ยา

ยาชาแบบทา มียาอะไรบ้าง ใช้อย่างไรจึงจะปลอดภัย?

ยาชาแบบทา มีหลายตัวยา หลายยี่ห้อ ในบทความนี้รวบรวมยาชาเฉพาะที่ ที่มีรูปแบบขี้ผึ้ง ครีม สารละลายข้นหนืด เพื่อทาระงับความรู้สึกเฉพาะบริเวณ
เผยแพร่ครั้งแรก 30 ม.ค. 2020 อัปเดตล่าสุด 11 ก.พ. 2020 เวลาอ่านประมาณ 9 นาที
ยาชาแบบทา มียาอะไรบ้าง ใช้อย่างไรจึงจะปลอดภัย?

ก่อนจะทำความรู้จักกับยาชาแบบทา หลายคนน่าจะเคยได้ยินสิ่งที่เรียกว่า ยาชาเฉพาะที่ (Local anesthetics)

ยานี้ใช้ระงับความรู้สึกเฉพาะที่ เพื่อให้ผู้ป่วยไม่มีความรู้สึกในบริเวณดังกล่าว เช่น เพื่อระงับรู้สึกเจ็บปวดในขณะทำการรักษา การผ่าตัดเล็ก หรืออาจใช้เพื่อรักษาบรรเทาความเจ็บปวดที่เกิดขึ้นจากสาเหตุต่างๆ

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่วันนี้ ที่คลินิกหรือรพ. ใกล้บ้านคุณ เริ่มต้นที่ 370 บาท ลดสูงสุด 1010 บาท

จองผ่าน HD ประหยัดกว่า / จ่ายทีหลังได้ / ผ่อน 0% ได้ / พร้อมแอดมินคอยตอบทุกคำถาม!

195

รูปแบบของยาชาเฉพาะที่ ได้แก่ ยาชา ยาฉีด ยาพ่น

ยาชาเฉพาะที่ไม่ได้มีผลทำให้เกิดอาการชาที่ส่วนอื่นๆ ของร่างกายที่ไม่ได้สัมผัสยาชา

ยาชาออกฤทธิ์โดยการยับยั้งการกระตุ้นปลายประสาทรับความรู้สึก (Nerve ending) หรือโดยการขัดขวางการส่งสัญญาณประสาทไปยังระบบประสาทส่วนปลายที่ทำให้รับรู้ความรู้สึกที่อยู่ในบริเวณผิวหนังและเยื่อบุต่างๆ ของร่างกาย

การใช้ยาชาเฉพาะที่

ยาชาเฉพาะที่ถูกนำมาใช้กันอย่างแพร่หลายในทางการแพทย์และศัลยกรรม เช่น การผ่าตัดเล็ก ทันตกรรม การสักตามร่างกาย การสักคิ้ว รวมถึงการใช้เพื่อระงับความรู้สึกเจ็บปวดบริเวณเยื่อบุช่องปาก

การใช้ยาชาเฉพาะที่ต้องระมัดระวังเป็นพิเศษ เนื่องจากยาชาแต่ละชนิดมีความแรงที่แตกต่างกัน บริเวณที่ใช้ยาชา รวมถึงระยะเวลาในการใช้ อายุ และน้ำหนักของผู้ป่วย มีผลต่อฤทธิ์การระงับความรู้สึกและผลข้างเคียงที่อาจเกิดขึ้นจากการใช้ยาชาได้

ยาชาเฉพาะที่ใช้โดยการทา พ่น หรือฉีดเข้าไปเฉพาะบริเวณชั้นผิวหนังที่ต้องการระงับความรู้สึก ซึ่งเป็นที่อยู่ของเส้นประสาทรับความรู้สึก

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่วันนี้ ที่คลินิกหรือรพ. ใกล้บ้านคุณ เริ่มต้นที่ 370 บาท ลดสูงสุด 1010 บาท

จองผ่าน HD ประหยัดกว่า / จ่ายทีหลังได้ / ผ่อน 0% ได้ / พร้อมแอดมินคอยตอบทุกคำถาม!

195

ยาชาจะมีผลทำให้บริเวณที่ทายาหมดความความรู้สึกไประยะเวลาหนึ่งเท่านั้น ผู้ป่วยจะยังคงมีสติรู้ตัว ไม่หมดสติหรือง่วงซึม สามารถตอบสนองต่อสิ่งต่างๆ ได้ตามปกติ

แต่ในบางครั้งยาชาเฉพาะที่ก็ถูกใช้ร่วมกับการให้ยาตัวอื่นๆ เพื่อให้ผู้ป่วยรู้สึกผ่อนคลายหรือง่วงนอนด้วยเช่นกัน

ยาชาเฉพาะที่นิยมใช้เพื่อบรรเทาอาการเจ็บปวดในระหว่างการผ่าตัดและหลังการผ่าตัด มักใช้ในการผ่าตัดเล็กที่ใช้เวลาสั้นๆ ที่ไม่จำเป็นต้องให้ผู้ป่วยหมดสติ ไม่จำเป็นต้องให้กล้ามเนื้อร่างกายของผู้ป่วยคลายตัวอย่างเต็มที่เพื่อเตรียมรับการผ่าตัด

ผู้ป่วยสามารถฟื้นตัวและกลับบ้านได้ในเวลารวดเร็วหลังการผ่าตัด เช่น การผ่าตัดไฝหรือหูด การตัดตัวอย่างชิ้นเนื้อเพื่อส่งตรวจ การทำศัลยกรรมใบหน้าหรือบริเวณผิวหนังชั้นตื้น การผ่าตัดฟันกราม การผ่าตัดต้อกระจก เป็นต้น

นอกจากนี้ การใช้ยาชาเฉพาะที่ยังนิยมใช้เพื่อบรรเทาอาการเจ็บปวดร่วมกับยาลดปวด หรือยาสลบชนิดอื่น เพื่อลดปริมาณการใช้ยาสลบ เช่น การผ่าตัดอวัยวะ เช่น มือ แขน ขา การคลอดธรรมชาติ และการผ่าคลอด

ความปลอดภัยในการยาชาเฉพาะที่

การใช้ยาชาเกินขนาดอาจทำให้เกิดผลข้างเคียงที่เป็นอันตราย เช่น อาจเกิดภาวะพิษจากยาชาจากการที่ยาถูกดูดซึมเข้าสู่กระแสเลือดไหลเวียนไปยังส่วนต่างๆ ของร่างกาย

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่วันนี้ ที่คลินิกหรือรพ. ใกล้บ้านคุณ เริ่มต้นที่ 370 บาท ลดสูงสุด 1010 บาท

จองผ่าน HD ประหยัดกว่า / จ่ายทีหลังได้ / ผ่อน 0% ได้ / พร้อมแอดมินคอยตอบทุกคำถาม!

195

โดยยาชามีผลกดการหายใจ ทำให้หยุดหายใจจนถึงขั้นเสียชีวิต การทำงานของหัวใจหรือการทำงานของสมองอาจเกิดความผิดปกติได้

ดังนั้นในขณะที่ใช้ยาชา แพทย์และเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องต้องเฝ้าระวังและเตรียมพร้อมรับมือกับผลข้างเคียงฉุกเฉินที่ไม่พึงประสงค์

อย่างไรก็ตาม พบว่ามีการนำยาชามาใช้อย่างแพร่หลายด้วยความรู้เท่าไม่ถึงการณ์ โดยที่ไม่มีแพทย์ควบคุมดูแล เช่น การใช้ยาชาตามร้านรับสัก ร้านรับเจาะหู

ดังนั้น หากคุณต้องรับบริการใดๆ ที่ต้องใช้ยาชา ควรดูให้แน่ใจก่อนว่าร้านดังกล่าวมีแพทย์ควบคุมดูแลเพื่อให้คำแนะนำการใช้ยา เพราะยาชาถือว่าเป็นยาตามใบสั่งแพทย์ ต้องให้แพทย์เป็นผู้ส่งมอบยาเท่านั้น ซึ่งส่วนใหญ่ยาชาจะใช้ในสถานพยาบาลที่มีแพทย์ควบคุม

อย่างไรก็ตาม ยังมีการลักลอบจำหน่ายยาชาใต้ดินอย่างผิดกฎหมาย ผู้บริโภคจึงควรระมัดระวัง ตรวจสอบแหล่งที่มา รวมถึงความปลอดภัยของยาชาให้มั่นใจก่อนใช้

ชนิดของยาชาเฉพาะที่

ยาชาแบ่งออกเป็น 2 กลุ่มใหญ่ตามโครงสร้างโมเลกุล ได้แก่ กลุ่มเอสเตอร์ (Ester) และกลุ่มเอไมด์ (Amide)

ในบทความนี้จะกลาวถึงรายละเอียดของยาชาชนิดทาหรือพ่นที่นิยมใช้ภายนอก เช่น ผิวหนัง ช่องปาก และดวงตา ซึ่งสามารถพบได้บ่อย

ยาชาแบบทาหรือพ่นในกลุ่มเอสเตอร์

ตัวอย่างยาชาแบบทาหรือพ่นในกลุ่มนี้ ได้แก่

1. เตตราเคน (Tetracaine)

เป็นยาใช้เพื่อให้เกิดอาการชาบริเวณผิวหนังและดวงตา

รูปแบบยาเตตราเคน

  • ยาครีมความเข้มข้น 1%
  • ยาขี้ผึ้งความเข้มข้น 0.5%
  • ยาเจลความเข้มข้น 4%
  • ยาหยอดตาความเข้มข้น 0.5%

ปริมาณที่ใช้

2-20 มิลลิกรัม (ในผู้สูงอายุควรลดขนาดการใช้ยา)

การออกฤทธิ์

  • ยาชาแบบหยอดตา ใช้เวลา 25 วินาทีในการเริ่มออกฤทธิ์ มีผลทำให้ชานาน 15 นาที
  • ยาชาแบบทา ใช้เวลา 5-10 นาทีในการเริ่มออกฤทธิ์ ยาครีมมีผลต่อร่างกายนาน 30 นาที ยารูปแบบเจลมีผลต่อร่างกายนาน 4-6 ชั่วโมง

ข้อควรระวังในการใช้

หลีกเลี่ยงการทาที่ดวงตาหรือผิวหนังต่อเนื่องเป็นเวลานาน และห้ามขยี้ตาจนกว่าอาการชาที่เกิดจากการใช้ยาจะหายไป

อาการข้างเคียงที่อาจเกิดขึ้น

  • ผื่นแดง
  • อาการบวมน้ำ
  • อาการคัน แสบ
  • การใช้ในปริมาณที่มากเกินไปสามารถกระตุ้นระบบประสาทส่วนกลางในช่วงแรก ทำให้เกิดอาการวิตกกังวล กระสับกระส่าย อาการชัก ตามด้วยการกดระบบประสาทส่วนกลาง ทำให้เกิดอาการง่วงนอน หมดสติ และมีผลกดการหายใจ
  • ผู้ที่ใช้ยาเตตราเคนหยอดตาอย่างต่อเนื่องเป็นระยะเวลานานอาจทำให้เกิดเยื่อบุตาอักเสบ (Keratitis) ได้

ข้อห้ามใช้

ผู้ที่แพ้ P-aminobenzoic acid หรืออนุพันธ์ ห้ามใช้ยานี้

2. เบนโซเคน (Benzocaine)

เบนโซเคน เป็นยาชาในกลุ่มเอสเตอร์ ออกฤทธิ์เร็ว แต่มีระยะเวลาออกฤทธิ์สั้น ประมาณ 30 นาที-1 ชั่วโมง เป็นยาที่ใช้โดยการทาที่เนื้อเยื่อหรือผิวหนัง หรือโดยการอมในปาก

ความเข้มข้นของยาที่ใช้มีหลายขนาด ขนาดสูงสุดคือ 20% หรือ 200 มิลลิกรัมต่อมิลลิลิตร

รูปแบบยา

ยาเจลและยาขี้ผึ้ง

ข้อบ่งใช้

  • ใช้ทาบริเวณผิวหนังหรือเนื้อเยื่อเพื่อลดอาการปวดที่เกิดจากการระคายเคือง เช่น ผิวหนังถูกแดดเผา ผื่นจากแมลงกัด ผื่นคัน ปวดบริเวณริดสีดวงทวาร ปวดเหงือก ปวดฟันและปวดในช่องปาก
  • ใช้อมเพื่อบรรเทาอาการเจ็บคอ
  • ใช้เป็นยาชาทาในกรณีต้องการสอดอุปกรณ์เข้าสู่ร่างกาย

วิธีใช้และขนาดยา

ขึ้นอยู่กับอายุและบริเวณที่จะใช้ เนื่องจากยามีขนาดความเข้มข้นต่างๆ กัน จึงควรดูสลากกำกับการใช้ยาและควรใช้

ปริมาณที่น้อยที่สุดที่จะบรรเทาปวดสำหรับเด็กอายุ 2 ปีขึ้นไปและผู้ใหญ่ กรณีทาที่ผิวหนังที่ถูกแมลงต่อยหรือแพ้แดด ใช้ขนาด 5-20% ทาบางๆ ได้ 3-4 ครั้งต่อวัน หากเป็นกรณีที่ทาในปาก ให้ใช้ขนาด 10-20% ทาบางๆ บริเวณที่ปวดแสบ ทาได้ไม่เกินวันละ 4 ครั้ง

สำหรับเด็กอายุ 5 ปีขึ้นไปและผู้ใหญ่ กรณีที่เจ็บคอ ใช้การอมด้วยลูกอมซึ่งมียาชา 10-15 มิลลิกรัม ให้ละลายช้าๆ ในช่องปาก อมยาซ้ำได้ทุก 2 ชั่วโมง

สำหรับเด็กอายุ 12 ปีขึ้นไปและผู้ใหญ่ กรณีใช้ทาแผลริดสีดวง ใช้ได้ตั้งแต่ 5-20% ทาบริเวณที่เป็น ใช้ได้ 6 ครั้งต่อวัน ส่วนกรณีที่ใช้เป็นสารหล่อลื่นเพื่อบรรเทาปวดจากการสอดใส่อุปกรณ์เข้าสู่ร่างกาย จะใช้ขนาด 20% ทาที่ภายนอกอุปกรณ์

ข้อห้ามใช้

  • ตามข้อห้ามใช้ของยาชา (Local anesthetics)
  • ห้ามใช้ในผู้ที่แพ้ยานี้และยาชาในกลุ่มเอสเตอร์
  • ห้ามใช้ในเด็กที่อายุน้อยกว่า 2 ปี โดยไม่มีคำแนะนำจากแพทย์
  • ห้ามใช้ในบริเวณที่มีการติดเชื้อแบคทีเรีย
  • หลีกเลี่ยงการใช้ยาในบริเวณที่ผิวหนังหรือเนื้อเยื่อมีการแตกเป็นแผลหรือฉีกขาด
  • ห้ามใช้ทาที่ดวงตา

ข้อควรระวัง

  • การใช้ยาชานี้อมในปริมาณมากเพื่อบรรเทาอาการเจ็บคอ จะทำให้เสี่ยงต่อการสำลักอาหาร หรือน้ำหลั่งกระเพาะอาหารเข้าปอด (Pulmonary aspiration)
  • หลีกเลี่ยงการใช้ยาอมหรือทาในปากก่อนนอน เพราะจะเพิ่มความเสี่ยงต่อการสำลัก
  • เสี่ยงต่อการเกิดภาวะเมธทีโมโกลบินนีเมีย (Methemoglobinemia) ทำให้เกิดการขาดออกซิเจนในเลือด โดยพบได้บ่อยในเด็กอายุน้อยกว่า 2 ปี เด็กที่มีประวัติโรคที่เกี่ยวกับเอนไซม์ผิดปกติกรณีที่ใช้ยาเกินขนาด และกรณีที่ใช้ยาติดต่อกันนาน
  • มีอุบัติการณ์การเกิดปฏิกิริยาแพ้ค่อนข้างสูง โดยเกิดเป็นผื่น บวม แดง
  • การใช้ในสตรีมีครรภ์ควรได้รับคำแนะนำจากแพทย์

อาการไม่พึงประสงค์

พบได้เช่นเดียวกับยาชาทั่วไป แต่ที่มีอุบัติการณ์มากกว่ายาชาตัวอื่น คือ การเกิดเมธทีโมโกลบินนีเมียและปฏิกิริยาแพ้ยา

ยาชาแบบทาหรือพ่นในกลุ่มเอไมด์

ตัวอย่างยาชาแบบทาหรือพ่นในกลุ่มนี้ ได้แก่

1. ลิโดเคน (Lidocaine)

ลิโดเคน เป็นยาชาซึ่งมีหลายรูปแบบ และหลายขนาดความเข้มข้นใช้เพื่อให้เกิดอาการชาและลดอาการปวดบริเวณผิวหนัง

รูปแบบยา

  • ยาสารละลายความเข้มข้น 2%, 4% และ 10%
  • ยาสารละลายข้นหนืด (Viscous solution) ความเข้มข้น 4%
  • ยาขี้ผึ้งความเข้มข้น 1-5%
  • ยาเจลความเข้มข้น 1-2%
  • ยาหยอดตาความเข้มข้น 0.5%
  • ชนิดแผ่นแปะความเข้มข้น 5%
  • สเปรย์ใช้พ่นในช่องปากความเข้มข้น 10%

ข้อบ่งใช้

  • ใช้เป็นยาชาเฉพาะที่ โดยการทา พ่น หรือฉีด
  • ใช้พ่นในลำคอ เพื่อให้เกิดการชาและลดการกระตุ้นหัวใจและระบบไหลเวียนเลือดจากการใส่ท่อช่วยหายใจ
  • ลดอาการปวดในบริเวณที่ฉีดยาโปรโพฟอล (Propofol-ยาสลบหรือยานำในช่วงเริ่มต้นเพื่อทำให้คนไข้สลบ)

วิธีใช้และขนาดยา

การใช้ยาชาลิโดเคน ปริมาตรของยาที่จะใช้ขึ้นกับอายุ น้ำหนักตัว วิธีใช้ ตำแหน่งที่ใช้ และความเข้มข้นของยาชา เช่น

  • กรณีเจล ขี้ผึ้ง สเปรย์ และสารละลายข้นหนืด ใช้โดยการทาหรือพ่นบริเวณเนื้อเยื่อหรือในช่องปาก เพื่อให้เกิดการชา ซึ่งจะมีประโยชน์ลดการระคายจากการใส่อุปกรณ์ช่วยหายใจ หรืออุปกรณ์ต่างๆ เพื่อตรวจหลอดลมและหลอดอาหาร ในขณะที่ผู้ป่วยรู้สึกตัวและยังใช้ทาที่อุปกรณ์ที่จะสอดใส่เข้าร่างกาย เพื่อบรรเทาอาการปวดขณะใส่
  • สำหรับชาเฉพาะที่บริเวณผิวหนัง แพทย์จะให้ยาปริมาณ 20 กรัม ใน 24 ชั่วโมง
  • สำหรับการลดปวดในช่องปาก แพทย์จะให้ยาปริมาณ 300 มิลลิกรัม
  • สำหรับให้ยาก่อนการทำทันตกรรมในช่องปาก แพทย์จะให้ปริมาณ 40-200 มิลลิกรัม ขนาดสูงสุด 2.4 กรัมต่อวัน

การออกฤทธิ์

ลิโดเคนเป็นยาที่ออกฤทธิ์เร็ว ส่วนระยะเวลาออกฤทธิ์จะขึ้นกับรูปแบบของยาที่ใช้

  • ยาหยอดตา ใช้เวลา 25 วินาที-5 นาทีในการเริ่มออกฤทธิ์ มีผลทำให้ชานาน 5-30 นาที
  • ยาทาหรือพ่น ใช้เวลา 4 ชั่วโมงในการเริ่มออกฤทธิ์ อาการชาจะอยู่ได้นานประมาณ 30 นาที-1 ชั่วโมง แต่หากผสมยาอิพิเนฟฟริน (Epinephrine) ด้วย อาจอยู่ได้นานถึง 4 ชั่วโมง

อาการข้างเคียงที่อาจเกิดขึ้น

  • หัวใจเต้นผิดจังหวะ หัวใจเต้นช้า หลอดเลือดแดงหดตัว อาการบวมน้ำ หน้าแดง หัวใจล้มเหลว ความดันโลหิตต่ำ
  • เกิดความวิตกกังวล โคม่า สับสน ง่วงนอน ประสาทหลอน ชัก มึนงง เคลิ้มฝัน ง่วงซึม คลื่นไส้ อาเจียน ปากมีรสโลหะ หูอื้อ เวียนศีรษะ
  • สำหรับชนิดแผ่นแปะ อาจเกิดอาการผิวหนังช้ำ ระคายเคือง อาจทำให้ผิวหนังบริเวณที่ยาสัมผัสมีสีซีดลงหรือแดงผิดปกติ หรือเกิดอาการคันได้
  • การใช้ยาขนาดสูงหรือปิดทับยาไว้นานกว่า 2 ชั่วโมงอาจทำให้เกิดพิษจากยาชา ทำให้มีอาการทางระบบประสาท และระบบไหลเวียน
  • สำหรับชนิดหยอดตา อาจมีการเปลี่ยนแปลงของเยื่อบุผิวกระจกตา เห็นภาพซ้อน การมองเห็นเปลี่ยนแปลง

ข้อห้ามใช้

  • ผู้ป่วยโรคตับ
  • ผู้ป่วยโรคไต
  • ผู้ที่ไม่สามารถหายใจเองได้
  • หญิงตั้งครรภ์
  • หญิงให้นมบุตร
  • ผู้ที่แพ้ยา หรือแพ้ยาชาในกลุ่มเอไมด์
  • สัญญาณไฟฟ้าหัวใจถูกขัดขวางระดับที่ 2 หรือ 3 ในกรณีที่ไม่มีการใส่เครื่องกระตุ้นไฟฟ้าหัวใจ (pacemaker)
  • ผู้ป่วยที่ได้ยารักษาการเต้นหัวใจผิดจังหวะ (antiarrhythmic) เช่น procainamide, disopyramide, flecainide, quinidine และ amiodarone
  • Stokes-Adams syndrome (ความผิดปกติที่มีอาการเกร็งกระตุกจากภาวะเลือดไปเลี้ยงสมอง/กล้ามเนื้อไม่พอ)
  • Wolff-Parkinson White syndrome (เป็นภาวะที่หัวใจเต้นเร็วผิดปกติอย่างกะทันหัน)

2. ลิโดเคนผสมพรีโลเคน (Lidocaine + Prilocaine)

รูปแบบยา

  • ยาครีมความเข้มข้น 2.5% (ใน 1 กรัม ประกอบด้วยลิโดเคน 25 มิลลิกรัม และพรีโลเคน 25 มิลลิกรัม)

ข้อบ่งใช้

ใช้ลดความเจ็บปวดจากการทำหัตถการที่ผิวหนัง โดยใช้เป็นยาชาเฉพาะที่ โดยการทา พ่น หรือฉีด ได้แก่

  • การผ่าตัดเล็กๆ น้อยๆ ที่ผิวหนัง เช่น การลอกผิว การตัดไฝ การสักบนผิวหนัง การสักคิ้ว
  • การผ่าตัดหนังหุ้มปลายอวัยวะเพศชาย
  • การแทงเข็มน้ำเกลือ
  • การสอดใส่สายสวน (Catheter) เข้าหลอดเลือด

วิธีใช้และขนาดยา

ใช้โดยการทาที่ผิวหนังแล้วใช้แผ่นเทปปิดทับรอบยาชากับผิวหนัง เพื่อให้ยาชาซึมเข้าสู่ผิวหนัง

ควรปิดทับในเวลาไม่น้อยกว่า 45-60 นาที ยาจึงจะเริ่มออกฤทธิ์ ถ้าปิดทับรอบยาชานานขึ้น ยาก็จะออกฤทธิ์นานขึ้นเช่นกัน

แต่ไม่ควรปิดทับเกิน 2 ชั่วโมง เพราะจะทำให้ยาชาซึมลึกมากจนอาจเกิดพิษจากยาชาได้ ระยะเวลาการออกฤทธิ์ประมาณ 3-5 ชั่วโมง ขึ้นกับระยะเวลาที่ปิดทับยาชาบนผิวหนัง

การทำหัตถการอื่นอาจใช้ขนาดยามากขึ้น ซึ่งขึ้นอยู่กับอายุและน้ำหนักตัว ดังนี้

  • เด็กอายุ 0-3 เดือน หรือน้ำหนักน้อยกว่า 5 กิโลกรัม ใช้ขนาดสูงสุดไม่เกิน 1 กรัม ทาที่ผิวหนังไม่เกิน 10 ตารางเซนติเมตร
  • เด็กอายุ 3-12 เดือน และน้ำหนักมากกว่า 5 กิโลกรัม ใช้ขนาดสูงสุดไม่เกิน 2 กรัม ทาที่ผิวหนังไม่เกิน 20 ตารางเซนติเมตร
  • เด็กอายุ 1-6 ปี และน้ำหนักมากกว่า 10 กิโลกรัม ใช้ขนาดสูงสุดไม่เกิน 10 กรัม ทาที่ผิวหนังไม่เกิน 100 ตารางเซนติเมตร
  • เด็กอายุ 6-12 ปี และน้ำหนักมากกว่า 20 กิโลกรัม ใช้ขนาดสูงสุดไม่เกิน 20 กรัม ทาที่ผิวหนังไม่เกิน 200 ตารางเซนติเมตร

ข้อห้ามใช้

  • ผู้ที่แพ้ยาชาในกลุ่มเอไมด์
  • เด็กแรกคลอดที่มีอายุครรภ์น้อยกว่า 37 สัปดาห์
  • ผู้ป่วยโรคโลหิตจาง
  • ผู้ป่วย Congenital หรือ Acquired methemoglobinemia (ภาวะที่ร่างกายมีปริมาณ Methemoglobin มากเกินกว่าที่จะกำจัดได้)

ข้อควรระวัง

  • ไม่ควรทายาบริเวณผิวหนังที่ถลอก ลอก หรือเป็นแผล รวมทั้งบริเวเยื่อบุอ่อน
  • ไม่ควรทายาแล้วปิดทับยาชาเกิน 60 นาทีในเด็กเล็ก
  • การใช้ยาทาก่อนเจาะเลือดตรวจ จะไม่มีผลต่อการแปรผลเลือด แต่ถ้าใช้ทาเพื่อทำการทดสอบผิวหนังในชั้นหนังหนังแท้ อาจทำให้การแปลผลผิดไปได้
  • ไม่ควรใช้ยาในผู้ป่วยโรคหัวใจที่ได้รับยารักษาอาการหัวใจเต้นผิดจังหวะ (เช่น Tocainide, Mexiletineเป็นต้น) เพราะจะเสริมฤทธิ์ซึ่งกันและกัน ทำให้เกิดพิษจากการใช้ยาได้
  • การใช้ยาร่วมกับ Cimetidine หรือ Propanolol อาจทำให้ความเข้มข้นของลิโดเคนในเลือดสูงขึ้นได้

ข้อห้ามใช้ของการใช้ยาชาโดยทั่วไป

  1. ไม่ใช้ทาบริเวณที่มีการอักเสบของเนื้อเยื่อ
  2. ห้ามใส่ยาชาไปที่หูชั้นกลาง เพราะอาจเกิดพิษต่อหูได้
  3. ผู้ป่วยที่มีภาวะสัญญาณไฟฟ้าหัวใจถูกขัดขวางอย่างสมบูรณ์ (Complete heart block)
  4. ผู้ป่วยที่แพ้ยาชากรณีแพ้ยาชากลุ่มเอสเตอร์ อาจใช้ยาชากลุ่มเอไมด์ได้ แต่ควรใช้ที่ไม่มีสารกันเสีย(Preservative free)

ข้อควรระวังของการใช้ยาชาโดยทั่วไป

ยาชาส่วนใหญ่ไม่ปลอดภัยสำหรับหญิงตั้งครรภ์และหญิงให้นมบุตร

อย่างไรก็ตาม หากในกรณีที่มีความจำเป็นต้องใช้ เช่น ระหว่างการผ่าตัด เพื่อระงับปวด ควรอยู่ในความดูแลของแพทย์ระหว่างการใช้เพื่อความปลอดภัย

สำหรับการใช้ยาชาเฉพาะที่ในเด็ก ควรอยู่ในความดูแลของแพทย์อย่างใกล้ชิดระหว่างการใช้เช่นกัน เนื่องจากแพทย์ต้องทำการปรับขนาดยาให้เหมาะสมกับเด็กแต่ละบุคคล

นอกจากนี้ควรระวังการใช้ยาชาในกลุ่มผู้สูงอายุ ผู้ทุพพลภาพ ผู้ป่วยที่มีโรคระบบหัวใจและหลอดเลือด ผู้ป่วยที่มีโรคระบบทางเดินหายใจบกพร่อง ผู้ที่มีภาวะโรคกล้ามเนื้ออ่อนแรง ผู้ที่มีโรคเกี่ยวกับระบบประสาท หรือเส้นประสาทส่วนปลายบกพร่อง

ควรใช้โดยอยู่ในการดูแลของแพทย์หรือเภสัชกรเพื่อความปลอดภัยสูงสุด


5 แหล่งข้อมูล
กองบรรณาธิการ HD มุ่งมั่นตั้งใจให้ผู้อ่านได้รับข้อมูลที่ถูกต้อง โดยทำงานร่วมกับแพทย์และบุคลากรทางการแพทย์ รวมถึงเลือกใช้ข้อมูลอ้างอิงที่น่าเชื่อถือจากสถาบันต่างๆ คุณสามารถอ่านหลักการทำงานของกองบรรณาธิการ HD ได้ที่นี่
กลุ่มนโยบายแห่งชาติด้านยา สำนักยา สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา, http://202.28.95.4/pharmacy/myfile/1_anesthetics_and_pain_medication_0.pdf, 2015.

บทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อให้ความรู้แก่ผู้อ่าน และไม่สามารถแทนการแนะนำของแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาได้ ผู้อ่านควรพบแพทย์เพื่อให้แพทย์ตรวจที่สถานพยาบาลทุกครั้ง และไม่ควรตีความเองหรือวางแผนการรักษาด้วยตัวเองจากการอ่านบทความนี้ ทาง HD พยายามอัปเดตข้อมูลให้ครบถ้วนถูกต้องอยู่เสมอ คุณสามารถส่งคำแนะนำได้ที่ https://honestdocs.typeform.com/to/kkohc7

ผู้เขียนและผู้รีวิวบทความไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับสินค้าหรือบริการที่นำเสนอแต่อย่างใด เว้นแต่จะระบุในเนื้อหา การแนะนำสินค้าและบริการแสดงขึ้นอัตโนมัติจากระบบของเว็บไซต์หรือแอปพลิเคชัน

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าบทความนี้มีประโยชน์มากแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ตั้งกระทู้ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลส่วนตัวของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวิดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รอยโรค (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่ดูไฟล์ได้
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เข้าถึงได้

คำตอบที่คุณจะได้เป็นเพียงความเห็นจากแพทย์ ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค โปรดพบแพทย์ที่สถานพยาบาลเพื่อการรักษาที่ถูกต้อง เหตุฉุกเฉิน โทร. 1669

รับทราบและถามคำถาม