างเรื้อรัง

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามฟรี ได้คำตอบภายใน 24 ชม.

ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย

ตอบโดยแพทย์ภายใน 24 ชั่วโมง (คุณจะได้รับอีเมลเมื่อแพทย์ตอบคำถามของคุณ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

การันตีคำตอบจากคุณหมอภายใน 60 นาที หรือรับค่าดำเนินการคำถามด่วน 200 บาทคืนไปเลย

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน เพื่อที่คุณจะสามารถรับความคิดเห็นจากคุณหมอหลายๆท่านในคำถามของคุณ

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่

บทความต่อไป
อาการปวดของกระดูกหัวเหน่า(Pubic Bone)ในช่วงตั้งครรภ์
อาการปวดของกระดูกหัวเหน่า(Pubic Bone)ในช่วงตั้งครรภ์

แนวประสานกระดูกหัวเหน่ามีความผิดปกติ (Symphysis Pubis Dysfunction)

จัดการกับอาการปวดคอด้วย Cervical Roll
จัดการกับอาการปวดคอด้วย Cervical Roll

จัดให้คอของคุณอยู่ในท่าที่เหมาะสมขณะหลับ