Doctor men
เขียนโดย
กองบรรณาธิการ HONESTDOCS
สุขภาพตา

ภาวะตาบอดครึ่งซีก (Hemianopsia)

ภาวะตาบอดครึ่งซีก เป็นภาวะที่ผู้ป่วยจะมองเห็นภาพเพียงครึ่งเดียวจากดวงตาที่ปกติ มักเกิดจากความเสียหายของเส้นประสาทส่วนไขว้ประสาทตาที่เกี่ยวข้องกับโรคในสมอง
อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ 9 ม.ค. 2020 ประมาณเวลาการอ่าน: 3 นาที
มีคนอ่านบทความนี้แล้ว 985,347 คน

ภาวะตาบอดครึ่งซีก (Hemianopsia)

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
หากคุณรู้สึกว่าตัวเองมีความบกพร่องในด้านของความเข้าใจ

เราอยากชวนคุณมาทดลองงานวิจัยกับเรา

Istock 541831614

ภาวะตาบอดครึ่งซีก หมายถึงภาวะที่ตาซ้ายหรือตาขวาสูญเสียการมองเห็นครึ่งหนึ่ง หรือการมองเห็นภาพเพียงครึ่งเดียวในตาทั้งสองข้าง สาเหตุที่พบบ่อย คือ โรคหลอดเลือดสมอง เนื้องอกในสมอง และการบาดเจ็บที่สมอง

โดยปกติสมองซีกซ้ายจะได้รับการมองเห็นจากตาขวา และในทางกลับกัน สมองซีกขวาจะรับการมองเห็นมาจากตาซ้าย ข้อมูลจากเส้นประสาทตาจะนำสัญญาณประสาทข้ามไปยังอีกฝั่งหนึ่งของสมองผ่านโครงสร้างในสมองส่วนรูปกากบาทที่เรียกว่า ส่วนไขว้ประสาทตา (Optic Chiasm) เมื่อส่วนใดส่วนหนึ่งของระบบนี้เสียหาย จะทำให้สูญเสียการมองเห็นซึ่งอาจเป็นเพียงบางส่วนหรือสูญเสียไปทั้งหมด

ภาวะตาบอดครึ่งซีกสามารถจำแนกได้โดยใช้ส่วนขอบเขตข้อมูลภาพที่ขาดหายไป ได้แก่

  • Bitemporal : ภาพครึ่งนอกของดวงตาแต่ละข้างหายไป
  • Homonymous : ภาพฝั่งเดียวกันของดวงตาทั้งสองข้างหายไป
  • Right homonymous : ภาพฝั่งขวาของดวงตาทั้งสองข้างหายไปเหมือนกัน
  • Left homonymous : ภาพฝั่งซ้ายของดวงตาทั้งสองข้างหายไปเหมือนกัน
  • Superior : ภาพครึ่งบนของตาทั้งสองข้างหายไป
  • Inferior : ภาพครึ่งล่างของตาทั้งสองข้างหายไป

อาการของภาวะตาบอดครึ่งซีก

ภาวะตาบอดครึ่งซีก มักมีอาการที่สังเกตได้ ดังนี้

  • การมองเห็นผิดปกติไปจากเดิม
  • เดินชนวัตถุบ่อยครั้ง โดยเฉพาะวงกบประตูหรือบุคคลอื่น
  • ขับขี่ยานพาหนะลำบาก โดยเฉพาะเมื่อต้องเปลี่ยนเลนหรือการหลีกเลี่ยงวัตถุที่อยู่ด้านข้างถนน
  • บ่อยครั้งที่อ่านหนังสืออยู่แล้วหาไม่เจอว่าต้องอ่านต่อตรงไหน หรือมีปัญหาในการหาจุดเริ่มต้นและจุดสิ้นสุดของบรรทัด
  • มีปัญหาในการค้นหาสิ่งของ หรือเอื้อมมือไปหาสิ่งของบนโต๊ะแล้วจับไม่ถูกตำแหน่ง หรือใช้เวลานานมากขึ้น

สาเหตุของภาวะตาบอดครึ่งซีก

ภาวะตาบอดครึ่งซีกจะเกิดขึ้นเมื่อเส้นประสาทตาบริเวณส่วนไขว้ประสาทตา หรือสมองที่ทำการประมวลผลภาพจากได้รับความเสียหาย ซึ่งมักเกิดจากโรคหลอดเลือดสมอง เนื้องอกในสมอง และการบาดเจ็บที่ศีรษะ นอกจากนี้ยังอาจเกิดจากสาเหตุอื่นที่พบได้ไม่บ่อย เช่น

  • หลอดเลือดโป่งพอง (Aneurysm)
  • การติดเชื้อ
  • การสัมผัสกับสารพิษ
  • โรคเสื่อมของระบบประสาท
  • ความผิดปกติชั่วคราว เช่น อาการชักหรือไมเกรน

การวินิจฉัยภาวะตาบอดครึ่งซีก

ภาวะตาบอดครึ่งซีกสามารถตรวจได้โดยการตรวจสายตา และวัดพื้นที่การมองเห็น ระหว่างการตรวจ แพทย์จะให้ผู้ป่วยมองไปยังจุดเดียวบนหน้าจอในขณะที่มีสัญลักษณ์แสงไฟแสดงที่ด้านบน ด้านล่าง ด้านซ้าย และด้านขวาของภาพ เพื่อพิจารณาว่าผู้ป่วยสามารถมองเห็นแสงไฟดวงใดได้บ้าง ซึ่งแผนภาพการตรวจดังกล่าวจะช่วยหาได้ว่าขอบเขตข้อมูลภาพของผู้ป่วยที่ได้รับความเสียหายอยู่ตรงไหนบ้าง

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
หากคุณรู้สึกว่าตัวเองมีความบกพร่องในด้านของความเข้าใจ

เราอยากชวนคุณมาทดลองงานวิจัยกับเรา

Istock 541831614

หากส่วนใดส่วนหนึ่งของเขตข้อมูลการมองเห็นของผู้ป่วยบกพร่อง แพทย์จะทำการสแกนสมองด้วยคลื่นสนามแม่เหล็กไฟฟ้า (MRI) เพื่อแสดงให้เห็นว่ามีความเสียหายของสมองที่ควบคุมการมองเห็นหรือไม่

การรักษาภาวะตาบอดครึ่งซีก

การรักษาภาวะตาบอดครึ่งซีกจะขึ้นอยู่กับสาเหตุที่ก่อให้เกิดความผิดปกติ ซึ่งสามารถรักษาได้หลายวิธี แต่การมองเห็นจะสามารถฟื้นฟูขึ้นมาได้ถึงระดับใดก็ขึ้นอยู่กับสาเหตุและความรุนแรงของความเสียหายต่อระบบประสาทตาและสมอง โดยการรักษาที่ได้รับความนิยม ได้แก่

  • การบำบัดฟื้นฟูวิสัยทัศน์ (Vision Restoration Therapy (VRT)) : เป็นการกระตุ้นขอบของส่วนการมองเห็นที่หายไปซ้ำๆ อย่างต่อเนื่อง โดยทั่วไปแล้วสมองของผู้ใหญ่นั้นมีความสามารถในการฟื้นฟูตนเองอยู่บ้าง แต่การบำบัดฟื้นฟูวิสัยทัศน์จะทำให้สมองเกิดการเชื่อมต่อใหม่ๆ รอบบริเวณที่เสียหายเพื่อฟื้นฟูการทำงานที่หายไป
  • เครื่องช่วยขยายการมองเห็น (Visual Expander Aid) : มีลักษณะเป็นแว่นตาพิเศษซึ่งมีส่วนของปริซึมที่ออกแบบมาให้พอดีกับเลนส์แว่นตา ปริซึมเหล่านี้จะหักเหแสงที่เข้ามาเพื่อให้แสงไปถึงส่วนที่ปกติของตาและมองเห็นได้กว้างขึ้น
  • การสแกนบำบัด (Scanning Therapy) : การรักษาด้วยการสแกนบำบัดจะช่วยให้ผู้ป่วยได้ฝึกนิสัยขยับดวงตาเพื่อหันไปมองในส่วนที่ไม่สามารถมองเห็นได้ตามปกติ ด้วยการฝึกดังกลาว ผู้ป่วยภาวะตาบอดครึ่งซีกจะเรียนรู้ที่จะมองภาพได้กว้างขึ้น แม้ขอบเขตการมองเห็นของดวงตาแต่ละดวงนั้นไม่ได้เปลี่ยนแปลง

การเปลี่ยนแปลงวิถีชีวิต

ผู้ป่วยที่มีภาวะตาบอดครึ่งซึกจะต้องฝึกวิธีเปลี่ยนแปลงวิถีชีวิตบางอย่างเพื่อทำให้ชีวิตประจำวันง่ายและสะดวกขึ้น ได้แก่

  • เมื่อมีคนเดินด้วย ให้เดินโดยให้คนอื่นอยู่ในการมองเห็นฝั่งที่มีปัญหา เพื่อป้องกันตัวผู้ป่วยไม่ให้ชนกับวัตถุอื่นที่มองไม่เห็น
  • การชมภาพยนตร์ในโรงภาพยนตร์ ให้ผู้ป่วยนั่งหันหน้าเอียงไปทางที่มองไม่เห็นเล็กน้อย เพื่อให้หน้าจอครอบคลุมอยู่ในด้านที่ไม่ได้รับผลกระทบ วิธีนี้จะทำให้สามารถมองเห็นหน้าจอได้ครบถ้วนมากขึ้นกว่าเดิม
  • การอ่านหนังสือให้สะดวกขึ้น ให้ผู้ป่วยมองหาคำที่ยาวๆ เพื่อใช้เป็นจุดอ้างอิงระหว่างการอ่าน หรือทำโน้ตย่อเป็นเพื่อใช้เป็นจุดเริ่มต้นหรือจุดสิ้นสุดข้อความ

ที่มาของข้อมูล

Rachel Barclay, What Causes Loss of Vision in One Half of the Visual Field? (https://www.healthline.com/symptom/loss-of-vision-in-one-half-of-the-visual-field), November 8, 2013.


บทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อให้ความรู้แก่ผู้อ่าน และไม่สามารถแทนการแนะนำของแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาได้ ผู้อ่านควรพบแพทย์เพื่อให้แพทย์ตรวจที่สถานพยาบาลทุกครั้ง และไม่ควรตีความเองหรือวางแผนการรักษาด้วยตัวเองจากการอ่านบทความนี้ ทาง HD พยายามอัปเดตข้อมูลให้ครบถ้วนถูกต้องอยู่เสมอ คุณสามารถส่งคำแนะนำได้ที่ https://honestdocs.typeform.com/to/kkohc7

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าข้อมูลนี้เป็นประโยชน์กับคุณแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวีดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ

คำตอบที่คุณจะได้เป็นเพียงความเห็นจากแพทย์ ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค โปรดพบแพทย์ที่สถานพยาบาลเพื่อการรักษาที่ถูกต้อง เหตุฉุกเฉิน โทร. 1669

รับทราบและถามคำถาม
ดูในแอป